Ratnamālāvadāna · Part 81100

kuladharmaparibhraṣṭā vinaṣṭā syān na saṃśayaḥ // Rm_9.154{42} //
tato 'smākaṃ yaśodharmavinaṣṭo 'pi bhavet khalu /
tasyāś ca dūragāminyā darśanaṃ syāt sudullabhaṃ // Rm_9.155{43} //
tasmād asyā na karttavyā vāraṇā dharmasādhane /
caratu saugatīṃ caryyām iyaṃ hi nirvṛtaye // Rm_9.156{44} //
tathā cet saphalaṃ janma mānuṣye syān mamāpi ca /
teneyaṃ jagatāṃ bhartuḥ śāsane caratu vrataṃ // Rm_9.157{45} //
ity evaṃ manasā dhyātvā śākyo 'sau rohiṇaḥ pitā /
śuklāṃ tāṃ svātmajāṃ bhadrāṃ saṃnirīkṣyaivam abravīt // Rm_9.158{46} //
satyam evaṃ sute bhadre yathoddiṣṭaṃ tvayā khalu /
kiṃ tu tvaṃ dārikā nārī pravrajyāṃ tat kathaṃ careḥ // Rm_9.159{47} //
pravrajyā duṣkarasthānaṃ nārīṇāṃ tu viśeṣataḥ /
tat pravrajyāvrate sthitvā mā paścāt paritapyathāḥ // Rm_9.160{48} //
yadi tvaṃ niścayenaiva pravrajyāvratam ichasi /
tac carasva munīndrasya śāsane vratam ādarāt // Rm_9.161{49} //
yathā ca guruṇādiṣṭaṃ śrutvā tathā samāhitaḥ /
samyak chikṣāḥ samādhāya cara nityam atandritā // Rm_9.162{50} //
saṃbuddhaśāsanaṃ dhṛtvā śraddhābhaktisamanvitā /
triratnaśaraṇaṃ gatvā bodhivrataṃ samācara // Rm_9.163{51} //
iti pitrā samādiṣṭe śuklā sā pratimoditā /
natvā pādau pituś caivaṃ jananyāś caraṇe 'namat // Rm_9.164{52} //
tataḥ sā jananī dṛṣṭvā tāṃ śuklāṃ svātmajāṃ priyāṃ /
pariṣvajya rudanty evaṃ pravrajyāyāṃ nyavārayat // Rm_9.165{53} //
hā putri katham ekānte māṃ tyaktvā kva vrajiṣyase /
hā jīva kiṃ nu paśyantī pravrajituṃ tvam īhase // Rm_9.166{54} //
kiṃ cid duḥkhaṃ na te dattaṃ mayāmvayā kadā cana /
kenaivaṃ hetunā putrī pravrajituṃ tvam ichasi // Rm_9.167{55} //
tvaṃ tu nārī subhādrāṅgī kumārī divyasuṃdarī /
kiṃcid duḥkhānabhijñā ca tat pravrajyāṃ kathaṃ care // Rm_9.168{56} //
yāvaj jīvāmy ahaṃ caiva tāvat mā gāḥ kuhāpi hi /
yāvac cāsti gṛhe saṃpat tāvad bhuktvā sukhaṃ vasa // Rm_9.169{57} //
yadāhaṃ maraṇaṃ yātā yadā cāpi gṛhe vipat /
jñātimitrajanais tyaktvā tadā vrajasva vāṃchayā // Rm_9.170{58} //
iti mātrā niṣiddhe 'pi śuklā sā vighnaśaṃkitās /
mātuḥ pādau praṇatvaiva sahasā niryayau gṛhāt // Rm_9.171{59} //
tataḥ sā satvarā gatvā nyagrodhārama āśrame /
dadarśa bhikṣuṇībhikṣūn śantaśīlāñ jiteṃdriyān // Rm_9.172{60} //
tān sarvān kramato natvā vihāre samupāviśat /
tatrasthaṃ sugataṃ nātham apaśyac chrighanaṃ jinaṃ // Rm_9.173{61} //
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ parimaṃḍitaṃ /

sahasreṇādhikābhāsaṃ vyāmābhaparirocitaṃ // Rm_9.174{62} //
śāntātmānam subhadrāṃśaṃ samantabhadrarūpiṇaṃ /
ratnarāśim ivojjvālaṃ sumerum iva jaṃgamaṃ // Rm_9.175{63} //
dṛṣṭvaiva niścalā tasthau harṣotphullatanūruhā /
dṛṣṭvaivaṃ sucirāt tasya śrīghanasyāntike yayau // Rm_9.176{64} //
tathaivaṃ samupāyātāṃ dṛṣṭvā tāṃ bhagavān muniḥ /
svāgataṃ dārike bhadre ehīty uktvā samagrahīt // Rm_9.177{65} //
tato 'sau dārikā śuklā svāgatāsmi munīśvara /
ity uktvā prāṃjaliṃ kṛtvā nanāma caraṇau muneḥ // Rm_9.178{66} //
tato bhagavatā tena preṣitā mātur antike /
sā śuklā sahasā gatvā gautamyāc caraṇe 'namat // Rm_9.179{67} //
tathā tāṃ samupāyātāṃ śuklāṃ sadvratavāṃchinīṃ /
dṛṣṭvā sā gautamī spṛṣṭvā hastenaiva samagrahīt // Rm_9.180{68} //
tataḥ pravrājayitvā sā gautamyā bhikṣuṇī kṛtā /
khikkhirīpātrahastāṅkā saṃgatābhūj jitendriyā // Rm_9.181{69} //
yenaiva śuklavastreṇa prāvṛtā samajāyata /
tataḥ paṃcasuraktaṃ jātāni cīvarāṇy api // Rm_9.182{70} //
tair eva civarai raktaiḥ prāvṛtā pariśobhitā /
sā śuklā suprasannāsyā muṇḍitāpy abhyarocata // Rm_9.183{71} //
tato buddhānubhāvena supraśāntasubhāvinī /
jitvā kleśārivargāṃś ca śikṣāpāraṃ samāyayau // Rm_9.184{72} //
matvānityaṃ ca saṃsāraṃ bhavagatiṃ vighātinīṃ /
nihatya sarvasaṃskāragatīsatanadharmiṇī // Rm_9.185{73} //
māracaryyāvinirmuktā sākṣād arhatvam āyayau /
avidyāṅgaṃ vinirbhidya prāptavidyā śubhāśayā // Rm_9.186{74} //
abhijñā guṇasaṃpannā pratisaṃvidvatī sudhīḥ /
suvītarāgiṇī dhīrā loṣṭhahemasamānikā // Rm_9.187{75} //
ākāśasamacittā ca pāṇītalasamāśayā /
niraṃjanāvikalpā ca śrīkhaṇḍatulyavāsinī // Rm_9.188{76} //
svātmasatkāralābheṣu parāṇmukhī sunispṛhā /
sarvasatvahitādhāni saṃbuddhadharmacāriṇī // Rm_9.189{77} //
sadevāsuralokānāṃ pūjyā mānyā samantataḥ /
vaṃdanīyā cābhitoṣyā ca vabhūva brahmacāriṇī // Rm_9.190{78} //
atha te bhikṣavaḥ sarve dṛṣṭvā tāṃ brahmacāriṇīṃ /
vismitāḥ sugataṃ natvā paprachur iti sādaraṃ // Rm_9.191{79} //
bhagavan kim iyaṃ śuklā purā karmākaroc chubhaṃ /
yena vastrāvṛtā jātā bhavaty evaṃ ca bhikṣuṇī // Rm_9.192{80} //
tat sarvaṃ naḥ samādeṣṭum arhasi sarvavid guro /
yad anayā kṛtaṃ karma bhikṣuṇyā śuklayā purā // Rm_9.193{81} //
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ /

tān bhikṣusāṃghikān sarvān saṃnirīkṣyaivam abravīt // Rm_9.194{82} //
śṛṇudhvaṃ bhikṣavaḥ sarve yad anayā kṛtaṃ purā /
tat sarvaṃ kathayiṣyāmi sarvalokābhibodhane // Rm_9.195{83} //
purāsminn eva bhadrākhye kalpe 'bhūt kāśyapo jinaḥ /
saṃbuddhaḥ sugato nātho dharmarājas tathāgataḥ // Rm_9.196{84} //
sarvavidyādhipaḥ śāstā traidhātukavināyakaḥ /
sarvajño bhagavān arhan brahmacārī hitaṃkaraḥ // Rm_9.197{85} //
sa munīndro jagannātho vārāṇasīm upāśrayan /
mṛgadāve vane ramye vyaharac chrāvakaiḥ saha // Rm_9.198{86} //
bhikṣubhir bodhisatvaiś ca bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ /
sārddham upāsikābhiś ca yatibhiś ca maharṣibhiḥ // Rm_9.199{87} //
tatrastho bhagavān buddho sarvasatvahitāya saḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_9.200{88} //
tadaikānyatarā kācic chreṣṭhibhāryā śubhāśayā /
sukalyāṇārthinī śrāddhā saddharmamānasī sudhīḥ // Rm_9.201{89} //
kena cit karaṇiyena mṛgadāvam upācarat /
tatra bhikṣūn kramād dṛṣṭvā saṃbuddhāntikam upāyayau // Rm_9.202{90} //
tatra sā samupāgatya dadarśa taṃ munīśvaraṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanair upalakṣitaṃ // Rm_9.203{91} //
vyāmābhālaṃkṛtaṃ saumyaṃ śatasūryyādhikaprabhaṃ /
supraśāntendriyāṃ kāmyaṃ samaṃtabhadrarūpakaṃ // Rm_9.204{92} //
ratnarāśim ivojjvālaṃ sumerum iva jaṃgamaṃ /
tathā dṛṣṭvaiva prāmodāt sāṃjaliṃ samupāgatā // Rm_9.205{93} //
natvā pādau munes tasthāv ekāntike kṛtāṃjaliḥ /
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tasyāś cittaṃ viśodhitaṃ // Rm_9.206{94} //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ /
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sā śūdrī pariharṣitā // Rm_9.207{95} //
sasaṃghaṃ sugataṃ nāthaṃ bhojayituṃ samaichata /
tataḥ sā svagṛhe gatvā sādhayitvā subhojanaṃ // Rm_9.208{96} //
saṃbuddhapramukhaṃ saṃghaṃ svāṃtargehe nyamaṃtrayat /
tatra svasvāsanāsīnaṃ saṃbuddhaṃ taṃ sasāṃghikaṃ // Rm_9.209{97} //
pūjayitvā tadarhaiś ca bhojanaiḥ samatoṣayat /
tataḥ sā śraddhayā tebhyaḥ sarvebhyo 'pi prasannitā // Rm_9.210{98} //
buddhapramukhasaṃghebhyaḥ pratyekaṃ cīvaraṃ dadau /
tato nityaṃ ca sā bhaktyā cakre saṃbuddhasevanāṃ // Rm_9.211{99} //
tatpuṇyaiś cāpi saddharme pravrajituṃ samaichata /
tato 'sau pitarau natvābhyanujñāpya prasādinī // Rm_9.212{100} //
bhagavacchāsane gatvā pravrajyāvratam ācarat /
tasmāt kiṃ bhikṣavo yūyaṃ manyadhve yābhavat tadā // Rm_9.213{1} //
śreṣṭhibhāryā na cānyā sā śuklaivaiṣeti manyata /

yad anayā prasādinyā buddhapramukhasāṃghike // Rm_9.214{2} //
pratyekaṃ cīvaraṃ dattaṃ pravrajyā cāpi sādhitā /
etatpuṇyavipākena prāvṛtya śuklavāsasā // Rm_9.215{3} //
jātā pravrajitā caiṣā bhavati brahmacāriṇī /
ity evaṃ karmajaṃ bhogyaṃ prāṇino bhuṃjate bhave // Rm_9.216{4} //
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva bhujyate phalaṃ /
na naśyaṃti hi karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_9.217{5} //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalaṃti khalu dehināṃ /
abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kathaṃ cana // Rm_9.218{6} //
nāgnibhir dahyate karma vāyubhiś ca na śuṣyate /
jalaiś ca klidyate nāpi kṣīyate nāpi bhūmiṣu // Rm_9.219{7} //
anyathā ca bhaven naiva karmagatiḥ kathaṃ cana /
śuklānāṃ śubhatā nityaṃ kṛṣṇānāṃ duḥkhatā sadā // Rm_9.220{8} //
miśritā miśritānāṃ ca jaṃtubhir bhujyate gatiḥ /
tasmād apāsya kṛṣṇāni karmāṇi miśritāni ca // Rm_9.221{9} //
caritavyaṃ śubheṣv eva karmasu sukhavāṃchibhiḥ /
tatheti bhikṣavaḥ sarve te ca lokaḥ sabhāsthitāḥ // Rm_9.222{10} //
śrutvā tat sugatādiṣṭam abhyanandan prasāditāḥ /
evam etan mahārāja guruṇā me prabhāṣitaṃ // Rm_9.223{11} //
evaṃ rājaṃs tvayāpy evaṃ karttavyaṃ puṇyam ādarāt /
puṇyam eva bhave vandhubhrātā mitraṃ suhṛtsakhā // Rm_9.224{12} //
nānyaḥ puṇyāt paraḥ kaścid vidyate bhavacāriṇāṃ /
tasmāt puṇyaṃ svayaṃ kṛtvā lokeṣv api pracāraya // Rm_9.225{13} //
prajāś ca bodhayitvaivaṃ puṇyamārge pracāraya /
ity evaṃ guruṇādiṣṭam upaguptena bhikṣuṇā // Rm_9.226{14} //
śrutvā tatheti rājāsau prābhyanandaj janaiḥ saha // Rm_9.227{15} //
ya idaṃ śuklāvadānaṃ jinavarakathitaṃ puṇyahetor narāṇāṃ
śṛṇvanti śravayanti pramuditamanasaḥ sadguṇaprāptukāmāḥ /
te sarve kleśamuktāḥ suvimalamanaso bodhicaryā carantaḥ
satsaukhyāny eva bhuktvā munivaranilaye saṃprayātā vasanti // Rm_9.228{16} //
++ iti ratnamālāyāṃ śuklāvadānaṃ nāma samāptam ++
X Hiraṇyapāṇyavadāna
athāśoko mahīpāla upaguptaṃ jināṃśajaṃ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā punar evam abhāṣata // Rm_10.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇā khyātaṃ tathā vaktuṃ samarhasi // Rm_10.2{2} //
evaṃ tena nṛpendreṇa prārthite sa jinātmajaḥ /
upagupto mahābhijñas taṃ nṛpaṃ caivam abravīt // Rm_10.3{3} //
śṛṇu rājaṃs tathā vakṣye yathā me guruṇoditaṃ /
śrutvā caivaṃ sadā bodhicaryāṃ cara samāhitaḥ // Rm_10.4{4} //

puraikasamaye 'sau ca śākyamunis tathāgataḥ /
sarvajñaḥ sugato nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ // Rm_10.5{5} //
sarvavidyādhipas tāyī ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
jino 'rhaṃ bhagavān buddho dharmarājo vināyakaḥ // Rm_10.6{6} //
śrāvastyāṃ vahir udyāne jetavane jināśrame /
anāthapiṇḍadārāme vihāre maṇimaṇḍite // Rm_10.7{7} //
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ /
triratnopāsikābhiś ca cailakaiś ca śubhāśayaiḥ // Rm_10.8{8} //
bodhisatvagaṇaiś cāpi sahānyaiś ca maharṣibhiḥ /
osaddharmadeśanāṃ datvā tasthau lokahitārthataḥ // Rm_10.9{9} //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ prājagmuḥ sadguṇārthinaḥ /
devā daityāś ca nāgāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_10.10{10} //
siddhavidyādharādyāś ca lokapālagaṇādayaḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtriṇaḥ // Rm_10.11{11} //
amātyāḥ śreṣṭhinaś cāpi dhaninaś ca mahājanāḥ /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca tadanye 'pi ca sajjanāḥ // Rm_10.12{12} //
paurā jānapadāś cāpi sarve te samupāgatāḥ /
taṃ buddhaṃ sugataṃ natvā pūjayitvā samaṃtataḥ // Rm_10.13{13} //
parivṛtya paraskṛtya tasthuḥ sāṃjalayo mudā /
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupāsthitān /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_10.14{14} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāḥ surādayaḥ /
harṣitā anumodanto vabhūvur bodhicāriṇaḥ // Rm_10.15{15} //
evaṃ nityaṃ ca te satvāḥ pītvā dharmāmṛtaṃ muneḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā bhejire samupāśritāḥ // Rm_10.16{16} //
tadaiva samaye tasyāṃ śrāvastyāṃ puri saṃsthitaḥ /
āsīd gṛhapatiḥ prāḍhyo mahābhogyasamṛddhimān // Rm_10.17{17} //
kuvelavan mahāśrīmān suvistīrṇaparigrahaḥ // Rm_10.18{18} //
śrāddho dātā mahābhogī sarvalokahitārthabhṛt /
evaṃ maharddhikasyāpi tasya gṛhapateś ciraṃ /
na putro na ca putrī vā samudapādi daivataḥ // Rm_10.19{19} //
tato 'putro gṛhastho 'sau vaṃśavichinnakheṭitaḥ /
kapolaṃ svakare sthāpya viṣādyaivaṃ vyacintayat // Rm_10.20{20} //
anekadhanaratnādyāḥ saṃpado me maharddhikāḥ /
viśālaparivārāś ca vidyante suparigrahāḥ // Rm_10.21{21} //
putro me duhitā vāpi vidyate na kathaṃ cana /
saṃpado 'pi nirarthāḥ syur yato bhoktā na vidyate // Rm_10.22{22} //
hā hā sarvaṃ vinaṣṭaṃ syād yato me santatir na hi /
kiṃ me 'nayā samṛddhyāpi yatra vaṃśo na vidyate // Rm_10.23{23} //
vyartham eva mayā dravyaṃ kaṣṭena samupārjitaṃ /

kiṃ kariṣyāmi taddravyaṃ sarvathā maraṇe sati // Rm_10.24{24} //
ke hi grastā na saṃsāre mṛtyusarppeṇa jaṃtavaḥ /
mayi mṛtyuprayāte 'tra saṃskāraṃ kaḥ kariṣyati // Rm_10.25{25} //
durgatiśodhanaṃ kaś ca piṇḍam ekaṃ pradāsyati /
nūnaṃ madatyayād rājā sarvasvam āhariṣyati // Rm_10.26{26} //
tadā nāmāpi me loke na kaś cana grahīṣyati /
yad artham eva saṃpattīḥ sādhayāmi prayatnataḥ // Rm_10.27{27} //
tad eva yadi nāsty evaṃ tat kiṃ me syāt sujīvite // Rm_10.28{28!} //
varam evādya mṛtyur na mithyācirajīvanaṃ /
yasmāc ciram api sthitvā mṛtyuduḥkhaṃ tadaiva hi // Rm_10.29{29} //
tan me bhogye 'pi vāṃchā na bhuktvāpi kiṃ sukhaṃ vinā /
aputrasya sukhaṃ naiva paratreha niranvayāt // Rm_10.30{30} //
tan me janmāpi vyarthaṃ syād dhy aputro 'smi niranvayāt /
hā hato 'haṃ svadaivena kiṃ mayātra kariṣyate // Rm_10.31{31} //
kasyāgre saṃvadiṣyāmi ko me buddhiṃ pradāsyati /
kasyāhaṃ śaraṇaṃ yāsye ko māṃ samuddhariṣyati // Rm_10.32{32} //
iti cintāviṣaṇno 'sau tasthau koṣṭhe yathāturaḥ /
nirutsāhī gṛhān naiva nirapāyāt kadācana // Rm_10.33{33} //
etac cintāviṣaṇṇābhaṃ taṃ gṛhasthaṃ suhṛjjanāḥ /
dṛṣṭvaiva sahasopetya bodhayituṃ samabruvan // Rm_10.34{34} //
kiṃ te duḥkhaṃ samutpannaṃ kenaivaṃ tiṣṭhase sakhe /
vaktavyaṃ cet tadā āśu sarvathā vaktum arhasi // Rm_10.35{31} //
iti pṛṣṭe suhṛdbhis tair gṛhasthaḥ sa viniśvasan /
tān sarvān suhṛdo dṛṣṭvā tad duḥkhaṃ samudāharat // Rm_10.36{36} //
suhṛdo me bhavanto hi tan mayātra pracakṣyate /
saṃpattir mahatī me 'sti putro naiva sutāpi naḥ // Rm_10.37{37} //
tena me saṃpadaḥ sarvā vinakṣyanti nirarthitāḥ /
etac cintāviṣārttāhaṃ tiṣṭhāmi putravāṃchitaḥ // Rm_10.38{38} //
aputrasya sukhaṃ nāsti paratreha samaṃtataḥ /
tan me janmāpi vyarthaṃ syād aputrasya niranvayāt // Rm_10.39{39} //
tathā hato 'haṃ svadaivena kiṃ mayātra cariṣyate /
iti tenodite sarve jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ // Rm_10.40{40} //
tasya grīhapateś caivāṃ tad upāyaṃ samādiśat /
kiṃ bhadrātra viṣādena yatra devādhikāratā // Rm_10.41{41} //
tathāpi kriyatāṃ yatnaṃ klaibyaṃ tyaktvā tvayādhunā /
yad aśakyaṃ valair dravyais tad upāyena śakyate // Rm_10.42{42} //
tasmāt klaibyam iha tyaktvā kuru yatnaṃ samāhitaḥ /
devatārādhanāṃ kṛtvā sarvakāryyaṃ hi sādhayet // Rm_10.43{43} //
tadādau devatāḥ pūjya yācasva putram ātmanā /
tato devaprasādena tavadharmānubhāvataḥ /

putro vā duhitā vāpi samupapatsyate dhruvaṃ // Rm_10.44{44} //
tatas te saṃtatiś caivaṃ varddhiṣyati kramāt tathā /
tadāpi bhṛśato muktaḥ sadgatiṃ samavāpnuyāt // Rm_10.45{45} //
iti taiḥ samupādiṣṭaṃ śrutvāsāv anumoditāḥ /
devatārādhanaṃ kartuṃ prayatātmā samārabhat // Rm_10.46{46} //
pūjāṃgaiḥ pūjayitvaivaṃ brahmāṇaṃ harim īśvaraṃ /
iṃdrādilokapālānāṃ saṃtatiṃ samayācata // Rm_10.47{47} //
evaṃ putrābhilāsī sa sadā ca santatīchayā /
devatārādhanaṃ kṛtvā tasthau nityaṃ samutsukaḥ // Rm_10.48{48} //
nityam evaṃ kṛtasyāpi tasya daivapraṇāmataḥ /
na putro duhitā vāpi nodapādi cirād api // Rm_10.49{49} //
tathā cāpi gṛhastho 'sau devatāsu nirāśayā /
santatyucchinnacintārttas tasthau bhūyo viṣāditaḥ // Rm_10.50{50} //
tataḥ kaścit suhṛt sādhuḥ saṃbuddhopāsakaḥ sudhīḥ /
taṃ gṛhastham upāgatya tathaivaṃ paryyabodhayat // Rm_10.51{51} //
sādho kin te viṣādena tad dhīraṃ samupāśraya /
yadi te santatau vāṃchā tan me śrutvā tataś cara // Rm_10.52{52} //
kim evaṃ devatāḥ pūjya yācase putram ādarāt /
yatra daivādhikāratvaṃ tatra kiṃ devatā valaṃ // Rm_10.53{53} //
vaṃśārthe yadi te bhaktir asty evaṃ devatāsu tat /
saṃbuddhaśaraṇaṃ gatvā saddharmaṃ samupāśraya // Rm_10.54{54} //
tato dharmānubhāvena buddhasyāpi prasādataḥ /
nūnaṃ te satsutaḥ śīghram utpatsyati na saṃśayaḥ // Rm_10.55{55} //
yadi notpatsyate putras tava devavirodhataḥ /
puṇyam utpatsyate nūnaṃ tena sadgatim āpnuyāt // Rm_10.56{56} //
ye buddhaśaraṇaṃ yānti te labhanti śubhāśayaṃ /
ye viśuddhāśayā loke saddharmaṃ te śṛṇvanti hi // Rm_10.57{57} //
ye saddharmānuśṛṇvan to bodhicittaṃ labhanti te /
pralabdhabodhicittā ye te caranti guṇārthinaḥ // Rm_10.58{58} //
guṇakāmāś ca ye loke te bhajanti jinātmajān /
bodhisatvānubhāvena bodhicaryāṃ samāpnuyuḥ // Rm_10.59{59} //
bodhicaryāratā ye ca na te gachaṃti durgatiṃ /
sarvakleśagaṇāñ jitvā saukhyāvatīm avāpnuyuḥ // Rm_10.60{60} //
evaṃ matvā jinaṃ smṛtvā saddharmaṃ samupāśrayeḥ /
tatas te saṃbhaved bhadram ihāmutrāpi sarvataḥ // Rm_10.61{61} //
iti tenoditaṃ śrutvā gṛhastho 'sau 'numoditaḥ /
tatheti pratisaṃśrutya saṃbuddhaṃ smartum aichata // Rm_10.62{62} //
tato gṛhapatir nityaṃ sadāraḥ śraddhayānvitaḥ /
saṃbuddhaṃ sugataṃ smṛtvā vaṃśam evam ayācata // Rm_10.63{63} //
namas te bhagavan nātha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /

tan māṃ karuṇāya dṛṣṭyā draṣṭum arhasi sarvathā // Rm_10.64{64} //
bhavān eva hi jagannāthaḥ sarvasatvahitārthadaḥ /
tvayā mahyaṃ hitārthāya satputraṃ dātum arhasi // Rm_10.65{65} //
ity evaṃ sa gṛhī sādhuḥ putrābhilaṣitaḥ sadā /
sabhāryyaḥ sugataṃ smṛtvā tathā nityaṃ samutsukaḥ // Rm_10.66{66} //
tadaiva samaye kaścid devaputro divaś cyutaḥ /
sa saṃbuddhānubhāvena tadbhāryāgarbham āviśat // Rm_10.67{67} //
tataḥ svāpannasatvābhūt sā bhāryā gṛhiṇaḥ satī /
dohadalakṣaṇopetā kṛśāṅgī bhāvinī kramāt // Rm_10.68{68} //
pravṛddhagarbhā sā dṛṣṭvā svayaṃ ca garbham ādarāt /
dakṣapārśvagataṃ satvaṃ matvā caivaṃ vyaciṃtayat // Rm_10.69{69} //
nūnaṃ me jāyate garbhe satvo buddhānubhāvataḥ /
yad ayaṃ dakṣiṇe vartti tena putro bhavet khalu // Rm_10.70{70} //
iti niścitya sā nārī putrotpatyāśayā mudā /
svasvāmino pure sthitvā rahasyaivaṃ nyavedayat // Rm_10.71{71} //
dṛṣṭyāryyaputra varddhasva yad ahaṃ garbhiṇī bhave /
nūnam ayaṃ bhavet putro yat sthito dakṣiṇodare // Rm_10.72{72} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ pramoditaḥ /
daksiṇaṃ vāhum unnamya nandann evam udānayat // Rm_10.73{73} //
cirābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyaṃ sāṃprataṃ /
jātaḥ syān nāmajātā me kulavaṃśasthitir bhavet // Rm_10.74{74} //
kṛtyāni ca prakurvīta bibhṛyād bharaṇaṃ prati /
nūnaṃ buddhānubhāvena satputro 'pi bhaviṣyati // Rm_10.75{75} //
yad asmākaṃ kṛtaṃ pūrvaṃ karma dānādikaṃ śubhaṃ /
etat puṇyānubhāvena bhavet kuśalam etayoḥ // Rm_10.76{76} //
tatas tena sadā bharttā saha saṃmodacāriṇī /
pathyāhāropacāraiś ca varddhito sukhacāriṇī // Rm_10.77{77} //
tataḥ sā samaye sūta putraṃ divyātisuṃdaraṃ /
darśanīyaṃ susaumyāṅgaṃ prāsādikaṃ manoharaṃ // Rm_10.78{78} //
sarvāṅgalakṣaṇopetaṃ sadīnārakaradvayaṃ /
sarvasatvamanāpīśam abhirūpaṃ subhadrikaṃ // Rm_10.79{79} //
tataḥ sā jananī tasya vālakasya karadvayaṃ /
dīnārāṃkitam ālokya saharṣaṃ vismitābhavat // Rm_10.80{80} //
tato 'sau janakaś cāpi jātaṃ putramahādbhutaṃ /
sakhībhir veditaṃ śrutvā vismito draṣṭum āyayau // Rm_10.81{81} //
tataḥ prajāpatiḥ sāpi vismito svāmino 'grataḥ /
darśayitvā sutaṃ putraṃ śaṃkitaivaṃ nyavedayat // Rm_10.82{82} //
svāmiṃ paśya mahāścaryyam asya hemānvitau karau /
tac chubhaṃ vāpy aśubhaṃ vā darśayitvā vicāraya // Rm_10.83{83} //
iti bhāryyoditaṃ śrutvā dṛṣṭvā taṃ vālakaṃ ciraṃ /

