Language

ENहिગુ
Scripture Library

Samādhirājasūtra · Chapter 23

23.1

iti śrīsamādhirāje tathāgatakāyanirdeśaparivarto nāma dvāviṃśatitamaḥ ||
(Vaidya 147)
23 Tathāgatācintyanirdeśaparivartaḥ |
tasmāttarhi kumāra yo bodhisattvo mahāsattvaḥ ākāṅkṣet kimityahaṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ sākṣātkuryāmiti | katamāścatasraḥ? yaduta arthapratisaṃvidaṃ dharmapratisaṃvidaṃ niruktipratisaṃvidaṃ pratibhānapratisaṃvidam | imāścatasraḥ pratisaṃvidaḥ sākṣātkuryāmiti, tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ samādhirudgrahītavyaḥ partavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo bhāvayitavyaḥ, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | bhāvanāyogamanuyuktena ca bhavitavyam | tatra kumāra katamā dharmapratisaṃvidaḥ? imāḥ kumāra bodhisattvo dharmapratisaṃvida evaṃ pratisaṃśikṣate - yāvanto vā rūpavyāhārāstāvantastathāgatasya varṇavyāhārāḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | yāvantaḥ kumāra vijñānavyāhārāstāvantastathāgatasya varṇavyāhārāḥ | iti hi kumāra aprameyā acintyā asaṃkhyeyāḥ atulyāmāpyāparimāṇāstathāgatasya rūpavarṇavyāhārāḥ | iti hi kumāra aparyantā anantā rūpavyāhārāḥ | evamacintyāstathāgatasya varṇavyāhārāḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | iti hi anantā aparyantā acintyā vijñānavyāhārāḥ | evamacintyāstathāgatasya varṇavyāhārāḥ ||
iti hi kumāra aprameyā asaṃkhyeyāḥ saṃskṛte doṣāḥ | aprameyā asaṃkhyeyā nirvāṇe anuśaṃsāḥ | asaṃkhyeyāstathāgatasya varṇāḥ | iti hi kumāra yāvanti nirvāṇanāmāni tāvantastathāgatasya varṇāḥ | iti hi kumāra asaṃkhyeyāni nirvāṇanāmāni | asaṃkhyeyāstathāgatasya varṇāḥ ||
catvāra ime kumāra tathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyavyāhārāḥ | katame catvāraḥ ?yaduta acintyaḥ saṃskāravyāhāraḥ | acintyaḥ svaravyāhāraḥ | acintyaḥ saṃkleśavyāhāra | acintyo vyavadānavyāhāraḥ | ime kumāra catvārastathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyavyāhārāḥ | catvāra ime kumāra tathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyanirdeśāḥ | te na sukaraṃ paryantaniṣṭhāsthānena nirdeṣṭum | katame catvāraḥ? eṣa eva catuṣkaḥ | evaṃ vistareṇa nirdeṣṭavyam | yaduta catvāro bodhisattvānāṃ nayāḥ | catasro yuktayaḥ | catvāro dvārāḥ | catvāra nirdeśāḥ | catvāro ghoṣāḥ | catvāro vacanapathāḥ | catvāro vyāhārāḥ | catvāri saṃghābhāṣyāṇi | catasro nāmanidhyaptayaḥ | catasro manujanidhyaptayaḥ | catvāri prativacanāni | catvāri dvārāṇi | catvāryakṣarāṇi | catvāro 'vatārāḥ | catvāraḥ padāḥ | catvāri nirhārapadāni | catvāraḥ sūtrāntapadāḥ | catvāraścaryāpathāḥ | catvāro 'cintyapathāḥ | catvāraḥ tulyapathāḥ | catvāro 'nantapathāḥ | catvāro 'paryantapathāḥ | catvāro 'saṃkhyeyapathāḥ | catvāro 'prameyapathāḥ | catvāro 'parimāṇapathāḥ |(Vaidya 148) catvḥri jñḥnḥni | catvḥro jñḥnasaṃcayḥḥ | catvḥri jñḥnagotrḥṇi | catvḥri pratibhḥnḥni | catvḥraḥ pratibhḥnasaṃcayḥḥ | catvḥri pratibhḥnagotrḥṇi | catvḥraḥ sūtrḥntasaṃcayḥḥ | catvḥri pratibhḥnakaraṇḥni | catvḥraḥ sūtrḥntanirhḥrḥḥ | catvḥri bḥhuśrutyagotrḥṇi | catvḥri buddhadhanḥni | catasro bodhisattvaśikṣḥḥ | catvḥro bodhisattvagocarḥḥ | catvḥri bodhisattvakarmḥṇi | catvḥri bodhisattvapratibhḥnḥni | catasro mḥrgabhḥvanḥḥ | catvḥri kleśaprahḥṇḥni | catvḥryapḥyajahanḥni | catvḥryajñḥnavidhamanḥni | catvḥryavidyḥprahḥṇḥni | catvḥri duḥkhopaśamanḥni | catvḥri daurmanasyaprahḥṇḥni | catvḥryupḥyasaṃjananḥni | catvḥri dṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥryupapannaparijñḥnḥni | catvḥryḥtmadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri sattvadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri jīvadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri pudgaladṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri bhavadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri vastuprahḥṇḥni | catvḥryupalambhadṛṣṭiprahḥṇḥni | te na sukaraṃ
paryantasthḥnena nirdeṣṭam ||
catasro dhāraṇyaḥ | katamāścatasraḥ? yaduta anantaḥ sarvasaṃskāraparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ prathamā dhāraṇī | anantaḥ svaraparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ dvitīyā dhāraṇī | anantaḥ saṃkleśaparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ tṛtīyā dhāraṇī | ananto vyavadānaguṇānuśaṃsāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ caturthī dhāraṇī | imāścatasro dhāraṇyaḥ | iti hi yā kumāra dhāraṇī tajjñānam, sa dharmaḥ | iti hi dharmajñānena dharmapratisaṃvit ||
dharmajñāne yo 'rthaḥ, iyamucyate arthapratisaṃvit | dharmajñāne yacchandaḥ, iyamucyate niruktipratisaṃvit | dharmajñāne yā vyavahāradeśanā ācakṣaṇā prajñapanā prakāśanā prasthāpanā vicaraṇā vibhajanā uttānīkaraṇatā asaktavacanatā anelāmūkavacanatā anavalīnavacanatā, iyamucyate pratibhānapratisaṃvit ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
yāttakaṃ jñānu buddhasya rūpaprajñapti tāttikā /
yāvatī rūpaprajñapti rūpavyāhāra tāttakā

23.2

yāvanto rūpavyāhārāḥ śīlanāmāni tāttakāḥ /
yāvanti śīlanāmāni buddhanāmāni tāttakāḥ

23.3

yāttakā buddhanāmāni sattvanāmāni tāttakāḥ /
ettakānyekasattvasya ahaṃ nāmāni jānami

23.4

anantā nāmavyāhārā ye me pūrvaṃ prakāśitāḥ /
śīlanāmā buddhanāmā sattvanāmā ca te samāḥ

23.5

yāttakāḥ saṃskṛte doṣā nirvāṇe tāttakā guṇāḥ /
buddhasya tāttakā varṇā aupamyā me prakāśitāḥ

23.6

yāttakāḥ sarvasattvānāṃ cittotpādā nidarśitāḥ /
tāttakā lokanāthasya ekaromāta raśmayaḥ

23.7

(Vaidya 149)
nāmāśca adhimuktiśca sarvasattvāna yāttikāḥ /
tato bhūyo narendrasya svarāṅgavarṇa bhāṣitāḥ

23.8

ye nāmāḥ sarvasattvānāmekasattvasya darśitāḥ /
ekasattvasya te nāmāḥ sarvasattvāna darśitāḥ

23.9

pratisaṃvidānāmottāra ayaṃ buddhena deśitaḥ /
anantanāmanirdeśā bodhisattvāna kāraṇāt

23.10

ya icchet kathaṃ bhāṣeyyā sūtrakoṭīranantikāḥ /
idaṃ sūtraṃ pravartitvā anolīnaḥ prakāśayet

23.11

asaktaḥ pariṣanmadhye sūtrakoṭīḥ prabhāṣate /
yathākāśamaparyantamevaṃ dharmaṃ sa bhāṣate

23.12

emeva bodhisattvānāṃ śuddhasattvāna tāyinām /
idaṃ sūtraṃ samudgṛhya bhavanti jñānasaṃpadaḥ

23.13

yathā yathā prakāśenti śraddadhanto imaṃ nayam /
tathāsya vardhate jñānaṃ himavanteva pādapāḥ

Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc