Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 39

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye narmadeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 39
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchecca rājendra kapilātīrthamuttamam /
snānamātrānnaro bhaktyā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

yudhiṣṭhira uvāca:
āścaryabhūtaṃ lokeṣu kathitaṃ dvijasattama /
narmadeśvaramāhātmyaṃ kāpilaṃ kathayasva me

yasmin kāle 'tha sambandhe utpannaṃ tīrtham uttamam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ tīrthaṃ jātaṃ kathaṃ prabho

mārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇu vakṣye'dya te rājankapilātīrthamuttamam /
yena te vismayaḥ sarvaḥ śrutvā gacchati bhārata

purā kṛtayugasyādau brahmā lokapitāmahaḥ /
utpādayitvā sakalaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham

japahomaparo bhaktyā kṣaṇaṃ dhyātvā ca tiṣṭhati /
jvalamānāt tu kapilā tāvat kuṇḍātsamutthitā

agnijvālojjvalaiḥ śṛṅgaistrinetrā supayasvinī /
agnipūrṇā hyagnimukhā agnighrāṇāgnilocanā

agnikhurā hyagnipṛṣṭhā agnisarvāṅgasaṃsthitiḥ /
sarvalakṣaṇasampūrṇā ghaṇṭālalitaniḥsvanā

dṛṣṭvā tu tāṃ mahābhāgāṃ kapilāṃ kuṇḍamadhyagām /
brahmā lokagurustāta praṇamyedam uvāca ha

namaste kapile puṇye sarvalokanamaskṛte /
maṅgalye maṅgale devi triṣu lokeṣvanupame

tvaṃ lakṣmīstvaṃ smṛtirmedhā tvaṃ dhṛtistvaṃ varānane /
umādevīti vikhyātā tvaṃ satī nātra saṃśayaḥ

vaiṣṇavī tvaṃ mahādevī brahmāṇī tvaṃ varānane /
kumārī tvaṃ mahābhāge bhaktiḥ śraddhā tathaiva ca

kālarātristu bhūtānāṃ kumārī parameśvarī /
tvaṃ lavastvaṃ truṭiścaiva muhūrtaṃ lakṣameva ca

saṃvatsarastvaṃ māsastvaṃ kālastvaṃ ca kṣaṇastathā /
nāsti kiṃcit tvayā hīnaṃ trailokye sacarācare

evaṃ stutā tu mānena kapilā parameṣṭhinā /
tamuvāca mahābhāgaṃ prahṛṣya padmasambhavam

prasannā tava vākyena devadeva jagadguro /
kiṃ karomi priyaṃ te 'dya brūhi sarvaṃ pitāmaha

brahmovāca:
jagaddhitāya janitā mayā tvaṃ parameśvari /
svargānmartyaṃ tato yāhi lokānāṃ hitakāmyayā

sarvadevamayī tvaṃ tu sarvalokamayī tathā /
vidhinā ye pradāsyanti teṣāṃ vāsastriviṣṭape

evamuktvā tato devī brahmāṇaṃ parameśvarī /
vandyamānā suraiḥ siddhair ājagāma dharātalam

yudhiṣṭhira uvāca:
yadāyāteha sā tāta brāhmaṇo vacanācchubhā /
tadā devāśca lokāśca kathamaṅgeṣu saṃsthitāḥ

kathaṃ vā saṃsthitāgatya kapilā sā dvijottama /
tīrthe vā hyūṣare kṣetra etanme kathaya dvija

mārkaṇḍeya uvāca:
sā tadā brahmaṇā coktā dhātrā lokasya bhārata /
brahmalokādgatā puṇyāṃ narmadāṃ lokapāvanīm

tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ narmadātaṭam āśritā /
cacāra pṛthivīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām

tadāprabhṛti rājendra kapilātīrtham uttamam /
sarvapāpaharaṃ khyātamṛṣisaṅghair niṣevitam

tattīrthe vidhivat snātvā kapilāyāḥ prayacchati /
pṛthvī tena bhaveddattā saśailavanakānanā

tāṃ tu paśyati yo bhaktyā dīyamānāṃ dvijottame /
tasya varṣaśataṃ pāpaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ

bhūrbhuvaḥ svarmahaścaiva janaḥ satyaṃ tapastathā /
te tatpṛṣṭhaṃ samāśritya sthitā lokā nṛpottama

mukhe hyagniḥ sthito devo danteṣu ca bhujaṅgamāḥ /
dhātā vidhātā hyoṣṭhau ca jihvāyāṃ tu sarasvatī

sahasrakiraṇau devau candrādityau sulocanau /
nāsikāmadhyagaścaiva māruto nṛpasattama

lalāṭe tu mahādevo hyaśvinau karṇasaṃsthitau /
naranārāyaṇau śṛṅge śṛṅgamadhye pitāmahaḥ

kambalo 'dhigatas tāta pāśadhṛg varuṇas tathā /
yamaśca bhagavāndeva āśritya codaraṃ śritaḥ

khureṣu pannagāścaivaṃ pucchāgre sūryaraśmayaḥ /
evambhūtāṃ hi kapilāṃ sarvadevamayīṃ nṛpa

ye dhārayanti ca gṛhe dhanyāste nātra saṃśayaḥ /
prātar utthāya yastasyāḥ kurute tu pradakṣiṇām

pradakṣiṇā kṛtā tena saśailavanakānanā /
kapilāpañcagavyena yaḥ snāpayati śaṅkaram

upavāsaparo yastu tasmiṃstīrthe narādhipa /
snātvā hyuktavidhānena tarpayet pitṛdevatāḥ

tasya te vaṃśajāḥ sarve daśa pūrve daśāpare /
tṛptā rohanti vai svarge dhyāyanto 'sya manorathān

eṣa te vidhiruddiṣṭaḥ sambhavo nṛpasattama /
tīrthasya ca phalaṃ puṇyaṃ kimanyat paripṛcchasi

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam /
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