Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 4
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye mārkaṇḍeyadharmarājasaṃvāde kalpakṣaye mārkaṇḍeyakṛtapotārdhārohaṇavṛttāntavarṇanaṃnāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 4
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato 'rṇavātsamuttīrya trikūṭaśikhare sthitam /
mahākanakavarṇābhe nānāvarṇaśilācite
mahāśṛṅge samāsīnaṃ rudrakoṭisamanvitam /
mahādevaṃ mahātmānamīśānamajam avyayam
sarvabhūtamayaṃ tāta manunā saha suvrata /
bhūyo vavande caraṇau sarvadevanamaskṛtau
tatkāle yugasāhasraṃ saha rudreṇa mānada /
tasminnekārṇave ghore sthito 'haṃ kurunaṃdana
yudhiṣṭhira uvāca:
etacchrutvā tu me tāta paraṃ kautūhalaṃ hṛdi /
jātaṃ tatkathayasveti śṛṇvataḥ saha bāndhavaiḥ
kā sā padmapalāśākṣī tamobhūte mahārṇave /
yogivadbhramate nityaṃ rudrajāṃ svāṃ ca yābravīt
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
etameva mayā praśnaṃ purā pṛṣṭo manuḥ svayam /
tadeva te 'dya vakṣyāmi abalāyāḥ samudbhavam
vyatītāyāṃ niśāyāṃ tu brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ /
tataḥ prabhāte vimale sṛjyamāneṣu jantuṣu
manuṃ praṇamya śirasā pṛcchāmyetad yudhiṣṭhira /
keyaṃ padmapalāśākṣī śyāmā caṃdranibhānanā
ekārṇave bhramatyekā rudrajāsmīti vādinī /
sāvitrī vedamātā ca hyathavā sā sarasvatī
mandākinī saricchreṣṭhā lakṣmīrvā kimatho umā /
kālarātrirbhavetsākṣāt prakṛtirvā sukhocitā
etadācakṣva bhagavankā sā hyamṛtasaṃbhavā /
caratyekārṇave ghore pranaṣṭoragarākṣase
manuruvāca:
śṛṇu vatsa yathānyāyamasyā vakṣyāmi saṃbhavam /
yayā rudrasamudbhūtā yā ceyaṃ varavarṇinī
purā śivaḥ śāntatanuścacāra vipulaṃ tapaḥ /
hitārthaṃ sarvalokānāmumayā saha śaṃkaraḥ
ṛkṣaśailaṃ samāruhya tapastepe sudāruṇam /
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtātmako vaśī
tapatastasya devasya svedaḥ samabhavatkila /
taṃ giriṃ plāvayāmāsa sa svedo rudrasaṃbhavaḥ
tasmād āsīt samudbhūtā mahāpuṇyā saridvarā /
yā sā tvayārṇave dṛṣṭā padmapatrāyatekṣaṇā
strīrūpaṃ samavasthāya rudramārādhayatpurā /
ādye kṛtayuge tasminsamānāmayutaṃ nṛpa
tatastuṣṭo mahādeva umayā saha śaṃkaraḥ /
brūhi tvaṃ tu mahābhāge yatte manasi vartate
sariduvāca:
pralaye samanuprāpte naṣṭe sthāvarajaṃgame /
prasādāttava deveśa akṣayāhaṃ bhave prabho
saritsu sāgareṣveva parvateṣu kṣayiṣvapi /
tava prasādāddeveśa puṇyā kṣayyā bhave prabho
pāpopapātakairyuktā mahāpātakino 'pi ye /
mucyante sarvapāpebhyo bhaktyā snātvā tu śaṃkara
uttare jāhnavīdeśe mahāpātakanāśinī /
bhavāmi dakṣiṇe mārge yadyevaṃ surapūjitā
svargādāgamya gaṃgeti yathā khyātā kṣitau vibho /
tathā dakṣiṇagaṅgeti bhaveyaṃ tridaśeśvara
pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu snātvā yallabhate phalam /
tatphalaṃ labhate martyo bhaktyā snātvā maheśvara
brahmahatyādikaṃ pāpam yadāste saṃcitaṃ kvacit /
māsamātreṇa taddeva kṣayaṃ yātvavagāhanāt
yatphalaṃ sarvavedeṣu sarvayajñeṣu śaṃkara /
avagāhena tatsarvaṃ bhavatviti matirmama
sarvadānopavāseṣu sarvatīrthāvagāhane /
tatphalaṃ mama toyena jāyatāmiti śaṃkara
mama tīre narā ye tu arcayanti maheśvaram /
te gatāstava lokaṃ syur etad eva bhavecchiva
mama kūle maheśāna umayā saha daivataiḥ /
vasa nityaṃ jagannātha eṣa eva varo mama
sukarmā vā vikarmā vā śānto dānto jitendriyaḥ /
mṛto janturmama jale gacchatād amarāvatīm
triṣu lokeṣu vikhyātā mahāpātakanāśinī /
bhavāmi devadeveśa prasanno yadi manyase
etāṃścānyānvarāndivyānprārthito nṛpasattama /
narmadayā tataḥ prāha prasanno vṛṣavāhanaḥ
śrīmaheśa uvāca:
evaṃ bhavatu kalyāṇi yattvayoktamanindite /
nānyā varārhā lokeṣu muktvā tvāṃ kamalekṣaṇe
yadaiva mama dehāt tvaṃ samudbhūtā varānane /
tadaiva sarvapāpānāṃ mocinī tvaṃ na saṃśayaḥ
kalpakṣayakare kāle kāle ghore viśeṣataḥ /
uttaraṃ kūlamāśritya nivasanti ca ye narāḥ
api kīṭapataṅgāśca vṛkṣagulmalatādayaḥ /
ā dehapatanāddevi te 'pi yāsyanti sadgatim
dakṣiṇaṃ kūlamāśritya ye dvijā dharmavatsalāḥ /
ā mṛtyor nivasiṣyanti te gatāḥ pitṛmandire
ahaṃ hi tava vākyena kasmiṃścit kāraṇāntare /
tvattīre nivasiṣyāmi sadaiva hyumayā samam
evaṃ devi mahādevi evameva na saṃśayaḥ /
brahmendracandravaruṇaiḥ sādhyaiśca saha viṣṇunā
uttare devi te kūle vasiṣyanti mamājñayā /
dakṣiṇe pitṛbhiḥ sārddhaṃ tathānye surasundari
vasiṣyanti mayā sārddhameṣa te vara uttamaḥ /
gaccha gaccha mahābhāge martyānpāpādvimocaya
sahitā ṛṣisaṃghaiśca tathā siddhasurāsuraiḥ /
evamuktā mahādeva umayā sahito vibhuḥ
vandyamāno 'tha manunā mayā cādarśanaṃ gataḥ /
tena caiṣā mahāpuṇyā mahāpātakanāśinī
kathitā pṛcchyate yā te mā te bhavatu vismayaḥ /
eṣā gaṃgā mahāpuṇyā triṣu lokeṣu viśrutā
daśābhiḥ pañcabhiḥ srotaiḥ plāvayantī diśo daśa /
śoṇo mahānadaścaiva narmadā surasā kṛtā
mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathaiva ca /
tamasā vidiśā caiva karabhā yamunā tathā
citrotpalā vipāśā ca rañjanā vāluvāhinī /
ṛkṣapādaprasūtāstāḥ sarvā vai rudrasaṃbhavāḥ
sarvapāpaharāḥ puṇyāḥ sarvamaṃgaladāḥ śivāḥ /
ityetairnāmabhirdivyaiḥ stūyate vedapāragaiḥ
purāṇajñair mahābhāgairājyapaiḥ somapaistathā /
ityetatsarvamākhyātaṃ mahābhāgyaṃ narottama
manunoktaṃ purā mahyam amṛtāyāḥ samudbhavam /
puṇyaṃ pavitramatulaṃ rudrodgītamidaṃ śubham
ye narāḥ kīrtayiṣyanti bhaktyā śṛṇvanti ye 'pi ca /
prātarutthāya nāmāni daśa pañca ca bhārata
te narāḥ sakalaṃ puṇyaṃ labhiṣyantyavagāhajam /
vimānenārkavarṇena ghaṇṭāśataninādinā
tyaktvā mānuṣyakaṃ bhāvaṃ yāsyanti paramāṃ gatim
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0