Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saundarānanda · Chapter 4

4.1

saundaranande mahākāvye "tathāgatavarṇana" nāma tṛtīya sarga samāpta /
caturthaḥ sargaḥ
bhāryāyācitaka
munau bruvāṇe 'pi tu tatra dharmaṃ dharmaṃ prati jñātiṣu cādṛteṣu /
prāsādasaṃstho madanaikakāryaḥ priyāsahāyo vijahāra nandaḥ

4.2

sa cakravākyeva hi cakravākastayā sametaḥ priyayā priyārhaḥ /
nācintayad vaiśramaṇaṃ na śakraṃ tatsthānahetoḥ kuta eva dharmam

4.3

lakṣmyā ca rūpeṇa ca sundarīti stambhena garveṇa ca māninīti /
dīptyā ca mānena ca bhāminīti yāto babhāṣe trividhena nāmnā

4.4

sā hāsahaṃsā nayanadvirephā pīnastanātyunnatapadmakośā /
bhūyo babhāse svakuloditena strīpadminī nandadivākareṇa

4.5

rūpeṇa cātyantamanohareṇa rūpānurūpeṇa ca ceṣṭitena /
manuṣyaloke hi tadā babhūva sā sundarī strīṣu nareṣu nandaḥ

4.6

sā devatā nandanacāriṇīva kulasya nandījananaśca nandaḥ /
atītya martyānanupetya devān sṛṣṭāvabhūtāmiva bhūtadhātrā

4.7

tāṃ sundarī cenna labheta nandaḥ sā vā niṣeveta na taṃ natabhrūḥ /
dvandvaṃ dhruvaṃ tadvikalaṃ na śobhetānyonyahīnāviva rātricandrau

4.8

kandarparatyoriva lakṣyabhūtaṃ pramodanāndyoriva nīḍabhūtam /
praharṣatuṣṭyoriva pātrabhūtaṃ dvandvaṃ sahāraṃsta madāndhabhūtam

4.9

parasparodvīkṣaṇatatparākṣaṃ parasparavyāhṛtasaktacittam /
parasparāśleṣahṛtāṅgarāgaṃ parasparaṃ tanmithunaṃ jahāra

4.10

bhāvānuraktau girinirjharasthau tau kinnarīkiṃpuruṣāvivobhau /
cikrīḍatuścābhivirejatuśca rūpaśriyānyonyamivākṣipantau

4.11

anyonyasaṃrāgavivardhanena taddvandvamanyonyamarīramacca /
klamāntare 'nyonyavinodanena salīlamanyonyamamīmadacca

4.12

vibhūṣayāmāsa tataḥ priyāṃ sa siṣeviṣustāṃ na mṛjāvahārtham /
svenaiva rūpeṇa vibhūṣitā hi vibhūṣaṇānāmapi bhūṣaṇaṃ sā

4.13

dattvātha sā darpaṇamasya haste mamāgrato dhāraya tāvadenam /
viśeṣakaṃ yāvadahaṃ karomītyuvāca kāntaṃ sa ca taṃ babhāra

4.14

bhartustataḥ śmaśru nirīkṣamāṇā viśeṣakaṃ sāpi cakāra tādṛk /
niśvāsavātena ca darpaṇasya cikitsayitvā nijaghāna nandaḥ

4.15

sā tena ceṣṭālalitena bhartuḥ śāṭhyena cāntarmanasā jahāsa /
bhavecca ruṣṭā kila nāma tasmai lalāṭajihmāṃ bhṛkuṭiṃ cakāra

4.16

cikṣepa karṇotpalamasya cāṃse kareṇa savyena madālasena /
patrāṅguliṃ cārdhanimīlitākṣe vaktre 'sya tāmeva vinirdudhāva

4.17

tataścalannūpurayoktritābhyāṃ nakhaprabhodbhāsitarāṅgulibhyām /
padbhyāṃ priyāyā nalinopabhābhyāṃ mūrdhnā bhayānnāma nanāma nandaḥ

4.18

sa muktapuṣponmiṣitena mūrdhnā tataḥ priyāyāḥ priyakṛd babhāse /
suvarṇavedyāmanilāvabhagnaḥ puṣpātibhārādiva nāgavṛkṣaḥ

4.19

sā taṃ stanodvartitahārayaṣṭirutthāpayāmāsa nipīḍya dorbhyām /
kathaṃ kṛto 'sīti jahāsa coccairmukhena sācīkṛtakuṇḍalena

4.20

patyustato darpaṇasaktapāṇermuhurmuhurvaktramavekṣamāṇā /
tamālapatrārdratale kapole samāpayāmāsa viśeṣakaṃ tat

4.21

tasyā mukhaṃ tat satamālapatraṃ tāmrādharauṣṭhaṃ cikurāyatākṣam /
raktādhikāgraṃ patitadvirephaṃ saśaivalaṃ padmamivābabhāse

4.22

nandastato darpaṇamādareṇa bibhrattadāmaṇḍanasākṣibhūtam /
viśeṣakāvekṣaṇakekarākṣo laḍat priyāyā vadanaṃ dadarśa

4.23

tatkuṇḍalādaṣṭaviśeṣakāntaṃ kāraṇḍavakliṣṭamivāravindam /
nandaḥ priyāyā mukhamīkṣamāṇo bhūyaḥ priyānandakaro babhūva

4.24

vimānakalpe sa vimānagarbhe tatastathā caiva nananda nandaḥ /
tathāgataścāgatabhaikṣakālo bhaikṣāya tasya praviveśa veśma

4.25

avāṅamukho niṣpraṇāyaśca tasthau bhrāturgṛhe 'nyasya gṛhe yathaiva /
tasmādatho preṣyajanapramādād bhikṣāmalabdhvaiva punarjagāma

4.26

kācit pipeṣāṅgavilepanaṃ hi vāso 'ṅganā kācidavāsayacca /
ayojayat snānavidhiṃ tathānyā jagranthuranyāḥ surabhīḥ srajaśca

4.27

tasmin gṛhe bharturataścarantyaḥ krīḍānurūpaṃ lalitaṃ niyogam /
kāścinna buddhaṃ dadṛśuryuvatyo buddhasya vaiṣā niyataṃ manīṣā

4.28

kācit sthitā tatra tu harmyapṛṣṭhe gavākṣapakṣe praṇidhāya cakṣuḥ /
viniṣpatantaṃ sugataṃ dadarśa payodagarbhādiva dīptamarkam

4.29

sā gauravaṃ tatra vicārya bhartuḥ svayā ca bhaktyārhatayārhataśca /
nandasya tasthau purato vivakṣustadājñayā ceti tadācacakṣe

4.30

anugrahāyāsya janasya śaṅke gururgṛhaṃ no bhagavān praviṣṭaḥ /
bhikṣāmalabdhvā giramāsanaṃ vā śūnyādaraṇyādiva yāti bhūyaḥ

4.31

śrutvā maharṣeḥ sa gṛhapraveśaṃ satkārahīnaṃ ca punaḥ prayāṇam /
cacāla citrābharaṇāmbarasrakkalpadrumo dhūta ivānilena

4.32

kṛtvāñjaliṃ mūrdhani padmakalpaṃ tataḥ sa kāntāṃ gamanaṃ yayāce /
karttu gamiṣyāmi gurau praṇāmaṃ māmabhyanujñātumihārhasīti

4.33

sā vepamānā parisasvaje taṃ śālaṃ latā vātasamīriteva /
dadarśa cāśruplutalolanetrā dīrghe ca niśvasya vaco 'bhyuvāca

4.34

nāhaṃ yiyāsorgurudarśanārthamarhāmi kartuṃ tava dharmapīḍām /
gacchāryaputraihi ca śīghrameva viśeṣako yāvadayaṃ na śuṣkaḥ

4.35

sacedbhavestvaṃ khalu dīrghasūtro daṇḍaṃ mahāntaṃ tvayi pātayeyam /
muhurmuhustvāṃ śayitaṃ kucābhyāṃ vibodhayeyaṃ ca na cālapeyam

4.36

athāpyanāśyānaviśeṣakāyāṃ mayyeṣyasi tvaṃ tvaritaṃ tatastvām /
nipīḍayiṣyāmi bhujadvayena nirbhūṣaṇenārdravilepanena

4.37

ityevamuktaśca nipīḍitaśca tayāsavarṇasvanayā jagāda /
evaṃ kariṣyāmi vimuñca caṇḍi yāvad gururdūragato na me saḥ

4.38

tataḥ stanodvartitatacandanābhyāṃ mukto bhujābhyāṃ na tu mānasena /
vihāya veṣaṃ madanānurūpaṃ satkārayogyaṃ sa vapurbabhāra

4.39

sā taṃ prayāntaṃ ramaṇaṃ pradadhyau pradhyānaśūnyasthitaniścalākṣī /
sthitoccakarṇā vyapaviddhaśaṣpā bhrāntaṃ mṛgam bhrāntamukhī mṛgīva

4.40

didṛkṣayākṣiptamanā munestu nandaḥ prayāṇaṃ prati tatvare ca /
vivṛttadṛṣṭiśca śanairyayau tāṃ karīva paśyan sa laḍatkareṇum

4.41

chātodarīṃ pīnapayodharoruṃ sa sundarīṃ rukmadarīmivādreḥ /
kākṣeṇa paśyan na tatarpa nandaḥ pibannivaikena jalaṃ kareṇa

4.42

taṃ gauravaṃ buddhagataṃ cakarṣa bhāryānurāgaḥ punarācakarṣa /
so 'niścayānnāpi yayau na tasthau turaṃstaraṃgeṣviva rājahaṃsaḥ

4.43

adarśanaṃ tūpagataśca tasyā harmyāttataścāvatatāra tūrṇam /
śrutvā tato nūpuranisvanaṃ sa punarlalambe hṛdaye gṛhītaḥ

4.44

sa kāmarāgeṇa nigṛhyamāṇo dharmānurāgeṇa ca kṛṣyamāṇaḥ /
jagāma duḥkhena vivartyamānaḥ plavaḥ pratistrota ivāpagāyāḥ

4.45

tataḥ kramairdīrghatamaiḥ pracakrame kathaṃ nu yāto na gururbhavediti /
svajeya tāṃ caiva viśeṣakapriyāṃ kathaṃ priyāmārdraviśeṣakāmiti

4.46

atha sa pathi dadarśa muktamānaṃ pitṛnagare 'pi tathā gatābhimānam /
daśabalamabhito vilambamānaṃ dhvajamanuyāna ivaindramarcyamānam

Original text: Saundarānanda · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc