Rāvaṇavadha · Chapter 9
dru-bhaṅga-dhvani-saṃvignāḥ kuvad-pakṣi-kulā ''kulāḥ
akārṣuḥ kṣaṇadā-caryo rāvaṇasya nivedanam.
"yadatāpsīc chanair bhānur, yatrā'vāsīn mitaṃ marut
yadāpyānaṃ himosreṇa, bhanaktyupavanaṃ kapiḥ."
tato 'śīti-sahasrāṇi kiṅkarāṇāṃ samādiśat
indrajit-sūr vināśāya māruteḥ krodha-mūrcchitaḥ.
śaktyṛṣṭi-parigha-prāsa-gadā-mudgara-pāṇayaḥ
vyaśnuvānā diśaḥ prāpur vanaṃ dṛṣṭi-viṣopamāḥ
dadhvāna megha-vad bhīmamādāya parighaṃ kapiḥ
nedur dīptāyudhās te'pi taḍitvanta ivā'mbudāḥ.
kapinā 'mbhodhi-dhīreṇa samagaṃsata rākṣasāḥ
varṣāsūddhata-toyaughāḥ samudreṇeva sindhavaḥ.
lāṅgūlamuddhataṃ dhunvannudvahan parighaṃ gurum
tasthau toraṇamāruhya, pūrvaṃ na prajahāra saḥ.
akṣāriṣuḥ śarāmbhāṃsi tasmin rakṣaḥ-payodharāḥ,
na cā 'hvālīn, na cā'vrājīt trāsaṃ kapi-mahīdharaḥ
avādīt tiṣṭhatetyuccaiḥ, prādevīt parighaṃ kapiḥ
tathā, yathā raṇe prāṇān bahūnāmagrahīd dviṣām.
vraṇairavamiṣū raktaṃ, dehaiḥ prāṛnāviṣur bhuvam,
diśaḥ praurṇāviṣuś cā'nye yātudhānā bhavad-bhiyaḥ
arāsiṣuś cyutotsāhā bhinna-dehāḥ priyā'savaḥ
kaperatrāsiṣur nādān mṛgāḥ siṃha-dhvaneriva
māyānāmīśvarās te 'pi śastra-hastā rathaiḥ kapim
pratyāvavṛtire hantuṃ hantavyā māruteḥ punaḥ
tāṃś cetavyān kṣitau śritvā vānaras toraṇaṃ yutān
jaghānā''dhūya parighaṃ vijighṛkṣūn samāgatān.
saṃjughukṣava āyūṃṣi tataḥ pratirurūṣavaḥ
rāvaṇā'ntikamājagmur hata-śeṣā niśā-carāḥ
"ekena bahavaḥ śūrāḥ sā''viṣkārāḥ pramatta-vat
vaimukhyaṃ cakṛme" tyuccairūcur daśa-mukhā'ntike.
māṃsopabhoga-saṃśūnānudvignāṃs tānavetya saḥ
udvṛttā-nayano mitrān mantriṇaḥ svān vyasarjayat
prameditāḥ sa-putrās te su-svāntā bāḍha-vikramāḥ
a-mliṣṭa-nādā niraguḥ phāṇṭacitrā'stra-pāṇayaḥ
tān dṛṣṭvā 'tidṛḍhān dhṛṣṭān prāptān parivṛḍhā''jñayā
kaṣṭaṃ vinardataḥ krūrān śastra-ghuṣṭa-karān kapiḥ
a-vyarṇo giri-kūṭābhānabhyarṇānārdidad drutam
vṛtta-śastrān mahā'rambhyān-dāntāṃs tridaśairapi
damitā'riḥ praśāntaujā nādā''pūrita-diṅmukhaḥ
jaghāna ruṣito ruṣṭāṃs tvaritas tūrṇamāgatān.
teṣāṃ nihanyamānānāṃ saṃghuṣṭaiḥ karṇa-bhedibhiḥ
abhūdabhyamita-trāsamāsvāntā'śeṣa-dig jagat.
bhaya-saṃhṛṣṭa-romāṇas tatas te 'pacita-dviṣaḥ
kṣaṇena kṣīṇa-vikrāntāḥ kapinā 'neṣata kṣayam
hatvā rakṣāṃsi lavitumakramīn mārutiḥ punaḥ
aśokavanikāmeva nigṛhītā'ri-śāsanaḥ.
āvarītumivā ''kāśaṃ varituṃ vīnivotthitam
vanaṃ prabhañjana-suto nā 'dayiṣṭa vināśayan.
variṣīṣṭa śivaṃ kṣipyan maithilyāḥ kalpa-śākhinaḥ,
prāvāriṣuriva kṣoṇīṃ kṣiptā vṛkṣāḥ samantataḥ.
saṃvuvūrṣuḥ svamākūtamājñāṃ vivariṣur drutam
avariṣṭākṣama-kṣamyaṃ kapiṃ hantuṃ daṣānanaḥ
ūce-"saṃvariṣīṣṭhās tvaṃ gaccha śatroḥ parākramam,
dhvṛṣīṣṭhā yudhi māyābhiḥ svaritā śatru-sammukham
drutaṃ saṃsvariṣīṣṭhās tvaṃ nir-bhayaḥ pradhanottame"
sa māyānāmagāt sotā kaper vidhavituṃ dyutim
vigāḍhā 'raṃ vanasyā 'sau śatrūṇāṃ gāhitā kapiḥ
akṣaṃ radhitumārebhe raddhā laṅkā'nivāsinām.
niṣkoṣitavyān niṣkoṣṭuṃ prāṇān daśamukhā''tmajāt
ādāya parighaṃ tasthau vanān niṣkuṣita-drumaḥ
eṣṭārameṣitā saṃkhye soḍhāraṃ sahitā bhṛśam
reṣṭāraṃ reṣitaṃ vyāsyad roṣṭā 'kṣaḥ śastra-saṃhatīḥ
śastrair dideviṣuṃ saṃkhye dudyūṣuḥ parighaṃ kapiḥ
ardidhiṣur yaśaḥ kīrtimīrtsuṃ vṛkṣairatāḍayat.
bhūyas taṃ dhipsumāhūya rāja-putraṃ didambhiṣuḥ
ahaṃs tataḥ sa mūrcchā-vān saṃśiśrīṣurabhūd dhvajam
āśvasyā 'kṣaḥ kṣaṇāl lokān bibhrakṣuriva tejasā
ruṣā bibhrajjiṣu-prakhyaṃ kapiṃ bāṇairavākirat.
saṃyuyūṣuṃ diśo bāṇairakṣaṃ yiyaviṣur drumaiḥ
kapir māyāmivā 'kārṣīd darśayan vikramaṃ raṇe.
vānaraṃ prorṇunaviṣuḥ śastrairakṣo vididyute,
taṃ prorṇunūṣurupalaiḥ sa-vṛkṣairābabhau kapiḥ,
svāṃ jijñāpayiṣū śaktiṃ bubhūrṣū nu jaganti kim
śastrairityakṛṣātāṃ tau paśyatāṃ buddhimāhave.
māyābhiḥ su-ciraṃ kliṣṭvā rākṣaso 'kliśita-kriyam
saṃprāpya vānaraṃ bhūmau papāta parighā''hataḥ.
pavito 'nuguṇair vātaiḥ śītaiḥ pūtvā payo-nidhau
babhañjā'dhyuṣitaṃ bhuyaḥ kṣudhitvā patribhir vanam
uccairañcita-lāṅgūlaḥ śiro 'ñcitveva saṃvahan
dadhad vilubhitaṃ vātaiḥ keśaraṃ vahni-piṅgalam
jaritveva javenā 'nye nipetus tasya śākhinaḥ,
vraścitvā vivaśānanyān balenā 'pātayat tarūn.
damitvā'pyari-saṃghātānaśrāntvā kapi-keśarī
vanaṃ cacāra kartiṣyan nartsyanniva niraṅkuśaḥ.
pāraṃ jigamiṣan so 'tha punarāvartsyatāṃ dviṣām
matta-dvirada-vad reme vane laṅkā-nivāsinām.
"yadyakalpsyadabhiprāyo yoddhuṃ rakṣaḥ-pateḥ svayam,
tamapyakartsyamadyā 'haṃ" vadannityacarat kapiḥ.
"hate tasmin priyaṃ śrutvā kalptā prītiṃ parāṃ prabhuḥ,
toṣo 'dyaiva ca sītāyāḥ paraś cetasi kalpsyati."
