Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 38

38.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe devatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 38
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gaccheta rājendra guhāvāsīti cottamam /
yatra siddho mahādevo guhāvāsī samārbudam

38.2

yudhiṣṭhira uvāca:
kena kāryeṇa bho tāta mahādevo jagadguruḥ /
guhāyām anayatkālaṃ sudīrghaṃ dvijasattama

38.3

etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha /
śrotumicchāmyahaṃ sarvaparaṃ kautūhalaṃ hi me

38.4

mārkaṇḍeya uvāca:
sādhu praśno mahārāja pṛṣṭo yo vai tvayottamaḥ /
purāṇe vistaro hyasya na śakyo hi mayādhunā

38.5

kathituṃ vṛddhabhāvatvādatīto bahukālikaḥ /
saṃkṣepāt tena te tāta kathayāmi nibodha me

38.6

purā kṛtayuge rājannāsīd dāruvanaṃ mahat /
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāvallyupaśobhitam

38.7

siṃhavyāghravarāhaiśca gajaiḥ khaḍgairniṣevitam /
bahupakṣiyutaṃ divyaṃ yathā caitrarathaṃ vanam

38.8

tatra kecin mahāprājñā vasanti saṃśitavratāḥ /
vasanti parayā bhaktyā caturāśramabhāvitāḥ

38.9

brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatis tathā /
svadharmaniratāḥ sarve vāñchantaḥ paramaṃ padam

38.10

tāvadvasantasamaye kasmiṃścit kāraṇāntare /
vimānastho mahādevo gacchanvai hyumayā saha

38.11

dadarśa toya āvāsamṛksāmayajurnāditam /
alakṣyāgatanirgamyaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram

38.12

taṃ dṛṣṭvā muditā devī harṣagaṅgadayā girā /
papraccha devadeveśaṃ śaśāṅkakṛtabhūṣaṇam

38.13

devyuvāca:
kasyāyamāśramo deva vedadhvaninināditaḥ /
yaṃ dṛṣṭvā kṣutpipāsādyaiḥ śramaiśca parihīyate

38.14

maheśvara uvāca:
kiṃ tvayā na śrutaṃ devi mahādāruvanaṃ mahat /
bahuviprajano yatra gṛhadharmeṇa vartate

38.15

atra yaḥ strījanaḥ kaścid bhartṛśuśrūṣaṇe rataḥ /
nānyo devo na vai dharmo jñāyate śailanandini

38.16

etacchrutvā paraṃ vākyaṃ devadevena bhāṣitam /
kautūhalasamāviṣṭā śaṅkaraṃ punarabravīt

38.17

yattvayoktaṃ mahādeva patidharmaratāḥ striyaḥ /
tāsāṃ tvaṃ madano bhūtvā cāritraṃ kṣobhaya prabho

38.18

īśvara uvāca:
yattvayoktaṃ ca vacanaṃ na hi me rocate priye /
brāhmaṇā hi mahadbhūtaṃ na caiṣāṃ vipriyaṃ caret

38.19

manyupraharaṇā viprāścakrapraharaṇo hariḥ /
cakrātkrūrataro manyus tasmād vipraṃ na kopayet

38.20

na te devā na te lokā na te nagā na cāsurāḥ /
dṛśyante triṣu lokeṣu ye tairdṛṣṭair na nāśitāḥ

38.21

teṣāṃ mokṣas tathā svargo bhūmirmartye phalāni ca /
yeṣāṃ tuṣṭā mahābhāgā brāhmaṇāḥ kṣitidevatāḥ

38.22

evaṃ jñātvā mahābhāge asadgrāhaṃ parityaja /
tatra loke viruddhaṃ vai kupyante yena vai dvijāḥ

38.23

devyuvāca:
nāhaṃ te dayitā deva nāhaṃ te vaśavartinī /
akṛtvādhaśva vai tāsāṃ mānaṃ surasupūjitam

38.24

lokaloke mahādeva aśakyaṃ nāsti te prabho /
kriyatāṃ mama caivaikam etat kāryaṃ surottama

38.25

evamukto mahādevo devyā vākyahite rataḥ /
kṛtvā kāpālikaṃ rūpaṃ yayau dāruvanaṃ prati

38.26

mahāhitajaṭājūṭaṃ niyamya śaśibhūṣaṇam /
kaṇṭhatrāṇaṃ paraṃ kṛtvā dhārayan karṇakuṇḍale

38.27

vyāghracarmaparīdhāno mekhalāhārabhūṣitaḥ /
nūpuradhvaninighoṣaiḥ kampayan vai vasuṃdharām

38.28

mahānūrddhvajaṭāmālī kṛttibhasmānulepanaḥ /
kṛtvā haste kapālaṃ tu brahmaṇaśca mahātmanaḥ

38.29

mahāḍamarughoṣeṇa kampayan vai vasuṃdharām /
prabhātasamaye prāpto mahādāruvanaṃ prati

38.30

tāvat puṇyajanaḥ sarvapuṣpapatraphalārthikaḥ /
nirgato bahubhiḥ sārddhaṃ pavamānaḥ samantataḥ

38.31

tad dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ rūpaṃ devasya bhārata /
yuvatīnāṃ manas tāsāṃ kāmena kaluṣīkṛtam

38.32

śobhanaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā sarvā api varāṅganāḥ /
kledabhāvaṃ tato jagmurmudā dāruvanastriyaḥ

38.33

vikārā bahavastāsāṃ devaṃ dṛṣṭvā mahādbhutam /
saṃjātā viprapatnīnāṃ tadā tāsu narottama

38.34

paridhānaṃ na jānanti kāścid dṛṣṭvā varāṅganāḥ /
uttarīyaṃ tathā cānyā mahāmohasamanvitāḥ

38.35

keśabhāraparibhraṣṭā kācidevāsanotthitā /
dātukāmā tadā bhaikṣyaṃ ceṣṭituṃ naiva cāśakat

38.36

kācid dṛṣṭvā mahādevaṃ rūpayauvanagarvitā /
utsaṅge saṃsthitaṃ bālaṃ vismṛtā pāyitum stanam

38.37

kāmabāṇahatā cānyā bāhubhyāṃ pīḍya sustanau /
niḥśvasantī tadā coṣṇaṃ na kiṃcit pratijalpati

38.38

evaṃ saṃkṣobhya taṃ sarvaṃ strījanaṃ parameśvaraḥ /
jagāma tatra vai tāsāṃ kṣobhaṃ kṛtvā mahādbhutam

38.39

tāvat te brāhmaṇāḥ sarve bhramitvā kānanaṃ mahat /
āgatāḥ svagṛhe dārān dadṛśuś ca hataujasaḥ

38.40

yāsāṃ pūrvatarā bhaktiḥ pātivratye patīnprati /
calitāstā viditvāśu nirjagmurdvijasattamāḥ

38.41

saṃvidaṃ paramāṃ kṛtvā jñātvā devaṃ maheśvaram /
kṣobhayitvā manastāsāṃ tataścādarśanaṃ gatam

38.42

krodhāviṣṭo dvijaḥ kaścid daṇḍamudyamya dhāvati /
kalmāṣayaṣṭimanye ca tathānye darbhamuṣṭikām

38.43

itaścetaśca te sarve bhramitvā kānanaṃ nṛpa /
ekībhūtvā mahātmāno vyājahruśca ruṣā giram

38.44

yad idaṃ ca hutaṃ kiṃcid guravas toṣitā yadi /
tena satyena devasya liṅgaṃ patatu cottamam

38.45

āśramād āśramaṃ sarve na tyajāmo vidhikramāt /
tena satyena devasya liṅgaṃ patatu bhūtale

38.46

evaṃ satyaprabhāvena triruktena dvijanmanām /
śivasya paśyato liṅgaṃ patitaṃ dharaṇītale

38.47

hāhākāro mahānāsīllokāloke 'pi bhārata /
devasya patite liṅge jagataśca mahākṣaye

38.48

patamānasya liṅgasya śabdo 'bhūcca sudāruṇaḥ /
ulkāpātā diśāṃ hāhā bhūmikampāśca dāruṇāḥ

38.49

patanti parvatāgrāṇi śoṣaṃ yānti ca sāgarāḥ /
devasya patite liṅge devā vimanaso 'bhavan

38.50

sametya sahitāḥ sarve brahmāṇaṃ parameṣṭhinam /
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve stuvanti vividhaiḥ stavaiḥ

38.51

tatas tuṣṭo jagannāthaś caturvadanapaṅkajaḥ /
ārtānprāha surānsarvānmā viṣādaṃ gamiṣyatha

38.52

brahmaśāpābhibhūto 'sau devadevastrilocanaḥ /
tuṣṭaistaistapasā yuktaiḥ punarmokṣaṃ gamiṣyati

38.53

etacchrutvā yayurdevā yathāgatamarindama /
bhāvayitvā tataḥ sarve munayaścaiva bhārata

38.54

viśvāmitravasiṣṭhādyā jābāliratha kaśyapaḥ /
sametya sahitāḥ sarve tamūcus tripurāntakam

38.55

brahmatejo hi balavaddvijānāṃ hi sureśvara /
kṣāntiyuktastapastaptvā bhaviṣyasi gataklamaḥ

38.56

yataḥ kṣobhādṛṣīṇāṃ ca tadevaṃ liṅgamuttamam /
patitaṃ te mahādeva na tatpūjyaṃ bhaviṣyati

38.57

na tacchreyo 'gnihotreṇa nāgniṣṭomena labhyate /
prāpnuvanti ca yacchreyo mānavā liṅgapūjane

38.58

devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām /
vacanena tu viprāṇām etat pūjyaṃ bhaviṣyati

38.59

brahmaviṣṇvindracandrāṇām etat pūjyaṃ bhaviṣyati /
yatphalaṃ tava liṅgasya iha loke paratra ca

38.60

evamukto jagannāthaḥ praṇipatya dvijottamān /
mudā paramayā yuktaḥ kṛtāñjalir abhāṣata

38.61

brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ nirjalaṃ sārvakāmikam /
yeṣāṃ vākyodakenaiva śudhyanti malino janāḥ

38.62

na tatkṣetraṃ na tattīrthamūṣaraṃ puṣkarāṇi ca /
brāhmaṇe manyumutpādya yatra gatvā sa śudhyati

38.63

na tacchāstraṃ yanna viprapraṇītaṃ na tad dānaṃ yanna viprapradeyam /
na tatsaukhyaṃ yannavipraprasādānna tadduḥkhaṃ yanna vipraprakopāt

38.64

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritas tathā /
ekasya vipravākyasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

38.65

abhinandya dvijānsarvānanujñāto maharṣibhiḥ /
tato 'gamat tadā devo narmadātaṭamuttamam

38.66

paramaṃ vratamāsthāya guhāvāsī samārbudam /
tapaścacāra bhagavāñjapasnānarataḥ sadā

38.67

samāpte niyame tāta sthāpayitvā maheśvaram /
vandyamānaḥ suraiḥ sārddhaṃ kailāsamagamat prabhuḥ

38.68

narmadāyās taṭe tena sthāpitaḥ parameśvaraḥ /
tenaiva kāraṇenāsau narmadeśvara ucyate

38.69

yo 'rcayennarmadeśānaṃ yatir vai saṃjitendriyaḥ /
snātvā caiva mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet

38.70

dadāti yaḥ pitṛbhyastu tilapuṣpakuśodakam /
triḥsaptapūrvajāstasya svarge modanti pāṇḍava

38.71

yastu bhojayate viprāṃs tasmiṃstīrthe narādhipa /
pāyasaṃ ghṛtamiśraṃ tu sa labhet koṭijaṃ phalam

38.72

suvarṇaṃ rajataṃ vāpi brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhira /
dadāti toyamadhyasthaḥ so 'gniṣṭomaphalaṃ labhet

38.73

aṣṭamyāṃvā caturdaśyāṃ nirāhāro vaset tu yaḥ /
narmadeśvaramāsādya prāpnuyājjanmanaḥ phalam

38.74

agnipraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa /
tasya vyādhibhayaṃ na syāt saptajanmasu bhārata

38.75

anāśakaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa /
anivartikā gatis tasya rudraloke bhaviṣyati

38.76

eṣa te vidhir uddiṣṭas tasyotpattir narottama /
purāṇe vihitā tāta saṃjñā tasya tu vistarāt

38.77

etaṃ kīrtayate yastu narmadeśvarasambhavam /
bhaktyā śṛṇoti ca naraḥ so 'pi snānaphalaṃ labhet

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc