રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 169

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે અઙ્કૂરેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામાષ્ટષષ્ટ્યુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 169
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્પરં તીર્થં પુણ્યં પાપપ્રણાશનમ્ ।
માણ્ડવ્યો યત્ર સંસિદ્ધ ઋષિર્નારાયણસ્તથા

નારાયણેન શુશ્રૂષા શૂલસ્થેન કૃતા પુરા ।
તત્ર સ્નાત્વા મહારાજ મુચ્યતે પાપકઞ્ચુકાત્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
આશ્ચર્યમેતલ્લોકેષુ યત્ત્વયા કથિતં મુને ।
ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં તાત શૂલસ્થેન તપઃ કૃતમ્

એતત્સર્વં કથય મે ઋષિભિઃ સહિતસ્ય વૈ ।
અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં માણ્ડવ્યસ્ય કુતૂહલાત્

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
શૃણુ રાજન્યથાવૃત્તપુરા ત્રેતાયુગે ક્ષિતૌ ।
લોકપાલોપમો રાજા દેવપન્નો મહામતિઃ

ધર્મજ્ઞશ્ચ કૃતજ્ઞશ્ચ યજ્વા દાનરતઃ સદા ।
પ્રજા રરક્ષ યત્નેન પિતા પુત્રાન્ ઇવૌરસાન્

દાત્યાયની પ્રિયા ભાર્યા તસ્ય રાજ્ઞો વશાનુગા ।
હારનૂપુરઘોષેણ ઝઙ્કારરવનાદિતા

પરસ્પરં તયોઃ પ્રીતિર્ વર્ધતે ઽનુદિનં નૃપ ।
વંશસ્તમ્બે સ્થિતો રાજા સંશાસ્તિ પૃથિવીમિમામ્

હસ્ત્યશ્વરથસમ્પૂર્ણાં ધનવાહનસંયુતામ્ ।
અલંકૃતો ગુણૈઃ સર્વૈર્ અનપત્યો મહીપતિઃ

દુઃખેન મહતાવિષ્ટઃ સંતપ્તઃ સન્તતિં વિના ।
સ્નાનહોમરતો નિત્યં દ્વાદશાબ્દાનિ ભારત

વ્રતોપવાસનિયમૈઃ પત્નીભિઃ સહ તસ્થિવાન્ ।
આરાધયદ્ભગવતીં ચામુણ્ડાં મુણ્ડમર્દિનીમ્

સ્તોત્રૈર્ અનેકૈર્ ભક્ત્યા ચ પૂજાવિધિસમાધિના ।
જય વારાહિ ચામુણ્ડે જય દેવિ ત્રિલોચને

બ્રાહ્મિ રૌદ્રિ ચ કૌમારિ કાત્યાયનિ નમો ઽસ્તુ તે ।
પ્રચણ્ડે ભૈરવે રૌદ્રિ યોગિન્યાકાશગામિનિ

નાસ્તિ કિંચિત્ત્વયા હીનં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ।
રાજ્ઞા સ્તુતા ચ સંતુષ્ટા દેવી વચનમબ્રવીત્

વરયસ્વ યથાકામં યસ્તે મનસિ વર્તતે ।
આરાધિતા ત્વયા ભક્ત્યા તુષ્ટા દાસ્યામિ તે વરમ્

દેવપન્ન ઉવાચ:
યદિ તુષ્ટાસિ દેવેશિ વરાર્હો યદિ વાપ્યહમ્ ।
પુત્રસન્તાનરહિતં સંતપ્તં માં સમુદ્ધર

સન્તાનં નય મે વૃદ્ધિં ગોત્રરક્ષાં કુરુષ્વ મે ।
અપુત્રિણાં ગૃહાણીહ શ્મશાનસદૃશાનિ હિ

પિતરસ્તસ્ય નાશ્નન્તિ દેવતા ઋષિભિઃ સહ ।
ક્રિયમાણે ઽપ્યહરહઃ શ્રાદ્ધે મત્પિતરઃ સદા

દર્શયન્તિ સદાત્માનં સ્વપ્ને ક્ષુત્પીડિતં મમ ।
ઇતિ રાજ્ઞો વચઃ શ્રુત્વા દેવી ધ્યાનમુપાગતા

દિવ્યેન ચક્ષુષા દૃષ્ટં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।
પ્રસન્નવદના દેવી રાજાનમિદમબ્રવીત્

સન્તાનં નાસ્તિ તે રાજંસ્ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ।
યજસ્વ યજ્ઞપુરુષમપત્યં નાસ્તિ તે ઽન્યથા

મયા દૃષ્ટં મહીપાલ ત્રૈલોક્યં દિવ્યચક્ષુષા ।
એવમુક્ત્વા ગતા દેવી રાજા સ્વગૃહમાગમત્

ઇયાજ યજ્ઞપુરુષં સંજાતા કન્યકા તતઃ ।
તેજસ્વિની રૂપવતી સર્વલોકમનોહરા

દેવગન્ધર્વલોકે ઽપિ તાદૃશી નાસ્તિ કામિની ।
તસ્યા નામ કૃતં પિત્રા હર્ષાત્ કામપ્રમોદિની

તતઃ કાલેન વવૃધે રૂપેણાસ્તમ્ભયજ્જગત્ ।
હંસલીલાગતિઃ સુભ્રૂઃ સ્તનભારાવનામિતા

રક્તમાલ્યામ્બરધરા કુણ્ડલાભરણોજ્જ્વલા ।
દિવ્યાનુલેપનવતી સખીભિઃ સા સુરક્ષિતા

કુચમધ્યગતો હારો વિદ્યુન્માલેવ રાજતે ।
ભ્રમરાઞ્ચિતકેશી સા બિમ્બોષ્ઠી ચારુહાસિની

કર્ણાન્તપ્રાપ્તનેત્રાભ્યાં પિબન્તીવાથ કામિનઃ ।
ચન્દ્રતામ્બૂલસૌરભ્યૈરાકર્ષન્તીવ મન્મથમ્

કમ્બુગ્રીવા ચારુમધ્યા તામ્રપાદાઙ્ગુલીનખા ।
નિમ્નનાભિઃ સુજઘના રમ્ભોરૂ સુદતી શુભા

માતાપિતૃસુહૃદ્વર્ગે ક્રીડાનન્દવિવર્ધિની ।
એકસ્મિન્દિવસે બાલા સખીવૃન્દસમન્વિતા

ચન્દનાગરુતાંબૂલધૂપસૌમનસાઞ્ચિતા ।
ગૃહીત્વા પુષ્પધૂપાદિ ગતા દેવીપ્રપૂજને

તડાગતટ ઉત્સૃજ્ય ભૂષણાન્યઙ્ગવેષ્ટકાન્ ।
ચક્રુઃ સરસિતાઃ ક્રીડાં જલમધ્યગતાસ્તદા

ક્રીડન્તીં તામવેક્ષ્યાથ સસખીં વિમલે જલે ।
રાક્ષસઃ શમ્બરો નામ શ્યેનરૂપેણ ચાગમત્

ગૃહીતા જલમધ્યસ્થા તેન સા કામમોદિની ।
ખમુત્પપાત દુષ્ટાત્મા ગૃહીત્વાભરણાન્યપિ

વાયુમાર્ગં ગતઃ સો ઽથ કામિન્યા સહ ભારત ।
અપતન્કુણ્ડલાદીનિ યત્ર તોયે મહામુનિઃ

માણ્ડવ્યો નર્મદાતીરે કાષ્ઠવત્સંજિતેન્દ્રિયઃ ।
લીનો માહેશ્વરે સ્થાને નારાયણપદે પરે

તસ્ય ચાનુચરો ભ્રાતા ભ્રાતુઃ શુશ્રૂષણે રતઃ ।
તપોજપકૃશીભૂતો દધ્યૌ દેવં જનાર્દનમ્