Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 3
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe revāmāhātmyavarṇanaṃnāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 3
yudhiṣṭhira uvāca:
saptakalpakṣayā ghorāstvayā dṛṣṭā mahāmune /
na cāpīhāsti bhagavandīrghāyuriha kaścana
tvayā hyekārṇave suptaḥ padmanābhaḥ surārihā /
dṛṣṭaḥ sahasracaraṇaḥ sahasranayanodaraḥ
tvaṃ kilānugrahāt tasya dahyamāne carācare /
na kṣayaṃ samanuprāpto varadānānmahātmanaḥ
kiṃ tvayāścaryabhūtaṃ hi dṛṣṭaṃ ca bhramatānagha /
etadācakṣva bhagavanparaṃ kautūhalaṃ hi me
samprāpte ca mahāghore yugasyānte mahākṣaye /
anāvṛṣṭihate loke purā varṣaśatādhike
auṣadhīnāṃ kṣaye ghore devadānavavarjite /
nirvīrye nirvaṣaṭkāre kalinā dūṣite bhṛśam
saritsarastaḍāgeṣu palvalopavaneṣu ca /
saṃśuṣkeṣu tadā brahmannirākāre yugakṣaye
janaṃ prāpte maharloke brahmakṣatraviśādayaḥ /
ṛṣayaśca mahātmāno divyatejaḥsamanvitāḥ
sthitāni kāni bhūtāni gatānyeva mahāmune /
etatsarvaṃ mahābhāga kathayasva pṛthakpṛthak
bhūtāni kāni viprendra kathaṃ siddhim avāpnuyāt /
brahmaviṣṇvindrarudrāṇāṃ kāle prāpte sudāruṇe
evamuktas tataḥ so 'tha dharmarājena dhīmatā /
mārkaṇḍaḥ pratyuvācedamṛṣisaṃghaiḥ samāvṛtaḥ
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve tvayā saha nareśvara /
mahatpurāṇaṃ pūrvoktaṃ śaṃbhunā vāyudaivate
vāyoḥ sakāśātskandena śrutametatpurātanam /
vasiṣṭhaḥ śrutavāṃstasmāt parāśarastataḥ param
tasmācca jātūkarṇyena tasmāccaiva maharṣibhiḥ /
evaṃ paramparāproktaṃ śatasaṃkhyair dvijottamaiḥ
saṃhitā śatasāhasrī puroktā śaṃbhunā kila /
āloḍya sarvaśāstrāṇi vadārthaṃ tattvataḥ purā
yugarūpeṇa sā paścāc caturdhā viniyojitā /
madaprajñānusāreṇa narāṇāṃ tu maharṣibhiḥ
ārādhya paśubhartāraṃ mayā pūrvaṃ maheśvaram /
purāṇaṃ śrutametaddhi tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ
yacchrutvā mucyate jantuḥ sarvapāpairnareśvara /
mānasaiḥ karmajaiścaiva saptajanmasu saṃcitaiḥ
saptakalpakṣayā ghorā mayā dṛṣṭāḥ punaḥpunaḥ /
prasādāddevadevasya viṣṇośca parameṣṭhinaḥ
dvādaśādityanirdagdhe jagatyekārṇavīkṛte /
śrānto 'haṃ vibhramaṃs tatra taranbāhubhir arṇavam
athāhaṃ salile rājannādityasamarūpiṇam /
purā puruṣamadrākṣamanādinidhanaṃ prabhum
śṛṅgaṃ caivādrirājasya bhāsayantaṃ diśo daśa /
dvitīyo 'nyo manurdṛṣṭaḥ putrapautrasamanvitaḥ
agādhe bhramate so 'pi tamobhūte mahārṇave /
aviśramanmuhūrtaṃ tu cakrārūḍha iva bhraman
athāhaṃ bhayādudvignastaranbāhubhir arṇavam /
tatrastho'haṃ mahāmatsyam apaśyaṃ madasaṃyutam
tato 'bravītsa māṃ dṛṣṭvā ehyehīti ca bhārata /
paraṃ pradhānaḥ sarveṣāṃ matsyarūpo maheśvaraḥ
tato 'haṃ tvarayā gatvā tanmukhe manujeśvara /
suśrānto vigatajñānaḥ paraṃ nirvedamāgataḥ
tato 'drākṣaṃ samudrānte mahadāvartasaṃkulām /
udyattaraṃgasalilāṃ phenapuñjāṭṭahāsinīm
nadīṃ kāmagamāṃ puṇyāṃ jhaṣamīnasamākulām /
nadyāstasyāstu madhyasthā pramadā kāmarūpiṇī
nīlotpaladalaśyāmā mahatprakṣobhavāhinī /
divyahāṭakacitrāṅgī kanakojjvalaśobhitā
dvābhyāṃ saṃgṛhya jānubhyāṃ mahatpotaṃ vyavasthitā /
tāṃ manuḥ pratyuvācedaṃ kā tvaṃ divyavarāṅgane
tiṣṭhase kena kāryeṇa tvamatra surasundari /
surāsuragaṇe naṣṭe bhramase līlayārṇave
saritaḥ sāgarāḥ śailāḥ kṣayaṃ prāptā hyanekaśaḥ /
tvamekā tu kathaṃ sādhvi tiṣṭhase kāraṇaṃ mahat /
śrotumicchāmyahaṃ devi kathayasva hyaśeṣataḥ
abalovāca:
īśvarāṅgasamudbhūtā hyamṛtānāma viśrutā /
saritpāpaharā puṇyā māmāśritya bhayaṃ kutaḥ
sāhaṃ potamimaṃ tubhyaṃ gṛhītvā hyāgatā dvija /
na hyasya potasya kṣayo yatra tiṣṭhati śaṃkaraḥ
tasyās tad vacanaṃ śrutvā vismayotphullalocanaḥ /
manunā saha rājendra potārūḍho hyahaṃ tadā
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā praṇamya śirasā vibhum /
vyāpinaṃ parameśānamastauṣamabhayapradam
sadyojātāya devāya vāmadevāya vai namaḥ /
bhave bhave namastubhyaṃ bhaktigamyāya te namaḥ
bhūrbhuvāya namastubhyaṃ rāmajyeṣṭhāya vai namaḥ /
namaste bhadrakālāya kalirūpāya vai namaḥ
acintyāvyaktarūpāya mahādevāya dhāmane /
vidmahe devadevāya tanno rudra namonamaḥ
jagatsṛṣṭivināśānāṃ kāraṇāya namonamaḥ /
evaṃ stuto mahādevaḥ pūrvaṃ sṛṣṭayā mayānagha
prasanno māvadat paścādvaraṃ varaya suvrata
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0