Sāhityadarpaṇa · Chapter 8
iti sāhitya-darpaṇe doṣa-prakāśaḥ
saptamaḥ paricchedaḥ
(8)
aṣṭamaḥ paricchedaḥ
guṇa-nirṇayaḥ
rasasyāṅgitvam āptasya dharmāḥ śauryādayo yathā /
guṇāḥ mādhuryam ojo 'tha prasāda iti te tridhā
citta-dravībhāva-mayo hlādo mādhuryam ucyate /
saṃbhoge karuṇe vipralambhe śānte 'dhikaṃ kramāt
mūrdhni vargāsty avarṇena yuktāṣ ṭa-ṭha-da-ḍhān vinā /
raṇau laghū ca tad-vyaktau varṇāḥ kāraṇatāṃ gatāḥ
avṛttir alpa-vṛttir vā madhurā racanā tathā /
ojaś cittasya vistāra-rūpaṃ dīptatvam ucyate
vīra-bībhatsa-raudreṣu krameṇādhikyam asya tu /
vargasyādya-tṛtīyābhyāṃ yuktau varṇau tad-antimau
upary adho dvayor vā sarephau ṭa-ṭha-ḍa-ḍhaiḥ saha /
śa-kāraś ca ṣa-kāraś ca tasya vyañjakatāṃ gatāḥ
tathā samāsa-bahulā ghaṭanauddhatya-śālinī /
śleṣaḥ samādhir audāryaṃ prasāda iti ye punaḥ
guṇāś cirantanair uktā ojasy antarbhavanti te /
grāmya-duḥśravatā-tyāgāt kāntiś ca sukumāratā
kvacid doṣas tu samatā mārgābheda-svarūpiṇī /
anyathokta-guṇeṣv asyā antaḥpāto yathāyatham
ojaḥ prasādo mādhuryaṃ saukumāryam udāratā /
tad-abhāvasya doṣatvāt svīkṛtā anugā guṇāḥ
artha-vyaktiḥ svabhāvokty-alaṅkāreṇa tathā punaḥ /
rasa-dhvani-guṇībhūta-vyaṅgyānāṃ kānti-nāmakaḥ
śleṣo vicitratā-mātram adoṣaḥ samatā-param /
na guṇatvaṃ samādheś ca tena nārtha-guṇāḥ pṛthak
Original text: Sāhityadarpaṇa · Edition: Satyavrata Simha, 9th edition. Varanasi: Chowkhamba Vidya Bhavan, 1992. (Vidya Bhavan Sanskrit Granthamala, 29) · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0