āhūya rāvaṇo 'vocadathendrajitamantikāt
"vane matta iva kruddho gajendraḥ pradhaneṣvaṭan
yayātha tvaṃ dviṣāmantaṃ, bhūyo yātāsi cā 'sakṛt
śaśaktha jetuṃ tvaṃ devān, māyāḥ sasmartha saṃyati.
tvaṃ sasarjitha śastrāṇi, dadraṣṭhā 'rīṃś ca duḥsahān,
śastrairāditha śastrāṇi tvameva mahatāmapi.
sa tvaṃ haniṣyan dur-buddhiṃ kapiṃ vraja mamā ''jñayā,
mā nā 'ñjī rākṣasīr māyāḥ, prastāvīr mā na vikramam.
mā na sāvīr mahā'strāṇi, mā na dhāvīrariṃ raṇe,
vānaraṃ mā na saṃyaṃsīr, vraja tūrṇamaśaṅkitaḥ."
anaṃsīc caraṇau tasya mandirādindrajid vrajan,
avāpya cā''śiṣas tasmādāyāsīt prītimuttamām
gate tasminnupāraṃsīt saṃrambhād rakṣasāṃ patiḥ
indrajid vikramā'bhijño manvāno vānaraṃ jitam.
saṃsismayiṣamāṇo 'gān māyāṃ vyañjijiṣur dviṣaḥ
jagat pipaviṣur vāyuḥ kalpānta iva durdharaḥ
lokānāśiśiṣos tulyaḥ kṛtāntasya viparyaye
vane cikariṣor vṛkṣān balaṃ jigariṣuḥ kapeḥ
roditi smeva cā ''yāti tasmin pakṣi-gaṇaḥ śucā
mukta-kaṇṭhaṃ hatān vṛkṣān bandhūn bandhorivā ''game
āśvasīdiva cā ''yāti tad vega-pavanā''hatam
vicitra-stabakodbhāsi vanaṃ lulita-pallavam
"na prāṇiṣi durācāra !, māyānāmīśiṣe na ca.
neḍiṣe yadi kākutsthaṃ" tamūce vānaro vacaḥ
sa-sainyaś chādayan saṃkhye prāvartiṣṭa tamindrijit
śaraiḥ kṣuraprair māyābhiḥ śataśaḥ sarvato muhuḥ
vānaraḥ kula-śailā''bhaḥ prasahyā ''yudha-śīkaram
rakṣas-pāśān yaśas-kāmyaṃs tamas-kalpānadudruvat.
dhanuṣ-pāśabhṛtaḥ saṃkhye jyotiṣ-kalporu-keśaraḥ
dudhāva nir namas-kārān rākṣasendra-puras-kṛtān.
svāmino niṣ-krayaṃ gantumāviṣ-kṛta-balaḥ kapiḥ
rarāja samare śatrūn ghnan duṣ-kṛta-bahiṣ-kṛtaḥ.
catuṣ-kāṣṭhaṃ kṣipan vṛkṣān tiras-kurvannarīn raṇe
tiras-kṛta-digābhogo dadṛśo bahudhā bhraman.
dviṣ-kurvatāṃ catuṣ-kurvannabhighātaṃ narair dviṣām
bahiṣ-kariṣyan saṃgrāmād ripūn jvalana-piṅgalaḥ
jyotiṣ-kurvannivaiko 'sāvāṭīt saṃkhye parārdhya-vat,
tamarāyuṣ-karaṃ prāpa śakra-śatrur dhanuṣ-karaḥ.
asyannaruṣ-karān bāṇān jyotiṣ-kara-sama-dyutiḥ
yaśas-karo-yaśas-kāmaṃ kapiṃ bāṇairtāḍayat.
cakārā 'dhas-padaṃ nā 'sau caran viyati mārutiḥ
marmā-vidbhis tamas-kāṇḍair vidhyamāno'pyanekadhā
puruhūta-dviṣo dhūrṣu yuktān yānasya vājinaḥ
āyūṃṣi tvakṣu nirbhidya prābhañjaniramocayat.
suṣupus te yadā bhūmau, rāvaṇiḥ sārathiṃ tadā
āhartumanyānaśiṣat proṣita-trāsa-karkaśaḥ.
pratuṣṭūṣuḥ punar yuddhamāsiṣañjayiṣur bhayam
ātasthau rathamātmīyānutsisāhayiṣanniva.
balānyabhiṣiṣikṣantaṃ tarubhiḥ kapi-vāridam
vijigīṣuḥ punaś cakre vyūhaṃ dur-jayamindrajit.
abhiṣyantaḥ kapiṃ krodhādabhyaṣiñcannivā ''tmanaḥ
saṃprahāra-samudbhūtai raktaiḥ koṣṇairaruś-cyutaiḥ.
saṃgrāme tānadhiṣṭhāsyan niṣadya pura-toraṇam
aviṣīdannavaṣṭabdhān vyaṣṭabhnān nara-viṣvaṇān
viṣahya rākṣasāḥ kruddhāḥ śastra-jālamavākiran,
yan na vyaṣahatendro 'pi; kapiḥ paryaṣahiṣṭa tat.
viṣyandamāna-rudhiro rakta-visyanda-pāṭalān
viṣkant n parigheṇā 'hannaviskantā kapir dviṣaḥ.
megha-nādaḥ pariskandan pariṣkandantamāśvarim
abadhnādapariskandaṃ brahma-pāśena visphuran.
visphuladbhir gṛhīto 'sau niṣphulaḥ puruṣā'śanaiḥ
viṣkambhituṃ samartho 'pi nā'calad brahma-gauravāt.
kṛṣīḍhvaṃ bharturānandaṃ, mā na proḍhvaṃ drutaṃ viyat
vānaraṃ netumityuccairindra-jit prāvadat svakān.
"gatamaṅguli-ṣaṅgaṃ tvāṃ bhīru-ṣṭhānādihā ''gatam
khādiṣyāma" iti procur nayanto mārutiṃ dviṣaḥ.
"agniṣṭomādi-saṃstheṣu jyotiṣṭomā''diṣu dvijān
yo 'rakṣīt, tasya dūto 'yaṃ mānuṣasyeti cā'vadan.
"nāsāṃ mātṛ-ṣvaseyyāś ca rāvaṇasya lulāva yaḥ,
mātuḥ svasuś ca tanayān kharā''dīn vijaghāna yaḥ
prāduḥṣanti na saṃtrāsā yasya rakṣaḥ-samāgame,
tasya kṣatriya-duḥṣūterayaṃ praṇidhirāgataḥ.
dṛṣṭvā su-ṣuptaṃ rājendraṃ pāpo 'yaṃ viṣamā'śayaḥ
cāra-karmaṇi niṣṇātaḥ praviṣṭaḥ pramadā-vanam.
supratiṣṇāta-sūtrāṇā kapiṣṭhala-sama-tviṣām
sthitāṃ vṛtte dvijātīnāṃ rātrāvaikṣata maithilīm
sarva-nārī-guṇaiḥ praṣṭhāṃ viṣṭara-sthāṃ gavi-ṣṭhirām
śayānāṃ ku-ṣṭhale tārāṃ divi-ṣṭhāmiva nir-malām
su-ṣāmnīṃ sarva-tejassu tanvīṃ jyotiṣṭamāṃ śubhām
niṣṭapantīmivā ''tmānaṃ jyotiḥsāt-kurvatīṃ vanam
madhusād-bhūta-kiñjalka-piñjara-bhramarā''kulām
ullasat-kusumāṃ puṇyāṃ hema-ratna-latāmiva
vilocanā'mbu muñcantīṃ-kurvāṇāṃ pari-sesicām
hṛdayasyeva śokā'gni-saṃtaptasyottama-vratām
dṛṣṭvā tāmabhanag vṛkṣān dviṣo ghnan parisedhataḥ
paritas tān vicikṣepa kruddhaḥ svayamivā 'nilaḥ
a-pratistabdha-vikrāntama-nistabdho mahā''have,
visoḍhavantamastrāṇi vyatastambhad ghana-dhvaniḥ"
te vijñāyā 'bhisoṣyanataṃ raktai rakṣāṃsi sa-vyathāḥ
anyairapyāyataṃ nehur varatrā-śṛṅkhalā''dibhiḥ
viṣasādendrajid buddhvā bandhe bandhā'ntarakriyām
divya-bandho viṣahate nā 'paraṃ bandhanaṃ yataḥ
muṣṇantamiva tejāṃsi vistīrṇoras-sthalaṃ puraḥ
upasedur daśa-grīvaṃ gṛhītvā rākṣasāḥ kapim.
bahudhā bhinna-marmāṇo bhīmāḥ kharaṇasā''dayaḥ
agre-vaṇaṃ vartamāne pratīcyāṃ candra-maṇḍale
"nirvaṇaṃ kṛtamudyānamanenā ''mravaṇā''dibhiḥ
devadāru-vanāmiśrai" rityūcur vānara-dviṣaḥ.
upāsthiṣata saṃprītāḥ pūrvāhṇe roṣa-vāhaṇam
rākṣasāḥ kapimādāya patiṃ rudhira-pāyiṇām.
surā-pāṇa-parikṣībaṃ ripu-darpa-harodayam
para-strī-vāhinaṃ prāyuḥ sā''viṣkāraṃ surā-piṇaḥ.
saṃgharṣa-yogiṇaḥ padau praṇemus tridaśa-dviṣaḥ
prahiṇvanto hanūmantaṃ pramīṇantaṃ dviṣan-matīḥ.
"pravapāṇi śiro bhūmau vānarasya vanacchidaḥ"
āmantrayata saṃkruddhaḥ samitiṃ rakṣasāṃ patiḥ
praṇyagādīt praṇighnantaṃ ghanaḥ praṇinadanniva
tataḥ praṇihitaḥ svā'rthe rākṣasendraṃ vibhīṣaṇaḥ.
"praṇiśāmya daśā-grīva !, praṇiyātumalaṃ ruṣam,
praṇijānīhi, hanyante dūtā doṣe na satyapi."
prāṇayantamariṃ proce rākṣasendro vibhīṣaṇam
"prāṇiṇiṣur na pāpo 'yaṃ, yo 'bhāṅkṣīt pramadā-vanam.
prāghāniṣata rakṣāṃsi yenā ''ptāni vane mama,
na prahaṇmaḥ kathaṃ pāpaṃ vada pūrvā'pakāriṇam.
veśmā'ntar-haṇanaṃ kopān mama śatroḥ kariṣyataḥ
mā kārṣīra'ntarayaṇaṃ, prayāṇā'rhamavehyamum.
prahīṇa-jīvitaṃ kuryur ye na śatrumupasthitam
nyāyyāyā api te lakṣmyāḥ kurvantyāśu prahāpaṇam
kaḥ kṛtvā rāvaṇā''marṣa-prakopaṇamavadya-dhīḥ
śakto jagati śākro 'pi kartumāyuḥ-pragopaṇam.
vanā'nta-preṅkhaṇaḥ pāpaḥ phalānāṃ pariṇiṃsakaḥ
praṇikṣiṣyati no bhūyaḥ praṇindyā 'smān madhūnyayam
hareḥ pragamanaṃ nā 'sti, na prabhānaṃ hima-druhaḥ,
nā 'ti-pravepanaṃ vāyor mayā gopāyite vane.
duṣpānaḥ punaretena kapinā bhṛṅga-saṃbhṛtaḥ
pranaṣṭa-vinayenā 'gryaḥ svāduḥ puṣpā''savo vane"
roṣa-bhīma-mukhenaivaṃ kṣubhnatokte, plavaṅgamaḥ
proce sā''nunayaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ svā'rtha-siddhaye
"dūtamekaṃ kapiṃ baddhamānītaṃ veśma paśyataḥ
loka-traya-pateḥ krodhaḥ kathaṃ tṛṇa-laghus tava.
agnyāhita-jana-prahve vijigīṣā-parāṅmukhe.
kasmād vā nīti-niṣṇasya saṃrambhas tava tāpase.
na sarva-rātra-kalyānyaḥ striyo vā ratna-bhūmayaḥ
yaṃ vinirjitya labhyante, kaḥ kuryāt tena vigraham.
saṃgaccha rāma-sugrīvau bhuvanasya samṛddhaye
ratna-pūrṇāvivā 'mbhodhī himavān pūrva-paścimau.
suhṛdau rāma-sugrīvau, kiṃkarāḥ kapi-yūtha-pāḥ,
para-dārā'rpaṇenaiva-labhyante, muñca maithilīm.
dharmaṃ pratyarpayan sītāmarthaṃ rāmeṇa mitratām
kāmaṃ viśvāsa-vāsena sītāṃ dattvā ''pnuhi trayam.
virādha-tāḍakā-vāli-kabandha-khara-dūṣaṇaiḥ
na ca na jñāpito yādṛḍ mārīcenā 'pi te ripuḥ
kharā''di-nidhanaṃ cā 'pi mā maṃsthā vaira-kāraṇam,
ātmānaṃ rakṣituṃ yasmāt kṛtaṃ tan na jigīṣayā".
tataḥ krodhā'nilā''pāta- kamprā''syā'mbhoja-saṃhatiḥ
mahā-hrada iva kṣubhyan kapimāha sma rāvaṇaḥ.
"hata-rākṣasa-yodhasya virugṇodyāna-śākhinaḥ
dūto'smīti bruvāṇasya kiṃ ? dūta-sadṛśaṃ tava.
paṅgu-bāla-striyo nighnan kabandha khara-tāḍakāḥ
tapasvī yadi kākutsthaḥ, kīdṛk ? kathaya pātakī.
abhimāna-phalaṃ jānan mahattvaṃ kathamuktavān
ratnā''di-lābha-śūnya-tvān niṣphalaṃ rāma-vigraham
para-strī-bhoga-haraṇaṃ dharma eva narā'śinām,
mukhamastītyabhāṣiṣṭhāḥ, kā ? mesā''śaṅkatā tvayi.
brūhi dūra-vibhinnānāmṛddhi-śīla-kriyā'nvayaiḥ.
hanūman ! kīdṛśaṃ ? sakhyaṃ nara-vānara-rakṣasām.
eko dvābhyāṃ virādhas tu jitābhyāma-vivakṣitaḥ
hataś chalena mūḍho'yaṃ, tenā 'pi tava kaḥ ? smayaḥ
man-niyogāc ca mārīcaḥ palāyana-parāyaṇaḥ
yuyutsā-rahito rāmaṃ mamārā 'paharan vane.
nijaghānā 'nya-saṃsaktaṃ satyaṃ rāmo latā-mṛgam
tvameva brūhi saṃcintya, yuktaṃ tan mahatāṃ yadi.
puṃsā bhakṣyeṇa bandhūnāmātmānaṃ rakṣituṃ vadhaḥ
kṣamiṣyate daśā''syena, kva-tyeyaṃ tava dur-matiḥ."
kapir jagāda-"dūto 'hamupāyaṃ tava darśane
druma-rākṣasa-vidhvaṃsamakārṣaṃ buddhi-pūrvakam.
ā-trikūṭamakārṣur ye tvat-kā nir-jaṅgamaṃ jagat,
daśagrīva ! kathaṃ brūṣe ? tāna-vadhyām mahī-pateḥ.
abhimāna-phalaṃ proktaṃ yat tvayā rāma-vigrahe,
vineśus tena śata-śaḥ kulānyasura-rakṣasām.
yat sva-dharmama-dharmaṃ tvaṃ dur-balaṃ pratyapadyathāḥ
ripau rāme ca niḥ-śaṅko, naitat kṣemaṃkaraṃ ciram
anvayā''di-vibhinnānāṃ yathā sakhyamanīpsitam
naiṣīr, virodhamapyevaṃ sārdhaṃ puruṣa-vānaraiḥ.
virādhaṃ tapasāṃ vighnaṃ jaghāna vijito yadi
varo dhanur-bhṛtāṃ rāmaḥ, sa kathaṃ na vivakṣitaḥ ?
praṇaśyannapi nā 'śaknodatyetuṃ bāṇa-gocaram
tvayaivoktaṃ mahā-māyo mārīco rāma-hastinaḥ.
anyā''saktasya yad vīryaṃ na tvaṃ smarasi vālinaḥ
mūrcchā-vān namataḥ saṃdhyāṃ dhruvaṃ tad bāhu-pīḍitaḥ.
a-sad-bandhu-vidhopajñaṃ vimuñca bali-vigraham,
sītāmarpaya nantavye kośa-daṇḍā''tma-bhūmibhiḥ."
sphuṭa-paruṣama-sahyamitthamuccaiḥ sadasi marut-tanayena bhāṣyamāṇaḥ
parijanamabhito vilokya dāhaṃ daśa-vadanaḥ pradideśa vānarasya.
Original text: Rāvaṇavadha (= Bhaṭṭikāvya) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0