Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 29

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe tripuravidhvaṃsane jvāleśvaratīrthāmareśvatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 29
yudhiṣṭhira uvāca:
kāverīti ca vikhyātā triṣu lokeṣu sattama /
māhātmyaṃ śrotum icchāmi tasyā mārkaṇḍa tattvataḥ

kīdṛśaṃ darśanaṃ tasyāḥ phalaṃ sparśe 'thavā vibho /
snāne jāpye 'thavā dāna upavāse tathā mune

kathayasva mahābhāga kāverīsaṅgame phalam /
dharmaḥ śruto 'tha dṛṣṭo vā kathito vā kṛto 'pi vā

anumodito vā viprendra punātīti śrutaṃ mayā /
yathā dharmaprasaṅge tu mune dharmo 'pi jāyate

svargaśca narakaścaiva ityevaṃ vaidikī śrutiḥ

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
sādhu sādhu mahābhāga yatpṛṣṭo 'haṃ tvayādhunā /
śṛṇuṣvaikamanā bhūtvā kāverīphalam uttamam

asti yakṣo mahāsattvaḥ kuberonāma viśrutaḥ /
so 'pi tīrthaprabhāvena rājanyakṣādhipo 'bhavat

tacchṛṇuṣva vidhānena bhaktyā paramayā nṛpa /
siddhiṃ prāpto mahābhāga kāverīsaṅgamena tu

kāveryā narmadāyās tu saṅgame lokaviśrute /
tatra snātvā śucirbhūtvā kuberaḥ satyavikramaḥ

vidhivanniyamaṃ kṛtvā śāstrayuktyā narottama /
ārādhayanmahādevamekacittaḥ sanātanam

ekāhāro vasanmāsaṃ tathā ṣaṣṭhāhnakālikaḥ /
pakṣopavāsī nyavasat kaṃcit kālaṃ nṛpottama

mūlaśākaphalaiścānyaṃ kālaṃ nayati buddhimān /
kiṃcitkālaṃ vasaṃstatra tīrthe śaivālabhojanaḥ

parākeṇānayatkālaṃ kṛcchreṇāpi ca mānada /
cāndrāyaṇena cāpyanyamanyaṃ vāyvambubhojanaḥ

evaṃ tatra naraśreṣṭha kāmarāgavivarjitaḥ /
sthito varṣaśataṃ sāgraṃ karṣayansvaṃ tathā vapuḥ

tato varṣaśatasyānte devadevo maheśvaraḥ /
tuṣṭastu parayā bhaktyā tamuvāca hasanniva

bhobho yakṣa mahāsattva varaṃ varaya suvrata /
parituṣṭo 'smi te bhaktyā tava dāsye yathepsitam

yakṣa uvāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa umayā saha śaṅkara /
adyaprabhṛti sarveṣāṃ yakṣāṇāmadhipo bhave

akṣayaścāvyayaścaiva tava bhaktipuraḥsaraḥ /
dharme matiṃ ca me nityaṃ dadasva parameśvara

īśvara uvāca:
yattvayā prārthitaṃ sarvaṃ phalaṃ dharmasya tattathā /
ityevamuktvā taṃ tatra jagāmādarśanaṃ haraḥ

so 'pi snātvā vidhānena saṃtarpya pitṛdevatāḥ /
āmantrayitvā tattīrthaṃ kṛtārthaśca gṛhaṃ yayau

pūjitastatra yakṣaistu so 'bhiṣikto vidhānataḥ /
cakāra vipulaṃ tatra rājyamīpsitamuttamam

tatra cānye surāḥ siddhā yakṣagandharvakiṃnarāḥ /
gaṇāścāpsarasāṃ tatra ṛṣayaśca tathānagha

kāverīsaṅgamaṃ tena sarvapāpaharaṃ viduḥ /
svargāṇāmapi sarveṣāṃ dvārametadyudhiṣṭhira

te dhanyāste mahātmānasteṣāṃ janma sujīvitam /
kāverīsaṅgame snātvā yairdattaṃ hi tilodakam

daśa pūrve pare tāta mātṛtaḥ pitṛtastathā /
pitaraḥ pitāmahāstena uddhṛtā narakārṇavāt

tasmātsarvaprayatnena tatra snāyīta mānavaḥ /
arcayedīśvaraṃ devaṃ yadīcchecchāśvatīṃ gatim

kāverīsaṅgame rājansnānadānārcanaṃ naraiḥ /
kṛtaṃ bhaktyā naraśreṣṭha aśvamedhādhikaṃ phalam

homena cākṣayaḥ svargo japādāyurvivardhate /
dhyānato nityamāyāti padaṃ śivakalātmakam

agnipraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃs tīrthe nareśvara /
agniloke vasettāvadyāvadābhūtasamplavam

anāśakaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa /
tasya puṇyaphalaṃ yadvai tacchṛṇuṣva narottama

gandharvāpsaraḥsaṃkīrṇe vimāne sūryasannibhe /
vījyamāno varastrībhirdaivataiḥ saha modate

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca /
krīḍate rudralokasthastadante bhuvi cāgataḥ

bhogavāndānaśīlaśca jāyate pṛthivīpatiḥ /
ādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam

evaṃ guṇagaṇākīrṇā kāverī sā sarinnṛpa /
triṣu lokeṣu vikhyātā narmadāsaṅgame sadā

jitavākkāyacittāśca dhyeyadhyānaratās tathā /
kāverīsaṅgame tāta te 'pi mokṣamavāpnuyuḥ

śṛṇu te 'nyatpravakṣyāmi āścaryaṃ nṛpasattama /
triṣu lokeṣu kā tvanyā dṛśyate saritā samā

labdhaṃ yair narmadātoyaṃ ye ca kuryuḥ pradakṣiṇam /
ye pibanti jalaṃ tatra te puṇyā nātra saṃśayaḥ

na teṣāṃ santaticchedo daśa janmāni pañca ca /
teṣāṃ pāpaṃ vilīyeta himaṃ sūryodaye yathā

gaṅgāyamunasaṅge vai yatphalaṃ labhate naraḥ /
tatphalaṃ labhate martyaḥ kāverīsnānamācaran

bhaume tu bhūtajāyoge vyatīpāte ca saṃkrame /
rāhusomasamāyoge tadevāṣṭaguṇaṃ smṛtam

aśītiśca yavāḥ proktā gaṅgāyāmunasaṅgame /
kāverīnarmadāyoge tadevāṣṭaguṇaṃ smṛtam

gaṅgā ṣaṣṭisahasraistu kṣetrapālaiḥ prapūjyate /
tadardhair anyatīrthāni rakṣante nātra saṃśayaḥ

amareśvare tu saritāṃ ye yogāḥ parikīrtitāḥ /
te tvaśītisahasraistu kṣetrapālaistu rakṣitāḥ

tathāmareśvare yāmye liṅgaṃ vai capaleśvaram /
dvitīyaṃ caṇḍahastākhyaṃ dve liṅge tīrtharakṣake

śivena sthāpite pūrvaṃ kāveryādyabhirakṣake /
lakṣeṇa rakṣitā devī narmadā bahukalpagā

dhanuṣāṃ ṣaṣṭyabhiyutaiḥ puruṣairīśayojitaiḥ /
oṃ kāraśatasāhasraiḥ parvataścābhirakṣitaḥ

anyadeśakṛtaṃ pāpam asmin kṣetre vinaśyati /
asmiṃstīrthe kṛtaṃ pāpaṃ vajralepo bhaviṣyati

eṣā te kathitā tāta kāverī saritāṃ varā /
rudradehasamutpannā tena puṇyā saridvarā