Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 169

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe aṅkūreśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭaṣaṣṭyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 169
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchetparaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam /
māṇḍavyo yatra saṃsiddha ṛṣirnārāyaṇastathā

nārāyaṇena śuśrūṣā śūlasthena kṛtā purā /
tatra snātvā mahārāja mucyate pāpakañcukāt

yudhiṣṭhira uvāca:
āścaryametallokeṣu yattvayā kathitaṃ mune /
na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ tāta śūlasthena tapaḥ kṛtam

etatsarvaṃ kathaya me ṛṣibhiḥ sahitasya vai /
asya tīrthasya māhātmyaṃ māṇḍavyasya kutūhalāt

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
śṛṇu rājanyathāvṛttapurā tretāyuge kṣitau /
lokapālopamo rājā devapanno mahāmatiḥ

dharmajñaśca kṛtajñaśca yajvā dānarataḥ sadā /
prajā rarakṣa yatnena pitā putrān ivaurasān

dātyāyanī priyā bhāryā tasya rājño vaśānugā /
hāranūpuraghoṣeṇa jhaṅkāraravanāditā

parasparaṃ tayoḥ prītir vardhate 'nudinaṃ nṛpa /
vaṃśastambe sthito rājā saṃśāsti pṛthivīmimām

hastyaśvarathasampūrṇāṃ dhanavāhanasaṃyutām /
alaṃkṛto guṇaiḥ sarvair anapatyo mahīpatiḥ

duḥkhena mahatāviṣṭaḥ saṃtaptaḥ santatiṃ vinā /
snānahomarato nityaṃ dvādaśābdāni bhārata

vratopavāsaniyamaiḥ patnībhiḥ saha tasthivān /
ārādhayadbhagavatīṃ cāmuṇḍāṃ muṇḍamardinīm

stotrair anekair bhaktyā ca pūjāvidhisamādhinā /
jaya vārāhi cāmuṇḍe jaya devi trilocane

brāhmi raudri ca kaumāri kātyāyani namo 'stu te /
pracaṇḍe bhairave raudri yoginyākāśagāmini

nāsti kiṃcittvayā hīnaṃ trailokye sacarācare /
rājñā stutā ca saṃtuṣṭā devī vacanamabravīt

varayasva yathākāmaṃ yaste manasi vartate /
ārādhitā tvayā bhaktyā tuṣṭā dāsyāmi te varam

devapanna uvāca:
yadi tuṣṭāsi deveśi varārho yadi vāpyaham /
putrasantānarahitaṃ saṃtaptaṃ māṃ samuddhara

santānaṃ naya me vṛddhiṃ gotrarakṣāṃ kuruṣva me /
aputriṇāṃ gṛhāṇīha śmaśānasadṛśāni hi

pitarastasya nāśnanti devatā ṛṣibhiḥ saha /
kriyamāṇe 'pyaharahaḥ śrāddhe matpitaraḥ sadā

darśayanti sadātmānaṃ svapne kṣutpīḍitaṃ mama /
iti rājño vacaḥ śrutvā devī dhyānamupāgatā

divyena cakṣuṣā dṛṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram /
prasannavadanā devī rājānamidamabravīt

santānaṃ nāsti te rājaṃstrailokye sacarācare /
yajasva yajñapuruṣamapatyaṃ nāsti te 'nyathā

mayā dṛṣṭaṃ mahīpāla trailokyaṃ divyacakṣuṣā /
evamuktvā gatā devī rājā svagṛhamāgamat

iyāja yajñapuruṣaṃ saṃjātā kanyakā tataḥ /
tejasvinī rūpavatī sarvalokamanoharā

devagandharvaloke 'pi tādṛśī nāsti kāminī /
tasyā nāma kṛtaṃ pitrā harṣāt kāmapramodinī

tataḥ kālena vavṛdhe rūpeṇāstambhayajjagat /
haṃsalīlāgatiḥ subhrūḥ stanabhārāvanāmitā

raktamālyāmbaradharā kuṇḍalābharaṇojjvalā /
divyānulepanavatī sakhībhiḥ sā surakṣitā

kucamadhyagato hāro vidyunmāleva rājate /
bhramarāñcitakeśī sā bimboṣṭhī cāruhāsinī

karṇāntaprāptanetrābhyāṃ pibantīvātha kāminaḥ /
candratāmbūlasaurabhyairākarṣantīva manmatham

kambugrīvā cārumadhyā tāmrapādāṅgulīnakhā /
nimnanābhiḥ sujaghanā rambhorū sudatī śubhā

mātāpitṛsuhṛdvarge krīḍānandavivardhinī /
ekasmindivase bālā sakhīvṛndasamanvitā

candanāgarutāṃbūladhūpasaumanasāñcitā /
gṛhītvā puṣpadhūpādi gatā devīprapūjane

taḍāgataṭa utsṛjya bhūṣaṇānyaṅgaveṣṭakān /
cakruḥ sarasitāḥ krīḍāṃ jalamadhyagatāstadā

krīḍantīṃ tāmavekṣyātha sasakhīṃ vimale jale /
rākṣasaḥ śambaro nāma śyenarūpeṇa cāgamat

gṛhītā jalamadhyasthā tena sā kāmamodinī /
khamutpapāta duṣṭātmā gṛhītvābharaṇānyapi

vāyumārgaṃ gataḥ so 'tha kāminyā saha bhārata /
apatankuṇḍalādīni yatra toye mahāmuniḥ

māṇḍavyo narmadātīre kāṣṭhavatsaṃjitendriyaḥ /
līno māheśvare sthāne nārāyaṇapade pare

tasya cānucaro bhrātā bhrātuḥ śuśrūṣaṇe rataḥ /
tapojapakṛśībhūto dadhyau devaṃ janārdanam