Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 45

45.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūlabhedapraśaṃsāvarṇanaṃ nāma catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ||
RKV adhyāya 45
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
eṣa eva purā praśnaḥ paripṛṣṭo maheśvaram /
rājñā cottānapādena ṛṣidevasamāgame

45.2

uttānapāda uvāca:
idaṃ tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sarvadevamayaṃ param /
guhyādguhyataraṃ sthānaṃ na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ hara

45.3

śūlabhedaṃ kathaṃ jātaṃ kenaivotpāditaṃ purā /
māhātmyaṃ tasya tīrthasya vistarācchaṃsa me prabho

45.4

īśvara uvāca:
āsītpurā mahāvīryo dānavo baladarpitaḥ /
martye na tādṛśaḥ kaścid vikrameṇa balena vā

45.5

sūnur brahmasutasyāyam andhako nāma durmadaḥ /
nijasthāne vasan pāpaḥ kurvan rājyam akaṇṭakam

45.6

hṛṣṭapuṣṭo vasan martye sa surairnābhibhūyate /
bhavanaṃ tasya pāpasya vahnerupavanaṃ yathā

45.7

etasminn andhakaḥ kāle cintayāmāsa bhārata /
toṣayāmi mahādevaṃ yena sānugraho bhavet

45.8

prārthayāmi varaṃ divyaṃ yo me manasi vartate /
paraṃ sa niścayaṃ kṛtvā so 'ndhako nirgato gṛhāt

45.9

revātaṭaṃ samāsādya dānavastapasi sthitaḥ /
ugraṃ tapaścacārāsau dāruṇaṃ lomaharṣaṇam

45.10

divyaṃ varṣasahasraṃ sa nirāhāro 'bhavat tataḥ /
dvitīyaṃ tu sahasraṃ sa nyavasadvāribhojanaḥ

45.11

tṛtīyaṃ tu sahasraṃ sa dhūmapānarato 'bhavat /
caturthaṃ varṣasāhasraṃ yogābhyāsena saṃsthitaḥ

45.12

kopīha nedṛśa cakre tapaḥ paramadāruṇam /
asthicarmāvaśeṣo 'sau yāvattiṣṭhati bhārata

45.13

tasya mūrdhni tato rājan dhūmavārttir viniḥsṛtā /
devalokamatītyāsau kailāsaṃ vyāpya saṃsthitā

45.14

tāvaddevasamīpasthā umā vacanam abravīt /
ko 'styayaṃ mānuṣe loke tapasogreṇa saṃsthitaḥ

45.15

caturvarṣasahasrāṇi vyatīyuḥ parameśvara /
na kenāpīdṛśaṃ taptaṃ tapo dṛṣṭaṃ śrutaṃ tathā

45.16

avajñāṃ kuruṣe deva kimatra niyamānvite /
sarvasya datse śīghraṃ tvamalpena tapasā vibho

45.17

nākṣakrīḍāṃ kariṣye 'dya tvayā saha maheśvara /
yāvannotthāpyate hyeṣa dānavo bhaktavatsala

45.18

īśvara uvāca:
sādhu sādhu mahādevi sarvalakṣaṇalakṣite /
ahaṃ taṃ na vijānāmi kliśyantaṃ dānaveśvaram

45.19

yogābhyāse sthito bhadre dhyāyaṃstatparamaṃ padam /
tatrāgaccha mayā sārddhaṃ yatra tapyatyasau tapaḥ

45.20

umayā sahito devo gatastatra maheśvaraḥ /
asthicarmāvaśeṣastu dṛṣṭo devena śambhunā

45.21

pratyuvāca prasanno 'sau devadevo maheśvaraḥ /
bhobhoḥ kaṣṭaṃ kṛtaṃ bhīmaṃ dāruṇaṃ lomaharṣaṇam

45.22

īdṛśaṃ ca tapo ghoraṃ kasmādvatsa tvayā kṛtam /
varaṃ dāsyāmyahaṃ vatsa yaste manasi vartate

45.23

andhaka uvāca:
yadi tuṣṭo 'si me deva varado yadi śaṅkara /
surān sarvān vijeṣyāmi tvatprasādān maheśvara

45.24

īśvara uvāca:
svapne 'pi tridaśāḥ sarve na yoddhavyāḥ kadācana /
asaṃbhāvyaṃ na vaktavyaṃ manaso yanna rocate

45.25

anyaṃ kimapi yācasva yaste manasi vartate /
svarge vā yadi vā martye pātāleṣu ca saṃsthitān

45.26

martyeṣu vividhān bhogān bhokṣyasi tvaṃ yathepsitān /
kuru niṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ svarge devapatiryathā

45.27

devasya vacanaṃ śrutvā so 'ndhako vimanāḥ sthitaḥ /
vṛthā kleśaśca me jāto na kiṃcit sādhitaṃ mayā

45.28

niśvāsaṃ paramaṃ muktvā nipapāta dharātale /
mūlacchinno yathā vṛkṣo nirucchvāsas tadābhavat

45.29

mūrcchāpannaṃ tato dṛṣṭvā devī vacanam abravīt /
yaṃ kāmaṃ kāmayatyeṣa tamasmai dehi śaṅkara

45.30

bhaktānupekṣamāṇasya tavākīrtir bhaviṣyati

45.31

īśvara uvāca:
yadi dāsye varaṃ devi icchābhūtaṃ kadācana /
tato na maṃsyate viṣṇuṃ na brahmāṇaṃ na māmapi

45.32

uccatvamāpto deveśi anyānapi surāsurān

45.33

devyuvāca:
kamapyupāyamāśritya utthāpaya maheśvara /
viṣṇuvarjaṃ surānsarvāñjayasveti varaṃ vada

45.34

īśvara uvāca:
upāyaḥ śobhano devi yo me manasi vartate /
tamevāsmai pradāsyāmi yastvayā kathito varaḥ

45.35

tato 'mṛtena saṃsiktaḥ svastho 'bhūt tatkṣaṇād ayam /
tathā punarnavo jātaḥ sarvāvayavaśobhitaḥ

45.36

śṛṇuṣvaikamanā bhūtvā gṛhāṇa varamuttamam /
viṣṇuvarjaṃ pradāsyāmi yattavābhimataṃ priyam

45.37

sarvaṃ ca saphalaṃ tubhyaṃ mā dharmaste 'nyathā bhavet /
dadāmīti varaṃ tubhyaṃ manyase yadi cāsura

45.38

viṣṇuvarjaṃ surān sarvāñjeṣyasi tvaṃ ca māṃ vinā

45.39

andhaka uvāca:
bhavatvevam iti prāha balamāsthāya kevalam /
viṣṇuvarjaṃ vijeṣye 'haṃ svabalena maheśvara

45.40

kṛtārtho 'haṃ hi saṃjāta ityuktvā praṇatiṃ gataḥ /
gaccha devomayāsārddhaṃ kailāsaśikharaṃ varam

45.41

vṛṣapuṃgavam āruhya devo 'sāvumayā saha /
varaṃ dattvā sa tasyaivaṃ tatraivāntaradhīyata

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc