રત્નમાલાવદાન · ભાગ 6180

ઇતિ તેન સુરેન્દ્રેણ સમાદિષ્ટં હિતાર્થિના ।
શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ તે દેવાસ્ તથેત્ય્ ઉક્ત્વા નનન્દિરે ॥ ર્મ્_6.110{10} ॥
તદા સર્વે ઽપિ દેવાશ્ ચ ત્રિરત્નં શરણં ગતાઃ ।
સર્વદાનુસ્મરન્તશ્ ચ સત્કૃત્યૈવં પ્રભેજિરે ॥ ર્મ્_6.111{11} ॥
એવં દેવાસ્ તદા યે યે ત્રિરત્નશરણં ગતાઃ ।
તે તે સ્વર્ગાદ્ અપિ ચ્યુત્વા નૈવાગછન્ન્ અધોગતિં ॥ ર્મ્_6.112{12} ॥
તત ઊર્દ્ધ્વં સમુદ્ગમ્ય પ્રાગછંસ્ તુષિતાલયે ।
ત્રિરત્નશરણં યાતા મૈત્રેયં સમુપાશ્રયન્ ॥ ર્મ્_6.113{13} ॥
તથા શક્રશ્ ચ તાન્ સર્વાન્ મૈત્રેયસમુપાશ્રિતાન્ ।
દૃષ્ટ્વાનુમોદનાં કુર્વન્ પ્રાભ્યનન્દત્ સુરૈઃ સહ ॥ ર્મ્_6.114{14} ॥
ઇતિ મે ગુરુણા ખ્યાતં તથા તે વક્ષ્યતે મયા ।
એવં મત્વા મહારાજ ત્રિરત્નશરણં વ્રજ ॥ ર્મ્_6.115{15} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં સર્વત્રાપિ ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ક્રમાદ્ બોધિચરીઃ પ્રાપ્ય સંબોધિપદમ્ આપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_6.116{16} ॥
પ્રજાશ્ ચાપિ મહારાજ બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
ત્રિરત્નશરણે સ્થાપ્ય ત્વયા ધર્મપ્રવૃદ્ધયે ॥ ર્મ્_6.117{17} ॥
ઇત્ય્ એવમ્ ઉપગુપ્તેન સમાદિષ્ટં સુભાષિતં ।
શ્રુત્વા રાજા તથેત્ય્ એવં પ્રાન્વમોદત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_6.118{18} ॥
યે પુણ્યપ્રાપ્તુકામાસ્ તદ્ ઇદમ્ અવિરતં સૂકરીકાવદાનં ।
શૃણ્વન્તિ શ્રવયન્તિ પ્રમુદિતમનસા દુર્ગતિં તે ન યાન્તિ ।
નિર્જિત્ય ક્લેશસંઘાંસ્ ત્રિગુણહિતકરા બોધિચર્ય્યાનુરક્તા ।
મૈત્રેયં બોધિસત્વં તુષિતભુવનાગાઃ સંભજન્તિ પ્રકામં ॥ ર્મ્_6.119{19} ॥
++ ઇતિ રત્નાવદાનમાલાયાં સૂકર્ય્યવદાનં સમાપ્તં ++
વિઇ વપુષ્મત્કુમારાવદાન
અથશોકો મહીપાલઃ કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_7.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
સર્વસત્વહિતાર્થાય તત્ સમાદેષ્ટુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_7.2{2} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન રાજ્ઞાશોકેન ભૂભુજા ।
ઉપગુપ્તો યતિશ્ ચાસૌ દૃષ્ટ્વા તં નૃપમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_7.3{3} ॥
સાધુ રાજન્ સમાધાય શ્રૂયતાં પુણ્યવૃદ્ધયે ।
યથા મે ગુરુણા ખ્યાતં તથા તે વક્ષ્યતે મયા ॥ ર્મ્_7.4{4} ॥
પુરાસીદ્ ભગવાન્ બુદ્ધઃ શ્રીઘનઃ શક્યકેશરી ।
સર્વવિદ્યાગુણાચાર્ય્યસ્ ત્રૈધાતુકવિનાયકઃ ॥ ર્મ્_7.5{5} ॥
સુગતો ઽર્હન્ મહાભિજ્ઞો ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ।
જિનઃ સમન્તભદ્રાંશશ્ ચતુર્બ્રહ્મવિહારકઃ ॥ ર્મ્_7.6{6} ॥
સ એકસમયે તત્ર કપિલાખ્યે પુરોત્તમે ।
ન્યગ્રોધારમકે રમ્યે વ્યહરચ્ છ્રાવકૈઃ સહ ॥ ર્મ્_7.7{7} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર ધર્મ્મં શ્રોતું સમાગતાઃ ।
દેવાસુરમહારાજા યક્ષગંધર્વકિન્નરાઃ ॥ ર્મ્_7.8{8} ॥

ગરુડા નાગરાજાશ્ ચ સિદ્ધવિદ્યાધરા ગ્રહાઃ ।
યોગિનો યતયશ્ ચાપિ મુનયો બ્રહ્મચારિણઃ ॥ ર્મ્_7.9{9} ॥
રાજાનઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચાપિ વૈશ્યામાત્યાશ્ ચ મંત્રિણઃ ।
શ્રેષ્ઠિનઃ સાર્થવાહાશ્ ચ પૌરા જાનપદા અપિ ॥ ર્મ્_7.10{10} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ સત્વાશ્ ચ યે સદ્ધર્મગુણવાંછિનઃ ।
તે સર્વે સમુપાગત્ય વંદિત્વા તં મુનીશ્વરં ॥ ર્મ્_7.11{11} ॥
પૂજયિત્વા પુરસ્કૃત્ય પરિવૃત્ય સમન્તતઃ ।
કૃતાંજલિપુટો ધર્મં શ્રોતું સમુપતસ્થિરે ॥ ર્મ્_7.12{12} ॥
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ ધર્મકાંક્ષિણઃ ।
આદિમધ્યાંતકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_7.13{13} ॥
તં ચ ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે તે સંપ્રમોદિતાઃ ।
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા નિત્યં ભજન્ત ઉપતસ્થિરે ॥ ર્મ્_7.14{14} ॥
ભગવાંશ્ ચ તથા નિત્યં સર્વસત્વહિતાર્થતઃ ।
સદ્ધર્મદેશનાં કૃત્વા વ્યહરત્ સાંઘિકૈઃ સહ ॥ ર્મ્_7.15{15} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર પુરે કપિલવસ્તુનિ ।
આસીચ્ છાક્યો મહાસાધુર્ મહાભોગો મહાધનઃ ॥ ર્મ્_7.16{16} ॥
તેન કલત્રમ્ આનીતં સ્વકુલસદૃશાત્ કુલાત્ ।
તયા સ કાન્તયા સાર્દ્ધં રરામ પરિચારયન્ ॥ ર્મ્_7.17{17} ॥
તસ્યૈવં રમમાણસ્ય સા ભાર્યાસીત્ સુગર્ભિણી ।
તતો ઽસૌ સમયે ઽસૂત દારકં દિવ્યસુંદરં ॥ ર્મ્_7.18{18} ॥
મર્ત્યાતિક્રાન્તવર્ણાભં દિવ્યકલ્પસુવર્ણિતં ।
સૂક્ષ્મછવિં સુભદ્રાંગં ગૌરવર્ણં મનોહરં ॥ ર્મ્_7.19{19} ॥
મહેશાખ્યં મનાપં ચ દર્શનીયં પ્રસાદિકં ।
અભિરૂપં સુપુષ્ટાંગં સર્વલક્ષણમણ્ડિતં ॥ ર્મ્_7.20{20} ॥
તત્રાસૌ જનકો દૃષ્ટ્વા દારકં તં સુભદ્રિકં ।
મોદિતઃ સહસા જ્ઞાતિં સમાહૂયાબ્રવીત્ તથા ॥ ર્મ્_7.21{21} ॥
ભવન્તઃ પશ્યતાં પુત્રો મમાયં દિવ્યસુંદરઃ ।
અસ્ય જાતિમહં કૃત્વા નામધેયં પ્રચક્ષ્યતાં ॥ ર્મ્_7.22{22} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા જ્ઞાતયસ્ તે સસંમતાઃ ।
દૃષ્ટ્વા તં વાલકં દિવ્યં કલ્યવર્ણં સુસુંદરં ॥ ર્મ્_7.23{23} ॥
સંમીલ્ય સંમતં કૃત્વા દૃષ્ટ્વા તસ્યાઙ્ગલક્ષણં ।
કૃત્વા જાતિમહં નામ સ્થાપિતું સંવભાષિરે ।
યદ્ અયં દારકો દિવ્યવપુઃ કલ્યાતિસુંદરઃ ।
તસ્માદ્ ભવતુ નામ્નાયં વપુસ્માન્ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
ઇતિ સંભાષણાં કૃત્વા સર્વે તે જ્ઞાતિવર્ગિકાઃ ॥ ર્મ્_7.24{24} ॥
પુરસ્તાત્ તસ્ય શાક્યસ્ય ગત્વા ચૈવં વભાષિરે ।
યદ્ અયં ભવતઃ પુત્રો દિવ્યવપુર્ ગુણાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_7.25{25} ॥
તસ્માદ્ ભવતુ નામ્નાયં વપુષ્માન્ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
તથેતિ સમભિખ્યાય પિત્રા સ સુત આત્મજઃ ॥ ર્મ્_7.26{26} ॥
અષ્ટાભ્ય ઉપમાતૃભ્ય ઉપન્યસ્તો ઽભિપાલને ।

તતો ઽસૌ દારકસ્ તાભિર્ ધાત્રીભિર્ ઉપચારણૈઃ ॥ ર્મ્_7.27{27} ॥
પાલિતો વર્દ્ધિતઃ પુષ્ટ આસીત્ પદ્મં યથા હ્રદે ।
ક્રમાત્ પ્રવર્દ્ધિતશ્ ચાસૌ કુમારો ઽભૂદ્ યદા તતઃ ॥ ર્મ્_7.28{28} ॥
તદા સુહૃત્સહાયૈશ્ ચ સાર્દ્ધં ક્રીડિતુમ્ આચરત્ ।
યત્ર યત્ર વપુષ્માન્ સ ચક્રામ ભુવિ સંચરં ॥ ર્મ્_7.29{29} ॥
તત્ર તત્રાભવન્ મેધ્યા ભૂપ્રદેશાઃ સમંતતઃ ।
એવંવિધમહાપુણ્યમહેશાખ્યઃ શિવાશયઃ ॥ ર્મ્_7.30{30} ॥
કારુણિકો મહાશ્રાદ્ધઃ સ્વપરાત્મહિતાર્થભૃત્ ।
ધર્મકામઃ સુભદ્રાત્મા પૂજ્યો માન્યો જિતેન્દ્રિયઃ ॥ ર્મ્_7.31{31} ॥
અભિવાદ્યઃ કુમારો ઽપિ વપુષ્માન્ સ વ્યરાજત ।
તતઃ કર્મવિપાકેન પ્રેર્ય્યમાનઃ કુમારકઃ ॥ ર્મ્_7.32{32} ॥
સ વપુષ્માન્ સુહૃત્સંઘૈઃ સાર્દ્ધં પુરો વિનિર્યયૌ ।
