Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saundarānanda · Chapter 3

3.1

saundarananda mahākāvye "rājavarṇana" nāma dvitīyaḥ sarga samāpta /
tṛtīyaḥ sargaḥ
tathāgata varṇana
tapase tataḥ kapilavāstu hayagajarathaughasaṃkulam /
śrīmadabhayapranuraktajanaṃ sa vihāya niścitamanā vanaṃ yayau

3.2

vividhāgamāṃstapasi tāṃśca vividhaniyamāśrayān munīn /
prekṣya sa viṣayatṛṣākṛpaṇānanavasthitaṃ tapa iti nyavartata

3.3

atha mokṣavādinamarāḍamupaśamamatiṃ tathodrakam /
tattvakṛtamatirupāsya jahāvayamapyamārga iti mārgakovidaḥ

3.4

sa vicārayan jagati kiṃ nu paramamiti taṃ tamāgamam /
niścayamanadhigataḥ parataḥ paramaṃ cacāra tapa eva duṣkaram

3.5

atha naiṣa mārga iti vīkṣya tadapi vipulaṃ jahau tapaḥ /
dhyānaviṣayamavagamya paraṃ bubhuje varānnamamṛtattvabuddhaye

3.6

sa suvarṇapīnayugabāhurṛṣabhagatirāyatekṣaṇaḥ /
plakṣamavaniruhamabhyagamat paramasya niścayavidherbubhutsayā

3.7

upaviśya tatra kṛtabuddhiracaladhṛtiradrirājavat /
mārabalamajayadugramatho bubudhe padaṃ śivamahāryamavyayam

3.8

avagamya taṃ ca kṛtakāryamamṛtamanaso divaukasaḥ /
harṣatulamagaman muditā vimukhī tu mārapariṣat pracukṣubhe

3.9

sanagā ca bhūḥ pravicacāla hutabahasakhaḥ śivo vavau /
nedurapi ca suradundubhayaḥ pravavarṣa cāmbudharavarjitaṃ nabhaḥ

3.10

avabudhya caiva paramārthamajaramanukampayā vibhuḥ /
nityamamṛtamupadarśayituṃ sa varāṇasīparikarāmayāt purīm

3.11

atha dharmacakramṛtanābhi dhṛtimatisamādhinemimat /
tatra vinayaniyamāramṛṣirjagato hitāya pariṣadyavartayat

3.12

iti duḥkhametadiyamasya samudayalatā pravartikā /
śāntiriyamayamupāya iti pravibhāgaśaḥ paramidaṃ catuṣṭayam

3.13

abhidhāya ca triparivartamatulamanivartyamuttamam /
dvādaśaniyatavikalpaṃ ṛṣirvinināya kauṇḍinasagotramāditaḥ

3.14

sa hi doṣasāgaramagādhamupadhijalamādhijantukam /
krodhamadabhayataraṅgacalaṃ pratatāra lokamapi ca vyatārayat

3.15

sa vinīya kāśiṣu gayeṣu bahujanamatho girivraje /
pitryamapi paramakāruṇiko nagaraṃ yayāvanujighṛkṣayā tadā

3.16

viṣayātmakasya hi janasya bahuvividhamārgasevinaḥ /
sūryasadṛśavapurabhyudito vijahāra sūrya iva gautamastamaḥ

3.17

abhitastataḥ kapilavāstu paramaśubhavāstusaṃstutam /
vastumatiśuci śivopavanaṃ sa dadarśa niḥspṛhatayā yathā vanam

3.18

aparigrahaḥ sa hi babhūva niyatamatirātmanīśvaraḥ /
naikavidhabhayakareṣu kimu svajanasvadeśajanamitravastuṣu

3.19

pratipūjayā na sa jaharṣa na ca śucamavajñayāgamat /
niścitamatirasicandanayorna jagāma duḥkhasukhayośca vikriyām

3.20

atha pārthivaḥ samupalabhya sutamupagataṃ tathāgatam /
tūrṇamabahuturagānugataḥ sutadarśanotsukatayābhiniryayau

3.21

sugatastathāgatamavekṣya narapatimadhīramāśayā /
śeṣamapi ca janamaśrumukhaṃ vininīṣayā gaganamutpapāta ha

3.22

sa vicakrame divi bhuvīva punarupaviveśa tasthivān /
niścalamatiraśayiṣṭa punarbahudhābhavat punarabhūttathaikadhā

3.23

salile kṣitāviva cacāra jalamiva viveśa medinīm /
megha iva divi vavarṣa punaḥ punarajvalannava ivodito raviḥ

3.24

yugapajjvalan jvalanavacca jalamavasṛjaṃśca meghavat /
taptakanakasadṛśaprabhayā sa babhau pradīpta iva sandhyayā ghanaḥ

3.25

tamudīkṣya hemamaṇijālavalayinamivotthitaṃ dhvajam /
prītimagamadatulāṃ nṛpatirjanatā natāśca bahumānamabhyayuḥ

3.26

atha bhājanīkṛtamavekṣya manujapatimṛddhisaṃpadā /
paurajanamapi ca tatpravaṇaṃ nijagāda dharmavinayaṃ vināyakaḥ

3.27

nṛpatistataḥ prathamamāpa phalamamṛtadharmasiddhaye /
dharmamatulamadhigamya munermuṃnaye nanāma sa yato gurāviva

3.28

bahavaḥ prasannamanaso 'tha jananamaraṇārtibhīravaḥ /
śākyatanayavṛṣabhāḥ kṛtino vṛṣabhā ivānalabhayāt pravavrajuḥ

3.29

vijahustu ye 'pi na gṛhāṇi tanayapitṛmātrapekṣayā /
te 'pi niyamavidhimāmaraṇājjagṛhuśca yuktamanasaśca dadhrire

3.30

na jihiṃsa sūkṣmamapi jantumapi paravadhopajīvinaḥ /
kiṃ bata vipulaguṇaḥ kulajaḥ sadayaḥ sadā kimu munerupāsayā

3.31

akṛśodyamaḥ kṛśadhano 'pi paraparibhavāsaho 'pi san /
nānyadhanamapahāra tathā bhujagādivānyavibhavāddhi vivyathe

3.32

vibhavānvito 'pi taruṇo 'pi viṣayacapalendriyo 'pi san /
naiva ca parayuvatīragamat paramaṃ hi tā dahanato 'pyamanyata

3.33

anṛtaṃ jagāda na ca kaścidṛtamapi jajalpa nāpriyam /
ślakṣṇamapi ca na jagāvahitaṃ hitamapyuvāca na ca paiśunāca yat

3.34

manasā lulobha na ca jātu paravasuṣu gṛddhamānasaḥ /
kāmasukhamasukhato vimṛśan vijahāra tṛpta iva tatra sajjanaḥ

3.35

na parasya kaścidapaghātamapi ca saghṛṇo vyacintayat /
mātṛpitṛsutasuhṛtsadṛśaṃ sa dadarśa tatra hi parasparaṃ janaḥ

3.36

niyataṃ bhaviṣyati paratra bhavadapi ca bhūtamapyatho /
karmaphalamapi ca lokagatirniyateti darśanamavāpa sādhu ca

3.37

iti karmaṇā daśavidhena paramakuśalena bhūriṇā /
bhraṃśini śithilaguṇo 'pi yuge vijahāra tatra munisaṃśrayājjanaḥ

3.38

na ca tatra kaścidupapattisukhamabhilalāṣa tairguṇaiḥ /
sarvamaśivamavagamya bhavaṃ bhavasaṃkṣayāya vavṛte na janmane

3.39

akathaṃkathā gṛhiṇa eva paramapariśuddhadṛṣṭayaḥ /
strotasi hi vavṛtire bahavo rajasaṃstanutvamapi cakrire pare

3.40

vavṛte 'tra yo 'pi viṣayeṣu vibhavasadṛśeṣu kaścana /
tyāgāvinayaniyamābhirato vijahāra so 'pi na cacāla satpathāt

3.41

api ca svato 'pi parato 'pi na bhayamabhavanna daivataḥ /
tatra ca susukhasubhikṣaguṇairjahṛṣuḥ prajāḥ kṛtayuge manoriva

3.42

iti muditamanāmayaṃ nirāpat kururaghupūrupuropamaṃ puraṃ tat /
abhavadabhayadaiśike maharṣau viharati tatra śivāya vītarāge

Original text: Saundarānanda · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc