Samādhirājasūtra · Chapter 13
iti śrīsamādhirāje samādhyanuśikṣaṇāparivarto nāma dvādaśaḥ || 12 ||
(Vaidya 79)
13 Samādhinirdeśaparivartaḥ |
tatra khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena samādhinirdeśakuśalena bhavitavyam | tatra kumāra katamaḥ samādhinirdeśaḥ?yā yathāvattatā sarvadharmāṇāṃ samatā aviṣamatā | akalpanā avikalpanā | aviṭhapanā asamutthāpanā | anutpādaḥ anirodhaḥ | kalpavikalpaparikalpasamucchedaḥ | cittānālambanatā | amanasikāraḥ | prajñaptisamucchedaḥ | vitarkavikalpasamucchedaḥ | rāgadveṣamohasamucchedaḥ | nāntānantamanasikāraḥ | manasikārasamucchedaḥ | skandhadhātvāyatanasvabhāvajñānam | smṛtimatigatihrīdhṛticāritrācāragocarapratipattisthānam | araṇābhūmiḥ | śāntabhūmiḥ | sarvaprapañcasamucchedaḥ | sarvabodhisattvaśikṣā | sarvatathāgatagocaraḥ | sarvaguṇapariniṣpattiḥ | ayamucyate kumāra samādhinirdeśaḥ | yatra samādhinirdeśe pratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvo 'virahito bhavati samādhinā, abhrāntacittaśca bhavati, mahākaruṇāsamanvāgato 'prameyāṇāṃ ca sattvānamarthaṃ karoti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
samādhyaviṣamā bhūmiḥ śāntā sūkṣmā sudurdṛśā /
sarvasaṃjñāsamuddhātaḥ samādhistena cocyate
akalpaścāvikalpaścāgrāhyatvamanidarśanam /
anupalabdhiścittasya samādhistena cocyate
samāhito yadā bhoti sarvadharmā na manyate /
amanyanā yathābhūtaṃ samādhiriti śabditaḥ
na dharme 'sti rajomātra rajaścāpi na vidyate /
anupalabdhirdharmāṇāṃ samādhistena cocyate
cittasyānupalabdhiśca vikalpo hyeṣa cocyate /
avikalpitāśca te dharmā samādhireṣa jānathaḥ
śabdena sūcito hyarthaḥ sa ca śabdo avastukaḥ /
pratiśrutkopamaḥ śabdo antarīkṣaṃ yathā nabhaḥ
asthitā hi ime dharmāḥ sthitireṣāṃ na vidyate /
asthitiḥ sthitiśabdena svabhāvena na labhyate
cyavate agatītyevaṃ gatiścāsau na vidyate /
agatirgatiśabdena samādhirnaditastathā
(Vaidya 80)
asamāhito vucyati eṣa manyanā samāhito eṣa dvitīya manyanā /
amanyamānā vicaranti bodhaye amanyamānā spṛśi bodhimuttamām
samaviṣama eṣa śāntabhūmiḥ śamathavipaśyanānimitta eṣā /
seviya imu śānta buddhabodhiṃ sa iha prayukta samādhibhāvanāyām
na ca punariyamakṣarehi śakyaṃ praviśitu arthagati praveśe /
sarvaruta jahitva bhāṣyaghoṣaṃ bhavati samāhita no ca manyanāsya
yaśca iha samādhi bodhisattvo yatha- upadiṣṭu tathā sthiheta yuktaḥ /
sacediha bhavi kalpadāhu kṣetre girivaramadhyagataṃ na taṃ dahe 'gniḥ
yatha gaganu na jātu dagdhapūrvaṃ subahukalpaśatehi dahyamānam /
gaganasamā adhijānamāna dharmāṃste na jātu dahyati so 'gnimadhye
saci puna jvalamāna buddhakṣetre praṇidhi karoti samādhiye sthihitvā /
jvalanu ayu praśāmyatāmaśeṣaṃ pṛthivī vinaśyi na cāsya anyathātvam
ṛddhibalu anantu tasya bhoti khagapathi gacchati so asajjamānaḥ /
imi guṇa anubhoti bodhisattvo yatha-anuśiṣṭu samādhiye sthihitvā
jāyate cyavate vāpi na ca jāti na cyutiḥ /
yasya vijānanā eṣā samādhyasya na durlabhā
(Vaidya 81)
na cyutirnāpi co jāti lokanāthena deśitā /
lokanāthaṃ viditvaivaṃ samādhiṃ tena jānatha
anopaliptā lokena lokadharme na sajjati /
asajjamānaḥ kāyena buddhakṣetrāṇi gacchati
kṣetreṣu paśyate nityaṃ saṃbuddhān lokanāyakān /
dharmaṃ ca śṛṇute tatra buddhakṣetreṣu bhāṣitam
na jātu tasya ajñānaṃ dharmadhātuṃ ca bhāṣate /
gatijñaḥ satato dharme dharmadhātumayo hi saḥ
bhāṣataḥ kalpakoṭyo 'pi pratibhānaṃ na hīyate /
nirmiṇoti bahūnanyān bodhisattvān vicakṣaṇaḥ
kṣetrātaḥ kṣetra gacchanti bodhisattvāna nirmitāḥ /
sahasrapatrapadmeṣu paryaṅkena niṣaṇṇakāḥ
buddhabodhiṃ prakāśenti dhāraṇīsūtraśobhanam /
anyāśca sūtrakoṭīyo samādhiṃ śānta bhāvayan
avivartikapathe sthāpenti bahūn sattvānacintiyān /
pratibhānaṃ kṣayaṃ naiti buddhabodhiṃ prakāśiya
kūṭāgāre hi gacchanti ratanehi vicitrite /
okiranti ca puṣpehi gandhavadbhirvināyakam
okiranti ca cūrṇehi gandhavantehi nāyakam /
kurvanti vipulāṃ pūjāṃ sarve te bodhikāraṇāt
aprameyā guṇā ete bodhisattvāna tāyinām /
niṣkileśā yadā bhonti tadā ṛddhiṃ labhanti te
anupattikileśāna acchāḥ śuddhāḥ prabhāsvarāḥ /
asaṃskṛtā akopyāśca bodhisattvāna gocarāḥ
praśāntā upaśāntāśca niṣkileśā anaṅganāḥ /
aprapañcā niṣprapañcāḥ prapañcasamatikramāḥ
apracāro 'kṣarāṇāṃ ca sarvadharmāṇa lakṣaṇam /
durvijñeyaśca ghoṣeṇa samādhistena cocyate
akṣayā upaśāntā ca anābhogā adarśanā /
gocaraḥ sarvabuddhānāṃ bhūtakoṭiranāvilā
(Vaidya 82)
sarvabuddhāniyaṃ śikṣā sarvadharmasvabhāvatā /
iha śikṣitva saṃbuddhā guṇānāṃ pāramiṃ gatāḥ
na saṃpāraṃ na vāpāraṃ pūrvānto na vikalpitaḥ /
tena te sarva saṃbuddhā guṇānāṃ pāramiṃ gatāḥ
anāgatānagatikān dharmān jñātvā svabhāvataḥ /
niṣprapañcānanābhogāṃstatra te pāramiṃ gatāḥ
Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0