Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 49
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe 'ndhakavadhatadvarapradānavarṇanaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 49
mārkaṇḍeya uvāca:
andhakaṃ tu nihatyātha devadevo maheśvaraḥ /
umayā sahito rudraḥ kailāsamagamannagam
āgatāśca tato devā brahmādyāśca savāsavāḥ /
hṛṣṭāstuṣṭāśca te sarve praṇemuḥ pārvatīpatim
īśvara uvāca:
upāviśantu te sarve ye kecana samāgatāḥ /
nihato dānavo hyeṣa gīrvāṇārthe pitāmaha
raktena tasya me śūlaṃ nirmalaṃ naiva jāyate /
śubhavratatapojapyarato brahmanmayā hataḥ
kartumicchāmyahaṃ samyak tīrthayānaṃ caturmukha /
āgacchantu mayā sārddhaṃ ye yūyamiha saṃgatāḥ
ityuktvā devadeveśaḥ prabhāsaṃ pratiniryayau /
prabhāsādyāni tīrthāni gaṅgāsāgaramadhyataḥ
avagāhyāpi sarvāṇi nairmalyaṃ nābhavannṛpa /
narmadāyāṃ tato gatvā devo devaiḥ samanvitaḥ
uttaraṃ dakṣiṇaṃ kūlam avāgāhat priyavrataḥ /
gatastu dakṣiṇe kūle parvate bhṛgusaṃjñitam
tatra sthitvā mahādevo devaiḥ saha mahīpate /
bhrāntvā bhrāntvā ciraṃ śrānto nirviṇṇo niṣasāda ha
manohāri yataḥ sthānaṃ sarveṣāṃ vai divaukasām /
tīrthaṃ viśiṣṭaṃ tanmatvā sthito devo maheśvaraḥ
giriṃ vivyādha śūlena bhinnaṃ tena rasātalam /
nirmalaṃ cābhavacchūlaṃ na lepo dṛśyate kvacit
devair āhvānitā tatra mahāpuṇyā ca bhāratī /
parvatān niḥsṛtā tatra mahāpuṇyā sarasvatī
dvitīyaḥ saṅgamas tatra yathā veṇyāṃ sitāsitaḥ /
tatra brahmā svayaṃ devo brahmeśaṃ liṅgam uttamam
saṃsthāpayāmāsa puṇyaṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam /
tasya yāmye diśo bhāge svayaṃ devo janārdanaḥ
tiṣṭhate ca sadā tatra viṣṇupādāgrasaṃsthitā /
ambhaso na bhaven mārgaḥ kuṇḍamadhyasthitasya ca
śūlāgreṇa kṛtā rekhā tatas toyaṃ vahen nṛpa /
tat toyaṃ ca gataṃ tatra yatra revā mahānadī
jalaliṅgaṃ mahāpuṇyaṃ cakatīrthaṃ nṛpottama /
śūlabhede ca deveśaḥ snānaṃ kuryād yathāvidhi
ātmānaṃ manyate śuddhaṃ na kiṃcit kalmaṣaṃ kṛtam /
tasyaivottarakāṣṭhāyāṃ devadevo jagadguruḥ
ātmanā devadeveśaḥ śūlapāṇiḥ pratiṣṭhitaḥ /
sarvatīrtheṣu tattīrthaṃ sarvadevamayaṃ param
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvaduḥkhaghnam uttamam /
tatra tīrthe pratiṣṭhāpya devadevaṃ jagadguruḥ
rakṣāpālāṃs tato muktvā śataṃ sāṣṭavināyakān /
kṣetrapālāḥ śataṃ sāṣṭaṃ tadrakṣanti prayatnataḥ
vighnāstasyopajāyante yastatra sthātum icchati /
kecit kuṭumbāttatāsu vyāgrāḥ kecit kṛṣīṣu ca
kecitsabhāṃ prakurvanti keciddravyārjane ratāḥ /
parokṣavādaṃ kurvanti ke 'pi hiṃsāratāḥ sadā
paradāraratāḥ kecitkecidvṛttivihiṃsakāḥ /
anye kecidvadantyevaṃ kathaṃ tīrtheṣu gamyate
kṣudhayā pīḍyate bhāryā putrabhṛtyādayas tadā /
mohajāleṣu yojyante evaṃ devagaṇair narāḥ
pāpācārāśca ye martyāḥ snānaṃ teṣāṃ na jāyate /
saṃrakṣanti ca tattīrthaṃ devabhṛtyagaṇāḥ sadā
dhanyāḥ puṇyāśca ye martyās teṣāṃ snānaṃ prajāyate /
sarasvatyā bhogavatyā devanadyā viśeṣataḥ
ayaṃ tu saṅgamaḥ puṇyo yathā veṇyāṃ sitāsitaḥ /
dṛṣṭvā tīrthaṃ tu te sarve gīrvāṇā hṛṣṭacetasaḥ
devasya sannidhau bhūtvā varṇayāmāsuruttamam /
idaṃ tīrthaṃ tu deveśa gayātīrthena te samam
guhyādguhyatamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
śūlapāṇiḥ samabhyarcya indrādyairapsarogaṇaiḥ
yakṣakinnaragandharvair dikpālair lokapairapi /
nṛtyagītais tathā stotraiḥ sarvaiścāpi surāsuraiḥ
pūjyamāno gaṇaiḥ sarvaiḥ siddhair nāgair maheśvaraḥ /
devena bheditaṃ tatra śūlāgreṇa narādhipa
tridhā yatrekṣyate 'dyāpi hyāvartaḥ surapūritaḥ /
kuṇḍatrayaṃ naravyāghra mahatkalakalānvitam
sarvapāpakṣayakaraṃ sarvaduḥkhaghnam uttamam /
tatra tīrthe tu yaḥ snāti upavāsaparāyaṇaḥ
dīkṣāmantravihīno 'pi mucyate cābdikādaghāt /
ye punarvidhivatsnānti mantraiḥ pañcabhireva ca
vedoktaiḥ pañcabhirmantraiḥ sahiraṇyaghaṭaiḥ śubhaiḥ /
akṣarair daśabhiścaiva ṣaḍbhirvā tribhireva vā
pṛthagbhūtairdvijātīnāṃ tīrthe kāryaṃ narādhipa /
brahmakṣatraviśāṃ vāpi strīśūdrāṇāṃ tathaiva ca
puruṣāṇāṃ trayīṃ dhyātvā snānaṃ kuryād yathāvidhi /
daśākṣareṇa mantreṇa ye pibanti jalaṃ narāḥ
te gacchanti paraṃ lokaṃ yatra devo maheśvaraḥ /
kedāre ca yathā pītaṃ rudrakuṇḍe tathaiva ca
pañcarephasamāyuktaṃ kṣakāraṃ surapūjitam /
oṅkāreṇa samāyuktam etad vedyaṃ prakīrtitam
yastatra kurute snānaṃ vidhiyukto jitendriyaḥ /
tilamiśreṇa toyena tarpayet pitṛdevatāḥ
kulānāṃ tārayed viṃśaṃ daśapūrvāndaśāparān /
gayādipañcasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ
sa tatra phalamāpnoti śūlabhede na saṃśayaḥ /
yastatra vidhinā yukto dadyāddānāni bhaktitaḥ
tudakṣayaṃ phalaṃ tatra sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ tathā /
gayāśiro yathā puṇyaṃ pitṛkāryeṣu sarvadā
śūlabhedaṃ tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ /
bhaktyā dadāti yastatra kāñcanaṃ gāṃ mahīṃ tilān
āsanopānahau śayyāṃ varāśvān kṣatriyas tathā /
vastrayugmaṃ ca dhānyaṃ ca gṛhaṃ pūrṇaṃ prayatnataḥ
sayoktraṃ lāṅgalaṃ dadyāt kṛṣṭāṃ caiva vasuṃdharām /
dānānyetāni yo dadyād brāhmaṇe vedapārage
śrotriye kulasampanne śuciṣmati jitendriye /
śrutādhyayanasampanne dambhahīne kriyānvite /
trayodaśāhaḥsvekaikaṃ trayodaśaguṇaṃ bhavet
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0