Ratnamālāvadāna · Part 6180

iti tena surendreṇa samādiṣṭaṃ hitārthinā /
śrutvā sarve 'pi te devās tathety uktvā nanandire // Rm_6.110{10} //
tadā sarve 'pi devāś ca triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
sarvadānusmarantaś ca satkṛtyaivaṃ prabhejire // Rm_6.111{11} //
evaṃ devās tadā ye ye triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
te te svargād api cyutvā naivāgachann adhogatiṃ // Rm_6.112{12} //
tata ūrddhvaṃ samudgamya prāgachaṃs tuṣitālaye /
triratnaśaraṇaṃ yātā maitreyaṃ samupāśrayan // Rm_6.113{13} //
tathā śakraś ca tān sarvān maitreyasamupāśritān /
dṛṣṭvānumodanāṃ kurvan prābhyanandat suraiḥ saha // Rm_6.114{14} //
iti me guruṇā khyātaṃ tathā te vakṣyate mayā /
evaṃ matvā mahārāja triratnaśaraṇaṃ vraja // Rm_6.115{15} //
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhicarīḥ prāpya saṃbodhipadam āpnuyāḥ // Rm_6.116{16} //
prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ /
triratnaśaraṇe sthāpya tvayā dharmapravṛddhaye // Rm_6.117{17} //
ity evam upaguptena samādiṣṭaṃ subhāṣitaṃ /
śrutvā rājā tathety evaṃ prānvamodat sapārṣadaḥ // Rm_6.118{18} //
ye puṇyaprāptukāmās tad idam avirataṃ sūkarīkāvadānaṃ /
śṛṇvanti śravayanti pramuditamanasā durgatiṃ te na yānti /
nirjitya kleśasaṃghāṃs triguṇahitakarā bodhicaryyānuraktā /
maitreyaṃ bodhisatvaṃ tuṣitabhuvanāgāḥ saṃbhajanti prakāmaṃ // Rm_6.119{19} //
++ iti ratnāvadānamālāyāṃ sūkaryyavadānaṃ samāptaṃ ++
VII Vapuṣmatkumārāvadāna
athaśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_7.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
sarvasatvahitārthāya tat samādeṣṭum arhasi // Rm_7.2{2} //
iti saṃprārthite tena rājñāśokena bhūbhujā /
upagupto yatiś cāsau dṛṣṭvā taṃ nṛpam abravīt // Rm_7.3{3} //
sādhu rājan samādhāya śrūyatāṃ puṇyavṛddhaye /
yathā me guruṇā khyātaṃ tathā te vakṣyate mayā // Rm_7.4{4} //
purāsīd bhagavān buddhaḥ śrīghanaḥ śakyakeśarī /
sarvavidyāguṇācāryyas traidhātukavināyakaḥ // Rm_7.5{5} //
sugato 'rhan mahābhijño dharmarājas tathāgataḥ /
jinaḥ samantabhadrāṃśaś caturbrahmavihārakaḥ // Rm_7.6{6} //
sa ekasamaye tatra kapilākhye purottame /
nyagrodhāramake ramye vyaharac chrāvakaiḥ saha // Rm_7.7{7} //
tasmiṃś ca samaye tatra dharmmaṃ śrotuṃ samāgatāḥ /
devāsuramahārājā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_7.8{8} //

garuḍā nāgarājāś ca siddhavidyādharā grahāḥ /
yogino yatayaś cāpi munayo brahmacāriṇaḥ // Rm_7.9{9} //
rājānaḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāmātyāś ca maṃtriṇaḥ /
śreṣṭhinaḥ sārthavāhāś ca paurā jānapadā api // Rm_7.10{10} //
evam anye 'pi satvāś ca ye saddharmaguṇavāṃchinaḥ /
te sarve samupāgatya vaṃditvā taṃ munīśvaraṃ // Rm_7.11{11} //
pūjayitvā puraskṛtya parivṛtya samantataḥ /
kṛtāṃjalipuṭo dharmaṃ śrotuṃ samupatasthire // Rm_7.12{12} //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān dharmakāṃkṣiṇaḥ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_7.13{13} //
taṃ ca dharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃpramoditāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajanta upatasthire // Rm_7.14{14} //
bhagavāṃś ca tathā nityaṃ sarvasatvahitārthataḥ /
saddharmadeśanāṃ kṛtvā vyaharat sāṃghikaiḥ saha // Rm_7.15{15} //
tasmiṃś ca samaye tatra pure kapilavastuni /
āsīc chākyo mahāsādhur mahābhogo mahādhanaḥ // Rm_7.16{16} //
tena kalatram ānītaṃ svakulasadṛśāt kulāt /
tayā sa kāntayā sārddhaṃ rarāma paricārayan // Rm_7.17{17} //
tasyaivaṃ ramamāṇasya sā bhāryāsīt sugarbhiṇī /
tato 'sau samaye 'sūta dārakaṃ divyasuṃdaraṃ // Rm_7.18{18} //
martyātikrāntavarṇābhaṃ divyakalpasuvarṇitaṃ /
sūkṣmachaviṃ subhadrāṃgaṃ gauravarṇaṃ manoharaṃ // Rm_7.19{19} //
maheśākhyaṃ manāpaṃ ca darśanīyaṃ prasādikaṃ /
abhirūpaṃ supuṣṭāṃgaṃ sarvalakṣaṇamaṇḍitaṃ // Rm_7.20{20} //
tatrāsau janako dṛṣṭvā dārakaṃ taṃ subhadrikaṃ /
moditaḥ sahasā jñātiṃ samāhūyābravīt tathā // Rm_7.21{21} //
bhavantaḥ paśyatāṃ putro mamāyaṃ divyasuṃdaraḥ /
asya jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ pracakṣyatāṃ // Rm_7.22{22} //
iti tenoditaṃ śrutvā jñātayas te sasaṃmatāḥ /
dṛṣṭvā taṃ vālakaṃ divyaṃ kalyavarṇaṃ susuṃdaraṃ // Rm_7.23{23} //
saṃmīlya saṃmataṃ kṛtvā dṛṣṭvā tasyāṅgalakṣaṇaṃ /
kṛtvā jātimahaṃ nāma sthāpituṃ saṃvabhāṣire /
yad ayaṃ dārako divyavapuḥ kalyātisuṃdaraḥ /
tasmād bhavatu nāmnāyaṃ vapusmān iti viśrutaḥ /
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te jñātivargikāḥ // Rm_7.24{24} //
purastāt tasya śākyasya gatvā caivaṃ vabhāṣire /
yad ayaṃ bhavataḥ putro divyavapur guṇānvitaḥ // Rm_7.25{25} //
tasmād bhavatu nāmnāyaṃ vapuṣmān iti viśrutaḥ /
tatheti samabhikhyāya pitrā sa suta ātmajaḥ // Rm_7.26{26} //
aṣṭābhya upamātṛbhya upanyasto 'bhipālane /

tato 'sau dārakas tābhir dhātrībhir upacāraṇaiḥ // Rm_7.27{27} //
pālito varddhitaḥ puṣṭa āsīt padmaṃ yathā hrade /
kramāt pravarddhitaś cāsau kumāro 'bhūd yadā tataḥ // Rm_7.28{28} //
tadā suhṛtsahāyaiś ca sārddhaṃ krīḍitum ācarat /
yatra yatra vapuṣmān sa cakrāma bhuvi saṃcaraṃ // Rm_7.29{29} //
tatra tatrābhavan medhyā bhūpradeśāḥ samaṃtataḥ /
evaṃvidhamahāpuṇyamaheśākhyaḥ śivāśayaḥ // Rm_7.30{30} //
kāruṇiko mahāśrāddhaḥ svaparātmahitārthabhṛt /
dharmakāmaḥ subhadrātmā pūjyo mānyo jitendriyaḥ // Rm_7.31{31} //
abhivādyaḥ kumāro 'pi vapuṣmān sa vyarājata /
tataḥ karmavipākena preryyamānaḥ kumārakaḥ // Rm_7.32{32} //
sa vapuṣmān suhṛtsaṃghaiḥ sārddhaṃ puro viniryayau /
tato 'sau jetakāraṇyaṃ dūrād dṛṣṭvā pramoditaḥ // Rm_7.33{33} //
ramituṃ tatra mahodyāne sahasā samupācarat /
tataḥ samupaviṣṭo 'sau dṛṣṭvodyānaṃ pramoditaḥ // Rm_7.34{34} //
śāntarūpān yatīn paśyan vihāre harṣito 'viśat /
tatrāsau bhagavantaṃ taṃ dadarśa samitisthitaṃ // Rm_7.35{35} //
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyañjanaparimaṇḍitaṃ /
vyāmābhālaṃkṛtaṃ kāmyaṃ śatasūryyādhikaprabhaṃ // Rm_7.36{36} //
samaṃtabhadrarūpaṃ ca ratnāṃgam iva jaṃgamaṃ /
dṛṣṭvāsau suprasannātmā samupetya purogataḥ // Rm_7.37{37} //
pādau tasya muner natvā dharmaṃ śrotum upāviśat /
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tasya cittaṃ viśodhitaṃ // Rm_7.38{38} //
aryyasatyāni mārgaṃ ca dideśa bodhisādhanaṃ /
tac chrutvā sugatoditaṃ vapuṣmān sa praharṣitaḥ // Rm_7.39{39} //
bhavābhisaraṇodvignaḥ saddharmaguṇam aichata /
bhitvā sa jñānavajreṇa satkāyadṛṣṭiparvataṃ // Rm_7.40{40} //
śrotāpattiphalaṃ labdhvā dṛṣṭasatyo 'bhavat sudhīḥ /
saṃsāraṃ cāsthiraṃ matvā bhavabhogyasunispṛhaḥ // Rm_7.41{41} //
pravrajyāṃ caritum aichat svākhyāte sugatāśrame /
tato 'sau purato gatvā munīndrasya kṛtāṃjaliḥ // Rm_7.42{42} //
pādau natvā prasannāsyaḥ pravrajyāṃ samayācata // Rm_7.43{43} //
namas te bhagavañ chāstaḥ śaraṇaṃ bhavatāṃ vraje /
tat pravrajyāvrataṃ dehi cariṣye brahmacārikāṃ // Rm_7.44{44} //
iti tenārthitaṃ dṛṣṭvā bhagavāṃs taṃ kumārakaṃ /
pravrajyācaraṇāraktaṃ matvā caivaṃ samabravīt // Rm_7.45{45} //
kumāra yadi te vāṃchā pravrajyācaraṇe 'sti hi /
pitror ādeśam āsādya prāgacha dāsyate tadā // Rm_7.46{46} //
iti śrutvā munīndrasya nirdeśaṃ tat tatheti saḥ /
naṃditaś caraṇau natvā svagṛhaṃ sahasāgataḥ // Rm_7.47{47} //

tato gṛhe samāsādya pitroś ca purataḥ sthitaḥ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā vṛttāṃtaṃ samabhāṣata // Rm_7.48{48} //
adyāmba tāta saṃbuddho dṛśyate 'pūrvadarśanaḥ /
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo divyātikāntasuṃdaraḥ // Rm_7.49{49} //
saṃsthitaḥ parṣadāṃ madhye bhāṣati dharmam uttamaṃ /
apūrvaṃ śrūyate tasya subhāṣitavaco'mṛtaṃ // Rm_7.50{50} //
tatsubhāṣitasudhāṃ pītvā cittaṃ me tṛpyate na hi /
bhūyas tad amṛtaṃ pātuṃ vratam ichāmi sāṃprataṃ // Rm_7.51{51} //
anye 'pi bahavo dṛṣṭvā bhikṣavo brahmacāriṇaḥ // Rm_7.52{52} //
śāntaśīlāḥ śubhātmāno dayākāruṇyamānasāḥ /
tat sabhāgavrataṃ cartum ichāmi khalu sāṃprataṃ // Rm_7.53{53} //
tad anujñāṃ pradattaṃ me kṛpāsti yadi vāṃ mayi /
evaṃ tasya svaputrasya vacanaṃ vajrasannibhaṃ // Rm_7.54{54} //
tau mātāpitarau śrutvā mūrchitau petatur bhuvi /
tataḥ putraprayatnena cetanāṃ prāpya tau punaḥ // Rm_7.55{55} //
pariṣvajya svakaṃ putraṃ tam evaṃ paryyadevatāṃ /
hā putra katham ajño 'si hātmaja vallabho 'si naḥ // Rm_7.56{56} //
hā suta vaṃcyase kena hā tāta kiṃ nu vāṃchasi /
hā jīva katham ekānte tyaktvāsmān kva nu yāsyase // Rm_7.57{57} //
nandanaḥ supriyāś cāsi kena duḥkhena yāsyase /
kiṃcid duḥkhaṃ na te dattaṃ asmābhir vā kadā cana // Rm_7.58{58} //
kutaḥ kiṃ jāyate duḥkhaṃ tad vadasva yadīhasi /
ity evaṃ paridevitvā pitāsau cetasātmajaṃ // Rm_7.59{59} //
nivārayan pravaṃdhena bodhayituṃ samabravīt /
tvaṃ kumāra vayastho 'si sukomalaḥ sukhaidhitaḥ // Rm_7.60{60} //
śītatāpāsahiṣṇuś ca yathechābhogyasaṃrataḥ /
kiṃcid duḥkhānabhijñas tvaṃ tat kathaṃ pravrajeḥ suta // Rm_7.61{61} //
pravrajito gṛhaṃ tyaktvā bahirdeśe vases sadā /
cīvaraprāvṛtaḥ piṇḍaṃ yācitvā svayam āhareḥ // Rm_7.62{62} //
anekajantusaṃcāre vane 'raṇye kathaṃ vaseḥ /
jaṃgale durgame naikacaurākīrṇe kathaṃ careḥ // Rm_7.63{63} //
ekākī ca kathaṃ tiṣṭher vṛkṣamūle ca nirjane /
śmaśāne saṃsthitaḥ paśyan mṛtakānto traseḥ kathaṃ // Rm_7.64{64} //
śayithāś ca kathaṃ śūnye gṛhe bhūtanivāsite /
evaṃ suduṣkarīṃ caryyāṃ carituṃ katham ichasi // Rm_7.65{65} //
tat pravrajyāvrate cittaṃ mā kṛthās tvaṃ nivarttaya /
iti madvacanaṃ śrutvā gṛhe sthitvā sukhaṃ rama // Rm_7.66{66} //
nityaṃ pravrajatāṃ duḥkhaṃ kiṃ siddhaṃ duḥkhacaryyayā /
dharme vaṃchāsti cet putra gṛhe sthitvā cara vrataṃ // Rm_7.67{67} //
śṛṇvaṃś ca dharmaśāstrāṇi śrāvayaṃś ca bahūñ janān /

dānaṃ kṛtvā viśuddhātmā triratnaṃ satataṃ bhaja // Rm_7.68{68} //
yasya kiṃcid gṛhe nāsti jñātir vaṃdhuś ca kaścana /
nāpi mitragatiś cāpi pravrajyā tasya yujyate /
kiṃ tava setsyate putra pravrajyāṃ pākuniṣṭhayā /
sarvathā tyaja tadvāṃchā gṛhe dharmaṃ sukhaṃ cara /
iti pitroditaṃ śrutvā vapuṣmān sa viśaṃkitaḥ // Rm_7.69{69} //
pitroḥ pādān punar natvā pratyuvāca prabodhayan /
satyaṃ tāta gṛhe saukhyaṃ dharmāṇāṃ caram uttamaṃ // Rm_7.70{70} //
saṃpado 'pi samṛddhās te kāmabhogyaṃ mahatsukhaṃ /
gṛhe parigrahāḥ poṣyās tad arthaṃ dhanam arjayet // Rm_7.71{71} //
arjane hi mahatkaṣṭaṃ rakṣaṇe 'pi prayatnatā /
aneke saṃpado 'pāyā rājāgnyudakataskarāḥ // Rm_7.72{72} //
kṣaṇād dhareyur ākṛṣya tad duḥkhaṃ sahituṃ kathaṃ /
saṃpado 'nte vipattiḥ syāt kasya saṃpadviniścalā // Rm_7.73{73} //
vipattau hīyate dhairyyam adhairyyāt kleśito bhavet /
kleśito doṣam āpnoti tadā puṇye matiḥ kutaḥ // Rm_7.74{74} //
apuṇye kupitā lakṣmir naivāśraye gamiṣyati /
lakṣmīvirahite gehe kuto dharmasya gocaraṃ // Rm_7.75{75} //
saṃpattau tu labhen mānaṃ mānād dhi jāyate madaḥ /
madād pramādito dharme tadā dharmo gṛhe kutaḥ // Rm_7.76{76} //
adharmāt kāmabhogyaṃ tu kevalaṃ pāpasādhanaṃ /
kāmārthe kleśitā lokāḥ kāmārthe duḥkhabhāginaḥ // Rm_7.77{77} //
kāmārthe pratihanyante tena kāme sukhaṃ kathaṃ /
saṃty evaṃ tāta sarvatra bhayāni vividhāni hi // Rm_7.78{78} //
traidhātukabhavasthānāṃ kasya nāsti bhayaṃ kuha /
daivāt sarvatra jāyante duḥkhāni ca sukhāni ca // Rm_7.79{79} //
kleśacittasamutthāni duḥkhāni ca bhayāni ca /
yatra yatrāpi saṃyāti kleśitātmā sukhechayā // Rm_7.80{80} //
tatra tatrāpi karmotthair duḥkhair bhayaiś ca hanyate /
yatra yatrāpi saṃyāti dharmacitto hitechayā /
tatra tatrāpi sarvatra nirbhayaś carate sukhaṃ /
yal lokānāṃ bhayasthānaṃ tatraiva ramate yatiḥ /
vivikte nirjane 'raṇye vṛkṣamūle guhāsu ca // Rm_7.81{81} //
śūnyagehe śmaśāne 'pi sukhaṃ dhyātvā yatir vaset /
svadharmai rakṣito yogī saṃyatātmā kuto bhayaḥ // Rm_7.82{82} //
kim eva vahuvādena nirvāṇārthimano mama /
tan nirvātuṃ svadehe 'pi nirapekṣaḥ parivraje // Rm_7.83{83} //
tad anujñāṃ pradattaṃ me pravrajyāvratasādhane /
yadi na dīyate 'nujñā mariṣye 'haṃ na saṃśayaḥ // Rm_7.84{84} //
iti tasyātmajasyaivaṃ nirvandhavacanaṃ pitā /

śrutvā viyogaduḥkhārttaḥ punas taṃ sutam abravīt // Rm_7.85{85} //
mā putra sahasā kārṣī maraṇābhilāṣitaṃ manaḥ /
sarvathāpy anivarttī tvam avaśyaṃ ced gamiṣyasi // Rm_7.86{86} //
yad ichasi vrataṃ kartuṃ saddharmārthimanas tava /
pravraja śraddhayā putra svākhyāte buddhaśāsane // Rm_7.87{87} //
evaṃ bharttroditaṃ śrutvā tan mātā mūrchitāpatat /
cirāt sā cetanāṃ prāptā rudantī cāvadat sutaṃ // Rm_7.88{88} //
hā putra katham ekānte māṃ vihāya kva yāsyasi /
hā me jīvo 'si kiṃ paśyaṃ pravrajituṃ samīhasi // Rm_7.89{89} //
kiṃcid duḥkhaṃ na te dattaṃ mayāmvāyā kadā cana /
kena duḥkhena te cittaṃ pravrajituṃ samichati // Rm_7.90{90} //
pravrajyā śobhate putra vṛddhatve vā daridrite /
tvaṃ tu dahara ityaś ca tat pravrajyāṃ careḥ kathaṃ // Rm_7.91{91} //
yāvac ca jivitaṃ me 'sti tāvan mā gāḥ suta kvacit /
yāvac cāsti gṛhe saṃpat tāvad bhuktvā sukhaṃ vasa // Rm_7.92{92} //
yadāhaṃ maraṇaṃ yātā yadā cāpattitā gṛhe /
jñātimitraparityaktas tadā vrajasva vāṃchayā // Rm_7.93{93} //
ity ukte 'pi tayoḥ pitror udator vighnaśaṃkitaḥ /
pādāṃ natvā vapuṣmān sa sahasā niryayau gṛhāt // Rm_7.94{94} //
tato veṇuvanaṃ gatvā praṇamya munim ādarāt /
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā pravrajyāṃ samayācata // Rm_7.95{95} //
pitṛprāptābhyanujño 'haṃ nātha sāṃpratam āgataḥ /
tat pravrajyāṃ vrataṃ dehi paṃcaśikṣāpadāni ca // Rm_7.96{96} //
upasampacchubhācāram anuśikṣāpadaṃ ca me /
brahmacaryyaṃ cariṣyāmi saṃbodhau kṛtaniścayaḥ // Rm_7.97{97} //
adyāgreṇa mahābuddha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
sadharmasāṃghikānāṃ cṃ kāyavākcittabhaktitaḥ // Rm_7.98{98} //
ity ukte bhagavān dṛṣṭvā pṛṣṭvā hastena tac chiraḥ /
ehi bhikṣo kumāreti saṃvadaṃs taṃ samagrahīt // Rm_7.99{99} //
ehīti prokte sugatena muṇḍaḥ pātrī vapuṣmān sakaṣāyavāsāḥ /
sadyapraśāntendriya eva tasthau svarṇṇaprabho buddhamanorathena // Rm_7.100{100} //
saccittalabdhaḥ sa muneḥ prasādāt prayujyamāno vyaharat samādhau /
vyāyachamānaḥ khalu bodhimārge saṃbuddhadharme ghaṭamāna evaṃ // Rm_7.101{1} //
sarvaṃ ca saṃsāram anityatāhataṃ matvā ca traidhātugatiṃ vighātinīṃ /
kleśāṃś ca sarvān pravihāya saṃyataḥ sākṣād varo 'rhaṃ sa babhūva sāṃghikaḥ // Rm_7.102{2} //
suvītarāgaḥ samaloṣṭahema ākāśacittaśubhagaṃdhivāsī /
bhindann avidyāṃgam ivāṇḍakośaṃ prāptād abhijñāḥ pratisaṃvidaś ca // Rm_7.103{3} //
satkāralobheṣu parāṃmukhatvāt sa śakradevāsuramānuṣāṇāṃ /
pūjyaś ca mānyo 'py abhivandanīyo babhūva sa brahmavihāracārī // Rm_7.104{4} //
atha te bhikṣavaḥ sarve taṃ dṛṣṭvā vismayānvitāḥ /

bhagavantaṃ praṇamyaivaṃ paprachus tasya karmatāṃ // Rm_7.105{5} //
kenāyaṃ karmaṇā nātha vapuṣmān atisuṃdaraḥ /
pravrajya sahasārhatvaṃ prāpto bhavati cātmavit // Rm_7.106{6} //
iti pṛṣṭe ca tair nātho bhagavāṃs tān samabravīt /
bhikṣavaḥ śrūyatāṃ vakṣye tasya ca karma yat kṛtaṃ // Rm_7.107{7} //
etena yat kṛtaṃ karma tat kenānyena bhokṣyate /
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva tad dhi bhujyate // Rm_7.108{8} //
puraikanavate kalpe vipaśvī nāma sarvavit /
samudapādi loke 'rhan dharmarājas tathāgataḥ // Rm_7.109{9} //
vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato bhadrakṛj jinaḥ /
sarvajño 'nuttaro nāthaḥ puruṣadamyasārathiḥ // Rm_7.110{10} //
śāstā traidhātukasthānāṃ vināyako guṇākaraḥ /
saddharmaratnadāta sa bhagavān puṇyabhāskaraḥ // Rm_7.111{11} //
purīṃ vaṃdhumato rājño rājadhānīm upāśrayan /
sārddhaṃ bhikṣugaṇaiḥ śiṣyai bodhisatvagaṇair api // Rm_7.112{12} //
hitāya sarvasatvānāṃ dideśa dharmam uttamaṃ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ bodhicaryyānusārikaṃ // Rm_7.113{13} //
tataḥ sa buddhakāryyāṇi kṛtvā sarvāṇy aśeṣataḥ /
nirvāṇam āyayau śānto vahnir ivendhanakṣayāt // Rm_7.114{14} //
tato vandhumatā rājñā tat tanuḥ saṃskṛto 'gninā /
taddhātūś ca samāropya stūpa uccair mahān kṛtaḥ // Rm_7.115{15} //
tatra ratnamaye stūpe sadvidhāne pratiṣṭhite /
nityasatkārapūjābhiḥ kāritaṃ ca mahotsavaṃ // Rm_7.116{16} //
saṃgītivādyanṛtyaiś ca mahānaṃdapracāribhiḥ /
kārayitvā mahotsāhaṃ sthāpitaṃ sumahanmahaḥ // Rm_7.117{17} //
ekasmin divase tatra pumān eko daridritaḥ /
tanmahāṃte dine 'nyasmiṃ stāpāṃgaṇam upāviśat // Rm_7.118{18} //
tatra stūpāṅgaṇe cāsau praviṣṭaḥ samalokayat /
mlānībhūtāni puṣpāṇi prakīrṇṇāni samaṃtataḥ // Rm_7.119{19} //
tāni nirmālyapuṣpāṇi vikīrṇṇāni samaṃtataḥ /
glānībhūtāny aśuddhāni dṛṣṭvā caivaṃ vyacintayat /
ayaṃ caityo munīndrasya vipaścino guṇāṃbudheḥ // Rm_7.120{20} //
dhāturatnamayastūpaḥ sarvalokābhiḥ pūjitaḥ /
etan nirmālyapuṣpais tu mlānitaiḥ pavaneritaiḥ // Rm_7.121{21} //
ākīrṇo malinībhūto hy aśuddheḥ syād aśobhitaḥ /
tasmād etāni puṣpāṇi nirmālyāni samaṃtataḥ // Rm_7.122{22} //
apanīya viśuddhāya mārjayeyam iha drutaṃ // Rm_7.123{23} //
iti dhyātvā daridro 'sau nirmālyāny apanīya vai // Rm_7.124{25} //
saṃmārja nyāsamamārkṣī stūpāṃgaṇaṃ samaṃtataḥ /
tataḥ stūpāṃgaṇaṃ sarvaṃ virajaṃ pariśodhitaṃ /

dṛṣṭvā prasannacitto 'sau natvaivaṃ praṇidhiṃ dadhe /
yan mayātra jinastūpe nirmālyāny apanīya vai /
saṃmṛjya śobhanaṃ kṛtvā kuśalaṃ samupārjitaṃ /
anena kuśalenāhaṃ sadā durgatimocitaḥ // Rm_7.125{26} //
evaṃvidhaguṇajñānalābhi bhūyāsam ātmavit /
evaṃvidhaṃ ca śāstāraṃ saṃbuddhaṃ jñānabhāskaraṃ // Rm_7.126{27} //
ārāgayaṃ samāśritya labheyaṃ saugatiṃ gatiṃ /
praṇidhānaṃ tathā dhṛtvā nityam evam upāśrayan // Rm_7.127{28} //
tatstūpe śaraṇaṃ gatvā bhaje ratnatrayaṃ sadā /
bhikṣavaḥ kiṃ nu manyadhve yo puruṣaḥ daridrikaḥ // Rm_7.128{29} //
ayam eva vapuṣmān sa jñeyo hi nānyathā khalu /
yat stūpāṃgaṇaṃ tena saṃbuddhaguṇabhāvinā // Rm_7.129{30} //
samantataḥ susaṃmṛjya pariśuddhīkṛtaṃ tadā /
tena puṇyavipākena jāta āḍhyakule 'dhunā // Rm_7.130{31} //
divyābhisundaraḥ kāntaḥ sa vapuṣmān bhavaty ayaṃ /
yat praṇidhiḥ kṛtaḥ stūpe natvā tena sucetasā // Rm_7.131{32} //
tena me śāsane 'py adya pravrajyārhan bhavaty ayaṃ /
ārāgitas tathārhañ ca saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ // Rm_7.132{33} //
anena bhikṣuṇā bodhiprāptena brahmacāriṇā /
ity evaṃ karma jānīta sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ bhave // Rm_7.133{34} //
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva tat phalaṃ gataṃ /
na naśyanti hi karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_7.134{35} //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalaṃti khalu dehināṃ /
abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kathaṃ cana // Rm_7.135{36} //
nāgnibhir dahyate karma vāyubhiś ca na śuṣyate /
jalaiś ca klidyate nāpi kṣīyate nāpi bhūmiṣu // Rm_7.136{37} //
anyathāpi bhaven naiva karmaṇāṃ gatir ābhavaṃ /
śuklānāṃ śubhataiva syāt kṛṣṇānāṃ durgatis sadā // Rm_7.137{38} //
miśritā miśritānaṃ tu bhujyaṃte sarvajantubhiḥ /
tasmād apāsya kṛṣṇāni karmāṇi miśritāni ca // Rm_7.138{39} //
caraṇīyāṃ śubheṣv eva karmasu sukhavāṃchibhiḥ /
tatheti bhikṣavaḥ sarve te ca lokāḥ sabhāśritāḥ // Rm_7.139{40} //
buddhavāco 'mṛtaṃ pītvā nananduḥ śubhakāminaḥ /
evam etan mahārāja śrutaṃ me gurubhāṣitaṃ // Rm_7.140{41} //
evaṃ śrutvā tvayāpy evaṃ karttavyaṃ puṇyam eva hi /
puṇyam eva bhavet trātā suhṛn mitraṃ hitaṃkaraḥ // Rm_7.141{42} //
nānyaḥ kaścid ihāmutra vidyate bhavacāriṇāṃ /
tasmāt puṇyaṃ svayaṃ śrutvā karttavyam ādarāt sadā // Rm_7.142{43} //
prajāś ca śrāvayitvaivaṃ puṇye saṃsthāpaya sadā /
ity evaṃ guruṇādiṣṭaṃ upaguptena bhikṣuṇā // Rm_7.143{44} //

śrutvā rājā janaiḥ sārddhaṃ tatheti prābhyanaṃdata /
śṛṇvanti ye śrāvayantīha yaś ca vapuṣmato 'daḥ prathitāvadānaṃ /
te kleśanirmuktaviśuddhacittāḥ prayānti nūnaṃ sugatālayeṣu // Rm_7.144{45} //
++ iti ratnāvadānamālāyāṃ vapuṣmatāvadānaṃ nāma samāptam ++
VIII Praśnottarāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ saṃbuddhaguṇalālasaḥ /
upaguptaṃ guruṃ natvā prāṃjaliś caivam abravīt // Rm_8.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇādiṣṭaṃ tathā me khyātum arhasi // Rm_8.2{12} //
iti tena narendreṇa pṛṣṭe 'sau ca jināṃśajaḥ /
upagupto yatir bhūyas taṃ nṛpeśam abhāṣata // Rm_8.3{31} //
śṛṇu rājaṃs tathā vakṣye yathā me guruṇoditaṃ /
śrutvā ca bhavatāpy evaṃ karttavyaṃ dharmasādhanaṃ // Rm_8.4{41} //
puraikasamaye cāsau śākyasiṃhos dayākaraḥ /
sarvajñaḥ sugato nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ // Rm_8.5{5} //
sarvavidyādhipo buddhaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
mārajiṣṇur vinetārhaṃ dharmarājas tathāgataḥ // Rm_8.6{6} //
sarvasatvahitārthāya śrāvastyāṃ vahir āśrame /
jetavane vihārasthe vyaharac chrāvakaiḥ saha // Rm_8.7{7} //
bodhisatvagaṇaiś cāpi sūpāsakaiś ca cailakaiḥ /
devāsuragaṇaiś cāpi caturvarṇṇādimānavaiḥ // Rm_8.8{8} //
caturbhiś ca mahārājaiḥ sasainyaparivārakaiḥ /
sarvasatvaiś ca pauraiś ca saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // Rm_8.9{9} //
satkṛtya pūjayitvā ca parivṛtya puraskṛtaḥ /
sa bhagavān sabhāmadhye siṃhāsane sthito vabhau // Rm_8.10{10} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tāṃ sabhāṃ samupasthitāṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_8.11{11} //
te tad dharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pramoditāḥ /
bhagavantaṃ punar natvā svasvasthānaṃ pratīyire // Rm_8.12{12} //
tato 'sau bhagavān rātrau dhyānāgāre samāviśan /
paryyaṅkaṃ samupāśritya tasthau dhyānasamāhitaḥ // Rm_8.13{13} //
tadaikā devatā tasyāṃ rātrau svargāt samāgatā /
svakāntyā bhāsayaṃty evaṃ jetavanam upāviśat // Rm_8.14{14} //
tatas tāṃ bhagavān dṛṣṭvā devatāṃ samupāgatāṃ /
saṃnirīkṣya samāmaṃtrya tathaināṃ samabodhayat // Rm_8.15{15} //
devate svāgataṃ kacci kuśalaṃ te samehi bho /
prāyātāsi yad arthena tad vadasva prapūraye // Rm_8.16{16} //
ity ādiṣṭe munīndreṇa tenāsau devatā mudā /
saṃpṛchāvasaraṃ labdhvā harṣitā samupākramat // Rm_8.17{17} //
tatrāsau purato gatvā natvā pādau kṛtāṃjaliḥ /

pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā tasthāv ekāntike muneḥ // Rm_8.18{18} //
sarvajetavanaṃ tasyā devatāyāḥ prabhāvataḥ /
udāreṇāvabhāsena pravisphuṭaṃ vabhau tadā // Rm_8.19{19} //
tathāvabhāṣitaṃ dṛṣṭvā sarve te bhikṣusāṃghikāḥ /
vismitāḥ sahasotthāya dṛṣṭvā tam upatasthire // Rm_8.20{20} //
atha sā devatotthāya kṛtāṃjalipuṭo 'gragā /
bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivam apṛchata // Rm_8.21{21} //
sarvajña bhagavaṃ chāstaḥ yenāhaṃ samupāgatā /
tadarthaṃ tvaṃ samādiśya cittaṃ me paribodhaya // Rm_8.22{22} //
ke narāḥ sugatiṃ yānti ke narāḥ svargagāminaḥ /
keṣāṃ cāpi divārātrau sadā puṇyaṃ pravarddhate // Rm_8.23{23} //
ke cāpi durgatiṃ yāṃti ke cādhaḥ patitā narāḥ /
keṣāṃ cāpi divārātrau sadā pāpaṃ pravarddhate // Rm_8.24{24} //
kiṃdado valavāṃ syāc ca kiṃdadaś ca praśobhitaḥ /
kiṃdadaḥ sukhito lokaḥ cakṣuṣmān api kiṃpradaḥ // Rm_8.25{25} //
kiṃ nu vā niśitaṃ śastraṃ kiṃ vā hālāhalaṃ viṣaṃ /
kiṃ ca prajvalito vahniḥ kiṃ mahad dāruṇaṃ tamaḥ // Rm_8.26{26} //
gṛhītaṃ kiṃ nu martyena kin teneha samujjhitaṃ /
abhedyaṃ kavacaṃ kiṃ ca kiṃ vā tīkṣṇam ihāyudhaṃ // Rm_8.27{27} //
ko nv asau procyate cauro dhanaṃ kiṃ vā satāṃ mataṃ /
ke vā traidhātuke loke procyante muṣitaiti // Rm_8.28{28} //
kaś ceha satsukhī loke ko vā ca parameśvaraḥ /
ko vibhūṣito nityaṃ kaś cāpy atra vidaṃvitaḥ // Rm_8.29{29} //
vatsalo vāṃdhavo ko nu ko vā duṣṭāśayo ripuḥ /
kiṃ mahad dāruṇaṃ duḥkhaṃ kiṃ mahat paramaṃ sukhaṃ // Rm_8.30{30} //
kiṃ ca loke priyo pathyaḥ kiṃ vāpathyaṃ na cāpriyaṃ /
ko nu pīḍākaro vyādhiḥ ko nu vai ko bhiṣagvaraḥ // Rm_8.31{31} //
kenāyam āvṛto lokaḥ kena loko vaśīkṛtaḥ /
kena tyajati mitrāṇi kena svargaṃ na gachati // Rm_8.32{32} //
kena mitrāṇi varddhyaṃte kena śāmyaṃti śatravaḥ /
kena svargam avāpnoti kena mokṣaṃ ca gachati // Rm_8.33{33} //
kenāyaṃ badhyate lokaḥ kena loko vimucyate /
kasyeha viprahāṇena nirvāṇam iti kathyate // Rm_8.34{34} //
kiṃ nu rājā ca caurāś ca syaṃdamānāḥ samudyatāḥ /
no śaknuvanty apāhartuṃ striyo vā puruṣasya ca // Rm_8.35{35} //
kiṃ na dahati saptārciḥ kiṃ na bhinatti mārutaḥ /
kiṃ vā na kledayaṃty āpaḥ kiṃ na kṣīṇaṃ ca bhūmiṣu // Rm_8.36{36} //
imaṃ saṃśayam adyāpi mama tac chetum arhasi /
asmāl lokāt paraṃ lokaṃ ko gato 'tyaṃtavaṃcitaḥ // Rm_8.37{37} //
kiṃ nu hatvā sukhaṃ śete kiṃ ca hatvā na śocati /

kasya caikasya dharmasya vadhaṃ saṃśasi gautama // Rm_8.38{38} //
mayaitad bhagavan pṛṣṭaḥ sarvajño 'si yato sudhīḥ /
tan mama saṃśayaṃ chetuṃ samyag ādeṣṭum arhasi // Rm_8.39{39} //
tayaivaṃ pṛchyamāno 'sau bhagavān sarvavij jinaḥ /
devatāṃ tāṃ samālokya tat praśnottaram abravīt // Rm_8.40{40} //
śṛṇu tvaṃ devate samyak kṛtvā cittaṃ samāhitaṃ /
tavaitat paripṛchāyāḥ pratyuttaram udāhare // Rm_8.41{41} //
ārāmāropakā ye 'tra ye ca vā setukārakāḥ /
prapātodakayānaṃ ca pradadanti pratiśrayaṃ // Rm_8.42{42} //
śraddhāśīlena satyena kṣamayā vītamatsarāḥ /
te narāḥ sugatiṃ yānti te narāḥ svargagāminaḥ // Rm_8.43{43} //
teṣām eva hi martyānāṃ divārātrau niraṃtaraṃ /
avichinnāḥ puṇyadhārāḥ pravarddhyante sadā khalu // Rm_8.44{44} //
daśākuśalakarttāro yena saddharmaniṃdakāḥ /
te narā durgatiṃ yānti bhramanti pāpacāriṇaḥ // Rm_8.45{45} //
ye cātatāyino martyāḥ svakuladharmanaṣṭakāḥ /
te narāḥ patitā yanti narake duḥkhabhāginaḥ // Rm_8.46{46} //
teṣāṃ pāpiṣṭhasatvānāṃ divārātrau niraṃtaraṃ /
avichinnāḥ pāpadhārāḥ pravahante sadā khalu // Rm_8.47{47} //
annado valavān bhogī vastradaḥ śobhito bhavet /
pānadaḥ sukhitaḥ tṛptaś cakṣuṣmān bhavati dīpadaḥ // Rm_8.48{48} //
duṣṭavāg niśitaṃ śastraṃ rāgo hālahalaṃ viṣaṃ /
dveṣaḥ prajvalito vahnir avidyā dāruṇaṃ tamaḥ // Rm_8.49{49} //
gṛhītaṃ yat svayaṃ dattaṃ yad gṛhe tad ihojjhitaṃ /
abhedyaṃ kavacaṃ kṣāntiḥ prajñā tīkṣṇaṃ mahāyudhaṃ // Rm_8.50{50} //
vitarko 'kuśalaś cauraḥ śilaṃ dhanaṃ satāṃ mataṃ /
te eva muṣitā loke yaiḥ śīlaṃ vinipātitaṃ // Rm_8.51{51} //
alpechaḥ satsukhī loke saṃtuṣṭaḥ parameśvaraḥ /
śīlavān bhūṣito nityaṃ naṣṭaśīlo vidaṃvitaḥ // Rm_8.52{52} //
vatsalo vāndhavaḥ puṇyaṃ pāpaṃ duṣṭāśayo ripuḥ /
nārakaṃ dāruṇaṃ duḥkhaṃ skaṃdhābhāvaparaṃ sukhaṃ // Rm_8.53{53} //
kāmāḥ priyā apathyā hi mokṣaḥ pathyo priyaḥ satāṃ /
dveṣaḥ pīḍākaro vyādhiḥ buddha eko bhiṣagvaraḥ // Rm_8.54{54} //
ajñānenāvṛto loko mohanaḥ pravaśīkṛtaḥ /
lobhāt tyajati mitrāṇi saṃgāt svargaṃ na gachati // Rm_8.55{55} //
tyāgān mitrāṇi varddhante maitryā śāmyanti śatravaḥ /
śīlāt svargam avāpnoti jñānān mokṣaṃ su gachati // Rm_8.56{56} //
ichayā badhyate loko nīchayā ca vimucyate /
tṛṣṇāyā viprahāṇena nirvāṇam iti kathyate // Rm_8.57{57} //
puṇyaṃ rājā ca caurāś ca syaṃdamānāḥ samudyatāḥ /

na śaknuvaṃty apāhartuṃ striyo vā puruṣasya ca // Rm_8.58{58} //
puṇyaṃ na dahate vahnir bhinatti ca na mārutaḥ /
puṇyaṃ na kledayaṃty āpo naiva kṣīṇvaṃti bhūmayaḥ // Rm_8.59{59} //
vidyamāneṣu bhogyeṣu puṇyaṃ yena na saṃcitaṃ /
asmāl lokāt paraṃ lokaṃ sa gato 'tyaṃtavaṃcitaḥ // Rm_8.60{60} //
krodhaṃ hatvā sukhaṃ śete krodhaṃ hatvā na śocati /
krodhasyaikasya dharmasya vadhaṃ saṃśāmi sarvadā // Rm_8.61{61} //
etat praśnottaraṃ śrutvā devatāsau pramoditā /
bhagavaṃtaṃ punar natvā prasaṃśyaivam avocata // Rm_8.62{62} //
dhanyo 'si bhagavan buddha sarvapraśnottarapradaḥ /
sarvajño jagatāṃ śāstā ṣaḍabhijño munīśvaraḥ // Rm_8.63{63} //
vīrasya ca na paśyāmi brāhmaṇyaṃ parinirvṛtiṃ /
sarvavīro bhayātītas trātuṃ loke 'bhiśaktibhāg // Rm_8.64{64} //
ity uktvā devatā bhūyaḥ kṛtvā pradakṣiṇatrayaṃ /
natvā pādau munīndrasya tata eva divaṃ yayau // Rm_8.65{6} //
atha te bhikṣavaḥ sarve śrutvā śāstrānudeśitaṃ /
satyam evaṃ parijñāya samyak karmasu cerire // Rm_8.66{66} //
evam etan mahārāja guruṇā me prabhāṣitaṃ /
śrutvā caivaṃ parijñāya saddharme nirato bhava // Rm_8.67{67} //
dharmeṇa sugatiṃ yāyāt pāpena durgatiṃ vrajet /
tasmād dharmaṃ puraskṛtya prajāḥ samyak prapālaya // Rm_8.68{68} //
daśākuśalakarmāṇi tyaktvā saṃvṛtim ācara /
sarvopakaraṇaṃ dānaṃ dātavyaṃ svargavāṃchinā // Rm_8.69{69} //
duṣṭasaṃgaṃ parityajya hatvā rāgaviṣaṃ muhuḥ /
dveṣāgniśamanaṃ kṛtvā hy avidyā saṃpraghātyatāṃ // Rm_8.70{70} //
kāmavitarkatāṃ tyaktvā bodhipraṇidhicetasā /
trikāyaśodhanaṃ kṛtvā śīladhanam upārjyatāṃ // Rm_8.71{71} //
skaṃdhābhāvaṃ parijñāya matvā duṣṭāśayaṃ ripuṃ /
kṣamāsv āvaraṇaṃ dhṛtvā duṣṭasaṃghān vijīyatāṃ // Rm_8.72{72} //
māradharmān vinirjitya saṃbodhidharmasādhane /
dhairyavīryamahotsāhair udyamaṃ kriyatāṃ sadā // Rm_8.73{(73)} //
kleśamānamadāñ jitvā kṛtvā cittaṃ samāhitaṃ /
sarvasatvahitārtheṣu dhyātāṃ bodhisādhanaṃ // Rm_8.74{(74)} //
lokaṃ māyāsamudbhūtam ajñānatamasāvṛtaṃ /
dṛṣṭvā prajñāpradīpena preryatāṃ sugateḥ pathi // Rm_8.75{(75)} //
evaṃ rājan bhavān matvā duṣṭasaṃgān vivarjayet /
satsaṃgaṃ nirato nityaṃ triratnasevako bhava // Rm_8.76{(76)} //
sarvā api prajāś caivaṃ paribodhya prayatnataḥ /
preraṇīyā tvayā rājan saṃvṛtticaraṇe sadā // Rm_8.77{(77)} //
evaṃ matvā bhavāṃ rājā saṃsārasāram āpnuvan /

kramād bodhicarī pūrya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_8.78{(78)} //
ity etad guruṇādiṣṭam upaguptena bhikṣuṇā /
śrutvā tatheti rājāsāv abhyanaṃdat saparṣikāḥ // Rm_8.79{(79)} //
devatāparipṛchākhyasūtraṃ śṛṇvaṃti ye mudā /
śrāvayaṃti ca te saukhyaṃ bhuktvā yāṃti sukhāvatīṃ // Rm_8.80{(80)} //
++ iti devatāparipṛchāsūtraṃ samāptaṃ ++
IX Śuklāvadāna
athāśoko nareṃdraś ca kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punaḥ śrotuṃ samarthayat // Rm_9.1{(1)} //
bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇādiṣṭaṃ tan mamākhyātum arhasi // Rm_9.2{(2)} //
iti pṛṣṭe nṛpeṇāsauv upagupto jināṃśajaḥ /
tam aśokaṃ mahīnāthaṃ saṃnirīkṣya samabravīt // Rm_9.3{(3)} //
śṛṇu vakṣyāmi te rājaṃ yathā me guruṇoditaṃ /
śrutvaitad bhavatāpy evaṃ karttavyaṃ dharmam ādarāt // Rm_9.4{(4)} //
puraikasamaye rājaṃ śākyasiṃho dayāṃbudhiḥ /
sarvajño dharmarāṇ nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ // Rm_9.5{(5)} //
sarvavidyādhipo buddhaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
jino 'rhan sugato buddhas tathāgato vināyakaḥ // Rm_9.6{(6)} //
bhagavān satvahitārthena pure kapilavastuni /
nyagrodhamaṇḍitodyāne karaṇḍakanivāpake // Rm_9.7{(7)} //
śrāvakabhikṣusaṃghaiś ca bodhisatvagaṇaiḥ saha /
saddharmadeśanāṃ kartuṃ vijahāra jināśrame // Rm_9.8{(8)} //
tad dharmaṃ śrotum āyātair upāsakaiś ca cailakaiḥ /
devāsuragaṇaiś cāpi caturbhi lokapālakaiḥ // Rm_9.9{(9)} //
cāturvarṇṇyair manuṣyaiś ca paurajānapadādibhiḥ /
saṃbodhicaraṇotsāhaiḥ saddharmaguṇalālasaiḥ // Rm_9.10{(10)} //
satkṛto pūjitaś caivaṃ parivṛtya puraskṛtaḥ /
bhagavān sa sabhāmadhye siṃhāsanasthito vabhau // Rm_9.11{(11)} //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā sabhāṃ tāṃ samupasthitāṃ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_9.12{(12)} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāś ca moditāḥ /
tathainaṃ śrīghanaṃ nityaṃ bhejire dharmalālasāḥ // Rm_9.13{(13)} //
tasmiṃś ca samaye tatra pure kapilavastuni /
rohiṇākhyo mahāchākyo dhanāḍhyo dhanadopamaḥ // Rm_9.14{(14)} //
mahābhogo mahāśrāddhaḥ suviśālaparigrahaḥ /
dātā sādhur mahā dhīraḥ pratyuvāsa sukhānvitaḥ // Rm_9.15{15} //
samaye tena śākyena svakulasadṛśāt kulāt /
bhāryā nītā subhadrāṅgī svakuladharmacāriṇī // Rm_9.16{16} //
tato 'sau rohiṇaḥ śākyas tayaiva kāntayā saha /

mahāragānurāgeṇa rarāma paricārayan // Rm_9.17{17} //
tasyaivaṃ ramamāṇasya kṛīḍato 'py anurāgataḥ /
na putro na sutā vāpi sucireṇāpy ajāyata // Rm_9.18{18} //
tato 'sau rohiṇaḥ putrīputralābhe samutsukaḥ /
putracintāparaḥ koṣṭhe sthitvaivaṃ ca vyacintayat // Rm_9.19{19} //
īyatsaṃpad gṛhe me 'sti na ca putrasutāpi na /
etā me saṃpado rājā mamātyayād grahīṣyati // Rm_9.20{20} //
hā me saṃpad vinaṣṭā syāt paratrāpi gatir na hi /
vyarthas majjanma saṃsāre yato me santatir na hi // Rm_9.21{21} //
ko me kuryāc ca saṃskāraṃ kaś ca piṇḍaṃ pradāsyati /
kutrāhaṃ śaraṇaṃ yāyāṃ hā daivanihato 'smy ahaṃ // Rm_9.22{22} //
iti cintāviṣaṇṇo 'sau śokāgāre vyavasthitaḥ // Rm_9.23{23} //
kapolaṃ svakare dhṛtvā tasthau bhogyanirutsukaḥ /
evaṃ cintāsamākrāntaṃ rohiṇaṃ taṃ nirutsukaṃ // Rm_9.24{24} //
dṛṣṭvā sarve suhṛnmitrā vāndhavāś ca vyabodhayan /
kim evaṃ tiṣṭhase bhadra kiṃ ca duḥkhaṃ prajāyate // Rm_9.25{25} //
vaktavyaṃ cet tathāsmākaṃ vaktum arhasi sarvathā /
iti pṛṣṭe ca taiḥ sarvair vandhumitrasuhṛjjanaiḥ // Rm_9.26{26} //
rohiṇo 'sau puras teṣāṃ sarvam evam abhāṣata /
bhavantaḥ śṛṇuta sarve kathyate duḥkhatā mayā // Rm_9.27{27} //
mahatī me gṛhe saṃpad asyā bhoktā na vidyate /
kathaṃ me vidyate vaṃśas tat prakāraṃ na manyate // Rm_9.28{28} //
yadi vo 'sti mayi snehas tad upāyaṃ pracakṣyatāṃ /
evaṃ tenārthitaṃ śrutvā sarve te snehavaṃdhitāḥ // Rm_9.29{29} //
tasya vaṃśasamutpatter upāyaṃ samupādiśan /
mā kārṣīḥ śokatāṃ bhadra tad upāyaṃ nu vidyate // Rm_9.30{30} //
devatārādhanāṃ kṛtvā yācasva putram ātmanā /
avaśyaṃ devatānāṃ te prasannānāṃ prasādataḥ // Rm_9.31{31} //
putro vā duhitā vāpi bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
ity etat taiḥ samādiṣṭaṃ śrutvāsau rohiṇo mudā // Rm_9.32{32} //
devatārādhanāṃ kartuṃ prayatātmā samārabhat /
pūjāṅgaiḥ pūjāyitvā ca brāhmaṇaṃ harim īśvaraṃ // Rm_9.33{33} //
iṃdrādilokapālāñ ca saṃtatiṃ samayācata /
evaṃ putrābhinandī sa sadāraḥ vaṃśakāmyayā // Rm_9.34{34} //
devatārādhanaṃ kṛtvā tasthau nityaṃ samutsukaḥ /
tathāpi tasya śākyasya svadaivaparimāṇataḥ // Rm_9.35{35} //
na putro na ca putrī vā suciram apy ajāyata /
tato 'sau rohiṇaḥ śākyo devatāsu nirāśayā // Rm_9.36{36} //
putravāṃchāviraktātmā tasthau gehe nirutsavaḥ /
asti caiṣa mahārāja pravādo laukikodbhavaḥ // Rm_9.37{37} //

yad devatāprasādena jāyate saṃtatiḥ khalu /
evaṃ ced vā tathā rājann ekaikasya bhavet khalu // Rm_9.38{38} //
yathā putrasahasraṃ vā nṛpasya cakravarttinaḥ /
api tu saṃmukhībhāvāt tristhānānāṃ nṛpeśvara // Rm_9.39{39} //
putrā vāpi sutāś cāpi jāyaṃte prāṇināṃ khalu /
tadyathā pitarau raktau kalyā cartumatī prasūḥ /
gaṃdharvaḥ prasthitaḥ kāle tadā garbhe samudbhavet // Rm_9.40{40} //
tataś ca samaye tasya rohiṇasyānurāgiṇaḥ /
bhāryyā kalyāvatībhūtā snātvā ratiṃ samārabhat // Rm_9.41{41} //
tadaikā devatā svargāc cyutvā karmānubhoginī /
tasya śākyasya bhāryyāyā garbhe sā samupāviśat // Rm_9.42{42} //
tataḥ svāpannasatvā sā matvā garbhasamudbhavaṃ /
svāmino 'gre rahaḥ sthitvā harṣitaivaṃ nyavedayat // Rm_9.43{43} //
svāminn āpannasatvāsmi vaṃśa āvāṃ samudbhavet /
tad bhavān sarvakṛyāni kārayatv anumoditaḥ // Rm_9.44{44} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā rohiṇo 'sau pramoditaḥ /
bhāryāṃ tāṃ garbhiṇīṃ dṛṣṭvā saṃsmitaḥ pratyabhāṣata // Rm_9.45{45} //
satyaṃ me bhāṣitaṃ bhadre matvā bhava samāhitā // Rm_9.46{45!} //
pramādam atra mā kārṣī yadi snehāsti te mayi /
evaṃ te kuśalaṃ bhadre yadi putraṃ janiṣyasi // Rm_9.47{46} //
tadā niṣkāśayāmi tvāṃ yadi putrīṃ janiṣyasi /
iti bhartur vacaḥ śrutvā sā strī vivṛddhadohadā /
bhartur viyogaśaṃkārttā babhūva parikheṭitā // Rm_9.48{47} //
yāvat sā samaye sūta dārikāṃ divyasuṃdarīṃ /
śuklavastraparītāṅgāṃ garbhamalāviliptitāṃ // Rm_9.49{48} //
tatas tāṃ dārikāṃ jātāṃ śrutvāsau rohiṇo ruṣā /
pratyākhyātuṃ svayaṃ bhāryāṃ viveśa sūtikāgṛhe // Rm_9.50{49} //
prajāpatyā tayā bhartur upanītā puraḥ sutā /
śuklavastraparītāṅgā bhadrāṅgī divyasuṃdarī // Rm_9.51{50} //
tataḥ sa rohiṇo dṛṣṭvā tāṃ sutāṃ divyasuṃdarīṃ /
śuklavastraparītāṅgāṃ paravismayam āyayau // Rm_9.52{51} //
aho bhāgyān mayā labdhā suteyaṃ bhadrarūpiṇī /
yad eṣā sahajaiḥ śuklavastraiḥ prāvṛtya jāyate // Rm_9.53{52} //
tasmān nūnaṃ iyaṃ sākṣād devakanyāvatāritā /
saddharmacāriṇī bhadrā bhaviṣyati na saṃśayaḥ // Rm_9.54{53} //
ity uktvāsau pitā śākyaḥ paśyaṃs tāṃ dārikāṃ cirāt /
atṛpto niścalākṣaś ca tasthau saṃmūrchito yathā // Rm_9.55{54} //
tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ mudā /
tan nāmakaraṇaṃ tasyās tān punaḥ sa samabravīt // Rm_9.56{55} //
bhavanto 'syāḥ sutāyā me bhadrāṅgyā anurūpataḥ /

nāmadheyaṃ prasiddhena karttavyaṃ kriyatāṃ śubhaṃ // Rm_9.57{56} //
iti tenārthite tasyāḥ sarve te jātayas tathā /
sahajaśuklavastrāṅgaṃ dṛṣṭvaivaṃ saṃvabhāṣire // Rm_9.58{57} //
yad iyaṃ dārikā saumyā bhadrāṃgī divyasuṃdarī /
śuklavastrāvṛtā jātā tac chukleti prasidhyatu // Rm_9.59{58} //
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te jñātayas tathā /
rohiṇaṃ taṃ samāmaṃtrya tathaivaṃ samudāharat // Rm_9.60{59} //
yad iyaṃ te sutā bhadra bhadrāṅgī divyasuṃdarī /
śuklavastrāvṛtā jātā tac chukleti pracakṣyatāṃ // Rm_9.61{60} //
tathety anumataṃ kṛtvā tena pitrā prasāditā /
śuklā sā duhitāṣṭāsu dhātrīṣu samupārpitā // Rm_9.62{61} //
tatas tāsāṃ ca dhātrīṇām upacārapracārataḥ /
varddhitābhūt suramyāṅgī hradastham iva paṃkajaṃ // Rm_9.63{62} //
yathā yathā ca sā śuklā parivṛddhābhavat kramāt /
tathā tathā ca tad vastraṃ vavṛddhe nirmalī 'bhavat // Rm_9.64{63} //
na ca kāyo 'py abhūt tasmāt malābhiliptadurbhagaḥ /
vabhau tu nirmalaḥ śuddhaḥ sugaṃdhiparivāhakaḥ // Rm_9.65{64} //
yadā sā dārikā śuklā parivṛddhā kramād abhūt /
kumārī sarvalokānāṃ manonetrābhihāriṇī // Rm_9.66{65} //
tataḥ sā śikṣituṃ vidyā guruṇāṃ samupāśritā /
śikṣitvā kramaśo vidyāṃ pāram āśu yayau sudhīḥ // Rm_9.67{66} //
tadā ye ye ca tāṃ śuklām apaśyad divyasuṃdarīṃ /
te te sarve 'pi paśyanto vismitā moham āyayuḥ // Rm_9.68{67} //
tatas te brāhmaṇādyāś ca tadguṇākṛṣṭamānasāḥ /
svasvadūtena tāṃ śuklāṃ rohiṇaṃ prārthayan muhuḥ // Rm_9.69{68} //
jātiśreṣṭho hy ahaṃ vipras tac chuklāṃ me dātum arhasi /
iti tāṃ brāhmaṇaputrā rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm_9.70{[69]} //
rājaputro 'smy ahaṃ vīras tat sutā me pradīyatāṃ /
iti rājakumārās taṃ rohiṇaṃ tāṃ samarthayan // Rm_9.71{[70]} //
ahaṃ vaiśyaḥ prajābhartā tac chuklāṃ me dātum arhasi /
iti vaiśyakumārās tāṃ rohiṇaṃ prārthayari muhuḥ // Rm_9.72{[71]} //
ahaṃ maṃtrisuto vijñas tac chuklā me pradīyatāṃ /
iti maṃtrisutāḥ sarve rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm_9.73{71!} //
mahāmātyasuto 'haṃ hi tac chuklāṃ me prayachatāṃ /
ity āmātyakumārās tāṃ rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm_9.74{72} //
evam anye 'pi lokāś ca rūpadravyābhimāninaḥ /
svasvadūtena tāṃ śuklāṃ rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm_9.75{73} //
evaṃ sarvaiś ca tair nityaiḥ prārthyamāno mahājanaiḥ /
rohiṇaḥ sa viṣaṇṇātmā sthitvaivaṃ ca vyacintayat // Rm_9.76{74} //
hā me duḥkhāni jātāni katham atra pratikriyā /

sarvathāhaṃ praṇaṣṭaḥ syāṃ sutayāḥ kāraṇe 'dhunā // Rm_9.77{75} //
yady ekasmai pradāsyāmi sutām etāṃ manoharāṃ /
anye sarve 'pi me vairā bhaviṣyaṃti tadā khalu // Rm_9.78{76} //
avaśyaṃ me sutā hīyaṃ vairiṇī māṃ haniṣyati /
evaṃ duḥkhānudāyinyā putryāpi kiṃ mamaitayā // Rm_9.79{77} //
iti cintāviṣaṇṇo 'sau tac cintākulamānasaḥ /
kapolaṃ svakare sthāpya tasthau koṣṭhe nirutsavaḥ // Rm_9.80{78} //
evaṃ cintāvibhinnāsyaṃ pitaraṃ taṃ viṣādinaṃ /
sā śuklā duhitā dṛṣṭvā praṇatvaivam abhāṣata // Rm_9.81{79} //
kim evaṃ tiṣṭhase tāta kiṃ te duḥkhaṃ nu jāyate /
kathyatāṃ tad yadi sneho mayi te varttate pitaḥ // Rm_9.82{80} //
iti putryā vacaḥ śrutvā pitā sa ruṣitāśayaḥ /
niḥsnehas tāṃ sutāṃ śuklāṃ dṛṣṭvaivaṃ paryyabhāṣata // Rm_9.83{81} //
tvan nimitte mahad duḥkhaṃ jāyate me kuputrike /
kiṃ tavāgre kathitvaitaṃ yato naiva pratikriyā // Rm_9.84{82} //
avaśyaṃ tvaṃ sutā śatruḥ sarvathā māṃ haniṣyasi /
evaṃ duḥkhābhidāyinyā putryāpi kiṃ mama tvayā // Rm_9.85{83} //
iti pitroditaṃ śrutvā sā śuklā prahatāśayā /
sahasā pitaraṃ natvā rudaṃtyaivaṃ abhāṣata /
tāta kiṃ me nimittena duḥkhaṃ te jāyate kathaṃ /
sarvathaitat pravaktavyaṃ yadi te 'haṃ sutātmajā /
tad upāyaṃ kariṣyāmi yena duḥkhaṃ nihanyate // Rm_9.86{84} //
tad etat sarvathā tāta mamāgre vaktum arhasi /
iti putryodite bhūyaḥ pitāsau rohiṇo 'vadat // Rm_9.87{85} //
tat kin te kathyate putri yato nāsti pratikriyā /
bahavaḥ prārthayitāras tava rājasutādayaḥ // Rm_9.88{86} //
kumārā brāhmaṇā vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtrinaṃdanāḥ /
amātyanaṃdanāś cāpi sārthavāhasutādayaḥ // Rm_9.89{87} //
evam anye 'pi ye cānyā guṇadravyābhimānitāḥ /
paurikā grāmikāś cāpi kularūpābhimānikāḥ // Rm_9.90{88} //
etaiḥ sarvair ahaṃ nityaṃ sumudritas tvadarthibhiḥ /
katham atra kariṣyāmi cetanā me na vidyate // Rm_9.91{89} //
tvam evaikā hi me putrī bahavo yācakāś ca te /
ekasmai yadi dāsyāmi sarve 'nye syur mamāhitāḥ // Rm_9.92{90} //
atas tvāṃ khaṇḍaśaḥ kṛtvā sarvebhyo 'py arpaye ca vai /
evaṃ tu kriyamāṇe me kuśalatvaṃ bhaviṣyati // Rm_9.93{91} //
anyathā ced bhaven naiva kuśalaṃ me sadāpi hi /
iti pitroditaṃ śrutvā śuklā sā mṛtyuśaṃkita // Rm_9.94{92} //
moditeva pituḥ pādau praṇatvaivam abhāṣata /
prasīda mā kṛthāḥ khedaṃ mamaitat kāraṇe pitaḥ // Rm_9.95{93} //

tathāhaṃ te kariṣyāmi yathā doṣo na vidyate /
nāhaṃ kāmārthinī tāta tad anujñāṃ pradehi me // Rm_9.96{94} //
pravrajitvā cariṣyāmi bhagavacchāsane vrataṃ /
ity etad bhāṣitaṃ putryā śrutvāsau rohiṇaḥ pitā // Rm_9.97{95} //
putrīviyogam āśaṃkya punar evam abhāṣata /
mā kṛthāḥ sarvathā putri pravrajyācaraṇe manaḥ // Rm_9.98{96} //
tvaṃ strī vālā na śaknuyāḥ pravrajyāṃ carituṃ sute /
pravrajyāyāṃ vrataṃ kaṣṭaṃ puruṣair api duṣkaraṃ // Rm_9.99{97} //
tvaṃ tu vālā subhadrāṃgī komalā divyasuṃdarī /
kathaṃ tad duṣkarasthāne vrataṃ kartuṃ saheḥ sute // Rm_9.100{98} //
tan mā kṛthās tathā vāle pravrajyāyāṃ manas tyaja /
yadi kāmārthinī nāsi kasmai cid dāsyate na hi // Rm_9.101{99} //
tat putri svagṛhe sthitvā vrataṃ dhṛtvā sukhaṃ vasa /
yadi kāmārthinī vāsi putri teṣāṃ tvadarthināṃ // Rm_9.102{100} //
svayaṃvaravidhiṃ kṛtvā svayaṃ vara yam ichasi /
tadā me dūṣaṇaṃ nāsti tavāpi dūṣaṇaṃ na hi // Rm_9.103{1} //
sarvatrāpi hi lokeṣu vidhir eṣa pravarttate /
tasmāt teṣāṃ kumārāṇāṃ patiṃ bhadraṃ svayaṃ vara // Rm_9.104{2} //
tenaiva patinā sārddhaṃ vrataṃ kṛtvā sukhaṃ cara /
tadā santatim utpādya bhuktvā bhogyaṃ yathā sukhaṃ // Rm_9.105{3} //
saṃvṛtticaraṇaṃ kṛtvā tathānte svargam āpnuyāḥ /
tenaivaṃ mā kṛthāḥ putri pravrajyācaraṇe manaḥ // Rm_9.106{4} //
kiṃ te pravrajyayā siddhyen mahadduṣkaracaryyayā /
ity ukte janakenāsau śuklā kāmaparāṅmukhā // Rm_9.107{5} //
saddharmacaraṇaprepsuḥ pitaram evam abravīt /
nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbodhipadavāṃchinī // Rm_9.108{6} //
tasmād bhogyāny api tyaktvā caritum ichāmi sadvrataṃ /
sabhayāḥ saraṇāḥ kāmāḥ sakleśāś ca viṣopamāḥ // Rm_9.109{7} //
tasmāt kāme na me vāṃchā nirvāṇe eva me manaḥ /
sadevāsuramānuṣyā ye satvāḥ kāmarāgiṇaḥ // Rm_9.110{8} //
sarve te kleśitāś cāndhāś caranti pātakeṣv api /
kṛtvā te pātakāny evaṃ gachanti durgatiṣv api // Rm_9.111{9} //
vividhāni ca duḥkhāni bhuṃjate narakāsthitāḥ /
brāhmaṇā api dhīrāś ca vaidikā brahmacāriṇaḥ // Rm_9.112{10} //
te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchaṃti durgatiṃ /
tapasvino mahābhijñāḥ śuddhātmānā jitendriyāḥ /
te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchaṃti durgatiṃ /
yatayo yoginaś cāpi nirgraṃthāś ca digaṃvarāḥ // Rm_9.113{11} //
te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchanti durgatiṃ /
rājānaḥ kṣatriyāś cāpi kṛtvā yuddhaṃ parasparaṃ // Rm_9.114{12} //

āhave nidhanaṃ yānti tad api kāmakāraṇe /
amātyā maṃtriṇaś cāpi mārayanti parārdhinaḥ // Rm_9.115{13} //
tatpāpair durgatiṃ yānti tad api kāmahetunā /
yodhāraś ca mahāvīrā yuddhaṃ kṛtvā parasparaṃ // Rm_9.116{14} //
saṃgrāme nidhanaṃ yānti tad api kāmakāraṇe /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca ratnadravyātilālasāḥ // Rm_9.117{15} //
samudre patitāḥ kecin mṛtāḥ kecic ca jaṃgale /
kecin mṛtā mahāraṇye cauraiḥ kecid upadrutāḥ // Rm_9.118{16} //
kṣutpipāsāhatāḥ kecin mṛtā mārge rujānvitāḥ /
śītavātātapākrāntā mṛtā kecic chramāturāḥ // Rm_9.119{17} //
kecid gṛhagatā eva mṛtāḥ kecic ca roginaḥ /
kecid bhāraṃ vahantaś ca mṛtāḥ kecid bhayānvitāḥ // Rm_9.120{18} //
jantubhiḥ khāditāḥ kecit tat sarvaṃ kāmahetunā /
kṛṣiṇaś ca dinaṃ yāvat kṣatrakarmasamudyatāḥ // Rm_9.121{19} //
dinānte gṛham agatya śerate te mṛtā iva /
evam anye 'pi lokāś ca śilpipreṣyajanādayaḥ // Rm_9.122{20} //
dāsadāsījanāś cāpi svasvakarmasamudyatāḥ /
evaṃ nityam aviśrāntaṃ kuṭuṃvadhanasādhane // Rm_9.123{21} //
vahaṃti kheditāḥ kleśaṃ tat sarvaṃ kāmahetunā /
evaṃ caurādiduṣṭāś ca paradravyāpahāriṇaḥ // Rm_9.124{22} //
pātakāny api kurvanti tad api kāmakāraṇe /
kecic ca paradravyāṇi haranti hārayanti ca // Rm_9.125{23} //
kecid dhatvāpi sarvaṃ haranti krūramānasāḥ /
dhanārthe kiṃ na kurvanti duṣṭā lubdhāś ca nirdayāḥ // Rm_9.126{24} //
praghnanti pitarau kecit te 'pi ghnanti gurūn api /
kecid vighnanti mitrāṇi jñātivandhujanān api // Rm_9.127{[125]} //
patnīputraduhitṝś ca bhrātrīṃś ca bhāginīr api /
kecid ghnanti sahāyāṃś ca dāsadāsījanāny api // Rm_9.128{26} //
bālān vṛddhāṃś ca nārīṃś ca tat sarvaṃ kāmakāraṇe /
kecic ca prāṇinaḥ pakṣimṛgamatsyādijantukān // Rm_9.129{27} //
hatvā khādanti pāpiṣṭhās tad api kāmakāraṇe /
evaṃ tiryyaggaṇāś cāpi pakṣisiṃhādijantavaḥ // Rm_9.130{28} //
parasparaṃ nihatyaivaṃ khādanti kāmahetunā /
evaṃ śathāvaṃcayantas trāsayanto 'pi vālakān // Rm_9.131{29} //
adattaṃ pratigṛhnanti tad api kāmakāraṇāt /
mithyākāmaratāḥ kecit paradārāṃś ca kāminīḥ // Rm_9.132{30} //
haranti chadmanā cāpi tad api kāmakāraṇe /
yac ca mṛṣāvadaṃto 'pi parakāryyābhighāṭakāḥ // Rm_9.133{31} //
sādhayanti svakāryāṇi tad api kāmahetunā /
yac ca piśunavādena suhṛnmitrānucāriṇāṃ /

virodhaṃ kārayanty evaṃ tad api kāmahetunā // Rm_9.134{[132]} //
yac ca pāruṣyavādena gurusādhujanān api /
paribhāṣya vinindanti tad api kāmakāraṇe // Rm_9.135{[133]} //
yat saṃbhinnapralāpena suhṛnmitrānuyāyināṃ /
cittāni bhedayanty evaṃ tad api kāmakāraṇe // Rm_9.136{[134]} //
yac ca māyānurāgeṇa sādhūnāṃ dharmacāriṇāṃ /
prabhedayanti cittāni tad api kāmahetunā // Rm_9.137{[135]} //
yad īrṣyāmatsarālīḍhā dṛṣṭvā paraguṇarddhitāṃ /
vyāpādaṃ cintayanty evaṃ tad api kāmakāraṇe // Rm_9.138{[136]} //
yan mithyādṛṣṭikā loke sarvadharmaprahāsikāḥ /
bhogyāni bhuṃjate hṛtvā tad api kāmakāraṇe // Rm_9.139{[137]} //
kecij jātiparibhraṣṭā nīcajātiprasaṃgatāḥ /
svakuladharmabhraṣṭāś ca tad api kāmakāraṇe // Rm_9.140{[138]} //
evaṃ sarve 'pi satvāś ca sadgatiparivartinaḥ /
kāmarthe kleśitātmāno bhramanti durgatau sadā // Rm_9.141{[139]} //
evaṃ yāvanti duḥkhāni saṃsāre ṣaḍgatiṣv api /
tāni sarvāṇi satvānāṃ jāyante kāmahetunā // Rm_9.142{[130]} //
evaṃ matvā tu ye vijñāḥ kāmaṃ tyaktvā virāgiṇaḥ /
pravrajitvā suniḥkleśā brahmacaryyaṃ caranti te // Rm_9.143{[131]} //
tato me sabhaye kāme saraṇe ca viṣopame /
vidvadbhir garhite tāta manovāṃchā na varttate // Rm_9.144{32} //
tatpravrajyāṃ samāśritya bhagavaccharaṇaṃ gatā /
brahmacaryyaṃ caritvāhaṃ prāptum ichāmi nirvṛtiṃ // Rm_9.145{33} //
buddho hi jagatāṃ śāstā dharmarājo vināyakaḥ /
tat tasya śaraṇe gatvā caritum ichāmi saccarīṃ // Rm_9.146{34} //
yady asti te mayi snehaḥ saddharme cānurāgatā /
tad anumodanāṃ kṛtvānujñāṃ me dātum arhasi // Rm_9.147{35} //
yadi tu saugate dharme 'py anujñāṃ me dadāsi na /
tīrthayātrāṃ bhramiṣyāmi sarvadāhaṃ virāginī // Rm_9.148{36} //
iti putrīvacaḥ śrutya śākyo 'sau rohiṇaḥ pitā /
sutādharmaviyogatvaṃ vijñāyaivam acintayat // Rm_9.149{37} //
yad iyaṃ me sutā bhadrā nirāśravā virāginī /
avaśyaṃ svagṛhaṃ tyaktvā pravrajet sarvathā khalu // Rm_9.150{38} //
avaśyaṃ me 'nayā putryā viyogaṃ sarvathā bhavet /
sarvathā hy anivāryyeyaṃ vrajatu saugatāśrame // Rm_9.151{39} //
yadāyaṃ saugate dharme pravrajitvā nirāśravā /
brahmacaryyaṃ caraty evaṃ tato nirvṛtim āpnuyāt // Rm_9.152{40} //
yad iyaṃ me sutā kāntā subhadrā divyasuṃdarī /
yadi gehaṃ parityaktvā tīrthayātrāṃ kariṣyati // Rm_9.153{41} //
tadā nūnam iyaṃ bhrāṃtā tīrthikadharmasaṃratā /