રત્નમાલાવદાન · ભાગ 81100

કુલધર્મપરિભ્રષ્ટા વિનષ્ટા સ્યાન્ ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_9.154{42} ॥
તતો ઽસ્માકં યશોધર્મવિનષ્ટો ઽપિ ભવેત્ ખલુ ।
તસ્યાશ્ ચ દૂરગામિન્યા દર્શનં સ્યાત્ સુદુલ્લભં ॥ ર્મ્_9.155{43} ॥
તસ્માદ્ અસ્યા ન કર્ત્તવ્યા વારણા ધર્મસાધને ।
ચરતુ સૌગતીં ચર્ય્યામ્ ઇયં હિ નિર્વૃતયે ॥ ર્મ્_9.156{44} ॥
તથા ચેત્ સફલં જન્મ માનુષ્યે સ્યાન્ મમાપિ ચ ।
તેનેયં જગતાં ભર્તુઃ શાસને ચરતુ વ્રતં ॥ ર્મ્_9.157{45} ॥
ઇત્ય્ એવં મનસા ધ્યાત્વા શાક્યો ઽસૌ રોહિણઃ પિતા ।
શુક્લાં તાં સ્વાત્મજાં ભદ્રાં સંનિરીક્ષ્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_9.158{46} ॥
સત્યમ્ એવં સુતે ભદ્રે યથોદ્દિષ્ટં ત્વયા ખલુ ।
કિં તુ ત્વં દારિકા નારી પ્રવ્રજ્યાં તત્ કથં ચરેઃ ॥ ર્મ્_9.159{47} ॥
પ્રવ્રજ્યા દુષ્કરસ્થાનં નારીણાં તુ વિશેષતઃ ।
તત્ પ્રવ્રજ્યાવ્રતે સ્થિત્વા મા પશ્ચાત્ પરિતપ્યથાઃ ॥ ર્મ્_9.160{48} ॥
યદિ ત્વં નિશ્ચયેનૈવ પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ ઇછસિ ।
તચ્ ચરસ્વ મુનીન્દ્રસ્ય શાસને વ્રતમ્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_9.161{49} ॥
યથા ચ ગુરુણાદિષ્ટં શ્રુત્વા તથા સમાહિતઃ ।
સમ્યક્ છિક્ષાઃ સમાધાય ચર નિત્યમ્ અતન્દ્રિતા ॥ ર્મ્_9.162{50} ॥
સંબુદ્ધશાસનં ધૃત્વા શ્રદ્ધાભક્તિસમન્વિતા ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા બોધિવ્રતં સમાચર ॥ ર્મ્_9.163{51} ॥
ઇતિ પિત્રા સમાદિષ્ટે શુક્લા સા પ્રતિમોદિતા ।
નત્વા પાદૌ પિતુશ્ ચૈવં જનન્યાશ્ ચરણે ઽનમત્ ॥ ર્મ્_9.164{52} ॥
તતઃ સા જનની દૃષ્ટ્વા તાં શુક્લાં સ્વાત્મજાં પ્રિયાં ।
પરિષ્વજ્ય રુદન્ત્ય્ એવં પ્રવ્રજ્યાયાં ન્યવારયત્ ॥ ર્મ્_9.165{53} ॥
હા પુત્રિ કથમ્ એકાન્તે માં ત્યક્ત્વા ક્વ વ્રજિષ્યસે ।
હા જીવ કિં નુ પશ્યન્તી પ્રવ્રજિતું ત્વમ્ ઈહસે ॥ ર્મ્_9.166{54} ॥
કિં ચિદ્ દુઃખં ન તે દત્તં મયામ્વયા કદા ચન ।
કેનૈવં હેતુના પુત્રી પ્રવ્રજિતું ત્વમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_9.167{55} ॥
ત્વં તુ નારી સુભાદ્રાઙ્ગી કુમારી દિવ્યસુંદરી ।
કિંચિદ્ દુઃખાનભિજ્ઞા ચ તત્ પ્રવ્રજ્યાં કથં ચરે ॥ ર્મ્_9.168{56} ॥
યાવજ્ જીવામ્ય્ અહં ચૈવ તાવત્ મા ગાઃ કુહાપિ હિ ।
યાવચ્ ચાસ્તિ ગૃહે સંપત્ તાવદ્ ભુક્ત્વા સુખં વસ ॥ ર્મ્_9.169{57} ॥
યદાહં મરણં યાતા યદા ચાપિ ગૃહે વિપત્ ।
જ્ઞાતિમિત્રજનૈસ્ ત્યક્ત્વા તદા વ્રજસ્વ વાંછયા ॥ ર્મ્_9.170{58} ॥
ઇતિ માત્રા નિષિદ્ધે ઽપિ શુક્લા સા વિઘ્નશંકિતાસ્ ।
માતુઃ પાદૌ પ્રણત્વૈવ સહસા નિર્યયૌ ગૃહાત્ ॥ ર્મ્_9.171{59} ॥
તતઃ સા સત્વરા ગત્વા ન્યગ્રોધારમ આશ્રમે ।
દદર્શ ભિક્ષુણીભિક્ષૂન્ શન્તશીલાઞ્ જિતેંદ્રિયાન્ ॥ ર્મ્_9.172{60} ॥
તાન્ સર્વાન્ ક્રમતો નત્વા વિહારે સમુપાવિશત્ ।
તત્રસ્થં સુગતં નાથમ્ અપશ્યચ્ છ્રિઘનં જિનં ॥ ર્મ્_9.173{61} ॥
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યંજનૈઃ પરિમંડિતં ।

સહસ્રેણાધિકાભાસં વ્યામાભપરિરોચિતં ॥ ર્મ્_9.174{62} ॥
શાન્તાત્માનમ્ સુભદ્રાંશં સમન્તભદ્રરૂપિણં ।
રત્નરાશિમ્ ઇવોજ્જ્વાલં સુમેરુમ્ ઇવ જંગમં ॥ ર્મ્_9.175{63} ॥
દૃષ્ટ્વૈવ નિશ્ચલા તસ્થૌ હર્ષોત્ફુલ્લતનૂરુહા ।
દૃષ્ટ્વૈવં સુચિરાત્ તસ્ય શ્રીઘનસ્યાન્તિકે યયૌ ॥ ર્મ્_9.176{64} ॥
તથૈવં સમુપાયાતાં દૃષ્ટ્વા તાં ભગવાન્ મુનિઃ ।
સ્વાગતં દારિકે ભદ્રે એહીત્ય્ ઉક્ત્વા સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_9.177{65} ॥
તતો ઽસૌ દારિકા શુક્લા સ્વાગતાસ્મિ મુનીશ્વર ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રાંજલિં કૃત્વા નનામ ચરણૌ મુનેઃ ॥ ર્મ્_9.178{66} ॥
તતો ભગવતા તેન પ્રેષિતા માતુર્ અન્તિકે ।
સા શુક્લા સહસા ગત્વા ગૌતમ્યાચ્ ચરણે ઽનમત્ ॥ ર્મ્_9.179{67} ॥
તથા તાં સમુપાયાતાં શુક્લાં સદ્વ્રતવાંછિનીં ।
દૃષ્ટ્વા સા ગૌતમી સ્પૃષ્ટ્વા હસ્તેનૈવ સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_9.180{68} ॥
તતઃ પ્રવ્રાજયિત્વા સા ગૌતમ્યા ભિક્ષુણી કૃતા ।
ખિક્ખિરીપાત્રહસ્તાઙ્કા સંગતાભૂજ્ જિતેન્દ્રિયા ॥ ર્મ્_9.181{69} ॥
યેનૈવ શુક્લવસ્ત્રેણ પ્રાવૃતા સમજાયત ।
તતઃ પંચસુરક્તં જાતાનિ ચીવરાણ્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_9.182{70} ॥
તૈર્ એવ ચિવરૈ રક્તૈઃ પ્રાવૃતા પરિશોભિતા ।
સા શુક્લા સુપ્રસન્નાસ્યા મુણ્ડિતાપ્ય્ અભ્યરોચત ॥ ર્મ્_9.183{71} ॥
તતો બુદ્ધાનુભાવેન સુપ્રશાન્તસુભાવિની ।
જિત્વા ક્લેશારિવર્ગાંશ્ ચ શિક્ષાપારં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_9.184{72} ॥
મત્વાનિત્યં ચ સંસારં ભવગતિં વિઘાતિનીં ।
નિહત્ય સર્વસંસ્કારગતીસતનધર્મિણી ॥ ર્મ્_9.185{73} ॥
મારચર્ય્યાવિનિર્મુક્તા સાક્ષાદ્ અર્હત્વમ્ આયયૌ ।
અવિદ્યાઙ્ગં વિનિર્ભિદ્ય પ્રાપ્તવિદ્યા શુભાશયા ॥ ર્મ્_9.186{74} ॥
અભિજ્ઞા ગુણસંપન્ના પ્રતિસંવિદ્વતી સુધીઃ ।
સુવીતરાગિણી ધીરા લોષ્ઠહેમસમાનિકા ॥ ર્મ્_9.187{75} ॥
આકાશસમચિત્તા ચ પાણીતલસમાશયા ।
નિરંજનાવિકલ્પા ચ શ્રીખણ્ડતુલ્યવાસિની ॥ ર્મ્_9.188{76} ॥
સ્વાત્મસત્કારલાભેષુ પરાણ્મુખી સુનિસ્પૃહા ।
સર્વસત્વહિતાધાનિ સંબુદ્ધધર્મચારિણી ॥ ર્મ્_9.189{77} ॥
સદેવાસુરલોકાનાં પૂજ્યા માન્યા સમન્તતઃ ।
વંદનીયા ચાભિતોષ્યા ચ વભૂવ બ્રહ્મચારિણી ॥ ર્મ્_9.190{78} ॥
અથ તે ભિક્ષવઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા તાં બ્રહ્મચારિણીં ।
વિસ્મિતાઃ સુગતં નત્વા પપ્રછુર્ ઇતિ સાદરં ॥ ર્મ્_9.191{79} ॥
ભગવન્ કિમ્ ઇયં શુક્લા પુરા કર્માકરોચ્ છુભં ।
યેન વસ્ત્રાવૃતા જાતા ભવત્ય્ એવં ચ ભિક્ષુણી ॥ ર્મ્_9.192{80} ॥
તત્ સર્વં નઃ સમાદેષ્ટુમ્ અર્હસિ સર્વવિદ્ ગુરો ।
યદ્ અનયા કૃતં કર્મ ભિક્ષુણ્યા શુક્લયા પુરા ॥ ર્મ્_9.193{81} ॥
ઇતિ તૈર્ ભિક્ષુભિઃ પૃષ્ટે ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।

તાન્ ભિક્ષુસાંઘિકાન્ સર્વાન્ સંનિરીક્ષ્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_9.194{82} ॥
શૃણુધ્વં ભિક્ષવઃ સર્વે યદ્ અનયા કૃતં પુરા ।
તત્ સર્વં કથયિષ્યામિ સર્વલોકાભિબોધને ॥ ર્મ્_9.195{83} ॥
પુરાસ્મિન્ન્ એવ ભદ્રાખ્યે કલ્પે ઽભૂત્ કાશ્યપો જિનઃ ।
સંબુદ્ધઃ સુગતો નાથો ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_9.196{84} ॥
સર્વવિદ્યાધિપઃ શાસ્તા ત્રૈધાતુકવિનાયકઃ ।
સર્વજ્ઞો ભગવાન્ અર્હન્ બ્રહ્મચારી હિતંકરઃ ॥ ર્મ્_9.197{85} ॥
સ મુનીન્દ્રો જગન્નાથો વારાણસીમ્ ઉપાશ્રયન્ ।
મૃગદાવે વને રમ્યે વ્યહરચ્ છ્રાવકૈઃ સહ ॥ ર્મ્_9.198{86} ॥
ભિક્ષુભિર્ બોધિસત્વૈશ્ ચ ભિક્ષુણીભિર્ ઉપાસકૈઃ ।
સાર્દ્ધમ્ ઉપાસિકાભિશ્ ચ યતિભિશ્ ચ મહર્ષિભિઃ ॥ ર્મ્_9.199{87} ॥
તત્રસ્થો ભગવાન્ બુદ્ધો સર્વસત્વહિતાય સઃ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_9.200{88} ॥
તદૈકાન્યતરા કાચિચ્ છ્રેષ્ઠિભાર્યા શુભાશયા ।
સુકલ્યાણાર્થિની શ્રાદ્ધા સદ્ધર્મમાનસી સુધીઃ ॥ ર્મ્_9.201{89} ॥
કેન ચિત્ કરણિયેન મૃગદાવમ્ ઉપાચરત્ ।
તત્ર ભિક્ષૂન્ ક્રમાદ્ દૃષ્ટ્વા સંબુદ્ધાન્તિકમ્ ઉપાયયૌ ॥ ર્મ્_9.202{90} ॥
તત્ર સા સમુપાગત્ય દદર્શ તં મુનીશ્વરં ।
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યંજનૈર્ ઉપલક્ષિતં ॥ ર્મ્_9.203{91} ॥
વ્યામાભાલંકૃતં સૌમ્યં શતસૂર્ય્યાધિકપ્રભં ।
સુપ્રશાન્તેન્દ્રિયાં કામ્યં સમંતભદ્રરૂપકં ॥ ર્મ્_9.204{92} ॥
રત્નરાશિમ્ ઇવોજ્જ્વાલં સુમેરુમ્ ઇવ જંગમં ।
તથા દૃષ્ટ્વૈવ પ્રામોદાત્ સાંજલિં સમુપાગતા ॥ ર્મ્_9.205{93} ॥
નત્વા પાદૌ મુનેસ્ તસ્થાવ્ એકાન્તિકે કૃતાંજલિઃ ।
તતઃ સ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તસ્યાશ્ ચિત્તં વિશોધિતં ॥ ર્મ્_9.206{94} ॥
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ।
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સા શૂદ્રી પરિહર્ષિતા ॥ ર્મ્_9.207{95} ॥
સસંઘં સુગતં નાથં ભોજયિતું સમૈછત ।
તતઃ સા સ્વગૃહે ગત્વા સાધયિત્વા સુભોજનં ॥ ર્મ્_9.208{96} ॥
સંબુદ્ધપ્રમુખં સંઘં સ્વાંતર્ગેહે ન્યમંત્રયત્ ।
તત્ર સ્વસ્વાસનાસીનં સંબુદ્ધં તં સસાંઘિકં ॥ ર્મ્_9.209{97} ॥
પૂજયિત્વા તદર્હૈશ્ ચ ભોજનૈઃ સમતોષયત્ ।
તતઃ સા શ્રદ્ધયા તેભ્યઃ સર્વેભ્યો ઽપિ પ્રસન્નિતા ॥ ર્મ્_9.210{98} ॥
બુદ્ધપ્રમુખસંઘેભ્યઃ પ્રત્યેકં ચીવરં દદૌ ।
તતો નિત્યં ચ સા ભક્ત્યા ચક્રે સંબુદ્ધસેવનાં ॥ ર્મ્_9.211{99} ॥
તત્પુણ્યૈશ્ ચાપિ સદ્ધર્મે પ્રવ્રજિતું સમૈછત ।
તતો ઽસૌ પિતરૌ નત્વાભ્યનુજ્ઞાપ્ય પ્રસાદિની ॥ ર્મ્_9.212{100} ॥
ભગવચ્છાસને ગત્વા પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આચરત્ ।
તસ્માત્ કિં ભિક્ષવો યૂયં મન્યધ્વે યાભવત્ તદા ॥ ર્મ્_9.213{1} ॥
શ્રેષ્ઠિભાર્યા ન ચાન્યા સા શુક્લૈવૈષેતિ મન્યત ।

યદ્ અનયા પ્રસાદિન્યા બુદ્ધપ્રમુખસાંઘિકે ॥ ર્મ્_9.214{2} ॥
પ્રત્યેકં ચીવરં દત્તં પ્રવ્રજ્યા ચાપિ સાધિતા ।
એતત્પુણ્યવિપાકેન પ્રાવૃત્ય શુક્લવાસસા ॥ ર્મ્_9.215{3} ॥
જાતા પ્રવ્રજિતા ચૈષા ભવતિ બ્રહ્મચારિણી ।
ઇત્ય્ એવં કર્મજં ભોગ્યં પ્રાણિનો ભુંજતે ભવે ॥ ર્મ્_9.216{4} ॥
યેનૈવ યત્ કૃતં કર્મ તેનૈવ ભુજ્યતે ફલં ।
ન નશ્યંતિ હિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_9.217{5} ॥
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલંતિ ખલુ દેહિનાં ।
અભુક્તં ક્ષીયતે નૈવ કર્મ ક્વાપિ કથં ચન ॥ ર્મ્_9.218{6} ॥
નાગ્નિભિર્ દહ્યતે કર્મ વાયુભિશ્ ચ ન શુષ્યતે ।
જલૈશ્ ચ ક્લિદ્યતે નાપિ ક્ષીયતે નાપિ ભૂમિષુ ॥ ર્મ્_9.219{7} ॥
અન્યથા ચ ભવેન્ નૈવ કર્મગતિઃ કથં ચન ।
શુક્લાનાં શુભતા નિત્યં કૃષ્ણાનાં દુઃખતા સદા ॥ ર્મ્_9.220{8} ॥
મિશ્રિતા મિશ્રિતાનાં ચ જંતુભિર્ ભુજ્યતે ગતિઃ ।
તસ્માદ્ અપાસ્ય કૃષ્ણાનિ કર્માણિ મિશ્રિતાનિ ચ ॥ ર્મ્_9.221{9} ॥
ચરિતવ્યં શુભેષ્વ્ એવ કર્મસુ સુખવાંછિભિઃ ।
તથેતિ ભિક્ષવઃ સર્વે તે ચ લોકઃ સભાસ્થિતાઃ ॥ ર્મ્_9.222{10} ॥
શ્રુત્વા તત્ સુગતાદિષ્ટમ્ અભ્યનન્દન્ પ્રસાદિતાઃ ।
એવમ્ એતન્ મહારાજ ગુરુણા મે પ્રભાષિતં ॥ ર્મ્_9.223{11} ॥
એવં રાજંસ્ ત્વયાપ્ય્ એવં કર્ત્તવ્યં પુણ્યમ્ આદરાત્ ।
પુણ્યમ્ એવ ભવે વન્ધુભ્રાતા મિત્રં સુહૃત્સખા ॥ ર્મ્_9.224{12} ॥
નાન્યઃ પુણ્યાત્ પરઃ કશ્ચિદ્ વિદ્યતે ભવચારિણાં ।
તસ્માત્ પુણ્યં સ્વયં કૃત્વા લોકેષ્વ્ અપિ પ્રચારય ॥ ર્મ્_9.225{13} ॥
પ્રજાશ્ ચ બોધયિત્વૈવં પુણ્યમાર્ગે પ્રચારય ।
ઇત્ય્ એવં ગુરુણાદિષ્ટમ્ ઉપગુપ્તેન ભિક્ષુણા ॥ ર્મ્_9.226{14} ॥
શ્રુત્વા તથેતિ રાજાસૌ પ્રાભ્યનન્દજ્ જનૈઃ સહ ॥ ર્મ્_9.227{15} ॥
ય ઇદં શુક્લાવદાનં જિનવરકથિતં પુણ્યહેતોર્ નરાણાં
શૃણ્વન્તિ શ્રવયન્તિ પ્રમુદિતમનસઃ સદ્ગુણપ્રાપ્તુકામાઃ ।
તે સર્વે ક્લેશમુક્તાઃ સુવિમલમનસો બોધિચર્યા ચરન્તઃ
સત્સૌખ્યાન્ય્ એવ ભુક્ત્વા મુનિવરનિલયે સંપ્રયાતા વસન્તિ ॥ ર્મ્_9.228{16} ॥
++ ઇતિ રત્નમાલાયાં શુક્લાવદાનં નામ સમાપ્તમ્ ++
x હિરણ્યપાણ્યવદાન
અથાશોકો મહીપાલ ઉપગુપ્તં જિનાંશજં ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણા ખ્યાતં તથા વક્તું સમર્હસિ ॥ ર્મ્_10.2{2} ॥
એવં તેન નૃપેન્દ્રેણ પ્રાર્થિતે સ જિનાત્મજઃ ।
ઉપગુપ્તો મહાભિજ્ઞસ્ તં નૃપં ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_10.3{3} ॥
શૃણુ રાજંસ્ તથા વક્ષ્યે યથા મે ગુરુણોદિતં ।
શ્રુત્વા ચૈવં સદા બોધિચર્યાં ચર સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_10.4{4} ॥

પુરૈકસમયે ઽસૌ ચ શાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સુગતો નાથઃ શાસ્તા ત્રૈધાતુકાધિપઃ ॥ ર્મ્_10.5{5} ॥
સર્વવિદ્યાધિપસ્ તાયી ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ।
જિનો ઽર્હં ભગવાન્ બુદ્ધો ધર્મરાજો વિનાયકઃ ॥ ર્મ્_10.6{6} ॥
શ્રાવસ્ત્યાં વહિર્ ઉદ્યાને જેતવને જિનાશ્રમે ।
અનાથપિણ્ડદારામે વિહારે મણિમણ્ડિતે ॥ ર્મ્_10.7{7} ॥
ભિક્ષુભિઃ શ્રાવકૈઃ સાર્દ્ધં ભિક્ષુણીભિર્ ઉપાસકૈઃ ।
ત્રિરત્નોપાસિકાભિશ્ ચ ચૈલકૈશ્ ચ શુભાશયૈઃ ॥ ર્મ્_10.8{8} ॥
બોધિસત્વગણૈશ્ ચાપિ સહાન્યૈશ્ ચ મહર્ષિભિઃ ।
ઓસદ્ધર્મદેશનાં દત્વા તસ્થૌ લોકહિતાર્થતઃ ॥ ર્મ્_10.9{9} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પાતું પ્રાજગ્મુઃ સદ્ગુણાર્થિનઃ ।
દેવા દૈત્યાશ્ ચ નાગાશ્ ચ યક્ષગંધર્વકિન્નરાઃ ॥ ર્મ્_10.10{10} ॥
સિદ્ધવિદ્યાધરાદ્યાશ્ ચ લોકપાલગણાદયઃ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચાપિ વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ ચ મંત્રિણઃ ॥ ર્મ્_10.11{11} ॥
અમાત્યાઃ શ્રેષ્ઠિનશ્ ચાપિ ધનિનશ્ ચ મહાજનાઃ ।
વણિજઃ સાર્થવાહાશ્ ચ તદન્યે ઽપિ ચ સજ્જનાઃ ॥ ર્મ્_10.12{12} ॥
પૌરા જાનપદાશ્ ચાપિ સર્વે તે સમુપાગતાઃ ।
તં બુદ્ધં સુગતં નત્વા પૂજયિત્વા સમંતતઃ ॥ ર્મ્_10.13{13} ॥
પરિવૃત્ય પરસ્કૃત્ય તસ્થુઃ સાંજલયો મુદા ।
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ સમુપાસ્થિતાન્ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_10.14{14} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે સત્વાઃ સુરાદયઃ ।
હર્ષિતા અનુમોદન્તો વભૂવુર્ બોધિચારિણઃ ॥ ર્મ્_10.15{15} ॥
એવં નિત્યં ચ તે સત્વાઃ પીત્વા ધર્મામૃતં મુનેઃ ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા ભેજિરે સમુપાશ્રિતાઃ ॥ ર્મ્_10.16{16} ॥
તદૈવ સમયે તસ્યાં શ્રાવસ્ત્યાં પુરિ સંસ્થિતઃ ।
આસીદ્ ગૃહપતિઃ પ્રાઢ્યો મહાભોગ્યસમૃદ્ધિમાન્ ॥ ર્મ્_10.17{17} ॥
કુવેલવન્ મહાશ્રીમાન્ સુવિસ્તીર્ણપરિગ્રહઃ ॥ ર્મ્_10.18{18} ॥
શ્રાદ્ધો દાતા મહાભોગી સર્વલોકહિતાર્થભૃત્ ।
એવં મહર્દ્ધિકસ્યાપિ તસ્ય ગૃહપતેશ્ ચિરં ।
ન પુત્રો ન ચ પુત્રી વા સમુદપાદિ દૈવતઃ ॥ ર્મ્_10.19{19} ॥
તતો ઽપુત્રો ગૃહસ્થો ઽસૌ વંશવિછિન્નખેટિતઃ ।
કપોલં સ્વકરે સ્થાપ્ય વિષાદ્યૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_10.20{20} ॥
અનેકધનરત્નાદ્યાઃ સંપદો મે મહર્દ્ધિકાઃ ।
વિશાલપરિવારાશ્ ચ વિદ્યન્તે સુપરિગ્રહાઃ ॥ ર્મ્_10.21{21} ॥
પુત્રો મે દુહિતા વાપિ વિદ્યતે ન કથં ચન ।
સંપદો ઽપિ નિરર્થાઃ સ્યુર્ યતો ભોક્તા ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_10.22{22} ॥
હા હા સર્વં વિનષ્ટં સ્યાદ્ યતો મે સન્તતિર્ ન હિ ।
કિં મે ઽનયા સમૃદ્ધ્યાપિ યત્ર વંશો ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_10.23{23} ॥
વ્યર્થમ્ એવ મયા દ્રવ્યં કષ્ટેન સમુપાર્જિતં ।

કિં કરિષ્યામિ તદ્દ્રવ્યં સર્વથા મરણે સતિ ॥ ર્મ્_10.24{24} ॥
કે હિ ગ્રસ્તા ન સંસારે મૃત્યુસર્પ્પેણ જંતવઃ ।
મયિ મૃત્યુપ્રયાતે ઽત્ર સંસ્કારં કઃ કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.25{25} ॥
દુર્ગતિશોધનં કશ્ ચ પિણ્ડમ્ એકં પ્રદાસ્યતિ ।
નૂનં મદત્યયાદ્ રાજા સર્વસ્વમ્ આહરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.26{26} ॥
તદા નામાપિ મે લોકે ન કશ્ ચન ગ્રહીષ્યતિ ।
યદ્ અર્થમ્ એવ સંપત્તીઃ સાધયામિ પ્રયત્નતઃ ॥ ર્મ્_10.27{27} ॥
તદ્ એવ યદિ નાસ્ત્ય્ એવં તત્ કિં મે સ્યાત્ સુજીવિતે ॥ ર્મ્_10.28{28!} ॥
વરમ્ એવાદ્ય મૃત્યુર્ ન મિથ્યાચિરજીવનં ।
યસ્માચ્ ચિરમ્ અપિ સ્થિત્વા મૃત્યુદુઃખં તદૈવ હિ ॥ ર્મ્_10.29{29} ॥
તન્ મે ભોગ્યે ઽપિ વાંછા ન ભુક્ત્વાપિ કિં સુખં વિના ।
અપુત્રસ્ય સુખં નૈવ પરત્રેહ નિરન્વયાત્ ॥ ર્મ્_10.30{30} ॥
તન્ મે જન્માપિ વ્યર્થં સ્યાદ્ ધ્ય્ અપુત્રો ઽસ્મિ નિરન્વયાત્ ।
હા હતો ઽહં સ્વદૈવેન કિં મયાત્ર કરિષ્યતે ॥ ર્મ્_10.31{31} ॥
કસ્યાગ્રે સંવદિષ્યામિ કો મે બુદ્ધિં પ્રદાસ્યતિ ।
કસ્યાહં શરણં યાસ્યે કો માં સમુદ્ધરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.32{32} ॥
ઇતિ ચિન્તાવિષણ્નો ઽસૌ તસ્થૌ કોષ્ઠે યથાતુરઃ ।
નિરુત્સાહી ગૃહાન્ નૈવ નિરપાયાત્ કદાચન ॥ ર્મ્_10.33{33} ॥
એતચ્ ચિન્તાવિષણ્ણાભં તં ગૃહસ્થં સુહૃજ્જનાઃ ।
દૃષ્ટ્વૈવ સહસોપેત્ય બોધયિતું સમબ્રુવન્ ॥ ર્મ્_10.34{34} ॥
કિં તે દુઃખં સમુત્પન્નં કેનૈવં તિષ્ઠસે સખે ।
વક્તવ્યં ચેત્ તદા આશુ સર્વથા વક્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_10.35{31} ॥
ઇતિ પૃષ્ટે સુહૃદ્ભિસ્ તૈર્ ગૃહસ્થઃ સ વિનિશ્વસન્ ।
તાન્ સર્વાન્ સુહૃદો દૃષ્ટ્વા તદ્ દુઃખં સમુદાહરત્ ॥ ર્મ્_10.36{36} ॥
સુહૃદો મે ભવન્તો હિ તન્ મયાત્ર પ્રચક્ષ્યતે ।
સંપત્તિર્ મહતી મે ઽસ્તિ પુત્રો નૈવ સુતાપિ નઃ ॥ ર્મ્_10.37{37} ॥
તેન મે સંપદઃ સર્વા વિનક્ષ્યન્તિ નિરર્થિતાઃ ।
એતચ્ ચિન્તાવિષાર્ત્તાહં તિષ્ઠામિ પુત્રવાંછિતઃ ॥ ર્મ્_10.38{38} ॥
અપુત્રસ્ય સુખં નાસ્તિ પરત્રેહ સમંતતઃ ।
તન્ મે જન્માપિ વ્યર્થં સ્યાદ્ અપુત્રસ્ય નિરન્વયાત્ ॥ ર્મ્_10.39{39} ॥
તથા હતો ઽહં સ્વદૈવેન કિં મયાત્ર ચરિષ્યતે ।
ઇતિ તેનોદિતે સર્વે જ્ઞાતિવંધુસુહૃજ્જનાઃ ॥ ર્મ્_10.40{40} ॥
તસ્ય ગ્રીહપતેશ્ ચૈવાં તદ્ ઉપાયં સમાદિશત્ ।
કિં ભદ્રાત્ર વિષાદેન યત્ર દેવાધિકારતા ॥ ર્મ્_10.41{41} ॥
તથાપિ ક્રિયતાં યત્નં ક્લૈબ્યં ત્યક્ત્વા ત્વયાધુના ।
યદ્ અશક્યં વલૈર્ દ્રવ્યૈસ્ તદ્ ઉપાયેન શક્યતે ॥ ર્મ્_10.42{42} ॥
તસ્માત્ ક્લૈબ્યમ્ ઇહ ત્યક્ત્વા કુરુ યત્નં સમાહિતઃ ।
દેવતારાધનાં કૃત્વા સર્વકાર્ય્યં હિ સાધયેત્ ॥ ર્મ્_10.43{43} ॥
તદાદૌ દેવતાઃ પૂજ્ય યાચસ્વ પુત્રમ્ આત્મના ।
તતો દેવપ્રસાદેન તવધર્માનુભાવતઃ ।

પુત્રો વા દુહિતા વાપિ સમુપપત્સ્યતે ધ્રુવં ॥ ર્મ્_10.44{44} ॥
તતસ્ તે સંતતિશ્ ચૈવં વર્દ્ધિષ્યતિ ક્રમાત્ તથા ।
તદાપિ ભૃશતો મુક્તઃ સદ્ગતિં સમવાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_10.45{45} ॥
ઇતિ તૈઃ સમુપાદિષ્ટં શ્રુત્વાસાવ્ અનુમોદિતાઃ ।
દેવતારાધનં કર્તું પ્રયતાત્મા સમારભત્ ॥ ર્મ્_10.46{46} ॥
પૂજાંગૈઃ પૂજયિત્વૈવં બ્રહ્માણં હરિમ્ ઈશ્વરં ।
ઇંદ્રાદિલોકપાલાનાં સંતતિં સમયાચત ॥ ર્મ્_10.47{47} ॥
એવં પુત્રાભિલાસી સ સદા ચ સન્તતીછયા ।
દેવતારાધનં કૃત્વા તસ્થૌ નિત્યં સમુત્સુકઃ ॥ ર્મ્_10.48{48} ॥
નિત્યમ્ એવં કૃતસ્યાપિ તસ્ય દૈવપ્રણામતઃ ।
ન પુત્રો દુહિતા વાપિ નોદપાદિ ચિરાદ્ અપિ ॥ ર્મ્_10.49{49} ॥
તથા ચાપિ ગૃહસ્થો ઽસૌ દેવતાસુ નિરાશયા ।
સન્તત્યુચ્છિન્નચિન્તાર્ત્તસ્ તસ્થૌ ભૂયો વિષાદિતઃ ॥ ર્મ્_10.50{50} ॥
તતઃ કશ્ચિત્ સુહૃત્ સાધુઃ સંબુદ્ધોપાસકઃ સુધીઃ ।
તં ગૃહસ્થમ્ ઉપાગત્ય તથૈવં પર્ય્યબોધયત્ ॥ ર્મ્_10.51{51} ॥
સાધો કિન્ તે વિષાદેન તદ્ ધીરં સમુપાશ્રય ।
યદિ તે સન્તતૌ વાંછા તન્ મે શ્રુત્વા તતશ્ ચર ॥ ર્મ્_10.52{52} ॥
કિમ્ એવં દેવતાઃ પૂજ્ય યાચસે પુત્રમ્ આદરાત્ ।
યત્ર દૈવાધિકારત્વં તત્ર કિં દેવતા વલં ॥ ર્મ્_10.53{53} ॥
વંશાર્થે યદિ તે ભક્તિર્ અસ્ત્ય્ એવં દેવતાસુ તત્ ।
સંબુદ્ધશરણં ગત્વા સદ્ધર્મં સમુપાશ્રય ॥ ર્મ્_10.54{54} ॥
તતો ધર્માનુભાવેન બુદ્ધસ્યાપિ પ્રસાદતઃ ।
નૂનં તે સત્સુતઃ શીઘ્રમ્ ઉત્પત્સ્યતિ ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_10.55{55} ॥
યદિ નોત્પત્સ્યતે પુત્રસ્ તવ દેવવિરોધતઃ ।
પુણ્યમ્ ઉત્પત્સ્યતે નૂનં તેન સદ્ગતિમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_10.56{56} ॥
યે બુદ્ધશરણં યાન્તિ તે લભન્તિ શુભાશયં ।
યે વિશુદ્ધાશયા લોકે સદ્ધર્મં તે શૃણ્વન્તિ હિ ॥ ર્મ્_10.57{57} ॥
યે સદ્ધર્માનુશૃણ્વન્ તો બોધિચિત્તં લભન્તિ તે ।
પ્રલબ્ધબોધિચિત્તા યે તે ચરન્તિ ગુણાર્થિનઃ ॥ ર્મ્_10.58{58} ॥
ગુણકામાશ્ ચ યે લોકે તે ભજન્તિ જિનાત્મજાન્ ।
બોધિસત્વાનુભાવેન બોધિચર્યાં સમાપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_10.59{59} ॥
બોધિચર્યારતા યે ચ ન તે ગછંતિ દુર્ગતિં ।
સર્વક્લેશગણાઞ્ જિત્વા સૌખ્યાવતીમ્ અવાપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_10.60{60} ॥
એવં મત્વા જિનં સ્મૃત્વા સદ્ધર્મં સમુપાશ્રયેઃ ।
તતસ્ તે સંભવેદ્ ભદ્રમ્ ઇહામુત્રાપિ સર્વતઃ ॥ ર્મ્_10.61{61} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા ગૃહસ્થો ઽસૌ ઽનુમોદિતઃ ।
તથેતિ પ્રતિસંશ્રુત્ય સંબુદ્ધં સ્મર્તુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_10.62{62} ॥
તતો ગૃહપતિર્ નિત્યં સદારઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
સંબુદ્ધં સુગતં સ્મૃત્વા વંશમ્ એવમ્ અયાચત ॥ ર્મ્_10.63{63} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ ભવતાં શરણં વ્રજે ।

તન્ માં કરુણાય દૃષ્ટ્યા દ્રષ્ટુમ્ અર્હસિ સર્વથા ॥ ર્મ્_10.64{64} ॥
ભવાન્ એવ હિ જગન્નાથઃ સર્વસત્વહિતાર્થદઃ ।
ત્વયા મહ્યં હિતાર્થાય સત્પુત્રં દાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_10.65{65} ॥
ઇત્ય્ એવં સ ગૃહી સાધુઃ પુત્રાભિલષિતઃ સદા ।
સભાર્ય્યઃ સુગતં સ્મૃત્વા તથા નિત્યં સમુત્સુકઃ ॥ ર્મ્_10.66{66} ॥
તદૈવ સમયે કશ્ચિદ્ દેવપુત્રો દિવશ્ ચ્યુતઃ ।
સ સંબુદ્ધાનુભાવેન તદ્ભાર્યાગર્ભમ્ આવિશત્ ॥ ર્મ્_10.67{67} ॥
તતઃ સ્વાપન્નસત્વાભૂત્ સા ભાર્યા ગૃહિણઃ સતી ।
દોહદલક્ષણોપેતા કૃશાઙ્ગી ભાવિની ક્રમાત્ ॥ ર્મ્_10.68{68} ॥
પ્રવૃદ્ધગર્ભા સા દૃષ્ટ્વા સ્વયં ચ ગર્ભમ્ આદરાત્ ।
દક્ષપાર્શ્વગતં સત્વં મત્વા ચૈવં વ્યચિંતયત્ ॥ ર્મ્_10.69{69} ॥
નૂનં મે જાયતે ગર્ભે સત્વો બુદ્ધાનુભાવતઃ ।
યદ્ અયં દક્ષિણે વર્ત્તિ તેન પુત્રો ભવેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_10.70{70} ॥
ઇતિ નિશ્ચિત્ય સા નારી પુત્રોત્પત્યાશયા મુદા ।
સ્વસ્વામિનો પુરે સ્થિત્વા રહસ્યૈવં ન્યવેદયત્ ॥ ર્મ્_10.71{71} ॥
દૃષ્ટ્યાર્ય્યપુત્ર વર્દ્ધસ્વ યદ્ અહં ગર્ભિણી ભવે ।
નૂનમ્ અયં ભવેત્ પુત્રો યત્ સ્થિતો દક્ષિણોદરે ॥ ર્મ્_10.72{72} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થઃ પ્રમોદિતઃ ।
દક્સિણં વાહુમ્ ઉન્નમ્ય નન્દન્ન્ એવમ્ ઉદાનયત્ ॥ ર્મ્_10.73{73} ॥
ચિરાભિલષિતં પુત્રમુખં પશ્યેયં સાંપ્રતં ।
જાતઃ સ્યાન્ નામજાતા મે કુલવંશસ્થિતિર્ ભવેત્ ॥ ર્મ્_10.74{74} ॥
કૃત્યાનિ ચ પ્રકુર્વીત બિભૃયાદ્ ભરણં પ્રતિ ।
નૂનં બુદ્ધાનુભાવેન સત્પુત્રો ઽપિ ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.75{75} ॥
યદ્ અસ્માકં કૃતં પૂર્વં કર્મ દાનાદિકં શુભં ।
એતત્ પુણ્યાનુભાવેન ભવેત્ કુશલમ્ એતયોઃ ॥ ર્મ્_10.76{76} ॥
તતસ્ તેન સદા ભર્ત્તા સહ સંમોદચારિણી ।
પથ્યાહારોપચારૈશ્ ચ વર્દ્ધિતો સુખચારિણી ॥ ર્મ્_10.77{77} ॥
તતઃ સા સમયે સૂત પુત્રં દિવ્યાતિસુંદરં ।
દર્શનીયં સુસૌમ્યાઙ્ગં પ્રાસાદિકં મનોહરં ॥ ર્મ્_10.78{78} ॥
સર્વાઙ્ગલક્ષણોપેતં સદીનારકરદ્વયં ।
સર્વસત્વમનાપીશમ્ અભિરૂપં સુભદ્રિકં ॥ ર્મ્_10.79{79} ॥
તતઃ સા જનની તસ્ય વાલકસ્ય કરદ્વયં ।
દીનારાંકિતમ્ આલોક્ય સહર્ષં વિસ્મિતાભવત્ ॥ ર્મ્_10.80{80} ॥
તતો ઽસૌ જનકશ્ ચાપિ જાતં પુત્રમહાદ્ભુતં ।
સખીભિર્ વેદિતં શ્રુત્વા વિસ્મિતો દ્રષ્ટુમ્ આયયૌ ॥ ર્મ્_10.81{81} ॥
તતઃ પ્રજાપતિઃ સાપિ વિસ્મિતો સ્વામિનો ઽગ્રતઃ ।
દર્શયિત્વા સુતં પુત્રં શંકિતૈવં ન્યવેદયત્ ॥ ર્મ્_10.82{82} ॥
સ્વામિં પશ્ય મહાશ્ચર્ય્યમ્ અસ્ય હેમાન્વિતૌ કરૌ ।
તચ્ છુભં વાપ્ય્ અશુભં વા દર્શયિત્વા વિચારય ॥ ર્મ્_10.83{83} ॥
ઇતિ ભાર્ય્યોદિતં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા તં વાલકં ચિરં ।

દીનારં ભુજયોઃ પશ્યં તસ્થૌ સવિસ્મયાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_10.84{84} ॥
તતસ્ તસ્ય ગૃહસ્થો ઽસૌ નિમિત્તં જ્ઞાતુમ્ આદરાત્ ।
નૈમિત્તિકં સમાહૂય દારકં તમ્ અદર્શયત્ ॥ ર્મ્_10.85{86} ॥
ભવન્તો દૃશ્યતામ્ અસ્ય દારકસ્ય કરદ્વયં ।
તન્ નિમિત્તં પરિજ્ઞાય તત્ ફલં વક્તુમ્ અર્હથ ॥ ર્મ્_10.86{86} ॥
ઇત્ય્ ઉક્તે તેન તે સર્વે દૃષ્ટ્વા તં દારકં શુભં ।
દીનારે ભુજયોશ્ ચાપિ પરિજ્ઞાયૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_10.87{87} ॥
સાધો ગૃહપતે હ્ય્ અસ્ય દારકસ્ય કરદ્વયં ।
સુવર્ણલક્ષણોપેતં તત્ તે ભદ્રં ભવેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_10.88{88} ॥
તવાયં દારકો દાતા મહેશાખ્યો ભવેત્ કિલ ।
સ્વહસ્તં સંપ્રસાર્ય્યૈવ હેમવૃષ્ટિં કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.89{89} ॥
અપનીય સ્વયં હસ્તાદ્ ઇદં દીનારમ્ અર્પયેત્ ।
અપનીતે પુનર્ અન્યત્ પ્રાદુર્ ભવેત્ તતો ઽધિકં ॥ ર્મ્_10.90{90} ॥
ઇત્ય્ એવં તૈઃ સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સંહર્ષિતો ગૃહી ।
તતો જાતિમહં કૃત્વા જ્ઞાતીન્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.91{91} ॥
ભવન્તો દારકસ્યાસ્ય શુભાક્ષરસમન્વિતં ।
નામધેયં યથાયોગ્યં ક્રિયતાં સંપ્રસિદ્ધિતં ॥ ર્મ્_10.92{92} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતં શ્રુત્વા સર્વે તે જ્ઞાતયસ્ તથા ।
દૃષ્ટ્વા તસ્ય નિમિત્તાનિ સંમતેનૈવમ્ અબ્રુવન્ ॥ ર્મ્_10.93{93} ॥
યસ્માદ્ ધસ્તદ્વયો ઽપ્ય્ અસ્ય હિરણ્યેનોપલક્ષિતં ।
તન્ નામ્ના પ્રસિદ્ધો ઽસ્તુ હિરણ્યપાણિર્ ઇત્ય્ અયં ॥ ર્મ્_10.94{94} ॥
એવં જ્ઞાતિસમુદિષ્ટં શ્રુત્વાસૌ સ ગૃહાધિપઃ ।
તથેતિ તસ્ય પુત્રસ્ય ચક્રે નામવ્યવસ્થિતં ॥ ર્મ્_10.95{95} ॥
તતો હિરણ્યપાણિઃ સ દારકઃ પ્રતિપાલને ।
અષ્ટાસુ યો ઽપિ ધાત્રીષુ તેન પિત્રા સમર્પિતઃ ॥ ર્મ્_10.96{96} ॥
તાભિઃ પ્રપાલ્યમાનો ઽસૌ પથ્યપુષ્ટોપચારણૈઃ ।
વર્દ્ધિતો ઽભૂત્ ક્રમાદ્ આશુ હ્રદસ્થમ્ ઇવ પંકજં ॥ ર્મ્_10.97{97} ॥
તથા ક્રમાત્ પ્રવૃદ્ધો ઽસૌ હિરણ્યપાણિર્ આત્મવિત્ ।
શ્રાદ્ધો ભદ્રાશયો ધીમાન્ સ્વપરાર્થહિતાર્થિકઃ ॥ ર્મ્_10.98{98} ॥
તતઃ સ શિક્ષિતું વિદ્યાઃ સદ્ગુરું સમુપાશ્રયત્ ।
ક્રમાત્ તેષાં પ્રસાદાચ્ ચ વિદ્યાપારં યયૌ લઘુઃ ॥ ર્મ્_10.99{99} ॥
તતો ઽસૌ દારકો વિદ્વાન્ દાતા શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ।
સ્વહસ્તં સંપ્રસાર્ય્યૈવ દદૌ દાનં યથેપ્સિતં ॥ ર્મ્_10.100{100} ॥
ગુરુભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યશ્ ચ યાચકેભ્યઃ સ દારકઃ ।
સ્વહસ્તં સંપ્રસાર્ય્યૈવ દદૌ હેમં યથેપ્સિતં ॥ ર્મ્_10.101{1} ॥
તથા તદ્ દાનમ્ આકર્ણ્ય શ્રવણબ્રાહ્મણાદયઃ ।
અર્થિનો ધનલુબ્ધાશ્ ચ સંપ્રતીયુઃ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_10.102{2} ॥
તથા તં સમુપેત્યૈવં સર્વદિગ્ભ્યઃ સમાગતાઃ ।
વાલાવૃદ્ધાદયો દીના યયાચિરે યથેપ્સિતં ॥ ર્મ્_10.103{3} ॥
તદા હિરણ્યપાણિઃ સ દૃષ્ટ્વૈતાન્ અર્થિનો મુદા ।

સર્વોપકરણૈશ્ ચાપિ સર્વાંસ્ તાન્ સમતોષયત્ ॥ ર્મ્_10.104{4} ॥
તતસ્ તે યાચકાઃ સર્વે તેનૈવ પરિતર્પિતાઃ ।
યથેછયા સુખં ભુક્ત્વા પ્રચેરુર્ ધર્મમાનસા ॥ ર્મ્_10.105{5} ॥
તથા વીથિગતશ્ ચૈવં હસ્તદ્વયં પ્રસાર્ય સઃ ।
હેમરાશિં સમુત્થાપ્ય સર્વેભ્યઃ પ્રદદૌ મુદા ॥ ર્મ્_10.106{6} ॥
તથા સર્વે ઽપિ તે લોકા ધનાઢ્યાઃ સુખિનો ઽભવન્ ।
નૈકો ઽભૂત્ કૃપનો દુઃખી નો ઽપિ કશ્ચિદ્ દરિદ્રિતઃ ॥ ર્મ્_10.107{7} ॥
સર્વે ઽપિ ધનિનઃ પ્રાઢ્યા દાતારો ભોગિનો ઽભવન્ ।
સત્યધર્માનુરક્તાશ્ ચ સદ્ધર્મશ્રવણાર્થિનઃ ॥ ર્મ્_10.108{8} ॥
તદા તસ્યૈવ તત્ કીર્ત્તિઃ સર્વત્ર ભુવનેષ્વ્ અપિ ।
લોકૈર્ ઉદ્ગીર્યમાનો ઽસૌ પ્રસસાર સમંતતઃ ॥ ર્મ્_10.109{9} ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા બ્રાહ્મણો લોભી માત્સર્ય્યપ્રહતાશયઃ ।
તદ્ યશઃ પ્રતિલબ્ધં સ મનસૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_10.110{10} ॥
યદ્ અસ્ય ભુજયોર્ હેમ ચિન્તામણિસમં ખલુ ।
તેનાયં ભવતે શ્રીમાન્ પ્રાર્થિતાર્થાધિકપ્રદઃ ॥ ર્મ્_10.111{11} ॥
યચ્ ચાયં દારકઃ શ્રાદ્ધઃ પ્રાર્થનાસંપ્રદાયકઃ ।
તદ્ અહં પ્રાર્થનાં કૃત્વા પ્રતિગૃહ્ણીય તત્ મણિં ॥ ર્મ્_10.112{12} ॥
ઇત્ય્ અસૌ મનસા ધ્યત્વા લોભાકૃષ્ટો ત્વરાન્વિતઃ ।
તં હિરણ્યભુજં પ્રેત્ય તદ્ દીનારં સમયાચત ॥ ર્મ્_10.113{13} ॥
જયો ઽસ્તુ તે સદા સાધો દીર્ઘાયુશ્ ચ સુમંગલં ।
તથૈવ ત્વં સદા ભૂયા અર્થિનાં કલ્પપાદપઃ ॥ ર્મ્_10.114{14} ॥
ત્વત્કીર્ત્ત્યા સમાહૂતઃ પ્રાગતો ઽસ્મિ યદ્ આશયા ।
તદર્થં પૂરયિત્વા મે ચિત્તં હર્ષય સર્વતઃ ॥ ર્મ્_10.115{15} ॥
ઇત્ય્ એવં પ્રાર્થિતે તેન વિપ્રેણાભિપ્રગલ્ભિના ।
દૃષ્ટ્વા હિરણ્યપાણિઃ સ તં વિપ્રં પ્રત્યભાષત ॥ ર્મ્_10.116{16} ॥
સાધુ વિપ્ર પ્રસીદ ત્વં યદર્થં સમુપાગતઃ ।
તદર્થં સંપ્રદત્વાદ્ય હર્ષયિષ્યામિ તે મનઃ ॥ ર્મ્_10.117{17} ॥
તચ્ છંકા મા કૃથા હ્ય્ અત્ર યદ્ યત્ તે હૃદિ રોચતે ।
તત્ તન્ નૂનં પ્રદાસ્યે તે તદ્ વદસ્વ યદ્ ઈહિતં ॥ ર્મ્_10.118{18} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા વિપ્રો ઽસૌ સંપ્રહર્ષિતઃ ।
સ્વસ્તીત્ય્ આશીર્વચો દત્વા તદ્ દીનારમ્ અયાચત ॥ ર્મ્_10.119{19} ॥
સાધો હિરણ્યપાણે યત્ તવ હસ્તસમુદ્ભવં ।
તદ્ દીનારં પ્રદત્વા મે ચિત્તં સંહર્ષયાર્થદઃ ॥ ર્મ્_10.120{20} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા તત્ પિતાસૌ સુવિસ્મિતઃ ।
સવન્ધુજ્ઞાતિમિત્રસ્ તં પુત્રમ્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.121{21} ॥
શૃણુ પુત્ર મયા પ્રોક્તં તવૈવ હિતકારણં ।
યદિ તે સ્વામિની પ્રીતિસ્ તત્ કર્ત્તવ્યં હિ સર્વથા ॥ ર્મ્_10.122{22} ॥
ત્વં હિ પુત્ર મયા લબ્ધઃ સંબુદ્ધસ્યાનુભાવતઃ ।
તત્ સંબુદ્ધશાસને કાર્ય્યમ્ એવ દાતુ સમર્હસિ ॥ ર્મ્_10.123{23} ॥
યચ્ ચેદન્ ભુજયોર્ જાતં દીનારં મણિસંનિભં ।

તદ્ અપિ સુગતસ્યૈવ પ્રભાવાન્ મન્યતાં ખલુ ॥ ર્મ્_10.124{24} ॥
યચ્ ચેદં તે કરોદ્ભૂતં જીવિતં સહજેન્દ્રિયં ।
તત્ સ્વકરાત્ સમુદ્ધૃત્ય કથં દદ્યા દ્વિજાતયે ॥ ર્મ્_10.125{25} ॥
યદીદં દાસ્યતે હસ્તાત્ સમુદ્ધૃત્ય વલાદ્ અપિ ।
તદા તે જીવિતં વાપિ સહાનેન વ્રજં ખલુ ॥ ર્મ્_10.126{26} ॥
તસ્માદ્ એવં પરિજ્ઞાય યદિ તે જીવિત પ્રિયં ।
તદ્ એવં સહજં હેમ મા પ્રદાહિ દ્વિજાતયે ॥ ર્મ્_10.127{27} ॥
તદ્ અન્યદ્ દીયતાં તસ્મૈ યદ્ યદ્ વસ્તુ સમીછિતં ।
ઇદં તુ સર્વથાન્યસ્મૈ દાતવ્યં નૈવ યત્નતઃ ॥ ર્મ્_10.128{28} ॥
યેનૈવ ત્વં મહેશાખ્યો સર્વાર્થિપ્રાર્થિતાર્થદઃ ।
તેન યદા પરિભ્રષ્ટસ્ તદા કિં તેન મન્યસે ॥ ર્મ્_10.129{29} ॥
યેનાપિ ચ ત્વયા સર્વે યાચકાઃ સંપ્રતર્પિતાઃ ।
તચ્ ચિન્તામણિસામાન્યં કથં દાતું સમિછસિ ॥ ર્મ્_10.130{30} ॥
યત્ ત્વયા સુકૃતં કર્મ પ્રકૃત્વા પુણ્યમ્ આચિતં ।
નૂનં તસ્ય વિપાકત્વં ભુંજયોસ્ તે પ્રતિષ્ઠિતં ॥ ર્મ્_10.131{31} ॥
તસ્માદ્ ઇદં મહારત્નં કસ્મિઞ્ચિન્ મા પ્રદીયતાં ।
દત્વા ત્વ્ ઇદં મહારત્નં કિમ્ અન્યલ્ લબ્ધમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_10.132{32} ॥
યદિ ત્વ્ ઇદં મહારત્નં દાતુમ્ એવં પ્રતિષ્ઠિતં ।
સંપ્રદેહિ જિનેન્દ્રાય તત્ પુણ્યમ્ અક્ષયં વહું ॥ ર્મ્_10.133{33} ॥
પુણ્યેન લભ્યતે જન્મ શુદ્ધવમ્ષે મહત્કુલે ।
પુણ્યેન દીયતે કીર્ત્તિં નિર્વૃતિં ચ સમાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_10.134{34} ॥
યદિ પુણ્યે ઽસ્તિ તે વાંછા તદ્ બુદ્ધશરણં ગતઃ ।
દેહિ બુદ્ધાનુશાસિન્યા તદ્ દાનં હિ મહત્ફલં ॥ ર્મ્_10.135{35} ॥
તતો નિત્યં સુખં ભુક્ત્વા કૃત્વા સંબોધિસાધનં ।
ક્રમાદ્ બોધિચરિં પ્રાપ્તે નિર્વૃતિં વા સમાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_10.136{36} ॥
ઇતિ પિત્રા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વાસૌ હેમભૃત્ સુધીઃ ।
તથેતિ નિશ્ચયં કૃત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.137{37} ॥
સત્યં તાત ત્વયાદિષ્ટં તત્ સર્વં હિતમ્ એવ મે ।
તસ્માત્ તથા ચરિષ્યામિ ત્વદાજ્ઞાં શિરસા વહન્ ॥ ર્મ્_10.138{38} ॥
કિં તુ સત્યં મયા પ્રોક્તામ્ ઇદં દાતું દ્વિજાતયે ।
તત્ કથમ્ અન્યથા કૃત્વા પુણ્યમ્ એવ સમાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_10.139{39} ॥
તત્ સત્યં પૂરણે તાત પ્રદદ્યામિ મમાત્મનઃ ।
અથ ન દાસ્યતે હ્ય્ અત્ર કિયત્ કાલં હિ જીવિતં ॥ ર્મ્_10.140{40} ॥
યદ્ ઇદં ભુજયોર્ હેમં મમાત્મસહસંભવં ।
તથૈવં સહજીવેન વિનક્ષ્યતિ ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_10.141{41} ॥
યથેદં તુ મહારત્નં મમ દેવસમુદ્ભવં ।
તથૈવં સંપ્રદત્વાસ્મૈ પુનઃ પ્રાપ્સ્યામિ તે ઽધિકં ॥ ર્મ્_10.142{42} ॥
યથા બુદ્ધાનુભાયેન સંજાતં કરયોર્ ઇદં ।
તથા સત્યાનુભાવેન પુનર્ અન્યજ્ જનિષ્યતે ॥ ર્મ્_10.143{43} ॥
ધર્મેણ તુષ્યતે બુદ્ધો મૂલં ધર્મસ્ય સત્યવાક્ ।

તત્ સત્યપારણાર્થેન દાસ્યામ્ય્ અહમ્ ઇદં મણિં ॥ ર્મ્_10.144{44} ॥
સત્યં વિના ન ફુલ્લન્તે પુણ્યાનિ પ્રકૃતાન્ય્ અપિ ।
મ્લાનિભૂતાનિ નશ્યન્તે શસ્યાનીવામૃતં વિના ॥ ર્મ્_10.145{45} ॥
સત્યેન વર્દ્ધતે ધર્મં ધર્મેણ પાલ્યતે નરઃ ।
ધર્મિષ્ઠઃ સદ્ગતિં યાતિ તસ્માત્ સત્યં મહદ્વલી ॥ ર્મ્_10.146{46} ॥
તસ્માત્ સત્યવલેનાત્ર યશોધર્માર્થલબ્ધયે ।
સર્વથાસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ મા કૃથાસ્ તં નિવારણં ॥ ર્મ્_10.147{47} ॥
ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા પિતા સ વિસ્મયાન્વિતઃ ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિત્વા તસ્થૌ તૂષ્ણી વિલોકયન્ ॥ ર્મ્_10.148{48} ॥
તતો હિરણ્યપાણિઃ સ મત્વા પિત્રાધિવાસિતં ।
તદ્ દીનારં સહસોત્કૃત્ય વિપ્રાય પ્રદદૌ મુદા ॥ ર્મ્_10.149{49} ॥
તત્ પ્રદત્તમ્ અસૌ વિપ્રઃ પ્રતિગૃહ્ય પ્રમોદિતઃ ।
દત્વાશીર્વચનં તસ્મૈ સ્વગૃહં સહસા યયૌ ॥ ર્મ્_10.150{50} ॥
તતશ્ ચાનન્તરં તસ્ય ભુજે ઽન્યત્ તદ્ગુણાધિકં ।
દીનારં દિવ્યરત્નાભૈઃ પ્રાદુરાસીન્ મહાદ્ભુતં ॥ ર્મ્_10.151{51} ॥
તદ્ દત્તાનંતરોદ્ભૂતં દીનારં તદ્ગુણાધિકં ।
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ સર્વે તે લોકા આશુ સુવિસ્મિતાઃ ॥ ર્મ્_10.152{52} ॥
તતો હિરણ્યપાણિઃ સ એવં લોકાન્ પ્રહર્ષયન્ ।
સંબુદ્ધશાસને દાતું જેતવનમ્ ઉપાચરત્ ॥ ર્મ્_10.153{53} ॥
તત્ર ભિક્ષૂન્ યતીન્ દૃષ્ટ્વા સદ્ધર્મચરણોત્સુકઃ ।
સંબુદ્ધં સુગતં દ્રષ્ટું વિહારં સમુપાવિશત્ ॥ ર્મ્_10.154{54} ॥
તત્રાસૌ ભગવન્તં તમ્ અદ્રાક્ષીત્ સમિતિસ્થિતં ।
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યંજનૈઃ પરિમંડિતં ॥ ર્મ્_10.155{55} ॥
વ્યામપ્રભાસમ્ ઉજ્વાલં સહસ્રેણાધિકપ્રભં ।
શાન્તેંદ્રિયં સુભદ્રાંગં સૌમ્યરૂપં મનોહરં ॥ ર્મ્_10.156{56} ॥
દૃષ્ટ્વાસૌ સુપ્રસન્નાત્મા સહસા સમુપાગતઃ ।
નત્વા પાદૌ મુનેસ્ તસ્ય પુરસ્તાત્ સમુપાશ્રયન્ ॥ ર્મ્_10.157{57} ॥
તત્રાસૌ ભગવાન્ તસ્ય દૃષ્ટ્વાશયવિશુદ્ધતાં ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_10.158{58} ॥
તં ધર્મં સુગતાદિષ્ટં શ્રુત્વાસૌ સંપ્રમોદિતઃ ।
આનંદં સમુપાશ્રિત્ય પ્રણમ્યૈવં વ્યજિજ્ઞપત્ ॥ ર્મ્_10.159{59} ॥
ભદન્ત દાતુમ્ ઇછામિ સંઘેભ્યો ભોજનં ખલુ ।
તદ્ આજ્ઞાં દેહિ મે શાસ્ત યદિ તે ઽસ્તિ કૃપા મયિ ॥ ર્મ્_10.160{60} ॥
ઇતિ વિજ્ઞાપિતે તેન હિરણ્યપાણિના મુદા ।
સ આનંદઃ સમાલોક્ય દારકં તં સમાદિશત્ ॥ ર્મ્_10.161{61} ॥
સાધુ વત્સ મહાભાગ્યાદ્ ભદ્રમ્ આલોચિતં ત્વયા ।
યદ્ય્ અત્ર દાસ્યતે ભોજ્યં કાર્ષાપણં પ્રદીયતાં ॥ ર્મ્_10.162{62} ॥
એવંકૃતે તુ તે વત્સ મંગલં સર્વદા ભવેત્ ।
અતશ્ ચ દુર્ગતિં હિત્વા સદ્ગતિં સમવાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_10.163{63} ॥
ઇત્ય્ આનંદસમાદિષ્ટે દારકો ઽસૌ પ્રમોદિતઃ ।

સ્વયં હસ્તૌ પ્રસાર્ય્યૈવ હેમરાશિં વ્યધાત્ પુનઃ ॥ ર્મ્_10.164{64} ॥
તાં દૃષ્ટ્વા ભિક્ષવઃ સર્વે વિસ્મિતાઃ સંપ્રહર્ષિતાઃ ।
તદ્દ્રવ્યૈઃ સાધયામાસ ભોજ્યાનિ સુરસાનિ ચ ॥ ર્મ્_10.165{65} ॥
તતઃ સ દારકો ભોજ્યૈસ્ તૈઃ પ્રણીતસુસાધિતૈઃ ।
સંબુદ્ધપ્રમુખં સર્વસાંઘિકં સમતોષયત્ ॥ ર્મ્_10.166{66} ॥
તતો ઽસૌ ભોજનાન્તે ચ સંબુદ્ધપ્રમુખં ક્રમાત્ ।
સર્વસંઘં પ્રણમ્યૈવં પુનસ્ તસ્થૌ કૃતાંજલિઃ ॥ ર્મ્_10.167{67} ॥
તતઃ શ્રીભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તસ્યાશયવિશુદ્ધતાં ।
આર્ય્યસત્યં સમાયુક્તં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_10.168{68} ॥
તચ્ છ્રુત્વા હેમપાણિઃ સ સત્કાયદૃષ્ટિપર્વતં ।
પ્રભિત્વા જ્ઞાનવજ્રેણ વિંશતિશિખરોદ્ગતં ॥ ર્મ્_10.169{69} ॥
શ્રોતાપત્તિફલં પ્રાપ્તો દૃષ્ટસત્યો ઽભવત્ તતઃ ।
સંબુદ્ધસગણં નત્વા સ્વગેહં હર્ષિતો યયૌ ॥ ર્મ્_10.170{70} ॥
તત્ર સર્વં સ તદ્વૃત્તં પિત્રોર્ આખ્યાય હર્ષિતઃ ।
પ્રવ્રજ્યાચરણાનુજ્ઞાં પિતરૌ પ્રત્યયાચત ॥ ર્મ્_10.171{71} ॥
ચિત્તં મે રોચતે તાત પ્રવ્રજ્યાવ્રતસાધને ।
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્તં મે હિતં મયિ યદીચ્છથ ॥ ર્મ્_10.172{72} ॥
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વા સ્વાત્મજં સ પિતાવદત્ ।
મા કૃથા સહસા પુત્ર પ્રવ્રજ્યાચરણે મનઃ ॥ ર્મ્_10.173{73} ॥
પ્રવ્રજ્યાચરણે ભૈક્ષ્યં દુઃખિનામ્ એવ તદ્વ્રતં ।
ત્વં વૃદ્ધિમાન્ મહાદાતા તત્ પ્રવ્રજ્યાં કુતશ્ ચરેઃ ॥ ર્મ્_10.174{74} ॥
કિં વાપ્યતે વિવાહસ્ ત્વં દહરશ્ ચ કુમારિકઃ ।
પ્રવ્રજ્યા દુષ્કરં સ્થાનં તત્ કથં પ્રચરેત્ સુતઃ ॥ ર્મ્_10.175{75} ॥
તત્ તાવત્ ત્વં યુવા પુત્ર વિવાહિત્વા કુલસ્ત્રિયં ।
ભુક્ત્વા સૌખ્યં યથાકામં ગૃહે ધર્મં સમાચર ॥ ર્મ્_10.176{76} ॥
તતો વંશં સમુત્પાદ્ય કુલસ્થિતિપ્રસિદ્ધયે ।
કુલધર્મં પ્રતિસ્થાપ્ય તતઃ પ્રવ્રજ વાર્દ્ધિકઃ ॥ ર્મ્_10.177{77} ॥
યદા વૃદ્ધો દરિદ્રશ્ ચ પ્રવ્રજ્યાં હિ તદા ચરેત્ ।
યાવદ્ યુવા સમૃદ્ધશ્ ચ તાવત્ ત્વં પ્રવ્રજ કથં ॥ ર્મ્_10.178{78} ॥
સંપત્તિઃ ક્ષણયૌવન્યમ્ એતન્ મારવલધ્રુવં ।
તદેતદા કથં પુત્ર પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આચરેઃ ॥ ર્મ્_10.179{79} ॥
ઇત્ય્ એતદ્ દુષ્કરં મત્વા પ્રવ્રજ્યાચરણે મનઃ ।
સર્વથા ત્વં વિનિર્વાર્ય કુલધર્મં સમાચર ॥ ર્મ્_10.180{80} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં ઇમુ પુત્ર ભવેદ્ ધ્રુવં ।
યશોધર્મસુખાન્વેત્ય સદ્ગતિં ચાપ્ય્ અવાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_10.181{81} ॥
ઇતિ પિત્રોદિતં શ્રુત્વા દારકો ઽસૌ વિશંકિતઃ ।
બોધયન્ પિતરં ધર્મે પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.182{82} ॥
સત્યમ્ એવ તથા તાત યદ્ એતદ્ ભાષ્યતે ત્વયા ।
તથાપિ શ્રૂયતાં તાત યદ્ અભિપ્રાયકં મમ ॥ ર્મ્_10.183{83} ॥
અનિત્યં ખલુ સંસારં જીવિતં ચાપિ ભંગુરં ।

ક્ષણધ્વંસિ શરીરં ચ ક્ષણસંપદ્ ઘનોપમં ॥ ર્મ્_10.184{84} ॥
એવં પશ્યન્ અહં તાત સંસારભોગનિસ્પૃહઃ ।
પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આશ્રિત્ય પ્રાપ્તુમ્ ઇછામિ નિર્વૃતિં ॥ ર્મ્_10.185{85} ॥
અપિ ચ દુલ્લભં જન્મ માનુષં ભવચારિણાં ।
સર્વેષામ્ અપિ જન્તૂનાં મરણં સર્વથા ધ્રુવં ॥ ર્મ્_10.186{86} ॥
માનુષ્યે લભ્યમાને તુ કુતો ધર્માનુભાવના ।
વિના ધર્માનુભાવેન કથં સદ્ગતિમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_10.187{87} ॥
સંબુદ્ધો ઽપિ સસંઘો ઽયં સ્થાસ્યતિ ન સદેહ ચ ।
અન્યત્રાપિ વ્રજેન્ નૂનં નિર્વૃતિં વા ગમિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.188{88} ॥
સંબુદ્ધે નિર્વૃતિં યાતે સદ્ધર્મો ઽપિ વિનક્ષ્યતે ।
સદ્ધર્માન્તર્ગતે લોકે મ્લેછધર્મવલી ભવેત્ ॥ ર્મ્_10.189{89} ॥
મ્લેછધર્મવલીક્રાન્તે સર્વત્ર ભૂમિમંડલે ।
સર્વલોકાશ્ ચ કામાંધા ભવેયુઃ ક્લેશમાનિનઃ ॥ ર્મ્_10.190{90} ॥
તદ ધર્માનુસંવૃત્તૌ મતિઃ કસ્યાપિ નો ચરેત્ ।
પ્રવ્રજ્યાસંવરં ધર્તું કઃ સમર્થો ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_10.191{91} ॥
નૈવ સંયુજ્યતે ચિત્તં પ્રવ્રજ્યાસંવરં વિના ।
અવિશોધિતચિત્તાત્મા ન યાયાત્ પરમાં ગતિં ॥ ર્મ્_10.192{92} ॥
તચ્ ચિત્તયે વિશુદ્ધ્યર્થં નિર્વાણપદલબ્ધયે ।
પ્રવ્રજ્યાસંવરં ધર્ત્તું ઇછામિ તાત સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_10.193{93} ॥
તદ્ યદિ મે હિતં દ્રષ્ટુમ્ ઇછસિ તાત સર્વદા ।
તદ્ અનુજ્ઞાં સમાદાતુમ્ અર્હસિ માત્ર ચારયે ॥ ર્મ્_10.194{94} ॥
ઇતિ પુરોદિતં શ્રુત્વા પિતા સ પરિબોધિતઃ ।
તથેત્ય્ અનુમતં કૃત્વાભવત્ તૂષ્ણીવ્યવસ્થિતઃ ॥ ર્મ્_10.195{95} ॥
તદા તજ્જનની ચાસૌ દૃષ્ટ્વા તં સુતમ્ આત્મજં ।
સ્નેહાદ્ અશ્રુ વિમોચન્તી નિવારયિતુમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_10.196{96} ॥
હા પુત્ર કથમ્ એકાન્તે માં વિહાય ક્વ યાસ્યસે ।
મા પુત્ર સહસા ગછ કિંચિત્ કાલં વિનોદય ॥ ર્મ્_10.197{97} ॥
યાવજ્ જીવામ્ય્ અહં તાત તાવન્ મા ગાઃ કુહાપિ ચ ।
મૃતાયાં મયિ ભો પુત્ર તદા વ્રજસ્વ વાંછિતે ॥ ર્મ્_10.198{98} ॥
અચિરેણૈવ માં મૃત્યુર્ ગ્રહીષ્યતિ ન સંશયઃ ।
તાવદ્ એવ ગૃહે સ્થિત્વા દાનં કુર્વન્ સુખં વસ ॥ ર્મ્_10.199{99} ॥
ઇતિ માત્રોદિતં શ્રુત્વા પુત્રો ઽસૌ પરિમોદિતઃ ।
નત્વા તાં જનનીમ્ એવં બોધયિતુમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_10.200{100} ॥
યત્ ત્વયામ્વે રુદન્ત્ય્ એવં મૃત્યુનામ પ્રકીર્તિતં ।
તેન મે ચોદિતં ચિત્તં પ્રવ્રજ્યાવ્રતસાધને ॥ ર્મ્_10.201{1} ॥
ધ્રુવં જન્મવતાં મૃત્યુર્ મૃતાનાં જન્મ ચ ધ્રુવં ।
પરિવર્ત્તિનિ સંસારે મૃતઃ કો હિ ન જાયતે ॥ ર્મ્_10.202{2} ॥
ધર્મિષ્ઠો વીર્યાવાંશ્ ચાપિ મરણં યાતિ સર્વતઃ ।
પાપિષ્ઠો નિઘ્નિતશ્ ચાપિ મરણં યાતિ સર્વતઃ ॥ ર્મ્_10.203{3} ॥
ધર્મિષ્ઠઃ સત્સુખં ભુક્ત્વા મૃતો યાત્ય્ એવ સદ્ગતિં ।

પાપિષ્ઠો દુઃખતાં ભુક્ત્વા મૃતો ગછતિ દુર્ગતિં ॥ ર્મ્_10.204{4} ॥
યદા સંત્યજતે જન્તુઃ સંસારપ્રાણવાયુના ।
તદા સંત્યજ્યતે સર્વૈર્ વંધુમિત્રજનૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_10.205{5} ॥
તદા ન વિદ્યતે કો ઽપિ હિતકારી સહાનુગઃ ।
ધર્મ એકઃ સહાયઃ સ્યાત્ સર્વત્રાપિ હિતાર્થકૃત્ ॥ ર્મ્_10.206{6} ॥
તસ્માત્ માતઃ પ્રયત્નેન કર્ત્તવ્યં ધર્મમ્ આદરાત્ ।
ધર્મેણ રક્ષ્યતે સર્વ ઇહામુત્ર સહાપિ હિ ॥ ર્મ્_10.207{7} ॥
ધર્મેણૈવાભિપાલ્યન્તે વાલવૃદ્ધાતુરાદયઃ ।
ધર્મેણ સુધૃતાઃ સત્વા નિમગ્ના દુઃખસાગરે ॥ ર્મ્_10.208{8} ॥
ધર્મેણ જીયતે દુષ્ટો ધર્મેણ જીયતે કલિઃ ।
ધર્મેણ જીયતે રાગો મૃત્યુર્ ધર્મેણ જીયતે ॥ ર્મ્_10.209{9} ॥
ધર્મેણ સુકુલે જન્મ લક્ષ્મી ધર્મેણ સ્થીયતે ।
વિદ્યાયશો ઽર્થમોક્સાશ્ ચ પ્રાપ્યન્તે ધર્મતઃ ખલુ ॥ ર્મ્_10.210{10} ॥
ધર્મં તુ સૌગતં કાર્યં સર્વલોકહિતંકરં ।
સુગતસ્યાપિ ધર્મેષુ પ્રવ્રજ્યાધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_10.211{11} ॥
યમ્ આશ્રિત્ય મહાસત્વા જિત્વા ક્લેશગણાન્ લઘુઃ ।
સાક્ષાદ્ અર્હત્પદં પ્રાપ્ય વ્રજન્તિ નિર્વૃતિં પરાં ॥ ર્મ્_10.212{12} ॥
ઇતિ મત્વા હિ તે સર્વે ભિક્ષવો ભવનિસ્પૃહાઃ ।
પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આશ્રિત્ય ભવન્તિ બ્રહ્મચારિણઃ ॥ ર્મ્_10.213{13} ॥
તથાત્રાહં સમિછામિ પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ ઉત્તમં ।
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્વા મે નાત્ર કાર્યો વિષાદિતઃ ॥ ર્મ્_10.214{14} ॥
યદિ ન દીયતે ઽનુજ્ઞા તદ્ અપિ નો વિયોગતઃ ।
અકસ્માન્ મૃત્યુના ઘ્રાય ગ્રસિષ્યતિ પુરો હિ નઃ ॥ ર્મ્_10.215{15} ॥
તદા કિં તે કરિષ્યામિ મમાપિ કિં કરિષ્યસિ ।
કૃત્વાનુશોચનાં ચૈવ યાસ્યામો મરણં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_10.216{16} ॥
ઇતિ માતઃ પરિજ્ઞાય તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ।
વિષાદં મા કૃથા અત્ર પ્રસાદીની ભવેત્ પ્રભુ ॥ ર્મ્_10.217{17} ॥
તથા તે મંગલં નિત્યમ્ ઇહામુત્રાપિ સંભવેત્ ।
અહં ચ સૌગતં ધર્મં ધૃત્વા નિર્વૃતિમ્ આપ્નુયાં ॥ ર્મ્_10.218{18} ॥
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વા માતાસૌ પરિબોધિતા ।
તથાનુમોદનાં કૃત્વા તસ્થૌ તૂષ્ણીવ્યવસ્થિતાન્ ॥ ર્મ્_10.219{19} ॥
અથ હિરણ્યપાણિઃ સઃ પિત્રોર્ મત્વાભિસંમતં ।
તયોશ્ ચ ચરણે નત્વા સહસા નિર્યયૌ ગૃહાત્ ॥ ર્મ્_10.220{20} ॥
તત્ર જ્ઞાતિગણાંશ્ ચાસૌ વન્ધુમિત્રસુહૃજ્જનાન્ ।
કૃપણાતિથિસંઘાદિં વાંછિતાર્થૈર્ અતોષયત્ ॥ ર્મ્_10.221{21} ॥
તતો ઽસૌ વાંધવાન્ સર્વાન્ સંતર્પ્ય પરિબોધયન્ ।
આશુ જેતવનં ગત્વા વિહારં સમુપાવિશત્ ॥ ર્મ્_10.222{22} ॥
તત્રાસૌ સુગતં દૃષ્ટ્વા કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ભગવંતં તમ્ આનમ્ય પ્રવ્રજ્યાં સમયાચત ॥ ર્મ્_10.223{23} ॥
નમસ્ તે ભગવચ્ છાસ્ત ભવતાં ચરણં વ્રજે ।

તત્ પ્રવ્રજ્યાવ્રતં દત્વા બ્રહ્મચર્યં પ્રદેહિ મે ॥ ર્મ્_10.224{24} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતે ઽસૌ શ્રીભગવાન્ તમ્ અભાષત ।
એહિ ભિક્ષો કુમાર ત્વં બ્રહ્મચર્યં ચરેહિ સ ॥ ર્મ્_10.225{25} ॥
ઇતિ પ્રોક્તો મુનીન્દ્રો ઽસૌ પાણિના તચ્ છિરઃ સ્પૃશન્ ।
સમ્યક્પ્રવાજયિત્વાશુ સ્વસંઘે તં સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_10.226{26} ॥
એહીતિ પ્રોક્તમાત્રે ઽપિ જિનેન્દ્રેણ સ મુણ્ડિતઃ ।
ખિક્ખિરીપાત્રહસ્તાભૂચ્ લ્ચીવરપ્રાવૃતઃ સુધીઃ ॥ ર્મ્_10.227{27} ॥
તતઃ શિક્ષાસુ શિક્ષિત્વા પ્રાપ્યોપસંપદો ઽપિ ચ ।
વ્યાયચ્છદ્ ઘટમાનશ્ ચ સમાધિષુ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_10.228{28} ॥
તદ્ ઇદં પંચગંદં ચ ભવચક્રં ચલાચલં ।
વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતિશ્ ચાપિ વિઘાટિની ॥ ર્મ્_10.229{29} ॥
ભિંદન્ સર્વમ્ અવિદ્યાઙ્ગં પ્રાપ્ય વિદ્યાઃ શુભંકરાઃ ।
પ્રતિસંવિદ્ગુણપ્રાપ્તો જિતક્લેશગણો યતિઃ ॥ ર્મ્_10.230{30} ॥
સાક્ષાદ્ અર્હત્પદં પ્રાપ્ય વીતરાગો જિતેન્દ્રિયઃ ।
સમલોષ્ટસુવર્ણશ્ ચ વાસીચંદનસંનિભઃ ॥ ર્મ્_10.231{31} ॥
આકાશસમચિત્તશ્ ચ નિર્વિકલ્પો નિરંજનઃ ।
સંસારભોગ્યસત્કારલાભલોભસુનિસ્પૃહઃ ॥ ર્મ્_10.232{32} ॥
પંચાભિજ્ઞપદપ્રાપ્તો ચતુર્બ્રહ્મવિહારિકં ।
સદેવાસુરમર્ત્યાનાં ત્રૈધાતુકનિવાસિનાં ॥ ર્મ્_10.233{33} ॥
પૂજ્યો માન્યો ઽભિવંદ્યશ્ ચ બભૂવ સ હિરણ્યભૃત્ ।
તતસ્ તે ભિક્ષવઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા તં દારકં યતિં ॥ ર્મ્_10.234{34} ॥
વિસ્મિતાઃ શ્રીઘનં નત્વા પપ્રછુસ્ તસ્ય કર્મતાં ।
ભગવન્ કેન ધર્મેણ હિરણ્યપાણિર્ અયં સુધીઃ ॥ ર્મ્_10.235{35} ॥
સર્વાર્થિનો હિ સંતર્પ્ય સાક્ષાદ્ અર્હન્ ભવત્ય્ અપિ ।
ઇતિ તૈર્ ભિક્ષુભિઃ પૃષ્ટે ભગવાન્ તાન્ તથાબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_10.236{36} ॥
શ્રૂયતાં ભિક્ષવઃ સર્વૈર્ યુષ્માભિર્ વિસ્મિતાશયૈઃ ।
અનેન યત્ કૃતં કર્મ તન્ મયા કથ્યતે ઽધુના ॥ ર્મ્_10.237{37} ॥
પુરાસીદ્ ભગવાન્ બુદ્ધઃ કાશ્યપો ઽર્હન્ મુનીશ્વરઃ ।
સર્વવિદ્યાધિપઃ શાસ્તા તથાગતો વિનાયકઃ ॥ ર્મ્_10.238{38} ॥
સસાંઘિકો જિનેન્દ્રો ઽસૌ વારાણસીમ્ ઉપાશ્રિતઃ ।
બોધિચર્યાં સમાદિશ્ય કૃત્વા ધર્મમયં જગત્ ॥ ર્મ્_10.239{39} ॥
સર્વાણિ બુદ્ધકાર્યાણિ સમાપ્ય નિર્વૃતિં યયૌ ।
તદા રાજા કૃકી નામ મત્વા તં નિર્વૃતિં ગતં ॥ ર્મ્_10.240{40} ॥
વિધિવદ્ અગ્નિસંસ્કારં કારયિત્વા મહાર્ચનૈઃ ।
તતસ્ તદ્ધાતુરત્નાનિ ગર્ભ આરોપ્ય સાદરાત્ ॥ ર્મ્_10.241{41} ॥
હેમરત્નમયં સ્તૂપં કારયામ્ આસ સ પ્રભુઃ ।
તત્ સુસિદ્ધં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સદ્વિધાનૈર્ મહોત્સવૈઃ ॥ ર્મ્_10.242{42} ॥
મહશ્ ચાપિ તદા તત્ર સ્થાપયિત્વા ભજન્ નૃપઃ ।
તસ્મિન્ન્ આરોપ્યમાનાયાં યષ્ટ્યાં પૂજાપરિગ્રહી ॥ ર્મ્_10.243{43} ॥
કિન્તવો કંદરો નામ નિદધે રૂપકદ્વયં ।

તતઃ સ પાદયોર્ નત્વા પ્રણિધાનં વ્યધાત્ તથા ॥ ર્મ્_10.244{44} ॥
યન્ મયા શ્રદ્ધયા ભક્ત્યારોપિતં રૂપકદ્વયં ।
યત્ પુણ્યં ચ વિપાકેન જાયેયં સુકુલે સદા ॥ ર્મ્_10.245{45} ॥
કરોદ્ભવસુવર્ણૈઃ સંતર્પયિત્વાર્થિનો જનાન્ ।
એવંવિધં ચ શાસ્તારમ્ આરોગ્ય સમુપાશ્રિતઃ ॥ ર્મ્_10.246{46} ॥
એતદ્ ધર્મં સમાસાદ્ય પ્રાપ્નુયાં પરમાં ગતિં ।
તેન પુણ્યવિપાકેન પ્રણિધાનેન ભૂયસા ॥ ર્મ્_10.247{47} ॥
હિરણ્યપાણિર્ અયં દાતા ભવત્ય્ અર્હં સ સાંપ્રતં ।
એવં સર્વે ઽપિ સંસારે ભુંજતે કર્મજં ફલં ॥ ર્મ્_10.248{48} ॥
યેનૈવં યત્ કૃતં કર્મ તેનૈવ ભુંજ્યતે ફલં ।
અભુક્તં ક્ષીયતે નૈવ કર્મ ક્વાપિ કદા ચન ॥ ર્મ્_10.249{49} ॥
શુભં વાપ્ય્ અશુભં વાપિ ભુક્તં તુ ક્ષીયતે ખલુ ।
નાગ્નિભિર્ દહ્યતે કર્મ ક્લિદ્યતે નોદકૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_10.250{50} ॥
વાયુભિઃ શુષ્યતે નાપિ ભૂમિષુ ક્ષીયતે ન હિ ।
અન્યથાપિ ભવેન્ નૈવ સંસારે કર્મણો ગતિઃ ॥ ર્મ્_10.251{51} ॥
શુભસ્ય શુભતૈવ સ્યાત્ કૃષ્ણસ્ય કૃષ્ણતૈવ હિ ।
મિશ્રસ્ય મિશ્રિતૈવ સ્યાદ્ અન્યથા ન સદા ભવેત્ ॥ ર્મ્_10.252{52} ॥
એવં મત્વાથ સંસારે ચરિતવ્યં સદા શુભં ।
ન પ્રણસ્યંતિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_10.253{53} ॥
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ પ્રાણિનાં ખલુ ।
ઇત્ય્ અસૌ ભગવાન્ બુદ્ધઃ સત્કર્મદેશનામતૈઃ ॥ ર્મ્_10.254{54} ॥
તર્પયન્ સ કલાંલ્ લોકાન્ તતો વિશ્રાન્તમ્ આદધૌ ।
ઇતિ શાસ્ત્રોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે ભિક્ષુસાંઘિકાઃ ॥ ર્મ્_10.255{55} ॥
શુભેષ્વ્ એવ સદા નિત્યં સંપ્રચેરુઃ સમાહિતઃ ।
મહારાજ ત્વયાપ્ય્ એવં ચરિતવ્યં શુભે સદા ॥ ર્મ્_10.256{56} ॥
બોધયિત્વા પ્રજાઞ્ ચૈવં સ્થાપનીયાઃ શુભે સદા ।
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં સર્વત્રાપિ ભવેત્ ખલુ ।
ક્રમાદ્ બોધિચરીં પ્રાપ્ય સંબોધિપદમ્ આપુણ્યાઃ ॥ ર્મ્_10.257{57} ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ નૃપતીશ્વરઃ ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિત્વા પ્રાભ્યનંદત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_10.258{58} ॥
શૃણ્વન્તિ યે શ્રાવયન્તીહ યશ્ ચ હિરણ્યપાણેર્ અવદાનમ્ એતત્ ।
તે ક્લેશમુક્તાઃ સુગતાનુભક્તાઃ પ્રયાન્તિ નૂનં સુગતાલયેષુ ॥ ર્મ્_10.259{59} ॥
++ ઇતિ શ્રીરત્નમાલયાં હિરણ્યપાણ્યવદાનં નામ સમાપ્તં ++
xઇ હસ્તકાવદાન
અથાશોકો મહીપાલઃ કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા ભૂયો ઽપ્ય્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_11.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણાખ્યાતં તથા મે વક્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_11.2{2} ॥
ઇતિ તેન નરેન્દ્રેણ પૃષ્ટો ઽસૌ સુગતાંશજઃ ।
ઉપગુપ્તો મહાભિજ્ઞસ્ તં નૃપં પ્રત્યભાષત ॥ ર્મ્_11.3{3} ॥

શૃણુ રાજન્ મહાભાગ યથા મે ગુરુણોદિતં ।
તથાહં તે પ્રવક્ષ્યામિ તદ્ અનુમોદનાં કુરુ ॥ ર્મ્_11.4{4} ॥
પુરૈકસમયે ચૈવં શ્રીઘનો ઽસૌ તથાગતઃ ।
સંબુદ્ધઃ સુગતઃ શાસ્તા સર્વધર્માનુદેશકઃ ॥ ર્મ્_11.5{5} ॥
શ્રાવસ્ત્યાં વહિર્ ઉદ્યાને જેતવને મનોરમે ।
અનાથપિણ્ડદોદ્યાને વિહારે સુગતાશ્રમે ॥ ર્મ્_11.6{6} ॥
ભિક્ષુભિઃ શ્રાવકૈઃ સાર્દ્ધં ઉપાસકૈશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।
બોધિસત્વૈર્ મહાસત્વૈસ્ તદન્યૈશ્ ચ મહર્ષિભિઃ ॥ ર્મ્_11.7{7} ॥
વ્યહરત્ સર્વહિતાર્થાય ધર્મામૃતં પ્રવર્ષયન્ ।
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પાતું પ્રયયુર્ બોધિકામિનઃ ॥ ર્મ્_11.8{8} ॥
લોકપાલા મહારાજા સ્વસ્વસૈન્યજનૈઃ સહ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ ચ મંત્રિણો જનાઃ ॥ ર્મ્_11.9{9} ॥
અમાત્યાઃ સાધવઃ પૌરા ધનિનશ્ ચ મહાજનાઃ ।
વણિજઃ સાર્થવાહાશ્ ચ તથાન્યે સર્વજાતિકાઃ ॥ ર્મ્_11.10{10} ॥
સર્વદિગ્ભ્યઃ સમાગત્ય સર્વે તે સમુપાગતાઃ ।
તં બુદ્ધં સુગતં નાથં પૂજયિત્વા સમંતતઃ ॥ ર્મ્_11.11{11} ॥
પરિવૃત્ય પુરોધાય શખ્યાવિગુણકામિતાઃ ।
કૃતાંજલિપુટો તસ્થુઃ સદ્ધર્મચરણોત્સુકાઃ ॥ ર્મ્_11.12{12} ॥
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ સમુપસ્થિતાન્ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_11.13{13} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે લોકાધિપાદયઃ ।
હર્ષિતાસ્ તે ઽનુમોદન્તો વભૂવુઃ પરિબોધિતાઃ ॥ ર્મ્_11.14{14} ॥
તદૈવ સમયે તસ્યાં શ્રાવસ્ત્યાં પુરિસંભવઃ ।
આસીદ્ ગૃહપતિઃ પ્રાઢ્યઃ કુવેરવત્ સમૃદ્ધિમાન્ ॥ ર્મ્_11.15{15} ॥
શ્રાદ્ધો દાતા મહાભોગી સર્વહિતાર્થભૃત્ ।
ત્રિરત્નસેવકો ધીમાન્ સુવિશાલપરિગ્રહઃ ॥ ર્મ્_11.16{16} ॥
સંગૃહી વિધિવદ્ ભાર્યાં સ્વકુલધર્મચારિણી ।
પરિણીતા યથાકામં સંરમે પરિચારયન્ ॥ ર્મ્_11.17{17} ॥
તસ્યાસૌ રમણી ભાર્યા સંવૃત્તા ગર્ભિણી સતી ।
અસૂત સમયે પુત્રં પ્રાસાદિકં મનોહરં ॥ ર્મ્_11.18{18} ॥
સ ચ જાતિસ્મરો વાલો જાતમાત્રઃ સ્વકૌ ભુજૌ ।
સંદૃષ્ટ્વાલિંગ્ય ચુંવિત્વા પરિષ્વજ્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_11.19{19} ॥
અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ સમુદ્ભવૌ ।
અહો લબ્ધાવ્ ઇમૌ હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ॥ ર્મ્_11.20{20} ॥
તેનૈવં જાતમાત્રેણ દૃષ્ટં કૃતં પ્રભાષિતં ।
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ સા માતા ત્રાસિતા વિસ્મિતાભવત્ ॥ ર્મ્_11.21{21} ॥
કિમ્ એતદ્ ઇતિ સંત્રસ્તા દૃષ્ટ્વા તં દારકં મુદા ।
ભર્ત્તારં સહસાહૂય અગ્રમ્ એનમ્ અદર્શયત્ ॥ ર્મ્_11.22{22} ॥
તદાસૌ દારકશ્ ચાપિ દૃષ્ટ્વા તં જનકં મુદા ।
હસ્તૌ દૃષ્ટ્વા તથાલિંગ્ય ચુંવયિત્વા ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_11.23{23} ॥

અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ સમુદ્ભવૌ ।
અહો લબ્ધાવ્ ઇમૌ હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ॥ ર્મ્_11.24{24} ॥
ઇતિ સંદર્શયં હસ્તાવ્ એવં ચાપ્ય્ અવદચ્ છિશુઃ ।
દારકો ઽસૌ પુનઃ સુપ્તો નિદ્રાં ભેજે યદ્ ઇછયા ॥ ર્મ્_11.25{25} ॥
તતો ઽસૌ જનકો ઽપ્ય્ એતદ્ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા પ્રવિસ્મિતઃ ।
કિં એતદ્ ઇતિ સાશંકા જ્ઞાતિન્ આહૂય ચાબ્રવીત્ ।
ભવન્તો ઽદ્ય પ્રજાતં મે પુત્રરત્નં મનોહરં ।
તન્ નિમિત્તં નિરીક્ષ્યૈતત્ સત્યં મે વક્તુમ્ અર્હથ ।
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે જ્ઞાતયો મુદા ।
તત્ પુત્રં દારકં દ્રષ્ટું તત્ કોષ્ઠં સમુપાદિશત્ ।
તથાસૌ દારકશ્ ચૈવં તાન્ દૃષ્ટ્વા સમુપસ્થિતાન્ ।
ભુજૌ પશ્યન્ પરિષ્વજ્ય ચુંવિત્વૈવમ્ અભાષત ।
અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ।
ભવન્તો ઽર્હત્સુ મા ચિત્તં દૂષયત કદા ચન ।
ખરાં વાચં ચ માર્હત્સુ નિશ્ચારયત સર્વદા ।
એવં સંદર્શયં હસ્તૌ વચનં સંવદં શિશુઃ ।
દારકો ઽસૌ પુનઃ સુપ્તો નિદ્રાં ભેજે યદ્ ઇછયા ।
એતત્ તે જ્ઞાતયો દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ વિસ્મિતાઃ ।
કિમ્ એતદ્ ઇતિ ભાષન્તો વભૂવુઃ પરિસંકિતાઃ ॥ ર્મ્_11.26{26} ॥
તતસ્ તે જ્ઞાતયઃ સર્વે વિજ્ઞાય તસ્ય લક્ષણં ।
સંમીલ્ય તમ્ ઉપામંત્ર્ય ગૃહસ્થઃ પ્રતિહર્ષિતઃ ॥ ર્મ્_11.27{27} ॥
તસ્ય જાતિમહં કૃત્વા પુનર્ એવમ્ અવોચત ।
ભદન્તો દારકસ્યાસ્ય નામધેયં પ્રમાણતઃ ॥ ર્મ્_11.28{28} ॥
યથાયોગ્યપ્રસિદ્ધેન કર્ત્તુમ્ અર્હથ સાંપ્રતં ।
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે જ્ઞાતયસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_11.29{29} ॥
સંમીલ્ય સંમતં કૃત્વા તં ગૃહસ્થં સમબ્રુવન્ ।
યદ્ અયં તે સુતો વાલો જાતમાત્રઃ સ્વકૌ ભુજૌ ॥ ર્મ્_11.30{30} ॥
પશ્યન્ આલિંગ્યા ચુંવિત્વ મુદા ચૈવં પ્રભાષતે ।
તદ્ અયં દારકો નામ્ના હસ્તક ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥ ર્મ્_11.31{31} ॥
ભવતુ સર્વલોકેષુ સુચિરં ચાપિ જીવતુ ।
તથેતિ પ્રતિનંદિત્વા ગૃહસ્થો ઽસૌ પ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_11.32{32} ॥
તેન નામ્ના પ્રસિદ્ધેન પ્રથયામ્ આસ તં સુતં ।
તતો ઽસૌ દારકસ્ તેન પિત્રા પુત્રાભિનંદિતઃ ।
ઉપન્યસ્તોપધાત્રીષુ ધારણપ્રતિપાલને ॥ ર્મ્_11.33{33} ॥
તતસ્ તાસાં પ્રયત્નૈઃ સ પથ્યોપચારણૈઃ ક્રમાત્ ।
દિને દિને પ્રવૃદ્ધો ઽભૂદ્ હ્રદસ્થમ્ ઇવ પંકજં ॥ ર્મ્_11.34{34} ॥
એવં સ હસ્તકસ્ તાભિઃ પાલ્યમાનઃ પ્રવર્દ્ધિતઃ ।
કુમારઃ સખિભિઃ સાર્દ્ધં ક્રીડાસ્થાનં ગતો ઽરમત્ ॥ ર્મ્_11.35{35} ॥
તત્ર તેષાં સખીનાં ચ હસ્તકો ઽસૌ પુરઃસ્થિતઃ ।
હસ્તાવ્ આલિંગ્ય સંરક્ષ્ય ચુંવિત્વૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_11.36{36} ॥

અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ સમુદ્ભવૌ ।
અહો લબ્ધાવ્ ઇમૌ હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ॥ ર્મ્_11.37{37} ॥
ભવન્તો ઽર્હત્સુ મા ચિત્તં દૂષયત કદાચન ।
ખરાં વાચં ચ માર્હત્સુ નિશ્ચારયત કેષુ ચિત્ ॥ ર્મ્_11.38{38} ॥
ઇતિ સંરક્ષિતૌ હસ્તૌ તેનૈવં ચ પ્રભાષિતં ।
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વાભવન્ સર્વે સખાયાતીવવિસ્મિતાઃ ॥ ર્મ્_11.39{39} ॥
તતશ્ ચ જનકેનાસૌ લિપિશાલાનિવેશિતઃ ।
ગુરું સમ્યગ્ ઉપાશ્રિત્ય વિદ્યાપારં યયૌ લઘુ ॥ ર્મ્_11.40{40} ॥
તત્ર તેષાં ગુરુણાં ચ હસ્તકો ઽસૌ પુરઃસ્થિતઃ ।
હસ્તૌ દૃષ્ટ્વા સમાલિંગ્ય ચુંવિત્વા ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_11.41{41} ॥
અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ સમુદ્ભવૌ ।
અહો લબ્ધવ્ ઇમૌ હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ॥ ર્મ્_11.42{42} ॥
ભવન્તો ઽર્હત્સુ મા ચિત્તં દૂષયત કદા ચન ।
ખરાં વાચં ચ માર્હત્સુ નિશ્ચારયત કેષુ ચિત્ ॥ ર્મ્_11.43{43} ॥
ઇતિ દૃષ્ટ્વા ચ સંશ્રુત્ય સર્વે તે ગુરવો ઽપિ ચ ।
સર્વે શિષ્ય ગણાશ્ ચાપિ વભૂવુર્ વિસ્મયાન્વિતાઃ ।
યસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર દેશે ભયૌપક્રમે ।
જનકાયઃ સમુદ્ભ્રાન્તો ઽગોપાયત્ સ્વસ્વભાણ્ડકં ।
તદાસૌ હસ્તકો ઽપ્ય્ એવં સમુદ્ભ્રાન્તઃ સ્વકૌ ભુજૌ ।
સંભુજ્ય ગોપયિત્વૈવં જનકાયમ્ અભાષત ।
અહો વતાદ્ય મે હસ્તૌ સુચિરેણ સમુદ્ભવૌ ।
અહો લબ્ધાવ્ ઇમૌ હસ્તૌ સુચિરેણ મયાધુના ।
ભવન્તો ઽર્હત્સુ મા ચિત્તં દૂષયત કદા ચન ।
ખરાં વાચૈવ માર્હત્સુ નિશ્ચારયત કેષુ ચિત્ ।
એવં હસ્તૌ સુસંરક્ષ્ય તેનૈવં ચ પ્રભાષિતં ।
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ તે સર્વે લોકા આસન્ સુવિસ્મિતાઃ ॥ ર્મ્_11.44{44} ॥
તતો ઽસૌ હસ્તકો ઽન્યસ્મિં દિવસે સખિભિઃ સહ ।
જેતવનં મહોદ્યાનં જિનાશ્રમે ઉપાયયૌ ॥ ર્મ્_11.45{45} ॥
તત્રાદ્રાક્ષીત્ મહાબુદ્ધં ભગવન્તં સભાસ્થિતં ।
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યંજનૈઃ પરિમંડિતં ॥ ર્મ્_11.46{46} ॥
વ્યામપ્રભાસમુદ્દીપ્તં શતસૂર્યાધિકપ્રભં ।
શાન્તેન્દ્રિયં સુભદ્રાંગં સૌમ્યકાન્તં મનોહરં ॥ ર્મ્_11.47{47} ॥
દૃષ્ટ્વાસૌ સુપ્રસન્નાત્મા સહસા સમુપાગતઃ ।
પાદૌ તસ્ય મુનેર્ નત્વા ધર્મં શ્રોતું પુરો ઽવિશત્ ॥ ર્મ્_11.48{48} ॥
તતો ઽસૌ ભગવાન્ તસ્ય દૃષ્ટ્વાશયં વિશોધિતં ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_11.49{49} ॥
તં સુગતોદિતં ધર્મં આર્ય્યસત્યસમન્વિતં ।
શ્રુત્વાસૌ હસ્તકો વિજ્ઞઃ સત્કાયદૃષ્ટિપર્વતં ॥ ર્મ્_11.50{50} ॥
સંભિદ્ય જ્ઞાનવજ્રેણ વિંશતિશિખરોદ્ગતં ।
શ્રોતાપત્તિફલં પ્રાપ્તો દૃષ્ટસત્યો ઽભવત્ તતઃ ॥ ર્મ્_11.51{51} ॥