Saṃvitsiddhi (another edition) · Verses 41-59

sadasatpratyayaprāpta viruddhadvandvasaṅkaṭe
virodhaparihārārthaṃ sattvāsattvāṃśabhaṅgataḥ
sadasadbhyām anirvācyaṃ prapañcaṃ kecid ūcire //

sattvāsattve vibhāgena deśakālādibhetataḥ
ghaṭāder iti manvānā vyavasthām apare jaguḥ //

tad evaṃ vādisammardāt saṃśaye samupasthite
nirṇayaḥ kriyate tatra mīmaṃsakamatena tu //

ghaṭasvarūpe nāstitvam astitvaṃ yady abūbudhat
syād eva yugapatsattvam asattvaṃ ca ghatādiṣu //

idānīm idam atrāsti nāstītyevaṃvidhā yataḥ
deśakāladaśābhedād asti nāstīti no dhiyaḥ //

ato deśādibhedena sadasattvaṃ ghaṭādiṣu
vyavasthitaṃ nirastatvād vādasyeha na sambhavaḥ //

nanu deśādisambandhaḥ sata evopapadyate
na deśakālasambandhād asataḥ sattvam iṣyate //

sambandho dvyāśrayas tasmāt sataḥ sattvaṃ sadā bhavet
asataḥ kārakaiḥ sattvaṃ janmanetyatidurghaṭam //

ādyantavān prapañco 'taḥ satkakṣāntarniveśyate

"ādāv ante ca yan nāsti nāsti madhye 'pi tat tathā"
ato niścitasadbhāvaḥ sadā sann abhyupeyatām //

asataḥ sarvadāsattvaṃ janyayogāt khapuṣpavat
asattve na viśeṣo 'sti prāgatyantāsator iha //

śvetaketum upādāya tat tvam ity api yac chrutam
ṣaṣṭhaprapāṭake tasya kuto mukhyārthasambhavaḥ //

kārpaṇyaśokaduḥkhārtaś cetanas tvaṃpadoditaḥ
sarvajñas satyasaṅkalpo nissīmasukhasāgaraḥ
tatpadārthas tayor aikyaṃ tejas timiravat katham //

tvamarthasthe taṭasthe vā (tadarthasthe vibhedake)
guṇe tattvaṃpadaśrutyor aikārthyaṃ dūravāritam //

ajñatvasarvaveditva duḥkhitvasukhitādike
viśeṣaṇe vā ciddhātor atha vāpy upalakṣaṇe
viruddhaguṇasaṅkrānter bhedaḥ syāt tvaṃtadarthayoḥ //

vācyaikadeśabhaṅgena cidekavyaktiniṣṭhatā
so 'yaṃ gaur itivat tattvaṃ padayor ity apeśalam //

deśakāladaśābhedād ekasminn api dharmiṇi
viruddhadvandvasaṅkrānteḥ so 'yaṃ gaur iti yujyate //

svaprakāśasya ciddhātor viruddhadvandvasaṅgatau
na vyavasthāpakaṃ kiñcid deśakāladaśādike //

nirdhūtanikhiladvandva svaprakāśe cidātmani
dvaitānarthabhramābhāvāc chāstraṃ nirviṣayaṃ bhavet //

etena satyakāmatva jagatkāraṇatādayaḥ
mā(yopādhau pare) 'dhyastāḥ śokamohādayaḥ punaḥ //