Language

ENहिગુ
Scripture Library

Samādhirājasūtra · Chapter 3

3.1

iti śrīsamādhirāje śālendrarāja(pūrvayoga)parivarto nāma dvitīyaḥ ||
(Vaidya 13)
3 Bhūtaguṇavarṇaprakāśanaparivartaḥ |
tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhiṃ kumāra yo bodhisattvo mahāsattva ākāṅkṣati tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya bhūtaṃ buddhaguṇavarṇaṃ saṃprakāśayituṃ no cārthato vā vyañjanato vā paryādānaṃ gantuṃ sarvaṃ ca me vacanaṃ buddhaparigṛhītaṃ niścaritumiti, tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvānāmarthāya ayaṃ samādhirudgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyaḥ araṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | katame ca te kumāra tathāgatasya bhūtā buddhaguṇāḥ? iha kumāra bodhisattvo mahāsattvo 'raṇyagato vā vṛkṣamūlagato vā abhyavakāśagato vā śūnyāgāramadhyagato vā evaṃ pratisaṃśikṣate - evaṃ sa bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | niṣyandaḥ sa tathāgataḥ puṇyānām | avipraṇāśaḥ kuśalamūlānām | alaṃkṛtaḥ kṣāntyā | āgamaḥ puṇyanidhānānām | citrito 'nuvyañjanaiḥ | kusumito lakṣaṇaiḥ | pratirūpo gocareṇa | apratikūlo darśanena | abhiratiḥ śraddhādhimuktānām | anabhibhūtaḥ prajñayā | anavamardanīyo balaiḥ | śāstā sarvasattvānām | pitā bodhisattvānām | rājā āryapudgalānām | sārthavāha ādikarmikāṇām | aprameyo jñānena | anantaḥ pratibhānena | viśuddhaḥsvareṇa | āsvādanīyo ghoṣeṇa | asecanako rūpeṇa | apratisamaḥ kāyena | aliptaḥ kāmaiḥ | anupalipto rūpaiḥ | asaṃsṛṣṭa ārūpyaiḥ | vimukto duḥkhebhyaḥ | vipramuktaḥ skandhebhyaḥ | visaṃyukto dhātubhiḥ | saṃvṛta āyatanaiḥ | praticchanno granthaiḥ | vimuktaḥ paridāhaiḥ | parimuktastṛṣṇāyāḥ | oghāduttīrṇaḥ | paripūrṇo jñānena | pratiṣṭhito 'tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ jñāne | apratiṣṭhito nirvḥṇe | sthito bhūtakoṭyḥm | sthitaḥ sarvasattvollokanīyḥyḥṃ bhūmau | ime te kumḥra tathḥgatasya bhūtḥ buddhaguṇḥḥ | ebhirbuddhaguṇavarṇaiḥ samanvḥgato bodhisattvo mahḥsattva imaṃ samḥdhimḥgamya anḥcchedyena pratibhḥnena tathḥgatasyḥhataḥ samyaksaṃbuddhasya
bhūtaṃ buddhaguṇavarṇaṃ saṃprakḥśayan no cḥrthato no vyañjanataśca paryḥdḥnaṃ gacchati | sarvaṃ cḥsya vacanaṃ buddhaparigṛhītaṃ niścarati ||
atha bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
na sukaru jinavarṇa sarvi vaktuṃ bahumapi kalpasahasra bhāṣamāṇaiḥ /
(Vaidya 14)
tatha guṇa samudānitā jinebhiḥ imu varu śānta samādhimeṣamāṇaiḥ

3.2

paramasu-abhirūpadarśanīyāḥ kanya alaṃkṛtagātra premaṇīyāḥ /
datta puri adīnamānasena imu varu śānta samādhimeṣatā me

3.3

tatha mayi dhanadhānyadāsidāsā tatha maṇimuktisuvarṇarūpyakaṃ ca /
tyakta mayi adīnamānasena imu varu śānta samādhimeṣatā me

3.4

maṇiratanavicitramuktahārā rucira pu vasana śaṅkhasuvarṇasūtrā /
tyakta mayi purā vināyakeṣu imu varu śānta samādhimeṣatā me

3.5

aparimita ananta kalpakoṭyaḥ paramasugandhika vārṣikāśca /
tyakta mayi jināna cetiyeṣu paramaniruttaru cittu saṃjanitvā

3.6

tathariva mayi dattu dharmadānaṃ parṣagatena janitva citrikāram /
na ca mama samutpanna jātu cittaṃ siya mama jñātru daditva dharmadānam

3.7

eta guṇa samudānituṃ mi pūrvā vana varu sevita nityamalpaśabdam /
kṛpabahulu bhavāmi nityakālaṃ sada mama cittu labheya buddhajñānam

3.8

na ca mama kvacidāgraho abhūṣi priyataravastuna ātmano 'pi bhoktum /
(Vaidya 15)
dadami ahu prabhūta deyadharmaṃ sada mama cittu labheya buddhajñānam

3.9

akhilamadhurasaṃvibhāgaśīlaḥ smitavadanaḥ śrutidhāri snigdhaghoṣaḥ /
sumadhuravacanaḥ priyo bahūnāṃ jana mama sarvi atṛpta darśanena

3.10

kṣaṇamapi ca na matsarī bhavāmi bhavaniyutena na jātu īrṣyamāsīt /
sada ahu paritṛpta piṇḍapāte sakala nimantraṇa varjitānyaśeṣā

3.11

bahuśruta śrutadhāri ye bhavanti gātha ito dharaye catuṣpadāṃ pi /
te mayi sada satkṛtā abhūvan parama niruttara prema saṃjanitvā

3.12

bahuvidhamananta dānu dattaṃ tathapi ca rakṣitu śīlu dīrgharātram /
pūja bahu kṛtā vināyakeṣu imu varu śānta samādhimeṣatā me

3.13

pṛthu vividha ananta lokadhātūn maṇiratanaiḥ paripūrya dānu dadyāt /
itu dharayi samādhitaśca gāthām imu tatpuṇya viśiṣyate udāram

3.14

yāvat pṛthu kecidasti puṣpā tathariva gandha manoramā udārāḥ /
tehi jinu maheyya puṇyakāmā bahumapi kalpa ananta aprameyān

3.15

yāvat pṛthu kecidasti vādyā tatha bahu bhojana annapānavastrāḥ /
tehi jinu maheyya puṇyakāmā bahumapi kalpa ananta aprameyān

3.16

(Vaidya 16)
yaśca naru janitva bodhicittam ahu jinu bheṣyu svayaṃbhu dharmarājaḥ /
gāthamimu dhare samāhitaikāṃ tato viśiṣyate puṇyamudāram

3.17

yāvata pṛthu gaṅgavālikāḥ syustāvata kalpa bhaṇeya ānuśaṃsā /
na ca parikṣaya śakyu kīrtyamāne bahutara puṇyasamādhi dhārayitvā

3.18

tasmāttarhi kumāra bodhisattven mahāsattvena udgrahītavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ paryavāptavyaḥ | udgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya araṇābhāvanāyogamanuyuktena ca bhavitavyam | tad bhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca | atha khalu bhagavāstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
tasmācchrutveti buddhānāmānuśaṃsān subhadrakān /
kṣipramuddiśathā etaṃ samādhiṃ buddhavarṇitam

3.19

trisaptatibuddhakoṭyaḥ pūrvajātiṣu satkṛtāḥ /
sarvehi tehi buddhehi idaṃ sūtraṃ prakāśitam

3.20

mahākaruṇajetāramidaṃ sūtraṃ nirucyate /
bāhuśrutyasmi śikṣitvā buddhadharmā na durlabhāḥ

3.21

bheṣyanti paścime kāle nirvṛte lokanāyake /
bahu asaṃyatā bhikṣu bāhuśrutye anarthikāḥ

3.22

śīlasya varṇaṃ vakṣyanti śīlena ca anarthikāḥ /
samādhivarṇaṃ vakṣyanti samādhiya anarthikāḥ

3.23

prajñāya varṇaṃ vakṣyanti prajñāya ca anarthikāḥ /
vimuktyā bahu bhāṣante vimuktyā ca anarthikāḥ

3.24

candanasya yathā kaścid bhāṣate puruṣo guṇān /
īdṛśaṃ candanaṃ nāma gandhajātaṃ manoramam

3.25

athānyaḥ puruṣaḥ kaścidevaṃ pṛccheta taṃ naram /
gṛhīta candanaṃ kiṃcid yasya vaṇa prabhāṣase

3.26

(Vaidya 17)
sa naraṃ taṃ pratibrūyād gandhavarṇaṃ bravīmyaham /
jīvikāṃ yena kalpemi taṃ ca gandhaṃ na vedmyaham

3.27

evaṃ yoge 'pyayuktānāṃ śīlavarṇena jīvikā /
paścime bheṣyate kāle śīlaṃ caiṣāṃ na bheṣyate

3.28

evaṃ yoge 'pyayuktānāṃ samādhivarṇena jīvikā /
paścime bheṣyate kāle samādhiścaiṣāṃ na bheṣyate

3.29

evaṃ yoge 'pyayuktānāṃ prajñāvarṇana jīvikā /
bheṣyate paścime kāle prajñā caiṣāṃ na bheṣyate

3.30

evaṃ yoge 'pyayuktānāṃ vimuktivarṇena jīvikā /
bheṣyate paścime kāle vimuktiścaiṣāṃ na bheṣyate

3.31

yatha puruṣu daridru kaścideva sace paribhūtu bhavenmahājanasya /
sa ca labhati nidhānu paścakāle dhanapati bhūtva janāna satkareyyā

3.32

evamimu na samādhi yāva labdho na ca bahumato bhavatīha bodhisattvaḥ /
marumanujakumbhāṇḍarākṣasā no yatha puruṣu daridru arthahīnaḥ

3.33

yada punariya labdha bhoti bhūmī atuliyu dharmanidhānu paṇḍitena /
maru manuja spṛhaṃ janenti tatra sa ca dhanu deti niruttaraṃ prajānām

3.34

tasma imi śruṇitva ānuśaṃsāṃ paramapraṇītayaḥ kīrtitā jinena /
sarva jahiya jñātralābhasaukhyamimu varamuddiśathā samādhi śāntam

3.35

ye keci buddhā diśatā sunirvṛtā anāgatā ye 'pi ca pratyutpannāḥ /
sarve ca śikṣitva iha samādhau bodhiṃ vibuddhā atulāmacintiyām

3.36

(Vaidya 18)
candraprabhaḥ kumāru hṛṣṭacittaḥ puratu jinasya sthihitva vāca bhāṣī /
ahu puruṣavarasya nirvṛtasya sukisari kāli idaṃ dhariṣye sūtram

3.37

kāya ahu tyajitva jīvitaṃ ca tathapi ca saukhya yadasti loke /
tatra ahu mahābhaye 'pi kāle imu varu śānta samādhi dhārayiṣye

3.38

mahakaruṇa janitva sattvakāye sudukhita sattva anātha prāpta dṛṣṭvā /
teṣvahamupasaṃharitva maitrīmimu vara śānta samādhi deśayiṣye

3.39

pañcaśata anūna tasmin kāle ya utthita tatra samādhidhārakāṇām /
pūrvaṃgama kumāra teṣa āsīdiha varasūtraparigrahe udāre

Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc