Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 168

168.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe mārkaṇḍeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptaṣaṣṭyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 168
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
narmadādakṣiṇe rodhasyaṅkūreśvaramuttamam /
tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

168.2

yatra siddhaṃ mahārakṣa ārādhya tu maheśvaram /
śaṅkaraṃ jagataḥ prāṇaṃ smṛtimātrāvahāriṇam

168.3

yudhiṣṭhira uvāca:
kiṃ tadrakṣo dvijaśreṣṭha kiṃnāma kasya vānvaye /
etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha

168.4

ajñānatimirāndhā ye pumāṃsaḥ pāpakāriṇaḥ /
yuṣmadvidhair dīpabhūtaiḥ paśyanti sacarācaram

168.5

dharmaputravacaḥ śrutvā mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ /
smitaṃ kṛtvā babhāṣe tāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm

168.6

mārkaṇḍeya uvāca:
mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastyo nāma pārthiva /
vedaśāstrapravaktā ca sākṣādvedhā ivāparaḥ

168.7

tṛṇabindusutā tasya bhāryāsītparameṣṭhinaḥ /
tasya dharmaprasaṅgena putro jāto mahāmanāḥ

168.8

yasmādvedetihāsaiśca saṣaḍaṅgapadakramāḥ /
viśrāntā brahmaṇā dattā nāma viśravaseti ca

168.9

kasmiṃścid atha kāle ca bharadvājo mahāmuniḥ /
svasutāṃ pradadau rājanmudā viśravase nṛpa

168.10

sa tayā ramate sārdhaṃ paulomyā maghavā iva /
mudā paramayā rājanbrāhmaṇo vedavittamaḥ

168.11

kenacit tvatha kālena putraḥ putraguṇairyutaḥ /
jajñe viśravaso rājannāmnā vaiśravaṇaḥ śrutaḥ

168.12

so 'pi maunavrataṃ kṛtvā bālabhāvādyudhiṣṭhira /
sarvabhūtābhayaṃ dattvā cacāra paramaṃ vratam

168.13

tasya tuṣṭo mahādevo brahmā brahmarṣibhiḥ saha /
sakhitvaṃ ceśvaro dattvā dhanadatvaṃ jagāma ha

168.14

yamendravaruṇānāṃ ca caturthastvaṃ bhaviṣyasi /
brahmāpyuktvā jagāmāśu lokapālatvam īpsitam

168.15

tatastvanantare kāle kaikasī nāma rākṣasī /
pātālaṃ bhūtalaṃ tyaktvā viśravaṃ cakame patim

168.16

putro 'tha rāvaṇo jātastasyā bharatasattama /
kumbhakarṇo mahārakṣo dharmātmā ca vibhīṣaṇaḥ

168.17

kumbhaścaiva vikumbhaśca kumbhakarṇasutāvubhau /
mahābalau mahāvīryau mahāntau puruṣottama

168.18

aṅkūro rākṣasaśreṣṭhaḥ kumbhasya tanayo mahān /
vibhīṣaṇaṃ ca guṇavaddṛṣṭvaivaṃ rākṣasottamaḥ

168.19

tataḥ sa yauvanaṃ prāpya jñātvā rakṣaḥ pitāmaham /
paraṃ nirvedamāpannaścacāra sumahattapaḥ

168.20

dakṣiṇaṃ paścimaṃ gatvā sāgaraṃ pūrvamuttaram /
narmadāyāṃ prasaṅgena hyaṅkūro rākṣaseśvaraḥ

168.21

tapaścacāra sumahaddivyaṃ varṣaśataṃ kila /
tatastuṣṭo mahādevaḥ sākṣāt parapuraṃjayaḥ

168.22

vareṇa chandayāmāsa rākṣasaṃ vṛṣaketanaḥ /
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te tava dāsyāmi suvrata

168.23

provāca rākṣaso vākyaṃ devadevaṃ maheśvaram /
varadaṃ so 'grato dṛṣṭvā praṇamya ca punaḥpunaḥ

168.24

yadi tuṣṭo mahādeva varado 'si sureśvara /
durlabhaṃ sarvabhūtānāmamaratvaṃ prayaccha me

168.25

mama nāmnā sthito 'nena vareṇa tripurāntaka /
sadā saṃnihito 'pyatra tīrthe bhavitum arhasi

168.26

īśvara uvāca:
yāvad vibhīṣaṇamataṃ yāvad dharmaniṣevaṇam /
kariṣyasi dṛḍhātmā tvaṃ tāvadetadbhaviṣyati

168.27

evamuktvā yayau devaḥ sarvadaivatapūjitaḥ /
vimānenārkavarṇena kailāsaṃ dharaṇīdharam

168.28

gate cādarśanaṃ deve snātvācamya vidhānataḥ /
sthāpayāmāsa rājendra hyaṅkūreśvaramuttamam

168.29

gandhapuṣpaistathā dhūpairvastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ /
patākaiś cāmaraiś chatrair jayaśabdādimaṃgalaiḥ

168.30

pūjayitvā sureśānaṃ stotrairhṛdyaiḥ supuṣkalaiḥ /
jagāma bhavanaṃ rakṣo yatra rājā vibhīṣaṇaḥ

168.31

pūjitaḥ sa yathānyāyaṃ dānasanmānagauravaiḥ /
saudarye sthāpito bhāve so 'vātsītparayāmudā

168.32

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayet parameśvaram /
aṅkūreśvaranāmānaṃ so 'śvamedhaphalaṃ labhet

168.33

māṇḍavyakhātamārabhya saṅgamaṃ vāpi yacchubham /
revāyā āmalakyāśca devakṣetraṃ maheśvaram

168.34

māṇḍavyakhātāt paścimatastīrthaṃ tadaṅkūreśvaram /
tatra tīrthe naraḥ snātvā śuciḥ prayatamānasaḥ

168.35

sandhyāmācamya yatnena japaṃ kṛtvātha bhārata /
tarpayitvā pitḥndevān manuṣyān bharatarṣabha

168.36

sacailaḥ klinnavasano maunamāsthāya saṃyataḥ /
aṣṭamyāṃ vā caturdaśyām upoṣya vidhivannaraḥ

168.37

pūjāṃ yaḥ kurute rājaṃstasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
sāgraṃ tu yojanaśataṃ tīrthānyāyatanāni ca

168.38

bhavanti tāni dṛṣṭāni tataḥ pāpaiḥ pramucyate /
tatra tīrthe tu yaddānaṃ devamuddiśya dīyate

168.39

snātvā tu vidhivatpātre tadakṣayamudāhṛtam /
homāddaśaguṇaṃ proktaṃ phalaṃ jāpye tato 'dhikam

168.40

triguṇaṃ copavāsena snānena ca caturguṇam /
saṃnyāsaṃ kurute yastu prāṇatyāgaṃ karoti vā

168.41

anivartikā gatistasya rudralokādasaṃśayam /
kṛmikīṭapataṅgānāṃ tatra tīrthe yudhiṣṭhira /
aṅkūreśvaranāmākhye mṛtānāṃ sugatirbhavet

168.42

etatte kathitaṃ rājannaṅkūreśvarasambhavam /
tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ paramaṃ pāpanāśanam

168.43

ye 'pi śṛṇvanti bhaktyedaṃ kīrtyamānaṃ mahāphalam /
labhante nātra sandehaḥ śivasya bhuvanaṃ hi te

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc