Language

ENहिગુ
Scripture Library

Samkhya Sutras · Chapter 2

2.1

(vastutattvaviparītataya puruṣe kartṛtāyāḥ buddhau jñātṛtāyāśca bhāne hetuḥ), pradhānakārya
vimuktamokṣārthaṃ svārthaṃ vā pradhānasya

2.2

(prakṛteḥ jagatsṛṣṭau nidānabhūtāḥ aṃśāḥ)
viraktasya tatsiddheḥ

2.3

(prakṛteḥ jagatsṛṣṭau nidānabhūtāḥ aṃśāḥ)
na śravaṇamātrāttatsiddhiḥ anādivāsanāyāḥ balavattvāt

2.4

(prakṛteḥ jagatsṛṣṭau nidānabhūtāḥ aṃśāḥ)
bahubhṛtyavadvā pratyekaṃ

2.5

(prakṛteḥ jagatsṛṣṭau nidānabhūtāḥ aṃśāḥ)
prakṛtivāstave ca puruṣasyādhyāsasiddhiḥ

2.6

(puruṣe sraṣṭṛtvanirākaraṇaṃ)
kāryatastatsiddheḥ

2.7

(puruṣe sraṣṭṛtvanirākaraṇaṃ)
cetanoddeśānniyamaḥ kaṇṭakamokṣavat

2.8

(puruṣe sraṣṭṛtvanirākaraṇaṃ)
anyayoge 'pi tātsiddhirnāñjasyenāyodāhavat

2.9

(puruṣe sraṣṭṛtvanirākaraṇaṃ)
rāgavirāgayoḥ yogaḥ sṛṣṭiśca

2.10

(sṛṣṭiṃ prati mukhyaṃ nimittakāraṇaṃ)
mahadādikrameṇa pañcabhūtānāṃ

2.11

(puruṣamuktinimittā mahadādisṛṣṭiḥ)
ātmārthatvātsṛṣṭeḥ naiṣāmātmārtha ārambhaḥ

2.12

(puruṣamuktinimittā mahadādisṛṣṭiḥ)
dikkālāvākāśādibhyaḥ

2.13

(dikkālayoḥ sṛṣṭiḥ)
adhyavasāyo buddhiḥ

2.14

(mahattatva svarūpa kāryādiḥ)
tatkāryaṃ dharmādi

2.15

(mahattatva svarūpa kāryādiḥ)
mahaduparāgādviparītaṃ

2.16

(mahattatva svarūpa kāryādiḥ)
abhimāno 'haṅkāraḥ

2.17

(ahaṅkāratatvasvarūpakāryādiḥ)
ekādaśa pañcatanmātraṃ tatkāryaṃ

2.18

(ahaṅkāratatvasvarūpakāryādiḥ)
sātvikaṃ ekādaśakaṃ pravartate vaikṛtādahaṅkārāt

2.19

(ahaṅkāratatvasvarūpakāryādiḥ)
karmendriya buddhīndriyairāntaramekādaśakaṃ

2.20

(indriyāṇāṃ svarūpaṃ)
āhaṅkārikatvaśruteḥ na bhautikāni

2.21

(indriyāṇāṃ svarūpaṃ)
devatālayaśrutirnārambhakasya

2.22

(indriyāṇāṃ svarūpaṃ)
tadutpattiśrutervināśadarśanācca

2.23

(indriyāṇāṃ anityatā)
atīndriyaṃ indriyaṃ bhrāntānāmadhiṣṭhāne

2.24

(golakānāmevendriyatva nirākaraṇaṃ)
śaktibhede 'pi bhedasiddhau naikatvaṃ

2.25

(ekendriyavādanirāsaḥ)
na kalpanāvirodhaḥ pramāṇadṛṣṭasya

2.26

(ekendriyavādanirāsaḥ)
ubhayātmakaṃ ca manaḥ

2.27

(manasaḥ jñānakarmobhayātmakatvaṃ)
guṇapariṇāmabhedānnānātvamavasthāvat

2.28

(manasaḥ jñānakarmobhayātmakatvaṃ)
rūpādirasamalānta ubhayoḥ

2.29

(indriyāṇāṃ viṣayāḥ)
draṣṭṛtvādirātmanaḥ karaṇatvamindriyāṇāṃ

2.30

(indriyāṇāṃ ātmokārakatvaṃ)
trayāṇāṃ svālakṣaṇyaṃ

2.31

(antaḥkaraṇatrayasya asādhāraṇyaḥ sādhāraṇyaśca vṛttayaḥ)
sāmānyakaraṇavṛttiḥ prāṇādyāḥ vāyavaḥ pañca

2.32

(antaḥkaraṇatrayasya asādhāraṇyaḥ sādhāraṇyaścavṛttayaḥ)
kramaśo 'kramaśaścendriyavṛttiḥ

2.33

(indriyavṛtteḥ kramikatvaniyamābhāvaḥ)
vṛttayaḥ pañcatayyaḥ kliṣṭākliṣṭāḥ

2.34

(pañcavidhāḥ dhīvṛttayaḥ)
tannivṛttāvupaśāntoparāgaḥ svasthaḥ

2.35

(vṛttyupasaṃhāradaśāyāmeva puruṣasya svarūpe 'vasthitiḥ)
kusumavacca maṇiḥ

2.36

(vṛttyupasaṃhāradaśāyāmeva puruṣasya svarūpe 'vasthitiḥ)
puruṣārthaṃ karaṇodbhavo 'pyadṛṣṭollāsāt

2.37

(indriyapravṛttyupādhiḥ)
dhenuvadvatsāya

2.38

(indriyapravṛttyupādhiḥ)
karaṇaṃ trayodaśāvidhaṃ avāntarabhedāt

2.39

(karaṇānāṃ trayodaśatvaṃ)
indriyeṣu sādhakatamatvaguṇayogāt kuṭhāravat

2.40

(karaṇānāṃ trayodaśatvaṃ)
dvayoḥ pradhānaṃ mano lokavat bhṛtyavargeṣu

2.41

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
avyabhicārāt

2.42

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
tathāśeṣasaṃskārādhāratvāt

2.43

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
smṛtyānumānācca

2.44

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
sambhavenna svataḥ

2.45

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
āpekṣiko guṇapradhānabhāvaḥ kriyāviśeṣāt

2.46

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
tatkarmārjitatvāt tadarthamabhiceṣṭā lokavat

2.47

(karaṇeṣu gauṇamukhyabhāvavyavasthā)
samānakarmayoge buddheḥ prādhānyaṃ lokavallokavat

2.1

2. Prakīrṇapādaḥ
pañcābhibuddhayaḥ

2.2

pañca karmayonayaḥ

2.3

pañca vāyavaḥ

2.4

pañca karmātmānaḥ

2.5

pañcaparvāvidyā

2.6

aṣṭāviṃśatidhāśaktiḥ

2.7

navadhā tuṣṭiḥ

2.8

aṣṭadhā siddhiḥ

2.9

daśa mūlikārthāḥ

2.10

anugrahaḥ sargaḥ

2.11

caturdaśavidho bhūtasargaḥ

2.12

trividho bandhaḥ

2.13

trividho mokṣaḥ

2.14

trividhaṃ pramāṇaṃ

2.15

trividhaṃ duḥkhaṃ

2.16

etatparaṃ yāthātathyaṃ

2.17

etatjñātvā kṛtakṛtyaḥ syāt

2.18

nāsau punaḥ trividhena duḥkhenābhibhūyate nābhibhīyate

Original text: Sāṃkhyasūtra including the Tattvasamāsa, an abstract of Sāṃkhya philosophy (appended at the end) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc