Sārdhatriśatikālottarāgama · Chapter 8
atha dīkṣāṃ pravakṣyāmi pañcatattvavyavasthitām
pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca //
pañcaitāni ca tattvāni yairvyāptamakhilaṃ jagat
sarvatattvāni tatraiva draṣṭavyāni tu sādhakaiḥ //
brahmāṇḍe tu nivṛttirvai śatarudrāvadhistathā
tadūrdhvaṃ tu pratiṣṭhā syād yāvadavyaktagocaram //
tato vidyā niyuktā sā yāvadvidyeśvarāntikam
śāntistadūrdhvamadhvānte śaktireva śive pade //
ajñātvaitāni tattvāni yo dīkṣāṃ kartumicchati
vṛthā pariśramastasya naiva tatphalamāpnuyāt //
nivṛttiḥ pṛthivī jñeyā pratiṣṭhā āpa ucyate
vidyāṃ tejo vijānīyād vāyuḥ śāntiḥ prakīrtitaḥ //
śāntyatītā bhavedvyoma tatparaṃ śāntamavyayam
taṃ viditvā mahāsena śvapacānapi dīkṣayet //
nivṛttiṃ hṛdayenaiva pratiṣṭhāṃ śirasā guruḥ
śivo vidyāṃ tu śikhayā śāntiṃ vai kavacena tu //
śāntyatītaṃ paraṃ vyoma prāsādena tu homayet
ekaikasya śataṃ homyam ityevaṃ pañca homayet //
pañcapūrṇāhutīrdadyāt prāsādena tu ṣaṇmukha
prāyaścittaviśuddhyartham aṣṭāvekaikayāhutīḥ //
astrabījena mantrajño homayedanupūrvaśaḥ
evaṃ samāpyate dīkṣā jananādivivarjitā //
hutenaiva tu mucyante sādhakā janmabandhanāt
iyamiṣṭirna prakāśyā gopanīyā prayatnataḥ //
rahasyaṃ sarvatantrāṇām eṣa saṃskāra uttamaḥ
yoninyāsādikaṃ karmod dhāraṇaṃ cāpyapaścimam //
śodhanānukramaṃ deva kathayasva yathāvidhi
daśa sapta ca ye śodhyāḥ pṛṣṭāścātra tvayā guha //
yasya yadbījamuktaṃ tu tadvakṣyāmyanupūrvaśaḥ
yonibījaṃ tu hṛdaye kalpayecca yathākramam //
arcanaṃ prokṣaṇaṃ caiva tāḍanaṃ ca tathā param
saṃdhānaṃ caiva saṃyogaṃ nikṣepaṃ tadanantaram //
arcanaṃ ca tataḥ kuryād garbhādhānaṃ tathaiva ca
jananaṃ cādhikāraṃ ca bhogaṃ caiva layaṃ tathā //
svatattve cāhutiśataṃ hṛdayena tu ṣaṇmukha
pāśacchedaṃ tathāstreṇa dadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ //
hṛdayenātra tūddhāraḥ kartavyaścāpyanukramāt
uddhāre prokṣaṇe caiva tāḍane ca tathaiva ca //
humphaṭkārasamāyuktaṃ kartavyaṃ cānupūrvaśaḥ
saṃdhānaṃ caiva tattvānāṃ kartavyaṃ tu yathākramam //
tattve tattve tvidaṃ karma eṣa eva vidhikramaḥ
ebhistu śodhitairvatsa vidhiṃ prāpnoti puṣkalam //
anyathā naiva mucyante vidhihīnāḥ ṣaḍānana
pūrṇāhutipradānaṃ ca kartavyaṃ dhāraṇāyutam //
amṛtaṃ yatparaṃ vatsa sravantaṃ manasā smaret
dīkṣāprakaraṇe hyetad yojyaṃ sarvatra sarvadā //
liṅgoddhāravidhāne ca nityasaṃskārakarmasu
paśorgrahaṇamokṣaṃ tu yattvayoktaṃ purānagha //
pāśā ābhyantarā bāhyāḥ kamsinsthāne kathaṃ sthitāḥ
kasminsthāne tu vicchedyāḥ sadya utkramaṇaṃ katham //
paśūnāṃ caiva nirdeśaṃ kathayasva maheśvara
ādimasya dvitīyena gṛhītvātmānamātmanā //
muṣṭinā yāvatsthānaṃ tan nayettaṃ suvicakṣaṇaḥ
viṣuvatsamprayogeṇa brahmādyāste śivāntakāḥ //
ekatra samatāṃ yānti anyathā tu pṛthakpṛthak
dvādaśānte tu te cchedyāḥ śareṇāstreṇa saṃyutāḥ //
tadā sāyujyatāṃ yānti samayaiḥ parivarjitāḥ
anirdiṣṭamasaṃjñaṃ ca yatkṛtaṃ tadvṛthā bhavet //
tamuddiśya kṛtaṃ karma mokṣadaṃ tanna saṃśayaḥ
sūryasya grahaṇe vatsa viṣuvadyogasaṃyutam //
āyāmānte yadā cchinnaṃ tadā cotkramate dhruvam
manasi grathitāḥ pāśāḥ sūtre maṇigaṇā iva //
hṛtpadmādyāvattatpadmaṃ manastantuvitānitam
taddṛṣṭvā chedanaṃ kuryān manovṛttyā manaścchidā //
manasā manasi cchinne jīvaḥ kevalatāṃ vrajet
vistaraṃ tyaja deveśa saṃkṣepātkathayasva me //
yena vijñātamātreṇa paśūnmocayate kṣaṇāt
śṛṇu ṣaṇmukha tattvena yena mokṣo dhruvaṃ bhavet //
prayogeṇātisūkṣmeṇa yogadṛṣṭena mantravit
divyena yogamārgeṇa śaktiṃ yaḥ prerayettu tām //
taṃ viditvā mahāsena jīvaṃ prāṇamayaṃ budhaḥ
viṣuvatsamprayogeṇa yojayecchāśvate pade //
yogaṃ tu viṣuvaṃ prāpya ko na mucyeta bandhanāt
pṛthivyādyabjanāḍīrvai śabdādiguṇavāyubhiḥ //
ātmādhidevatā mantrāñ jñātvā muktastu mocayet
nāḍīvivarasambandhā ūrdhvanālā hyadhomukhāḥ //
granthidvayayutāḥ sarve humphaḍantena yojitāḥ
tataścordhvatvamāyānti udghātaiḥ pūrvavadguha //
kṣmādyānālokya manasā sabāhyābhyantaraṃ punaḥ
tattve tattve niyoktavyā viyuktā nirahaṃkṛtā //
brahmādyāñśrāvayedvatsa na punarjanmatāṃ vrajet
tejaśceto dvirabhyasya āyāmo bhāskarasya tu //
tāḍayitvā purā vatsa grahaṇaṃ pūrvavadbhavet
bhittvārgalāṃ nyasedyoniṃ tattvaṃ tattvena saṃdhayet
śaktibhiḥ sampuṭīkṛtya vauṣaḍantena nikṣipet //
Original text: Sārdhatriśatikālottarāgama · Edition: N.R. Bhatt: Sardhatrisatikalottaragama, avec le commentaire de Bhatta Ramakantha. Pondicherry : Institut Francais d'Indologie 1979. (Publications de l'Institut Francais d'Indologie, 61) · Data entry Dominic Goodall · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0