Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saundarānanda · Chapter 12

12.1

saundarananda mahākāvye "svarga kī hīnatā" nāma ekādaśa sarga samāpta //
dvādaśaḥ sargaḥ
viveka
apsarobhṛtako dharmaṃ carasītyatha coditaḥ /
ānandena tadā nandaḥ paraṃ vrīḍamupāgamat

12.2

tasya vrīḍena mahatā pramodo hṛdi nābhavat /
aprāmodyena vimukhaṃ nāvatasthe vrate manaḥ

12.3

kāmarāgapradhāno 'pi parihāsasamo 'pi san /
paripākagate hetau na sa tanmamṛṣe vacaḥ

12.4

aparīkṣakabhāvācca pūrvaṃ matvā divaṃ dhruvam /
tasmāt kṣeṣṇuṃ pariśrutya bhṛśaṃ saṃvegameyivān

12.5

tasya svargānnivavṛte saṃkalpāśvo manorathaḥ /
mahāratha ivonmārgādapramattasya sāratheḥ

12.6

svargatarṣānnivṛttaśca sadyaḥ svastha ivābhavat /
mṛṣṭādapathyād virato jijīviṣurivāturaḥ

12.7

visasmāra priyāṃ bhāryāmapsarodarśanād yathā /
tathānityatayodvignastatyājāpsaraso 'pi saḥ

12.8

mahatāmapi bhūtānāmāvṛttiriti cintayan /
saṃvegācca sarāgo 'pi vītarāga ivābhavat

12.9

babhūva sa hi saṃvegaḥ śreyasastasya vṛddhaye /
dhāturedhirivākhyāte paṭhito 'kṣaracintakaiḥ

12.10

na tu kāmānmanastasya kenacijjagṛhe dhṛtiḥ /
triṣu kāleṣu sarveṣu nipāto 'stiriva smṛtaḥ

12.11

khelagāmī mahābāhurgajendra iva nirmadaḥ /
so 'bhyagacchad guruṃ kāle vivakṣurbhāvamātmanaḥ

12.12

praṇamya ca gurau murdhnā bāṣpavyākulalocanaḥ /
kṛtvāñjalimuvācedaṃ hriyā kiṃcidavāṅmukhaḥ

12.13

apsaraḥ prāptaye yanme bhagavan pratibhūrasi /
nāpsarobhirmamārtho 'sti pratibhūtvaṃ tyajāmyaham

12.14

śrutvā hyāvartakaṃ svargaṃ saṃsārastha ca citratām /
na martyeṣu na deveṣu pravṛttirmama rocate

12.15

yadi prāpya divaṃ yatnānniyamena damena ca /
avitṛptāḥ patantyante svargāya tyāgine namaḥ

12.16

ataśca nikhilaṃ lokaṃ viditvā sacarācaram /
sarvaduḥkhakṣayakare tvaddharme parame rame

12.17

tasmād vyāsasamāsābhyāṃ tanme vyākhyātumarhasi /
yacchrutvā śṛṇvatāṃ śreṣṭha paramaṃ prāpnuyāṃ padam

12.18

tatastasyāśayaṃ jñātvā vipakṣāṇindriyāṇi ca /
śreyaścaivāmukhībhūtaṃ nijagāda tathāgataḥ

12.19

aho pratyavamarśo 'yaṃ śreyasaste purojavaḥ /
araṇyāṃ mathyamānāyāmagnerdhūma ivotthitaḥ

12.20

ciramunmārgavihṛto lolairindriyavājibhiḥ /
avatīrṇo 'si panthānaṃ diṣṭyā dṛṣṭyavimūḍhayā

12.21

adya te saphalaṃ janma lābho 'dya sumahāṃstava /
yasya kāmarasajñasya naiṣkramyāyotsukaṃ manaḥ

12.22

loke 'sminnālayārāme nivṛttau durlabhā ratiḥ /
vyathante hyapunarbhāvāt prapātādiva bāliśāḥ

12.23

duḥkhaṃ na syāt sukhaṃ me syāditi prayatate janaḥ /
atyantaduḥkhoparamaṃ sukhaṃ tacca na budhyate

12.24

aribhūteṣvanityeṣu satataṃ duḥkhahetuṣu /
kāmādiṣu jagat saktaṃ na vetti sukhamavyayam

12.25

sarvaduḥkhāpahaṃ tattu hastasthamamṛtaṃ tava /
viṣaṃ pītvā yadagadaṃ samaye pātumicchasi

12.26

anarhasaṃsārabhayaṃ mānārhaṃ te cikīrṣitam /
rāgāgnistādṛśo yasya dharmonmukha parāṅmukhaḥ

12.27

rāgoddāmena manasā sarvathā duṣkarā dhṛtiḥ /
sadoṣaṃ salilaṃ dṛṣṭvā pathineva pipāsunā

12.28

īdṛśī nāma buddhiste viruddhā rajasābhavat /
rajasā caṇḍavātena vivasvata iva prabhā

12.29

sā jighāṃsustamo hārdaṃ yā saṃprati vijṛmbhate /
tamo naiśaṃ prabhā saurī vinirgīrṇeva meruṇā

12.30

yuktarūpamidaṃ caiva śuddhasattvasya cetasaḥ /
yatte syānnaiṣṭhike sūkṣme śreyasi śraddadhānatā

12.31

dharmacchandamimaṃ tasmādvivardhayitumarhasi /
sarvadharmā hi dharmajña niyamācchandahetavaḥ

12.32

satyāṃ gamanabuddhau hi gamanāya pravartate /
śayyābuddhau ca śayanaṃ sthānabuddhau tathā sthitiḥ

12.33

antarbhūmigataṃ hyambhaḥ śraddadhāti naro yadā /
arthiṃtve sati yatnena tadā khanati gāmimām

12.34

nārthī yadyagninā vā syācchraddadhyāttaṃ na vāraṇau /
mathnīyānnāraṇiṃ kaścittabhaāve sati mathyate

12.35

sasyotpattiṃ yadi na vā śraddadhyāt kārṣakaḥ kṣitau /
arthī sasyena vā na syād bījāni na vaped bhuvi

12.36

ataśca hasta ityuktā mayā śraddhā viśeṣataḥ /
yasmād gṛṇhāti saddharmaṃ dāyaṃ hasta yato yathāḥ

12.37

prādhānyādindriyamiti sthiratvād balamityataḥ /
guṇadāridrayaśamanād dhanamityabhivarṇitā

12.38

rakṣaṇārthena dharmasya tatheṣīketyudāhṛtā /
loke 'smin durlabhatvācca ratnamityabhibhāṣitā

12.39

punaśca bījamityuktā nimittaṃ śreyaso yadā /
pāvanārthena pāpasya nadītyabhihitā punaḥ

12.40

yasmāddharmasya cotpattau śraddhā kāraṇamuttamam /
mayoktā kāryatastasmāttatra tatra tathā tathā

12.41

śraddhāṅkuramimaṃ tasmāt saṃvardhayitumarhasi /
tadvṛddhau vardhate dharmo mūlavṛddhau yathā drumaḥ

12.42

vyākulaṃ darśanaṃ yasya durbalo yasya niścayaḥ /
tasya pāriplavā śraddhā na hiṃ kṛtyāya vartate

12.43

yāvattattvaṃ na bhavati hi dṛṣṭaṃ śrutaṃ vā tāvacchraddhā na bhavati balasthā sthirā vā /
dṛṣṭe tattve niyamaparibhūtendriyasya śraddhāvṛkṣo bhavati saphalaścāśrayaśca

Original text: Saundarānanda · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc