Sārdhatriśatikālottarāgama · Chapter 10

nāḍīcakraṃ paraṃ sūkṣmaṃ pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ
nābheradhastādyatkandam aṅkurāstatra nirgatāḥ //

dvāsaptatisahasrāṇi nābhimadhye vyavasthitāḥ
tiryagūrdhvamadhaścaiva vyāptaṃ nābheḥ samantataḥ //

cakravatsaṃsthitā nāḍyaḥ pradhānā daśa tāsu yāḥ
iḍā ca piṅgalā caiva suṣumnā ca tṛtīyakā //

gāndhārī hastijihvā ca pūṣā caiva yaśāstathā
alambuṣā kuhūścaiva śaṅkhinī daśamī smṛtā //

daśa prāṇavahā hyetā nāḍayaḥ parikīrtitāḥ
prāṇo 'pānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca //

nāgaḥ kūrmo 'tha kṛkaro devadatto dhanaṃjayaḥ
prāṇastu prathamo vāyur navānāmapi sa prabhuḥ //

prāṇaḥ prāṇamayaḥ prāṇo visargaḥ pūraṇaṃ prati
nityamāpūrayatyeṣa prāṇināmurasi sthitaḥ //

niśvāsocchvāsakāsaistu prāṇo jīvasamāśritaḥ
prayāṇaṃ kurute yasmāt tasmātprāṇaḥ prakīrtitaḥ //

apānayatyapānastu āhāraṃ ca nṛṇāmadhaḥ
mūtraśuklamalānvāyur apānastena kīrtitaḥ //

pītaṃ bhakṣitamāghrātaṃ raktapittakaphādikam
samaṃ nayati gātreṣu samāno nāma mārutaḥ //

spandatyadharaṃ vaktraṃ netragātraprakopanaḥ
udvejayati marmāṇi udāno nāma mārutaḥ //

vyāno vināmayatyaṅgaṃ vyāno vyādhiprakopanaḥ
prītervināśakaraṇo vyāpanādvyāna ucyate //

udgāre nāga ityuktaḥ kūrma unmīlane smṛtaḥ
kṛkarastu kṣute caiva devadatto vijṛmbhaṇe
dhanaṃjayaḥ sthito ghoṣe mṛtasyāpi na muñcati //

ityetadvāyuvṛndaṃ hṛdi ca vinihitaṃ nābhicakrapratiṣṭhitam niśvāsocchvāsakaiḥ śvasanapuramadhaḥ kampitāghūrṇitaiśca
nityaṃ nityālpajanmā vyasanayati paśuṃ yauvane bālabhāve ākrānto vāyurekaḥ sa jananamaraṇaiḥ krīḍati bhrāntasattvaiḥ //

nāḍīcakraṃ yathāvasthaṃ pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ
daśāraṃ cakramettattu vibhāgo jāyate yathā //

cakre bhramatyasau jīvo daśasthāneṣvanukramāt
sa jīvo jīvalokasya budhyante naiva mohitāḥ //

jīvaḥ prayāti daśadhā tena cakraṃ prakīrtitam
nāḍīcakramiti proktaṃ yena saṃkrāmati hyasau //

hṛdvyomamadhye paṅkajamaṣṭadalaṃ karṇikā ca tasyāntaḥ /
hṛdaye paṅkajamarkendvagnihiraṇyadyotābhāḥ śaktayastasmin //

uparicarī khalu śaktistāsāṃ prāgbhāvinī śivasya tataḥ /
śakticatuṣṭayapaṅkajamadhye puruṣo 'liriva sa līnaḥ //

śūnyamarutsaṃdaṃśakagṛhītakaraṇātmako hyubhayato 'pi /
saṃyāti yatra neyaḥ śuṣkadalaṃ māruteneva //

bhrāmyati paṅkajamadhye kalācatuṣkātmapāśasaṃruddhaḥ /
golakamiva helābhihatamutpatanaṃ nipātanaṃ kurute //

īśvarayogādviṣuvatsaṃkrāntiścaiva siddhisaṃyogāt /
sauraniyogāddakṣiṇamudagayanaṃ cāndrasaṃyogāt //

ayane savyāsavye dvau puṭakau yugmato viṣuvadāhuḥ /
saṃkrāntiritaścetaśca gacchatastena samākhyātā //

sauraḥ savyo mārgaścāndramasaścetaraḥ samākhyātaḥ /
dhanyo 'bhiṣeka induḥ sauraḥ khalu vahnisaṃdhāne //

dhyānādyo viṣuvati ca prāgdalasaṃstho nṛpāvalepī syāt /
tejasvī ca bubhukṣā pīḍā vā jāyate 'gnidikpatre //

yāmye yāmyo bhāvo nairṛtye nairṛto vinirdiṣṭaḥ /
vāruṇapatre vāruṇo mārutpatre gato marudbhāvam //

saumye saumyo bhāvastvaiśe tvaiśaḥ samākhyātaḥ /
yāṃ yāṃ diśamabhigacchati tadbhāvaṃ nikhilamāyāti //

patrāntarālayogācchūnyamivātmā tato bhāti /
iti khalu pudgalacāro nāḍīsadhānamaṇḍalaṃ mukhyam /
kathitamiha siddhihetorboddhyavyaṃ yatnataḥ siddham //