રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 43

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે નર્મદામાહાત્મ્યે પિપ્પલાદતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વિચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 43
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર વિમલેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
તત્ર દેવશિલા રમ્યા સ્વયં દેવૈર્ વિનિર્મિતા

તત્ર સ્નાત્વા તુ યો ભક્ત્યા બ્રાહ્મણાન્પૂજયેન્ નૃપ ।
સ્વલ્પેનાપિ હિ દાનેન તસ્ય ચાન્તો ન વિદ્યતે

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
કાનિ દાનાનિ વિપ્રેન્દ્ર શસ્તાનિ ધરણીતલે ।
યાનિ દત્ત્વા નરો ભક્ત્યા મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
સુવર્ણં રજતં તામ્રં મણિમૌક્તિકમેવ ચ ।
ભૂમિદાનં ચ ગોદાનં મોચયત્ પશુભાન્નરમ્

તત્ર તીર્થે તુ યઃ કશ્ચિત્કુરુતે પ્રાણસંક્ષયમ્ ।
રુદ્રલોકે વસેત્ તાવદ્ યાવદ્ આ ભૂતસમ્પ્લવમ્

તતઃ પુષ્કરિણીં ગચ્છેત્ સર્વપાપક્ષયંકરીમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વાર્ચયેદ્દેવં તેજોરાશિં દિવાકરમ્

ઋચમેકાં જપેત્ સામ્નઃ સામવેદફલં લભેત્ ।
યજુર્વેદસ્ય જપનાદ્ ઋગ્વેદસ્ય તથૈવ ચ

અક્ષરં વા જપેન્ મન્ત્રં ધ્યાયમાનો દિવાકરમ્ ।
આદિત્યહૃદયં જપ્ત્વા મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા વિધિના જપેદ્દ્વિજાન્ ।
તસ્ય કોટિગુણં પુણ્યં જાયતે નાત્ર સંશયઃ

અનાશકેનાગ્નિગત્યા જલે વા દેહપાતનાત્ ।
તસ્મિંસ્તીર્થે મૃતો યસ્તુ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વા નૃપસત્તમ ।
વિહિતં કર્મ કુર્વાણઃ સ ગચ્છેત્ પરમાં ગતિમ્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
વ્યાધિં સત્ત્વક્ષયં મોહં જ્ઞાત્વા વર્ણા દ્વિજોત્તમ ।
પાપેભ્યો વિપ્રમુચ્યન્તે કેન તત્સાધનં વદ

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તિલોદકી તિલસ્નાયી કામક્રોધવિવર્જિતઃ ।
બ્રાહ્મણો ઽનશનૈઃ પ્રાણાંસ્ ત્યજલ્લભતિ સદ્ગતિમ્

સઙ્ગ્રામે સદ્ગતિં તાત ક્ષત્રિયો નિધને લભેત્ ।
તદભાવાન્મહાપ્રાજ્ઞ સેવમાનો લભેદ્ ઇતિ

વ્યાધિગ્રહગૃહીતો વા વૃદ્ધો વા વિકલેન્દ્રિયઃ ।
આત્માનં દાહયિત્વાગ્નૌ વિધિના સદ્ગતિં લભેત્

વૈશ્યો ઽપિ હિ ત્યજન્પ્રાણાનેવં વૈ શુભભાગ્ ભવેત્ ।
જલે વા શુદ્ધભાવેન ત્યક્ત્વા પ્રાણાઞ્છિવો ભવેત્

શૂદ્રો ઽપિ દ્વિજશુશ્રૂષુસ્તોષયિત્વા મહેશ્વરમ્ ।
વિમુચ્ય નાન્યથા પાપઃ પતતે નરકે ધ્રુવમ્

અથવા પ્રણવાશક્તો દ્વિજેભ્યો ગુરવે તથા ।
પઞ્ચાગ્નૌ શોષયેદ્દેહમાપૃચ્છ્ય દ્વિજસત્તમાન્

શાન્તદાન્તજિતક્રોધાઞ્છાસ્ત્રયુક્તાન્ વિચક્ષણાન્ ।
તેષાં ચૈવોપદેશેન કરીષાગ્નિં પ્રસાધયેત્

એવં વર્ણા યથાત્વેન મૂઢાહઙ્કારમોહિતાઃ ।
પતન્તિ નરકે ઘોરે યથાન્ધો ગિરિગહ્વરે

યે શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય વર્તન્તે કામચારતઃ ।
કૃમિયોનિં પ્રપદ્યન્તે તેષાં પિણ્ડો ન ચ ક્રિયા

શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતં ધર્મં ત્યક્ત્વા યથેચ્છાચારસેવિનઃ ।
અષ્ટાવિંશતિર્વૈ કોટ્યો નરકાણાં યુધિષ્ઠિર

પ્રત્યેકં વા પતન્ત્યેતે મગ્ના નરકસાગરે ।
દુર્લભં માનુષં જન્મ બહુધર્માર્જિતં નૃપ

તલ્લબ્ધ્વા મદમાત્સર્યં યો વૈ ત્યજતિ માનવઃ ।
સંનિયમ્ય સદાત્માનં જ્ઞાનચક્ષુર્ નરો હિ સઃ

અજ્ઞાનતિમિરાન્ધસ્ય જ્ઞાનાંજનશલાકયા

યસ્ય નોન્મીલિતં ચક્ષુર્જ્ઞેયો જાત્યન્ધ એવ સઃ ।
એતત્તે કથિતં સર્વં યત્પૃષ્ટં નૃપસત્તમ

તથાનિષ્ટતરાણાં હિ રુદ્રસ્ય વચનં યથા ।
નર્મદા સરિતાં શ્રેષ્ઠા રુદ્રદેહાદ્ વિનિઃસૃતા

તારયેત્ સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ ।
સર્વદેવાધિદેવેન ઈશ્વરેણ મહાત્મના

લોકાનાં ચ હિતાર્થાય મહાપુણ્યાવતારિતા ।
માનસં વાચિકં પાપં સ્નાનાન્નશ્યતિ કર્મજમ્

રુદ્રદેહાદ્વિનિષ્ક્રાન્તા તેન પુણ્યતમા હિ સા ।
પ્રાતરુત્થાય યો નિત્યં ભૂમિમાક્રમ્ય ભક્તિતઃ

એતન્મન્ત્રં જપેત્તાત સ્નાનસ્ય લભતે ફલમ્ ।
નમઃ પુણ્યજલે દેવિ નમઃ સાગરગામિનિ

નમોઽસ્તુ પાપનિર્મોચે નમો દેવિ વરાનને

નમો ઽસ્તુ તે ઋષિવરસઙ્ઘસેવિતે નમો ઽસ્તુ તે ત્રિનયનદેહનિઃસૃતે ।
નમો ઽસ્તુ તે સુકૃતવતાં સદા વરે નમો ઽસ્તુ તે સતતપવિત્રપાવનિ