dīnāraṃ bhujayoḥ paśyaṃ tasthau savismayānvitaḥ // Rm_10.84{84} //
tatas tasya gṛhastho 'sau nimittaṃ jñātum ādarāt /
naimittikaṃ samāhūya dārakaṃ tam adarśayat // Rm_10.85{86} //
bhavanto dṛśyatām asya dārakasya karadvayaṃ /
tan nimittaṃ parijñāya tat phalaṃ vaktum arhatha // Rm_10.86{86} //
ity ukte tena te sarve dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ śubhaṃ /
dīnāre bhujayoś cāpi parijñāyaivam abravīt // Rm_10.87{87} //
sādho gṛhapate hy asya dārakasya karadvayaṃ /
suvarṇalakṣaṇopetaṃ tat te bhadraṃ bhavet khalu // Rm_10.88{88} //
tavāyaṃ dārako dātā maheśākhyo bhavet kila /
svahastaṃ saṃprasāryyaiva hemavṛṣṭiṃ kariṣyati // Rm_10.89{89} //
apanīya svayaṃ hastād idaṃ dīnāram arpayet /
apanīte punar anyat prādur bhavet tato 'dhikaṃ // Rm_10.90{90} //
ity evaṃ taiḥ samādiṣṭaṃ śrutvā saṃharṣito gṛhī /
tato jātimahaṃ kṛtvā jñātīn evam abhāṣata // Rm_10.91{91} //
bhavanto dārakasyāsya śubhākṣarasamanvitaṃ /
nāmadheyaṃ yathāyogyaṃ kriyatāṃ saṃprasiddhitaṃ // Rm_10.92{92} //
iti tenārthitaṃ śrutvā sarve te jñātayas tathā /
dṛṣṭvā tasya nimittāni saṃmatenaivam abruvan // Rm_10.93{93} //
yasmād dhastadvayo 'py asya hiraṇyenopalakṣitaṃ /
tan nāmnā prasiddho 'stu hiraṇyapāṇir ity ayaṃ // Rm_10.94{94} //
evaṃ jñātisamudiṣṭaṃ śrutvāsau sa gṛhādhipaḥ /
tatheti tasya putrasya cakre nāmavyavasthitaṃ // Rm_10.95{95} //
tato hiraṇyapāṇiḥ sa dārakaḥ pratipālane /
aṣṭāsu yo 'pi dhātrīṣu tena pitrā samarpitaḥ // Rm_10.96{96} //
tābhiḥ prapālyamāno 'sau pathyapuṣṭopacāraṇaiḥ /
varddhito 'bhūt kramād āśu hradastham iva paṃkajaṃ // Rm_10.97{97} //
tathā kramāt pravṛddho 'sau hiraṇyapāṇir ātmavit /
śrāddho bhadrāśayo dhīmān svaparārthahitārthikaḥ // Rm_10.98{98} //
tataḥ sa śikṣituṃ vidyāḥ sadguruṃ samupāśrayat /
kramāt teṣāṃ prasādāc ca vidyāpāraṃ yayau laghuḥ // Rm_10.99{99} //
tato 'sau dārako vidvān dātā śraddhāsamanvitaḥ /
svahastaṃ saṃprasāryyaiva dadau dānaṃ yathepsitaṃ // Rm_10.100{100} //
gurubhyo brāhmaṇebhyaś ca yācakebhyaḥ sa dārakaḥ /
svahastaṃ saṃprasāryyaiva dadau hemaṃ yathepsitaṃ // Rm_10.101{1} //
tathā tad dānam ākarṇya śravaṇabrāhmaṇādayaḥ /
arthino dhanalubdhāś ca saṃpratīyuḥ samaṃtataḥ // Rm_10.102{2} //
tathā taṃ samupetyaivaṃ sarvadigbhyaḥ samāgatāḥ /
vālāvṛddhādayo dīnā yayācire yathepsitaṃ // Rm_10.103{3} //
tadā hiraṇyapāṇiḥ sa dṛṣṭvaitān arthino mudā /

sarvopakaraṇaiś cāpi sarvāṃs tān samatoṣayat // Rm_10.104{4} //
tatas te yācakāḥ sarve tenaiva paritarpitāḥ /
yathechayā sukhaṃ bhuktvā pracerur dharmamānasā // Rm_10.105{5} //
tathā vīthigataś caivaṃ hastadvayaṃ prasārya saḥ /
hemarāśiṃ samutthāpya sarvebhyaḥ pradadau mudā // Rm_10.106{6} //
tathā sarve 'pi te lokā dhanāḍhyāḥ sukhino 'bhavan /
naiko 'bhūt kṛpano duḥkhī no 'pi kaścid daridritaḥ // Rm_10.107{7} //
sarve 'pi dhaninaḥ prāḍhyā dātāro bhogino 'bhavan /
satyadharmānuraktāś ca saddharmaśravaṇārthinaḥ // Rm_10.108{8} //
tadā tasyaiva tat kīrttiḥ sarvatra bhuvaneṣv api /
lokair udgīryamāno 'sau prasasāra samaṃtataḥ // Rm_10.109{9} //
tad dṛṣṭvā brāhmaṇo lobhī mātsaryyaprahatāśayaḥ /
tad yaśaḥ pratilabdhaṃ sa manasaivaṃ vyacintayat // Rm_10.110{10} //
yad asya bhujayor hema cintāmaṇisamaṃ khalu /
tenāyaṃ bhavate śrīmān prārthitārthādhikapradaḥ // Rm_10.111{11} //
yac cāyaṃ dārakaḥ śrāddhaḥ prārthanāsaṃpradāyakaḥ /
tad ahaṃ prārthanāṃ kṛtvā pratigṛhṇīya tat maṇiṃ // Rm_10.112{12} //
ity asau manasā dhyatvā lobhākṛṣṭo tvarānvitaḥ /
taṃ hiraṇyabhujaṃ pretya tad dīnāraṃ samayācata // Rm_10.113{13} //
jayo 'stu te sadā sādho dīrghāyuś ca sumaṃgalaṃ /
tathaiva tvaṃ sadā bhūyā arthināṃ kalpapādapaḥ // Rm_10.114{14} //
tvatkīrttyā samāhūtaḥ prāgato 'smi yad āśayā /
tadarthaṃ pūrayitvā me cittaṃ harṣaya sarvataḥ // Rm_10.115{15} //
ity evaṃ prārthite tena vipreṇābhipragalbhinā /
dṛṣṭvā hiraṇyapāṇiḥ sa taṃ vipraṃ pratyabhāṣata // Rm_10.116{16} //
sādhu vipra prasīda tvaṃ yadarthaṃ samupāgataḥ /
tadarthaṃ saṃpradatvādya harṣayiṣyāmi te manaḥ // Rm_10.117{17} //
tac chaṃkā mā kṛthā hy atra yad yat te hṛdi rocate /
tat tan nūnaṃ pradāsye te tad vadasva yad īhitaṃ // Rm_10.118{18} //
iti tenoditaṃ śrutvā vipro 'sau saṃpraharṣitaḥ /
svastīty āśīrvaco datvā tad dīnāram ayācata // Rm_10.119{19} //
sādho hiraṇyapāṇe yat tava hastasamudbhavaṃ /
tad dīnāraṃ pradatvā me cittaṃ saṃharṣayārthadaḥ // Rm_10.120{20} //
iti tenoditaṃ śrutvā tat pitāsau suvismitaḥ /
savandhujñātimitras taṃ putram evam abhāṣata // Rm_10.121{21} //
śṛṇu putra mayā proktaṃ tavaiva hitakāraṇaṃ /
yadi te svāminī prītis tat karttavyaṃ hi sarvathā // Rm_10.122{22} //
tvaṃ hi putra mayā labdhaḥ saṃbuddhasyānubhāvataḥ /
tat saṃbuddhaśāsane kāryyam eva dātu samarhasi // Rm_10.123{23} //
yac cedan bhujayor jātaṃ dīnāraṃ maṇisaṃnibhaṃ /

tad api sugatasyaiva prabhāvān manyatāṃ khalu // Rm_10.124{24} //
yac cedaṃ te karodbhūtaṃ jīvitaṃ sahajendriyaṃ /
tat svakarāt samuddhṛtya kathaṃ dadyā dvijātaye // Rm_10.125{25} //
yadīdaṃ dāsyate hastāt samuddhṛtya valād api /
tadā te jīvitaṃ vāpi sahānena vrajaṃ khalu // Rm_10.126{26} //
tasmād evaṃ parijñāya yadi te jīvita priyaṃ /
tad evaṃ sahajaṃ hema mā pradāhi dvijātaye // Rm_10.127{27} //
tad anyad dīyatāṃ tasmai yad yad vastu samīchitaṃ /
idaṃ tu sarvathānyasmai dātavyaṃ naiva yatnataḥ // Rm_10.128{28} //
yenaiva tvaṃ maheśākhyo sarvārthiprārthitārthadaḥ /
tena yadā paribhraṣṭas tadā kiṃ tena manyase // Rm_10.129{29} //
yenāpi ca tvayā sarve yācakāḥ saṃpratarpitāḥ /
tac cintāmaṇisāmānyaṃ kathaṃ dātuṃ samichasi // Rm_10.130{30} //
yat tvayā sukṛtaṃ karma prakṛtvā puṇyam ācitaṃ /
nūnaṃ tasya vipākatvaṃ bhuṃjayos te pratiṣṭhitaṃ // Rm_10.131{31} //
tasmād idaṃ mahāratnaṃ kasmiñcin mā pradīyatāṃ /
datvā tv idaṃ mahāratnaṃ kim anyal labdham ichasi // Rm_10.132{32} //
yadi tv idaṃ mahāratnaṃ dātum evaṃ pratiṣṭhitaṃ /
saṃpradehi jinendrāya tat puṇyam akṣayaṃ vahuṃ // Rm_10.133{33} //
puṇyena labhyate janma śuddhavamṣe mahatkule /
puṇyena dīyate kīrttiṃ nirvṛtiṃ ca samāpnuyāt // Rm_10.134{34} //
yadi puṇye 'sti te vāṃchā tad buddhaśaraṇaṃ gataḥ /
dehi buddhānuśāsinyā tad dānaṃ hi mahatphalaṃ // Rm_10.135{35} //
tato nityaṃ sukhaṃ bhuktvā kṛtvā saṃbodhisādhanaṃ /
kramād bodhicariṃ prāpte nirvṛtiṃ vā samāpnuyāḥ // Rm_10.136{36} //
iti pitrā samādiṣṭaṃ śrutvāsau hemabhṛt sudhīḥ /
tatheti niścayaṃ kṛtvā punar evam abhāṣata // Rm_10.137{37} //
satyaṃ tāta tvayādiṣṭaṃ tat sarvaṃ hitam eva me /
tasmāt tathā cariṣyāmi tvadājñāṃ śirasā vahan // Rm_10.138{38} //
kiṃ tu satyaṃ mayā proktām idaṃ dātuṃ dvijātaye /
tat katham anyathā kṛtvā puṇyam eva samāpnuyāt // Rm_10.139{39} //
tat satyaṃ pūraṇe tāta pradadyāmi mamātmanaḥ /
atha na dāsyate hy atra kiyat kālaṃ hi jīvitaṃ // Rm_10.140{40} //
yad idaṃ bhujayor hemaṃ mamātmasahasaṃbhavaṃ /
tathaivaṃ sahajīvena vinakṣyati na saṃśayaḥ // Rm_10.141{41} //
yathedaṃ tu mahāratnaṃ mama devasamudbhavaṃ /
tathaivaṃ saṃpradatvāsmai punaḥ prāpsyāmi te 'dhikaṃ // Rm_10.142{42} //
yathā buddhānubhāyena saṃjātaṃ karayor idaṃ /
tathā satyānubhāvena punar anyaj janiṣyate // Rm_10.143{43} //
dharmeṇa tuṣyate buddho mūlaṃ dharmasya satyavāk /

tat satyapāraṇārthena dāsyāmy aham idaṃ maṇiṃ // Rm_10.144{44} //
satyaṃ vinā na phullante puṇyāni prakṛtāny api /
mlānibhūtāni naśyante śasyānīvāmṛtaṃ vinā // Rm_10.145{45} //
satyena varddhate dharmaṃ dharmeṇa pālyate naraḥ /
dharmiṣṭhaḥ sadgatiṃ yāti tasmāt satyaṃ mahadvalī // Rm_10.146{46} //
tasmāt satyavalenātra yaśodharmārthalabdhaye /
sarvathāsmai pradāsyāmi mā kṛthās taṃ nivāraṇaṃ // Rm_10.147{47} //
iti putravacaḥ śrutvā pitā sa vismayānvitaḥ /
tathety abhyanumoditvā tasthau tūṣṇī vilokayan // Rm_10.148{48} //
tato hiraṇyapāṇiḥ sa matvā pitrādhivāsitaṃ /
tad dīnāraṃ sahasotkṛtya viprāya pradadau mudā // Rm_10.149{49} //
tat pradattam asau vipraḥ pratigṛhya pramoditaḥ /
datvāśīrvacanaṃ tasmai svagṛhaṃ sahasā yayau // Rm_10.150{50} //
tataś cānantaraṃ tasya bhuje 'nyat tadguṇādhikaṃ /
dīnāraṃ divyaratnābhaiḥ prādurāsīn mahādbhutaṃ // Rm_10.151{51} //
tad dattānaṃtarodbhūtaṃ dīnāraṃ tadguṇādhikaṃ /
dṛṣṭvā śrutvā ca sarve te lokā āśu suvismitāḥ // Rm_10.152{52} //
tato hiraṇyapāṇiḥ sa evaṃ lokān praharṣayan /
saṃbuddhaśāsane dātuṃ jetavanam upācarat // Rm_10.153{53} //
tatra bhikṣūn yatīn dṛṣṭvā saddharmacaraṇotsukaḥ /
saṃbuddhaṃ sugataṃ draṣṭuṃ vihāraṃ samupāviśat // Rm_10.154{54} //
tatrāsau bhagavantaṃ tam adrākṣīt samitisthitaṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ parimaṃḍitaṃ // Rm_10.155{55} //
vyāmaprabhāsam ujvālaṃ sahasreṇādhikaprabhaṃ /
śānteṃdriyaṃ subhadrāṃgaṃ saumyarūpaṃ manoharaṃ // Rm_10.156{56} //
dṛṣṭvāsau suprasannātmā sahasā samupāgataḥ /
natvā pādau munes tasya purastāt samupāśrayan // Rm_10.157{57} //
tatrāsau bhagavān tasya dṛṣṭvāśayaviśuddhatāṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_10.158{58} //
taṃ dharmaṃ sugatādiṣṭaṃ śrutvāsau saṃpramoditaḥ /
ānaṃdaṃ samupāśritya praṇamyaivaṃ vyajijñapat // Rm_10.159{59} //
bhadanta dātum ichāmi saṃghebhyo bhojanaṃ khalu /
tad ājñāṃ dehi me śāsta yadi te 'sti kṛpā mayi // Rm_10.160{60} //
iti vijñāpite tena hiraṇyapāṇinā mudā /
sa ānaṃdaḥ samālokya dārakaṃ taṃ samādiśat // Rm_10.161{61} //
sādhu vatsa mahābhāgyād bhadram ālocitaṃ tvayā /
yady atra dāsyate bhojyaṃ kārṣāpaṇaṃ pradīyatāṃ // Rm_10.162{62} //
evaṃkṛte tu te vatsa maṃgalaṃ sarvadā bhavet /
ataś ca durgatiṃ hitvā sadgatiṃ samavāpnuyāḥ // Rm_10.163{63} //
ity ānaṃdasamādiṣṭe dārako 'sau pramoditaḥ /

svayaṃ hastau prasāryyaiva hemarāśiṃ vyadhāt punaḥ // Rm_10.164{64} //
tāṃ dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismitāḥ saṃpraharṣitāḥ /
taddravyaiḥ sādhayāmāsa bhojyāni surasāni ca // Rm_10.165{65} //
tataḥ sa dārako bhojyais taiḥ praṇītasusādhitaiḥ /
saṃbuddhapramukhaṃ sarvasāṃghikaṃ samatoṣayat // Rm_10.166{66} //
tato 'sau bhojanānte ca saṃbuddhapramukhaṃ kramāt /
sarvasaṃghaṃ praṇamyaivaṃ punas tasthau kṛtāṃjaliḥ // Rm_10.167{67} //
tataḥ śrībhagavān dṛṣṭvā tasyāśayaviśuddhatāṃ /
āryyasatyaṃ samāyuktaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_10.168{68} //
tac chrutvā hemapāṇiḥ sa satkāyadṛṣṭiparvataṃ /
prabhitvā jñānavajreṇa viṃśatiśikharodgataṃ // Rm_10.169{69} //
śrotāpattiphalaṃ prāpto dṛṣṭasatyo 'bhavat tataḥ /
saṃbuddhasagaṇaṃ natvā svagehaṃ harṣito yayau // Rm_10.170{70} //
tatra sarvaṃ sa tadvṛttaṃ pitror ākhyāya harṣitaḥ /
pravrajyācaraṇānujñāṃ pitarau pratyayācata // Rm_10.171{71} //
cittaṃ me rocate tāta pravrajyāvratasādhane /
tad anujñāṃ pradattaṃ me hitaṃ mayi yadīcchatha // Rm_10.172{72} //
iti putroditaṃ śrutvā svātmajaṃ sa pitāvadat /
mā kṛthā sahasā putra pravrajyācaraṇe manaḥ // Rm_10.173{73} //
pravrajyācaraṇe bhaikṣyaṃ duḥkhinām eva tadvrataṃ /
tvaṃ vṛddhimān mahādātā tat pravrajyāṃ kutaś careḥ // Rm_10.174{74} //
kiṃ vāpyate vivāhas tvaṃ daharaś ca kumārikaḥ /
pravrajyā duṣkaraṃ sthānaṃ tat kathaṃ pracaret sutaḥ // Rm_10.175{75} //
tat tāvat tvaṃ yuvā putra vivāhitvā kulastriyaṃ /
bhuktvā saukhyaṃ yathākāmaṃ gṛhe dharmaṃ samācara // Rm_10.176{76} //
tato vaṃśaṃ samutpādya kulasthitiprasiddhaye /
kuladharmaṃ pratisthāpya tataḥ pravraja vārddhikaḥ // Rm_10.177{77} //
yadā vṛddho daridraś ca pravrajyāṃ hi tadā caret /
yāvad yuvā samṛddhaś ca tāvat tvaṃ pravraja kathaṃ // Rm_10.178{78} //
saṃpattiḥ kṣaṇayauvanyam etan māravaladhruvaṃ /
tadetadā kathaṃ putra pravrajyāvratam ācareḥ // Rm_10.179{79} //
ity etad duṣkaraṃ matvā pravrajyācaraṇe manaḥ /
sarvathā tvaṃ vinirvārya kuladharmaṃ samācara // Rm_10.180{80} //
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ imu putra bhaved dhruvaṃ /
yaśodharmasukhānvetya sadgatiṃ cāpy avāpnuyāḥ // Rm_10.181{81} //
iti pitroditaṃ śrutvā dārako 'sau viśaṃkitaḥ /
bodhayan pitaraṃ dharme punar evam abhāṣata // Rm_10.182{82} //
satyam eva tathā tāta yad etad bhāṣyate tvayā /
tathāpi śrūyatāṃ tāta yad abhiprāyakaṃ mama // Rm_10.183{83} //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ jīvitaṃ cāpi bhaṃguraṃ /

kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca kṣaṇasaṃpad ghanopamaṃ // Rm_10.184{84} //
evaṃ paśyan ahaṃ tāta saṃsārabhoganispṛhaḥ /
pravrajyāvratam āśritya prāptum ichāmi nirvṛtiṃ // Rm_10.185{85} //
api ca dullabhaṃ janma mānuṣaṃ bhavacāriṇāṃ /
sarveṣām api jantūnāṃ maraṇaṃ sarvathā dhruvaṃ // Rm_10.186{86} //
mānuṣye labhyamāne tu kuto dharmānubhāvanā /
vinā dharmānubhāvena kathaṃ sadgatim āpnuyāt // Rm_10.187{87} //
saṃbuddho 'pi sasaṃgho 'yaṃ sthāsyati na sadeha ca /
anyatrāpi vrajen nūnaṃ nirvṛtiṃ vā gamiṣyati // Rm_10.188{88} //
saṃbuddhe nirvṛtiṃ yāte saddharmo 'pi vinakṣyate /
saddharmāntargate loke mlechadharmavalī bhavet // Rm_10.189{89} //
mlechadharmavalīkrānte sarvatra bhūmimaṃḍale /
sarvalokāś ca kāmāṃdhā bhaveyuḥ kleśamāninaḥ // Rm_10.190{90} //
tada dharmānusaṃvṛttau matiḥ kasyāpi no caret /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhartuṃ kaḥ samartho bhaviṣyati // Rm_10.191{91} //
naiva saṃyujyate cittaṃ pravrajyāsaṃvaraṃ vinā /
aviśodhitacittātmā na yāyāt paramāṃ gatiṃ // Rm_10.192{92} //
tac cittaye viśuddhyarthaṃ nirvāṇapadalabdhaye /
pravrajyāsaṃvaraṃ dharttuṃ ichāmi tāta sāṃprataṃ // Rm_10.193{93} //
tad yadi me hitaṃ draṣṭum ichasi tāta sarvadā /
tad anujñāṃ samādātum arhasi mātra cāraye // Rm_10.194{94} //
iti puroditaṃ śrutvā pitā sa paribodhitaḥ /
tathety anumataṃ kṛtvābhavat tūṣṇīvyavasthitaḥ // Rm_10.195{95} //
tadā tajjananī cāsau dṛṣṭvā taṃ sutam ātmajaṃ /
snehād aśru vimocantī nivārayitum abravīt // Rm_10.196{96} //
hā putra katham ekānte māṃ vihāya kva yāsyase /
mā putra sahasā gacha kiṃcit kālaṃ vinodaya // Rm_10.197{97} //
yāvaj jīvāmy ahaṃ tāta tāvan mā gāḥ kuhāpi ca /
mṛtāyāṃ mayi bho putra tadā vrajasva vāṃchite // Rm_10.198{98} //
acireṇaiva māṃ mṛtyur grahīṣyati na saṃśayaḥ /
tāvad eva gṛhe sthitvā dānaṃ kurvan sukhaṃ vasa // Rm_10.199{99} //
iti mātroditaṃ śrutvā putro 'sau parimoditaḥ /
natvā tāṃ jananīm evaṃ bodhayitum abhāṣata // Rm_10.200{100} //
yat tvayāmve rudanty evaṃ mṛtyunāma prakīrtitaṃ /
tena me coditaṃ cittaṃ pravrajyāvratasādhane // Rm_10.201{1} //
dhruvaṃ janmavatāṃ mṛtyur mṛtānāṃ janma ca dhruvaṃ /
parivarttini saṃsāre mṛtaḥ ko hi na jāyate // Rm_10.202{2} //
dharmiṣṭho vīryāvāṃś cāpi maraṇaṃ yāti sarvataḥ /
pāpiṣṭho nighnitaś cāpi maraṇaṃ yāti sarvataḥ // Rm_10.203{3} //
dharmiṣṭhaḥ satsukhaṃ bhuktvā mṛto yāty eva sadgatiṃ /

pāpiṣṭho duḥkhatāṃ bhuktvā mṛto gachati durgatiṃ // Rm_10.204{4} //
yadā saṃtyajate jantuḥ saṃsāraprāṇavāyunā /
tadā saṃtyajyate sarvair vaṃdhumitrajanair api // Rm_10.205{5} //
tadā na vidyate ko 'pi hitakārī sahānugaḥ /
dharma ekaḥ sahāyaḥ syāt sarvatrāpi hitārthakṛt // Rm_10.206{6} //
tasmāt mātaḥ prayatnena karttavyaṃ dharmam ādarāt /
dharmeṇa rakṣyate sarva ihāmutra sahāpi hi // Rm_10.207{7} //
dharmeṇaivābhipālyante vālavṛddhāturādayaḥ /
dharmeṇa sudhṛtāḥ satvā nimagnā duḥkhasāgare // Rm_10.208{8} //
dharmeṇa jīyate duṣṭo dharmeṇa jīyate kaliḥ /
dharmeṇa jīyate rāgo mṛtyur dharmeṇa jīyate // Rm_10.209{9} //
dharmeṇa sukule janma lakṣmī dharmeṇa sthīyate /
vidyāyaśo 'rthamoksāś ca prāpyante dharmataḥ khalu // Rm_10.210{10} //
dharmaṃ tu saugataṃ kāryaṃ sarvalokahitaṃkaraṃ /
sugatasyāpi dharmeṣu pravrajyādharmam uttamaṃ // Rm_10.211{11} //
yam āśritya mahāsatvā jitvā kleśagaṇān laghuḥ /
sākṣād arhatpadaṃ prāpya vrajanti nirvṛtiṃ parāṃ // Rm_10.212{12} //
iti matvā hi te sarve bhikṣavo bhavanispṛhāḥ /
pravrajyāvratam āśritya bhavanti brahmacāriṇaḥ // Rm_10.213{13} //
tathātrāhaṃ samichāmi pravrajyāvratam uttamaṃ /
tad anujñāṃ pradatvā me nātra kāryo viṣāditaḥ // Rm_10.214{14} //
yadi na dīyate 'nujñā tad api no viyogataḥ /
akasmān mṛtyunā ghrāya grasiṣyati puro hi naḥ // Rm_10.215{15} //
tadā kiṃ te kariṣyāmi mamāpi kiṃ kariṣyasi /
kṛtvānuśocanāṃ caiva yāsyāmo maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_10.216{16} //
iti mātaḥ parijñāya tad anujñāṃ pradehi me /
viṣādaṃ mā kṛthā atra prasādīnī bhavet prabhu // Rm_10.217{17} //
tathā te maṃgalaṃ nityam ihāmutrāpi saṃbhavet /
ahaṃ ca saugataṃ dharmaṃ dhṛtvā nirvṛtim āpnuyāṃ // Rm_10.218{18} //
iti putroditaṃ śrutvā mātāsau paribodhitā /
tathānumodanāṃ kṛtvā tasthau tūṣṇīvyavasthitān // Rm_10.219{19} //
atha hiraṇyapāṇiḥ saḥ pitror matvābhisaṃmataṃ /
tayoś ca caraṇe natvā sahasā niryayau gṛhāt // Rm_10.220{20} //
tatra jñātigaṇāṃś cāsau vandhumitrasuhṛjjanān /
kṛpaṇātithisaṃghādiṃ vāṃchitārthair atoṣayat // Rm_10.221{21} //
tato 'sau vāṃdhavān sarvān saṃtarpya paribodhayan /
āśu jetavanaṃ gatvā vihāraṃ samupāviśat // Rm_10.222{22} //
tatrāsau sugataṃ dṛṣṭvā kṛtāṃjalipuṭo mudā /
bhagavaṃtaṃ tam ānamya pravrajyāṃ samayācata // Rm_10.223{23} //
namas te bhagavac chāsta bhavatāṃ caraṇaṃ vraje /

tat pravrajyāvrataṃ datvā brahmacaryaṃ pradehi me // Rm_10.224{24} //
iti tenārthite 'sau śrībhagavān tam abhāṣata /
ehi bhikṣo kumāra tvaṃ brahmacaryaṃ carehi sa // Rm_10.225{25} //
iti prokto munīndro 'sau pāṇinā tac chiraḥ spṛśan /
samyakpravājayitvāśu svasaṃghe taṃ samagrahīt // Rm_10.226{26} //
ehīti proktamātre 'pi jinendreṇa sa muṇḍitaḥ /
khikkhirīpātrahastābhūc lcīvaraprāvṛtaḥ sudhīḥ // Rm_10.227{27} //
tataḥ śikṣāsu śikṣitvā prāpyopasaṃpado 'pi ca /
vyāyacchad ghaṭamānaś ca samādhiṣu samāhitaḥ // Rm_10.228{28} //
tad idaṃ paṃcagaṃdaṃ ca bhavacakraṃ calācalaṃ /
viditvā sarvasaṃskāragatiś cāpi vighāṭinī // Rm_10.229{29} //
bhiṃdan sarvam avidyāṅgaṃ prāpya vidyāḥ śubhaṃkarāḥ /
pratisaṃvidguṇaprāpto jitakleśagaṇo yatiḥ // Rm_10.230{30} //
sākṣād arhatpadaṃ prāpya vītarāgo jitendriyaḥ /
samaloṣṭasuvarṇaś ca vāsīcaṃdanasaṃnibhaḥ // Rm_10.231{31} //
ākāśasamacittaś ca nirvikalpo niraṃjanaḥ /
saṃsārabhogyasatkāralābhalobhasunispṛhaḥ // Rm_10.232{32} //
paṃcābhijñapadaprāpto caturbrahmavihārikaṃ /
sadevāsuramartyānāṃ traidhātukanivāsināṃ // Rm_10.233{33} //
pūjyo mānyo 'bhivaṃdyaś ca babhūva sa hiraṇyabhṛt /
tatas te bhikṣavaḥ sarve dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ yatiṃ // Rm_10.234{34} //
vismitāḥ śrīghanaṃ natvā paprachus tasya karmatāṃ /
bhagavan kena dharmeṇa hiraṇyapāṇir ayaṃ sudhīḥ // Rm_10.235{35} //
sarvārthino hi saṃtarpya sākṣād arhan bhavaty api /
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān tān tathābravīt // Rm_10.236{36} //
śrūyatāṃ bhikṣavaḥ sarvair yuṣmābhir vismitāśayaiḥ /
anena yat kṛtaṃ karma tan mayā kathyate 'dhunā // Rm_10.237{37} //
purāsīd bhagavān buddhaḥ kāśyapo 'rhan munīśvaraḥ /
sarvavidyādhipaḥ śāstā tathāgato vināyakaḥ // Rm_10.238{38} //
sasāṃghiko jinendro 'sau vārāṇasīm upāśritaḥ /
bodhicaryāṃ samādiśya kṛtvā dharmamayaṃ jagat // Rm_10.239{39} //
sarvāṇi buddhakāryāṇi samāpya nirvṛtiṃ yayau /
tadā rājā kṛkī nāma matvā taṃ nirvṛtiṃ gataṃ // Rm_10.240{40} //
vidhivad agnisaṃskāraṃ kārayitvā mahārcanaiḥ /
tatas taddhāturatnāni garbha āropya sādarāt // Rm_10.241{41} //
hemaratnamayaṃ stūpaṃ kārayām āsa sa prabhuḥ /
tat susiddhaṃ pratiṣṭhāpya sadvidhānair mahotsavaiḥ // Rm_10.242{42} //
mahaś cāpi tadā tatra sthāpayitvā bhajan nṛpaḥ /
tasminn āropyamānāyāṃ yaṣṭyāṃ pūjāparigrahī // Rm_10.243{43} //
kintavo kaṃdaro nāma nidadhe rūpakadvayaṃ /

tataḥ sa pādayor natvā praṇidhānaṃ vyadhāt tathā // Rm_10.244{44} //
yan mayā śraddhayā bhaktyāropitaṃ rūpakadvayaṃ /
yat puṇyaṃ ca vipākena jāyeyaṃ sukule sadā // Rm_10.245{45} //
karodbhavasuvarṇaiḥ saṃtarpayitvārthino janān /
evaṃvidhaṃ ca śāstāram ārogya samupāśritaḥ // Rm_10.246{46} //
etad dharmaṃ samāsādya prāpnuyāṃ paramāṃ gatiṃ /
tena puṇyavipākena praṇidhānena bhūyasā // Rm_10.247{47} //
hiraṇyapāṇir ayaṃ dātā bhavaty arhaṃ sa sāṃprataṃ /
evaṃ sarve 'pi saṃsāre bhuṃjate karmajaṃ phalaṃ // Rm_10.248{48} //
yenaivaṃ yat kṛtaṃ karma tenaiva bhuṃjyate phalaṃ /
abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana // Rm_10.249{49} //
śubhaṃ vāpy aśubhaṃ vāpi bhuktaṃ tu kṣīyate khalu /
nāgnibhir dahyate karma klidyate nodakair api // Rm_10.250{50} //
vāyubhiḥ śuṣyate nāpi bhūmiṣu kṣīyate na hi /
anyathāpi bhaven naiva saṃsāre karmaṇo gatiḥ // Rm_10.251{51} //
śubhasya śubhataiva syāt kṛṣṇasya kṛṣṇataiva hi /
miśrasya miśritaiva syād anyathā na sadā bhavet // Rm_10.252{52} //
evaṃ matvātha saṃsāre caritavyaṃ sadā śubhaṃ /
na praṇasyaṃti karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_10.253{53} //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti prāṇināṃ khalu /
ity asau bhagavān buddhaḥ satkarmadeśanāmataiḥ // Rm_10.254{54} //
tarpayan sa kalāṃl lokān tato viśrāntam ādadhau /
iti śāstroditaṃ śrutvā sarve te bhikṣusāṃghikāḥ // Rm_10.255{55} //
śubheṣv eva sadā nityaṃ saṃpraceruḥ samāhitaḥ /
mahārāja tvayāpy evaṃ caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_10.256{56} //
bodhayitvā prajāñ caivaṃ sthāpanīyāḥ śubhe sadā /
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhavet khalu /
kramād bodhicarīṃ prāpya saṃbodhipadam āpuṇyāḥ // Rm_10.257{57} //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa nṛpatīśvaraḥ /
tathety abhyanumoditvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // Rm_10.258{58} //
śṛṇvanti ye śrāvayantīha yaś ca hiraṇyapāṇer avadānam etat /
te kleśamuktāḥ sugatānubhaktāḥ prayānti nūnaṃ sugatālayeṣu // Rm_10.259{59} //
++ iti śrīratnamālayāṃ hiraṇyapāṇyavadānaṃ nāma samāptaṃ ++
XI Hastakāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā bhūyo 'py evam abhāṣata // Rm_11.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇākhyātaṃ tathā me vaktum arhasi // Rm_11.2{2} //
iti tena narendreṇa pṛṣṭo 'sau sugatāṃśajaḥ /
upagupto mahābhijñas taṃ nṛpaṃ pratyabhāṣata // Rm_11.3{3} //

śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi tad anumodanāṃ kuru // Rm_11.4{4} //
puraikasamaye caivaṃ śrīghano 'sau tathāgataḥ /
saṃbuddhaḥ sugataḥ śāstā sarvadharmānudeśakaḥ // Rm_11.5{5} //
śrāvastyāṃ vahir udyāne jetavane manorame /
anāthapiṇḍadodyāne vihāre sugatāśrame // Rm_11.6{6} //
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ upāsakaiś ca cailakaiḥ /
bodhisatvair mahāsatvais tadanyaiś ca maharṣibhiḥ // Rm_11.7{7} //
vyaharat sarvahitārthāya dharmāmṛtaṃ pravarṣayan /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ prayayur bodhikāminaḥ // Rm_11.8{8} //
lokapālā mahārājā svasvasainyajanaiḥ saha /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtriṇo janāḥ // Rm_11.9{9} //
amātyāḥ sādhavaḥ paurā dhaninaś ca mahājanāḥ /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca tathānye sarvajātikāḥ // Rm_11.10{10} //
sarvadigbhyaḥ samāgatya sarve te samupāgatāḥ /
taṃ buddhaṃ sugataṃ nāthaṃ pūjayitvā samaṃtataḥ // Rm_11.11{11} //
parivṛtya purodhāya śakhyāviguṇakāmitāḥ /
kṛtāṃjalipuṭo tasthuḥ saddharmacaraṇotsukāḥ // Rm_11.12{12} //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_11.13{13} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokādhipādayaḥ /
harṣitās te 'numodanto vabhūvuḥ paribodhitāḥ // Rm_11.14{14} //
tadaiva samaye tasyāṃ śrāvastyāṃ purisaṃbhavaḥ /
āsīd gṛhapatiḥ prāḍhyaḥ kuveravat samṛddhimān // Rm_11.15{15} //
śrāddho dātā mahābhogī sarvahitārthabhṛt /
triratnasevako dhīmān suviśālaparigrahaḥ // Rm_11.16{16} //
saṃgṛhī vidhivad bhāryāṃ svakuladharmacāriṇī /
pariṇītā yathākāmaṃ saṃrame paricārayan // Rm_11.17{17} //
tasyāsau ramaṇī bhāryā saṃvṛttā garbhiṇī satī /
asūta samaye putraṃ prāsādikaṃ manoharaṃ // Rm_11.18{18} //
sa ca jātismaro vālo jātamātraḥ svakau bhujau /
saṃdṛṣṭvāliṃgya cuṃvitvā pariṣvajyaivam abravīt // Rm_11.19{19} //
aho vatādya me hastau sucireṇa samudbhavau /
aho labdhāv imau hastau sucireṇa mayādhunā // Rm_11.20{20} //
tenaivaṃ jātamātreṇa dṛṣṭaṃ kṛtaṃ prabhāṣitaṃ /
dṛṣṭvā śrutvā ca sā mātā trāsitā vismitābhavat // Rm_11.21{21} //
kim etad iti saṃtrastā dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ mudā /
bharttāraṃ sahasāhūya agram enam adarśayat // Rm_11.22{22} //
tadāsau dārakaś cāpi dṛṣṭvā taṃ janakaṃ mudā /
hastau dṛṣṭvā tathāliṃgya cuṃvayitvā caivam abravīt // Rm_11.23{23} //

aho vatādya me hastau sucireṇa samudbhavau /
aho labdhāv imau hastau sucireṇa mayādhunā // Rm_11.24{24} //
iti saṃdarśayaṃ hastāv evaṃ cāpy avadac chiśuḥ /
dārako 'sau punaḥ supto nidrāṃ bheje yad ichayā // Rm_11.25{25} //
tato 'sau janako 'py etad dṛṣṭvā śrutvā pravismitaḥ /
kiṃ etad iti sāśaṃkā jñātin āhūya cābravīt /
bhavanto 'dya prajātaṃ me putraratnaṃ manoharaṃ /
tan nimittaṃ nirīkṣyaitat satyaṃ me vaktum arhatha /
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te jñātayo mudā /
tat putraṃ dārakaṃ draṣṭuṃ tat koṣṭhaṃ samupādiśat /
tathāsau dārakaś caivaṃ tān dṛṣṭvā samupasthitān /
bhujau paśyan pariṣvajya cuṃvitvaivam abhāṣata /
aho vatādya me hastau sucireṇa mayādhunā /
bhavanto 'rhatsu mā cittaṃ dūṣayata kadā cana /
kharāṃ vācaṃ ca mārhatsu niścārayata sarvadā /
evaṃ saṃdarśayaṃ hastau vacanaṃ saṃvadaṃ śiśuḥ /
dārako 'sau punaḥ supto nidrāṃ bheje yad ichayā /
etat te jñātayo dṛṣṭvā śrutvā sarve 'pi vismitāḥ /
kim etad iti bhāṣanto vabhūvuḥ parisaṃkitāḥ // Rm_11.26{26} //
tatas te jñātayaḥ sarve vijñāya tasya lakṣaṇaṃ /
saṃmīlya tam upāmaṃtrya gṛhasthaḥ pratiharṣitaḥ // Rm_11.27{27} //
tasya jātimahaṃ kṛtvā punar evam avocata /
bhadanto dārakasyāsya nāmadheyaṃ pramāṇataḥ // Rm_11.28{28} //
yathāyogyaprasiddhena karttum arhatha sāṃprataṃ /
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te jñātayas tataḥ // Rm_11.29{29} //
saṃmīlya saṃmataṃ kṛtvā taṃ gṛhasthaṃ samabruvan /
yad ayaṃ te suto vālo jātamātraḥ svakau bhujau // Rm_11.30{30} //
paśyan āliṃgyā cuṃvitva mudā caivaṃ prabhāṣate /
tad ayaṃ dārako nāmnā hastaka iti viśrutaḥ // Rm_11.31{31} //
bhavatu sarvalokeṣu suciraṃ cāpi jīvatu /
tatheti pratinaṃditvā gṛhastho 'sau pramoditaḥ // Rm_11.32{32} //
tena nāmnā prasiddhena prathayām āsa taṃ sutaṃ /
tato 'sau dārakas tena pitrā putrābhinaṃditaḥ /
upanyastopadhātrīṣu dhāraṇapratipālane // Rm_11.33{33} //
tatas tāsāṃ prayatnaiḥ sa pathyopacāraṇaiḥ kramāt /
dine dine pravṛddho 'bhūd hradastham iva paṃkajaṃ // Rm_11.34{34} //
evaṃ sa hastakas tābhiḥ pālyamānaḥ pravarddhitaḥ /
kumāraḥ sakhibhiḥ sārddhaṃ krīḍāsthānaṃ gato 'ramat // Rm_11.35{35} //
tatra teṣāṃ sakhīnāṃ ca hastako 'sau puraḥsthitaḥ /
hastāv āliṃgya saṃrakṣya cuṃvitvaivam abhāṣata // Rm_11.36{36} //

aho vatādya me hastau sucireṇa samudbhavau /
aho labdhāv imau hastau sucireṇa mayādhunā // Rm_11.37{37} //
bhavanto 'rhatsu mā cittaṃ dūṣayata kadācana /
kharāṃ vācaṃ ca mārhatsu niścārayata keṣu cit // Rm_11.38{38} //
iti saṃrakṣitau hastau tenaivaṃ ca prabhāṣitaṃ /
dṛṣṭvā śrutvābhavan sarve sakhāyātīvavismitāḥ // Rm_11.39{39} //
tataś ca janakenāsau lipiśālāniveśitaḥ /
guruṃ samyag upāśritya vidyāpāraṃ yayau laghu // Rm_11.40{40} //
tatra teṣāṃ guruṇāṃ ca hastako 'sau puraḥsthitaḥ /
hastau dṛṣṭvā samāliṃgya cuṃvitvā caivam abravīt // Rm_11.41{41} //
aho vatādya me hastau sucireṇa samudbhavau /
aho labdhav imau hastau sucireṇa mayādhunā // Rm_11.42{42} //
bhavanto 'rhatsu mā cittaṃ dūṣayata kadā cana /
kharāṃ vācaṃ ca mārhatsu niścārayata keṣu cit // Rm_11.43{43} //
iti dṛṣṭvā ca saṃśrutya sarve te guravo 'pi ca /
sarve śiṣya gaṇāś cāpi vabhūvur vismayānvitāḥ /
yasmiṃś ca samaye tatra deśe bhayaupakrame /
janakāyaḥ samudbhrānto 'gopāyat svasvabhāṇḍakaṃ /
tadāsau hastako 'py evaṃ samudbhrāntaḥ svakau bhujau /
saṃbhujya gopayitvaivaṃ janakāyam abhāṣata /
aho vatādya me hastau sucireṇa samudbhavau /
aho labdhāv imau hastau sucireṇa mayādhunā /
bhavanto 'rhatsu mā cittaṃ dūṣayata kadā cana /
kharāṃ vācaiva mārhatsu niścārayata keṣu cit /
evaṃ hastau susaṃrakṣya tenaivaṃ ca prabhāṣitaṃ /
dṛṣṭvā śrutvā ca te sarve lokā āsan suvismitāḥ // Rm_11.44{44} //
tato 'sau hastako 'nyasmiṃ divase sakhibhiḥ saha /
jetavanaṃ mahodyānaṃ jināśrame upāyayau // Rm_11.45{45} //
tatrādrākṣīt mahābuddhaṃ bhagavantaṃ sabhāsthitaṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ parimaṃḍitaṃ // Rm_11.46{46} //
vyāmaprabhāsamuddīptaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ /
śāntendriyaṃ subhadrāṃgaṃ saumyakāntaṃ manoharaṃ // Rm_11.47{47} //
dṛṣṭvāsau suprasannātmā sahasā samupāgataḥ /
pādau tasya muner natvā dharmaṃ śrotuṃ puro 'viśat // Rm_11.48{48} //
tato 'sau bhagavān tasya dṛṣṭvāśayaṃ viśodhitaṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_11.49{49} //
taṃ sugatoditaṃ dharmaṃ āryyasatyasamanvitaṃ /
śrutvāsau hastako vijñaḥ satkāyadṛṣṭiparvataṃ // Rm_11.50{50} //
saṃbhidya jñānavajreṇa viṃśatiśikharodgataṃ /
śrotāpattiphalaṃ prāpto dṛṣṭasatyo 'bhavat tataḥ // Rm_11.51{51} //