Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 43

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye pippalādatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 43
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchettu rājendra vimaleśvaram uttamam /
tatra devaśilā ramyā svayaṃ devair vinirmitā

tatra snātvā tu yo bhaktyā brāhmaṇānpūjayen nṛpa /
svalpenāpi hi dānena tasya cānto na vidyate

yudhiṣṭhira uvāca:
kāni dānāni viprendra śastāni dharaṇītale /
yāni dattvā naro bhaktyā mucyate sarvapātakaiḥ

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ maṇimauktikameva ca /
bhūmidānaṃ ca godānaṃ mocayat paśubhānnaram

tatra tīrthe tu yaḥ kaścitkurute prāṇasaṃkṣayam /
rudraloke vaset tāvad yāvad ā bhūtasamplavam

tataḥ puṣkariṇīṃ gacchet sarvapāpakṣayaṃkarīm /
tatra snātvārcayeddevaṃ tejorāśiṃ divākaram

ṛcamekāṃ japet sāmnaḥ sāmavedaphalaṃ labhet /
yajurvedasya japanād ṛgvedasya tathaiva ca

akṣaraṃ vā japen mantraṃ dhyāyamāno divākaram /
ādityahṛdayaṃ japtvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā vidhinā japeddvijān /
tasya koṭiguṇaṃ puṇyaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ

anāśakenāgnigatyā jale vā dehapātanāt /
tasmiṃstīrthe mṛto yastu sa yāti paramāṃ gatim

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā nṛpasattama /
vihitaṃ karma kurvāṇaḥ sa gacchet paramāṃ gatim

yudhiṣṭhira uvāca:
vyādhiṃ sattvakṣayaṃ mohaṃ jñātvā varṇā dvijottama /
pāpebhyo vipramucyante kena tatsādhanaṃ vada

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tilodakī tilasnāyī kāmakrodhavivarjitaḥ /
brāhmaṇo 'naśanaiḥ prāṇāṃs tyajallabhati sadgatim

saṅgrāme sadgatiṃ tāta kṣatriyo nidhane labhet /
tadabhāvānmahāprājña sevamāno labhed iti

vyādhigrahagṛhīto vā vṛddho vā vikalendriyaḥ /
ātmānaṃ dāhayitvāgnau vidhinā sadgatiṃ labhet

vaiśyo 'pi hi tyajanprāṇānevaṃ vai śubhabhāg bhavet /
jale vā śuddhabhāvena tyaktvā prāṇāñchivo bhavet

śūdro 'pi dvijaśuśrūṣustoṣayitvā maheśvaram /
vimucya nānyathā pāpaḥ patate narake dhruvam

athavā praṇavāśakto dvijebhyo gurave tathā /
pañcāgnau śoṣayeddehamāpṛcchya dvijasattamān

śāntadāntajitakrodhāñchāstrayuktān vicakṣaṇān /
teṣāṃ caivopadeśena karīṣāgniṃ prasādhayet

evaṃ varṇā yathātvena mūḍhāhaṅkāramohitāḥ /
patanti narake ghore yathāndho girigahvare

ye śāstravidhimutsṛjya vartante kāmacārataḥ /
kṛmiyoniṃ prapadyante teṣāṃ piṇḍo na ca kriyā

śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ tyaktvā yathecchācārasevinaḥ /
aṣṭāviṃśatirvai koṭyo narakāṇāṃ yudhiṣṭhira

pratyekaṃ vā patantyete magnā narakasāgare /
durlabhaṃ mānuṣaṃ janma bahudharmārjitaṃ nṛpa

tallabdhvā madamātsaryaṃ yo vai tyajati mānavaḥ /
saṃniyamya sadātmānaṃ jñānacakṣur naro hi saḥ

ajñānatimirāndhasya jñānāṃjanaśalākayā

yasya nonmīlitaṃ cakṣurjñeyo jātyandha eva saḥ /
etatte kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭaṃ nṛpasattama

tathāniṣṭatarāṇāṃ hi rudrasya vacanaṃ yathā /
narmadā saritāṃ śreṣṭhā rudradehād viniḥsṛtā

tārayet sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
sarvadevādhidevena īśvareṇa mahātmanā

lokānāṃ ca hitārthāya mahāpuṇyāvatāritā /
mānasaṃ vācikaṃ pāpaṃ snānānnaśyati karmajam

rudradehādviniṣkrāntā tena puṇyatamā hi sā /
prātarutthāya yo nityaṃ bhūmimākramya bhaktitaḥ

etanmantraṃ japettāta snānasya labhate phalam /
namaḥ puṇyajale devi namaḥ sāgaragāmini

namo'stu pāpanirmoce namo devi varānane

namo 'stu te ṛṣivarasaṅghasevite namo 'stu te trinayanadehaniḥsṛte /
namo 'stu te sukṛtavatāṃ sadā vare namo 'stu te satatapavitrapāvani