તતો ઽસૌ જેતકારણ્યં દૂરાદ્ દૃષ્ટ્વા પ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_7.33{33} ॥
રમિતું તત્ર મહોદ્યાને સહસા સમુપાચરત્ ।
તતઃ સમુપવિષ્ટો ઽસૌ દૃષ્ટ્વોદ્યાનં પ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_7.34{34} ॥
શાન્તરૂપાન્ યતીન્ પશ્યન્ વિહારે હર્ષિતો ઽવિશત્ ।
તત્રાસૌ ભગવન્તં તં દદર્શ સમિતિસ્થિતં ॥ ર્મ્_7.35{35} ॥
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યઞ્જનપરિમણ્ડિતં ।
વ્યામાભાલંકૃતં કામ્યં શતસૂર્ય્યાધિકપ્રભં ॥ ર્મ્_7.36{36} ॥
સમંતભદ્રરૂપં ચ રત્નાંગમ્ ઇવ જંગમં ।
દૃષ્ટ્વાસૌ સુપ્રસન્નાત્મા સમુપેત્ય પુરોગતઃ ॥ ર્મ્_7.37{37} ॥
પાદૌ તસ્ય મુનેર્ નત્વા ધર્મં શ્રોતુમ્ ઉપાવિશત્ ।
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તસ્ય ચિત્તં વિશોધિતં ॥ ર્મ્_7.38{38} ॥
અર્ય્યસત્યાનિ માર્ગં ચ દિદેશ બોધિસાધનં ।
તચ્ છ્રુત્વા સુગતોદિતં વપુષ્માન્ સ પ્રહર્ષિતઃ ॥ ર્મ્_7.39{39} ॥
ભવાભિસરણોદ્વિગ્નઃ સદ્ધર્મગુણમ્ ઐછત ।
ભિત્વા સ જ્ઞાનવજ્રેણ સત્કાયદૃષ્ટિપર્વતં ॥ ર્મ્_7.40{40} ॥
શ્રોતાપત્તિફલં લબ્ધ્વા દૃષ્ટસત્યો ઽભવત્ સુધીઃ ।
સંસારં ચાસ્થિરં મત્વા ભવભોગ્યસુનિસ્પૃહઃ ॥ ર્મ્_7.41{41} ॥
પ્રવ્રજ્યાં ચરિતુમ્ ઐછત્ સ્વાખ્યાતે સુગતાશ્રમે ।
તતો ઽસૌ પુરતો ગત્વા મુનીન્દ્રસ્ય કૃતાંજલિઃ ॥ ર્મ્_7.42{42} ॥
પાદૌ નત્વા પ્રસન્નાસ્યઃ પ્રવ્રજ્યાં સમયાચત ॥ ર્મ્_7.43{43} ॥
નમસ્ તે ભગવઞ્ છાસ્તઃ શરણં ભવતાં વ્રજે ।
તત્ પ્રવ્રજ્યાવ્રતં દેહિ ચરિષ્યે બ્રહ્મચારિકાં ॥ ર્મ્_7.44{44} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતં દૃષ્ટ્વા ભગવાંસ્ તં કુમારકં ।
પ્રવ્રજ્યાચરણારક્તં મત્વા ચૈવં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_7.45{45} ॥
કુમાર યદિ તે વાંછા પ્રવ્રજ્યાચરણે ઽસ્તિ હિ ।
પિત્રોર્ આદેશમ્ આસાદ્ય પ્રાગછ દાસ્યતે તદા ॥ ર્મ્_7.46{46} ॥
ઇતિ શ્રુત્વા મુનીન્દ્રસ્ય નિર્દેશં તત્ તથેતિ સઃ ।
નંદિતશ્ ચરણૌ નત્વા સ્વગૃહં સહસાગતઃ ॥ ર્મ્_7.47{47} ॥

તતો ગૃહે સમાસાદ્ય પિત્રોશ્ ચ પુરતઃ સ્થિતઃ ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા વૃત્તાંતં સમભાષત ॥ ર્મ્_7.48{48} ॥
અદ્યામ્બ તાત સંબુદ્ધો દૃશ્યતે ઽપૂર્વદર્શનઃ ।
સર્વલક્ષણસંપૂર્ણો દિવ્યાતિકાન્તસુંદરઃ ॥ ર્મ્_7.49{49} ॥
સંસ્થિતઃ પર્ષદાં મધ્યે ભાષતિ ધર્મમ્ ઉત્તમં ।
અપૂર્વં શ્રૂયતે તસ્ય સુભાષિતવચોઽમૃતં ॥ ર્મ્_7.50{50} ॥
તત્સુભાષિતસુધાં પીત્વા ચિત્તં મે તૃપ્યતે ન હિ ।
ભૂયસ્ તદ્ અમૃતં પાતું વ્રતમ્ ઇછામિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_7.51{51} ॥
અન્યે ઽપિ બહવો દૃષ્ટ્વા ભિક્ષવો બ્રહ્મચારિણઃ ॥ ર્મ્_7.52{52} ॥
શાન્તશીલાઃ શુભાત્માનો દયાકારુણ્યમાનસાઃ ।
તત્ સભાગવ્રતં ચર્તુમ્ ઇછામિ ખલુ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_7.53{53} ॥
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્તં મે કૃપાસ્તિ યદિ વાં મયિ ।
એવં તસ્ય સ્વપુત્રસ્ય વચનં વજ્રસન્નિભં ॥ ર્મ્_7.54{54} ॥
તૌ માતાપિતરૌ શ્રુત્વા મૂર્છિતૌ પેતતુર્ ભુવિ ।
તતઃ પુત્રપ્રયત્નેન ચેતનાં પ્રાપ્ય તૌ પુનઃ ॥ ર્મ્_7.55{55} ॥
પરિષ્વજ્ય સ્વકં પુત્રં તમ્ એવં પર્ય્યદેવતાં ।
હા પુત્ર કથમ્ અજ્ઞો ઽસિ હાત્મજ વલ્લભો ઽસિ નઃ ॥ ર્મ્_7.56{56} ॥
હા સુત વંચ્યસે કેન હા તાત કિં નુ વાંછસિ ।
હા જીવ કથમ્ એકાન્તે ત્યક્ત્વાસ્માન્ ક્વ નુ યાસ્યસે ॥ ર્મ્_7.57{57} ॥
નન્દનઃ સુપ્રિયાશ્ ચાસિ કેન દુઃખેન યાસ્યસે ।
કિંચિદ્ દુઃખં ન તે દત્તં અસ્માભિર્ વા કદા ચન ॥ ર્મ્_7.58{58} ॥
કુતઃ કિં જાયતે દુઃખં તદ્ વદસ્વ યદીહસિ ।
ઇત્ય્ એવં પરિદેવિત્વા પિતાસૌ ચેતસાત્મજં ॥ ર્મ્_7.59{59} ॥
નિવારયન્ પ્રવંધેન બોધયિતું સમબ્રવીત્ ।
ત્વં કુમાર વયસ્થો ઽસિ સુકોમલઃ સુખૈધિતઃ ॥ ર્મ્_7.60{60} ॥
શીતતાપાસહિષ્ણુશ્ ચ યથેછાભોગ્યસંરતઃ ।
કિંચિદ્ દુઃખાનભિજ્ઞસ્ ત્વં તત્ કથં પ્રવ્રજેઃ સુત ॥ ર્મ્_7.61{61} ॥
પ્રવ્રજિતો ગૃહં ત્યક્ત્વા બહિર્દેશે વસેસ્ સદા ।
ચીવરપ્રાવૃતઃ પિણ્ડં યાચિત્વા સ્વયમ્ આહરેઃ ॥ ર્મ્_7.62{62} ॥
અનેકજન્તુસંચારે વને ઽરણ્યે કથં વસેઃ ।
જંગલે દુર્ગમે નૈકચૌરાકીર્ણે કથં ચરેઃ ॥ ર્મ્_7.63{63} ॥
એકાકી ચ કથં તિષ્ઠેર્ વૃક્ષમૂલે ચ નિર્જને ।
શ્મશાને સંસ્થિતઃ પશ્યન્ મૃતકાન્તો ત્રસેઃ કથં ॥ ર્મ્_7.64{64} ॥
શયિથાશ્ ચ કથં શૂન્યે ગૃહે ભૂતનિવાસિતે ।
એવં સુદુષ્કરીં ચર્ય્યાં ચરિતું કથમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_7.65{65} ॥
તત્ પ્રવ્રજ્યાવ્રતે ચિત્તં મા કૃથાસ્ ત્વં નિવર્ત્તય ।
ઇતિ મદ્વચનં શ્રુત્વા ગૃહે સ્થિત્વા સુખં રમ ॥ ર્મ્_7.66{66} ॥
નિત્યં પ્રવ્રજતાં દુઃખં કિં સિદ્ધં દુઃખચર્ય્યયા ।
ધર્મે વંછાસ્તિ ચેત્ પુત્ર ગૃહે સ્થિત્વા ચર વ્રતં ॥ ર્મ્_7.67{67} ॥
શૃણ્વંશ્ ચ ધર્મશાસ્ત્રાણિ શ્રાવયંશ્ ચ બહૂઞ્ જનાન્ ।

દાનં કૃત્વા વિશુદ્ધાત્મા ત્રિરત્નં સતતં ભજ ॥ ર્મ્_7.68{68} ॥
યસ્ય કિંચિદ્ ગૃહે નાસ્તિ જ્ઞાતિર્ વંધુશ્ ચ કશ્ચન ।
નાપિ મિત્રગતિશ્ ચાપિ પ્રવ્રજ્યા તસ્ય યુજ્યતે ।
કિં તવ સેત્સ્યતે પુત્ર પ્રવ્રજ્યાં પાકુનિષ્ઠયા ।
સર્વથા ત્યજ તદ્વાંછા ગૃહે ધર્મં સુખં ચર ।
ઇતિ પિત્રોદિતં શ્રુત્વા વપુષ્માન્ સ વિશંકિતઃ ॥ ર્મ્_7.69{69} ॥
પિત્રોઃ પાદાન્ પુનર્ નત્વા પ્રત્યુવાચ પ્રબોધયન્ ।
સત્યં તાત ગૃહે સૌખ્યં ધર્માણાં ચરમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_7.70{70} ॥
સંપદો ઽપિ સમૃદ્ધાસ્ તે કામભોગ્યં મહત્સુખં ।
ગૃહે પરિગ્રહાઃ પોષ્યાસ્ તદ્ અર્થં ધનમ્ અર્જયેત્ ॥ ર્મ્_7.71{71} ॥
અર્જને હિ મહત્કષ્ટં રક્ષણે ઽપિ પ્રયત્નતા ।
અનેકે સંપદો ઽપાયા રાજાગ્ન્યુદકતસ્કરાઃ ॥ ર્મ્_7.72{72} ॥
ક્ષણાદ્ ધરેયુર્ આકૃષ્ય તદ્ દુઃખં સહિતું કથં ।
સંપદો ઽન્તે વિપત્તિઃ સ્યાત્ કસ્ય સંપદ્વિનિશ્ચલા ॥ ર્મ્_7.73{73} ॥
વિપત્તૌ હીયતે ધૈર્ય્યમ્ અધૈર્ય્યાત્ ક્લેશિતો ભવેત્ ।
ક્લેશિતો દોષમ્ આપ્નોતિ તદા પુણ્યે મતિઃ કુતઃ ॥ ર્મ્_7.74{74} ॥
અપુણ્યે કુપિતા લક્ષ્મિર્ નૈવાશ્રયે ગમિષ્યતિ ।
લક્ષ્મીવિરહિતે ગેહે કુતો ધર્મસ્ય ગોચરં ॥ ર્મ્_7.75{75} ॥
સંપત્તૌ તુ લભેન્ માનં માનાદ્ ધિ જાયતે મદઃ ।
મદાદ્ પ્રમાદિતો ધર્મે તદા ધર્મો ગૃહે કુતઃ ॥ ર્મ્_7.76{76} ॥
અધર્માત્ કામભોગ્યં તુ કેવલં પાપસાધનં ।
કામાર્થે ક્લેશિતા લોકાઃ કામાર્થે દુઃખભાગિનઃ ॥ ર્મ્_7.77{77} ॥
કામાર્થે પ્રતિહન્યન્તે તેન કામે સુખં કથં ।
સંત્ય્ એવં તાત સર્વત્ર ભયાનિ વિવિધાનિ હિ ॥ ર્મ્_7.78{78} ॥
ત્રૈધાતુકભવસ્થાનાં કસ્ય નાસ્તિ ભયં કુહ ।
દૈવાત્ સર્વત્ર જાયન્તે દુઃખાનિ ચ સુખાનિ ચ ॥ ર્મ્_7.79{79} ॥
ક્લેશચિત્તસમુત્થાનિ દુઃખાનિ ચ ભયાનિ ચ ।
યત્ર યત્રાપિ સંયાતિ ક્લેશિતાત્મા સુખેછયા ॥ ર્મ્_7.80{80} ॥
તત્ર તત્રાપિ કર્મોત્થૈર્ દુઃખૈર્ ભયૈશ્ ચ હન્યતે ।
યત્ર યત્રાપિ સંયાતિ ધર્મચિત્તો હિતેછયા ।
તત્ર તત્રાપિ સર્વત્ર નિર્ભયશ્ ચરતે સુખં ।
યલ્ લોકાનાં ભયસ્થાનં તત્રૈવ રમતે યતિઃ ।
વિવિક્તે નિર્જને ઽરણ્યે વૃક્ષમૂલે ગુહાસુ ચ ॥ ર્મ્_7.81{81} ॥
શૂન્યગેહે શ્મશાને ઽપિ સુખં ધ્યાત્વા યતિર્ વસેત્ ।
સ્વધર્મૈ રક્ષિતો યોગી સંયતાત્મા કુતો ભયઃ ॥ ર્મ્_7.82{82} ॥
કિમ્ એવ વહુવાદેન નિર્વાણાર્થિમનો મમ ।
તન્ નિર્વાતું સ્વદેહે ઽપિ નિરપેક્ષઃ પરિવ્રજે ॥ ર્મ્_7.83{83} ॥
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્તં મે પ્રવ્રજ્યાવ્રતસાધને ।
યદિ ન દીયતે ઽનુજ્ઞા મરિષ્યે ઽહં ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_7.84{84} ॥
ઇતિ તસ્યાત્મજસ્યૈવં નિર્વન્ધવચનં પિતા ।

શ્રુત્વા વિયોગદુઃખાર્ત્તઃ પુનસ્ તં સુતમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_7.85{85} ॥
મા પુત્ર સહસા કાર્ષી મરણાભિલાષિતં મનઃ ।
સર્વથાપ્ય્ અનિવર્ત્તી ત્વમ્ અવશ્યં ચેદ્ ગમિષ્યસિ ॥ ર્મ્_7.86{86} ॥
યદ્ ઇછસિ વ્રતં કર્તું સદ્ધર્માર્થિમનસ્ તવ ।
પ્રવ્રજ શ્રદ્ધયા પુત્ર સ્વાખ્યાતે બુદ્ધશાસને ॥ ર્મ્_7.87{87} ॥
એવં ભર્ત્ત્રોદિતં શ્રુત્વા તન્ માતા મૂર્છિતાપતત્ ।
ચિરાત્ સા ચેતનાં પ્રાપ્તા રુદન્તી ચાવદત્ સુતં ॥ ર્મ્_7.88{88} ॥
હા પુત્ર કથમ્ એકાન્તે માં વિહાય ક્વ યાસ્યસિ ।
હા મે જીવો ઽસિ કિં પશ્યં પ્રવ્રજિતું સમીહસિ ॥ ર્મ્_7.89{89} ॥
કિંચિદ્ દુઃખં ન તે દત્તં મયામ્વાયા કદા ચન ।
કેન દુઃખેન તે ચિત્તં પ્રવ્રજિતું સમિછતિ ॥ ર્મ્_7.90{90} ॥
પ્રવ્રજ્યા શોભતે પુત્ર વૃદ્ધત્વે વા દરિદ્રિતે ।
ત્વં તુ દહર ઇત્યશ્ ચ તત્ પ્રવ્રજ્યાં ચરેઃ કથં ॥ ર્મ્_7.91{91} ॥
યાવચ્ ચ જિવિતં મે ઽસ્તિ તાવન્ મા ગાઃ સુત ક્વચિત્ ।
યાવચ્ ચાસ્તિ ગૃહે સંપત્ તાવદ્ ભુક્ત્વા સુખં વસ ॥ ર્મ્_7.92{92} ॥
યદાહં મરણં યાતા યદા ચાપત્તિતા ગૃહે ।
જ્ઞાતિમિત્રપરિત્યક્તસ્ તદા વ્રજસ્વ વાંછયા ॥ ર્મ્_7.93{93} ॥
ઇત્ય્ ઉક્તે ઽપિ તયોઃ પિત્રોર્ ઉદતોર્ વિઘ્નશંકિતઃ ।
પાદાં નત્વા વપુષ્માન્ સ સહસા નિર્યયૌ ગૃહાત્ ॥ ર્મ્_7.94{94} ॥
તતો વેણુવનં ગત્વા પ્રણમ્ય મુનિમ્ આદરાત્ ।
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા પ્રવ્રજ્યાં સમયાચત ॥ ર્મ્_7.95{95} ॥
પિતૃપ્રાપ્તાભ્યનુજ્ઞો ઽહં નાથ સાંપ્રતમ્ આગતઃ ।
તત્ પ્રવ્રજ્યાં વ્રતં દેહિ પંચશિક્ષાપદાનિ ચ ॥ ર્મ્_7.96{96} ॥
ઉપસમ્પચ્છુભાચારમ્ અનુશિક્ષાપદં ચ મે ।
બ્રહ્મચર્ય્યં ચરિષ્યામિ સંબોધૌ કૃતનિશ્ચયઃ ॥ ર્મ્_7.97{97} ॥
અદ્યાગ્રેણ મહાબુદ્ધ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
સધર્મસાંઘિકાનાં ચ્ં કાયવાક્ચિત્તભક્તિતઃ ॥ ર્મ્_7.98{98} ॥
ઇત્ય્ ઉક્તે ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા પૃષ્ટ્વા હસ્તેન તચ્ છિરઃ ।
એહિ ભિક્ષો કુમારેતિ સંવદંસ્ તં સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_7.99{99} ॥
એહીતિ પ્રોક્તે સુગતેન મુણ્ડઃ પાત્રી વપુષ્માન્ સકષાયવાસાઃ ।
સદ્યપ્રશાન્તેન્દ્રિય એવ તસ્થૌ સ્વર્ણ્ણપ્રભો બુદ્ધમનોરથેન ॥ ર્મ્_7.100{100} ॥
સચ્ચિત્તલબ્ધઃ સ મુનેઃ પ્રસાદાત્ પ્રયુજ્યમાનો વ્યહરત્ સમાધૌ ।
વ્યાયછમાનઃ ખલુ બોધિમાર્ગે સંબુદ્ધધર્મે ઘટમાન એવં ॥ ર્મ્_7.101{1} ॥
સર્વં ચ સંસારમ્ અનિત્યતાહતં મત્વા ચ ત્રૈધાતુગતિં વિઘાતિનીં ।
ક્લેશાંશ્ ચ સર્વાન્ પ્રવિહાય સંયતઃ સાક્ષાદ્ વરો ઽર્હં સ બભૂવ સાંઘિકઃ ॥ ર્મ્_7.102{2} ॥
સુવીતરાગઃ સમલોષ્ટહેમ આકાશચિત્તશુભગંધિવાસી ।
ભિન્દન્ન્ અવિદ્યાંગમ્ ઇવાણ્ડકોશં પ્રાપ્તાદ્ અભિજ્ઞાઃ પ્રતિસંવિદશ્ ચ ॥ ર્મ્_7.103{3} ॥
સત્કારલોભેષુ પરાંમુખત્વાત્ સ શક્રદેવાસુરમાનુષાણાં ।
પૂજ્યશ્ ચ માન્યો ઽપ્ય્ અભિવન્દનીયો બભૂવ સ બ્રહ્મવિહારચારી ॥ ર્મ્_7.104{4} ॥
અથ તે ભિક્ષવઃ સર્વે તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયાન્વિતાઃ ।

ભગવન્તં પ્રણમ્યૈવં પપ્રછુસ્ તસ્ય કર્મતાં ॥ ર્મ્_7.105{5} ॥
કેનાયં કર્મણા નાથ વપુષ્માન્ અતિસુંદરઃ ।
પ્રવ્રજ્ય સહસાર્હત્વં પ્રાપ્તો ભવતિ ચાત્મવિત્ ॥ ર્મ્_7.106{6} ॥
ઇતિ પૃષ્ટે ચ તૈર્ નાથો ભગવાંસ્ તાન્ સમબ્રવીત્ ।
ભિક્ષવઃ શ્રૂયતાં વક્ષ્યે તસ્ય ચ કર્મ યત્ કૃતં ॥ ર્મ્_7.107{7} ॥
એતેન યત્ કૃતં કર્મ તત્ કેનાન્યેન ભોક્ષ્યતે ।
યેનૈવ યત્ કૃતં કર્મ તેનૈવ તદ્ ધિ ભુજ્યતે ॥ ર્મ્_7.108{8} ॥
પુરૈકનવતે કલ્પે વિપશ્વી નામ સર્વવિત્ ।
સમુદપાદિ લોકે ઽર્હન્ ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_7.109{9} ॥
વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો ભદ્રકૃજ્ જિનઃ ।
સર્વજ્ઞો ઽનુત્તરો નાથઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ ॥ ર્મ્_7.110{10} ॥
શાસ્તા ત્રૈધાતુકસ્થાનાં વિનાયકો ગુણાકરઃ ।
સદ્ધર્મરત્નદાત સ ભગવાન્ પુણ્યભાસ્કરઃ ॥ ર્મ્_7.111{11} ॥
પુરીં વંધુમતો રાજ્ઞો રાજધાનીમ્ ઉપાશ્રયન્ ।
સાર્દ્ધં ભિક્ષુગણૈઃ શિષ્યૈ બોધિસત્વગણૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_7.112{12} ॥
હિતાય સર્વસત્વાનાં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ।
આદિમધ્યાંતકલ્યાણં બોધિચર્ય્યાનુસારિકં ॥ ર્મ્_7.113{13} ॥
તતઃ સ બુદ્ધકાર્ય્યાણિ કૃત્વા સર્વાણ્ય્ અશેષતઃ ।
નિર્વાણમ્ આયયૌ શાન્તો વહ્નિર્ ઇવેન્ધનક્ષયાત્ ॥ ર્મ્_7.114{14} ॥
તતો વન્ધુમતા રાજ્ઞા તત્ તનુઃ સંસ્કૃતો ઽગ્નિના ।
તદ્ધાતૂશ્ ચ સમારોપ્ય સ્તૂપ ઉચ્ચૈર્ મહાન્ કૃતઃ ॥ ર્મ્_7.115{15} ॥
તત્ર રત્નમયે સ્તૂપે સદ્વિધાને પ્રતિષ્ઠિતે ।
નિત્યસત્કારપૂજાભિઃ કારિતં ચ મહોત્સવં ॥ ર્મ્_7.116{16} ॥
સંગીતિવાદ્યનૃત્યૈશ્ ચ મહાનંદપ્રચારિભિઃ ।
કારયિત્વા મહોત્સાહં સ્થાપિતં સુમહન્મહઃ ॥ ર્મ્_7.117{17} ॥
એકસ્મિન્ દિવસે તત્ર પુમાન્ એકો દરિદ્રિતઃ ।
તન્મહાંતે દિને ઽન્યસ્મિં સ્તાપાંગણમ્ ઉપાવિશત્ ॥ ર્મ્_7.118{18} ॥
તત્ર સ્તૂપાઙ્ગણે ચાસૌ પ્રવિષ્ટઃ સમલોકયત્ ।
મ્લાનીભૂતાનિ પુષ્પાણિ પ્રકીર્ણ્ણાનિ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_7.119{19} ॥
તાનિ નિર્માલ્યપુષ્પાણિ વિકીર્ણ્ણાનિ સમંતતઃ ।
ગ્લાનીભૂતાન્ય્ અશુદ્ધાનિ દૃષ્ટ્વા ચૈવં વ્યચિન્તયત્ ।
અયં ચૈત્યો મુનીન્દ્રસ્ય વિપશ્ચિનો ગુણાંબુધેઃ ॥ ર્મ્_7.120{20} ॥
ધાતુરત્નમયસ્તૂપઃ સર્વલોકાભિઃ પૂજિતઃ ।
એતન્ નિર્માલ્યપુષ્પૈસ્ તુ મ્લાનિતૈઃ પવનેરિતૈઃ ॥ ર્મ્_7.121{21} ॥
આકીર્ણો મલિનીભૂતો હ્ય્ અશુદ્ધેઃ સ્યાદ્ અશોભિતઃ ।
તસ્માદ્ એતાનિ પુષ્પાણિ નિર્માલ્યાનિ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_7.122{22} ॥
અપનીય વિશુદ્ધાય માર્જયેયમ્ ઇહ દ્રુતં ॥ ર્મ્_7.123{23} ॥
ઇતિ ધ્યાત્વા દરિદ્રો ઽસૌ નિર્માલ્યાન્ય્ અપનીય વૈ ॥ ર્મ્_7.124{25} ॥
સંમાર્જ ન્યાસમમાર્ક્ષી સ્તૂપાંગણં સમંતતઃ ।
તતઃ સ્તૂપાંગણં સર્વં વિરજં પરિશોધિતં ।

દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નચિત્તો ઽસૌ નત્વૈવં પ્રણિધિં દધે ।
યન્ મયાત્ર જિનસ્તૂપે નિર્માલ્યાન્ય્ અપનીય વૈ ।
સંમૃજ્ય શોભનં કૃત્વા કુશલં સમુપાર્જિતં ।
અનેન કુશલેનાહં સદા દુર્ગતિમોચિતઃ ॥ ર્મ્_7.125{26} ॥
એવંવિધગુણજ્ઞાનલાભિ ભૂયાસમ્ આત્મવિત્ ।
એવંવિધં ચ શાસ્તારં સંબુદ્ધં જ્ઞાનભાસ્કરં ॥ ર્મ્_7.126{27} ॥
આરાગયં સમાશ્રિત્ય લભેયં સૌગતિં ગતિં ।
પ્રણિધાનં તથા ધૃત્વા નિત્યમ્ એવમ્ ઉપાશ્રયન્ ॥ ર્મ્_7.127{28} ॥
તત્સ્તૂપે શરણં ગત્વા ભજે રત્નત્રયં સદા ।
ભિક્ષવઃ કિં નુ મન્યધ્વે યો પુરુષઃ દરિદ્રિકઃ ॥ ર્મ્_7.128{29} ॥
અયમ્ એવ વપુષ્માન્ સ જ્ઞેયો હિ નાન્યથા ખલુ ।
યત્ સ્તૂપાંગણં તેન સંબુદ્ધગુણભાવિના ॥ ર્મ્_7.129{30} ॥
સમન્તતઃ સુસંમૃજ્ય પરિશુદ્ધીકૃતં તદા ।
તેન પુણ્યવિપાકેન જાત આઢ્યકુલે ઽધુના ॥ ર્મ્_7.130{31} ॥
દિવ્યાભિસુન્દરઃ કાન્તઃ સ વપુષ્માન્ ભવત્ય્ અયં ।
યત્ પ્રણિધિઃ કૃતઃ સ્તૂપે નત્વા તેન સુચેતસા ॥ ર્મ્_7.131{32} ॥
તેન મે શાસને ઽપ્ય્ અદ્ય પ્રવ્રજ્યાર્હન્ ભવત્ય્ અયં ।
આરાગિતસ્ તથાર્હઞ્ ચ સંબુદ્ધઃ સુગતો જિનઃ ॥ ર્મ્_7.132{33} ॥
અનેન ભિક્ષુણા બોધિપ્રાપ્તેન બ્રહ્મચારિણા ।
ઇત્ય્ એવં કર્મ જાનીત સુકૃતં દુષ્કૃતં ભવે ॥ ર્મ્_7.133{34} ॥
યેનૈવ યત્ કૃતં કર્મ તેનૈવ તત્ ફલં ગતં ।
ન નશ્યન્તિ હિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_7.134{35} ॥
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલંતિ ખલુ દેહિનાં ।
અભુક્તં ક્ષીયતે નૈવ કર્મ ક્વાપિ કથં ચન ॥ ર્મ્_7.135{36} ॥
નાગ્નિભિર્ દહ્યતે કર્મ વાયુભિશ્ ચ ન શુષ્યતે ।
જલૈશ્ ચ ક્લિદ્યતે નાપિ ક્ષીયતે નાપિ ભૂમિષુ ॥ ર્મ્_7.136{37} ॥
અન્યથાપિ ભવેન્ નૈવ કર્મણાં ગતિર્ આભવં ।
શુક્લાનાં શુભતૈવ સ્યાત્ કૃષ્ણાનાં દુર્ગતિસ્ સદા ॥ ર્મ્_7.137{38} ॥
મિશ્રિતા મિશ્રિતાનં તુ ભુજ્યંતે સર્વજન્તુભિઃ ।
તસ્માદ્ અપાસ્ય કૃષ્ણાનિ કર્માણિ મિશ્રિતાનિ ચ ॥ ર્મ્_7.138{39} ॥
ચરણીયાં શુભેષ્વ્ એવ કર્મસુ સુખવાંછિભિઃ ।
તથેતિ ભિક્ષવઃ સર્વે તે ચ લોકાઃ સભાશ્રિતાઃ ॥ ર્મ્_7.139{40} ॥
બુદ્ધવાચો ઽમૃતં પીત્વા નનન્દુઃ શુભકામિનઃ ।
એવમ્ એતન્ મહારાજ શ્રુતં મે ગુરુભાષિતં ॥ ર્મ્_7.140{41} ॥
એવં શ્રુત્વા ત્વયાપ્ય્ એવં કર્ત્તવ્યં પુણ્યમ્ એવ હિ ।
પુણ્યમ્ એવ ભવેત્ ત્રાતા સુહૃન્ મિત્રં હિતંકરઃ ॥ ર્મ્_7.141{42} ॥
નાન્યઃ કશ્ચિદ્ ઇહામુત્ર વિદ્યતે ભવચારિણાં ।
તસ્માત્ પુણ્યં સ્વયં શ્રુત્વા કર્ત્તવ્યમ્ આદરાત્ સદા ॥ ર્મ્_7.142{43} ॥
પ્રજાશ્ ચ શ્રાવયિત્વૈવં પુણ્યે સંસ્થાપય સદા ।
ઇત્ય્ એવં ગુરુણાદિષ્ટં ઉપગુપ્તેન ભિક્ષુણા ॥ ર્મ્_7.143{44} ॥

શ્રુત્વા રાજા જનૈઃ સાર્દ્ધં તથેતિ પ્રાભ્યનંદત ।
શૃણ્વન્તિ યે શ્રાવયન્તીહ યશ્ ચ વપુષ્મતો ઽદઃ પ્રથિતાવદાનં ।
તે ક્લેશનિર્મુક્તવિશુદ્ધચિત્તાઃ પ્રયાન્તિ નૂનં સુગતાલયેષુ ॥ ર્મ્_7.144{45} ॥
++ ઇતિ રત્નાવદાનમાલાયાં વપુષ્મતાવદાનં નામ સમાપ્તમ્ ++
વિઇઇ પ્રશ્નોત્તરાવદાન
અથાશોકો મહીપાલઃ સંબુદ્ધગુણલાલસઃ ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પ્રાંજલિશ્ ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_8.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણાદિષ્ટં તથા મે ખ્યાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_8.2{12} ॥
ઇતિ તેન નરેન્દ્રેણ પૃષ્ટે ઽસૌ ચ જિનાંશજઃ ।
ઉપગુપ્તો યતિર્ ભૂયસ્ તં નૃપેશમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_8.3{31} ॥
શૃણુ રાજંસ્ તથા વક્ષ્યે યથા મે ગુરુણોદિતં ।
શ્રુત્વા ચ ભવતાપ્ય્ એવં કર્ત્તવ્યં ધર્મસાધનં ॥ ર્મ્_8.4{41} ॥
પુરૈકસમયે ચાસૌ શાક્યસિંહોસ્ દયાકરઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સુગતો નાથઃ શાસ્તા ત્રૈધાતુકાધિપઃ ॥ ર્મ્_8.5{5} ॥
સર્વવિદ્યાધિપો બુદ્ધઃ ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ।
મારજિષ્ણુર્ વિનેતાર્હં ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_8.6{6} ॥
સર્વસત્વહિતાર્થાય શ્રાવસ્ત્યાં વહિર્ આશ્રમે ।
જેતવને વિહારસ્થે વ્યહરચ્ છ્રાવકૈઃ સહ ॥ ર્મ્_8.7{7} ॥
બોધિસત્વગણૈશ્ ચાપિ સૂપાસકૈશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।
દેવાસુરગણૈશ્ ચાપિ ચતુર્વર્ણ્ણાદિમાનવૈઃ ॥ ર્મ્_8.8{8} ॥
ચતુર્ભિશ્ ચ મહારાજૈઃ સસૈન્યપરિવારકૈઃ ।
સર્વસત્વૈશ્ ચ પૌરૈશ્ ચ સદ્ધર્મગુણવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_8.9{9} ॥
સત્કૃત્ય પૂજયિત્વા ચ પરિવૃત્ય પુરસ્કૃતઃ ।
સ ભગવાન્ સભામધ્યે સિંહાસને સ્થિતો વભૌ ॥ ર્મ્_8.10{10} ॥
તદા સ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાં સભાં સમુપસ્થિતાં ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_8.11{11} ॥
તે તદ્ ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે લોકાઃ પ્રમોદિતાઃ ।
ભગવન્તં પુનર્ નત્વા સ્વસ્વસ્થાનં પ્રતીયિરે ॥ ર્મ્_8.12{12} ॥
તતો ઽસૌ ભગવાન્ રાત્રૌ ધ્યાનાગારે સમાવિશન્ ।
પર્ય્યઙ્કં સમુપાશ્રિત્ય તસ્થૌ ધ્યાનસમાહિતઃ ॥ ર્મ્_8.13{13} ॥
તદૈકા દેવતા તસ્યાં રાત્રૌ સ્વર્ગાત્ સમાગતા ।
સ્વકાન્ત્યા ભાસયંત્ય્ એવં જેતવનમ્ ઉપાવિશત્ ॥ ર્મ્_8.14{14} ॥
તતસ્ તાં ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા દેવતાં સમુપાગતાં ।
સંનિરીક્ષ્ય સમામંત્ર્ય તથૈનાં સમબોધયત્ ॥ ર્મ્_8.15{15} ॥
દેવતે સ્વાગતં કચ્ચિ કુશલં તે સમેહિ ભો ।
પ્રાયાતાસિ યદ્ અર્થેન તદ્ વદસ્વ પ્રપૂરયે ॥ ર્મ્_8.16{16} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટે મુનીન્દ્રેણ તેનાસૌ દેવતા મુદા ।
સંપૃછાવસરં લબ્ધ્વા હર્ષિતા સમુપાક્રમત્ ॥ ર્મ્_8.17{17} ॥
તત્રાસૌ પુરતો ગત્વા નત્વા પાદૌ કૃતાંજલિઃ ।

પ્રદક્ષિણત્રયં કૃત્વા તસ્થાવ્ એકાન્તિકે મુનેઃ ॥ ર્મ્_8.18{18} ॥
સર્વજેતવનં તસ્યા દેવતાયાઃ પ્રભાવતઃ ।
ઉદારેણાવભાસેન પ્રવિસ્ફુટં વભૌ તદા ॥ ર્મ્_8.19{19} ॥
તથાવભાષિતં દૃષ્ટ્વા સર્વે તે ભિક્ષુસાંઘિકાઃ ।
વિસ્મિતાઃ સહસોત્થાય દૃષ્ટ્વા તમ્ ઉપતસ્થિરે ॥ ર્મ્_8.20{20} ॥
અથ સા દેવતોત્થાય કૃતાંજલિપુટો ઽગ્રગા ।
ભગવન્તં મુનીન્દ્રં તં પ્રણત્વૈવમ્ અપૃછત ॥ ર્મ્_8.21{21} ॥
સર્વજ્ઞ ભગવં છાસ્તઃ યેનાહં સમુપાગતા ।
તદર્થં ત્વં સમાદિશ્ય ચિત્તં મે પરિબોધય ॥ ર્મ્_8.22{22} ॥
કે નરાઃ સુગતિં યાન્તિ કે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ ।
કેષાં ચાપિ દિવારાત્રૌ સદા પુણ્યં પ્રવર્દ્ધતે ॥ ર્મ્_8.23{23} ॥
કે ચાપિ દુર્ગતિં યાંતિ કે ચાધઃ પતિતા નરાઃ ।
કેષાં ચાપિ દિવારાત્રૌ સદા પાપં પ્રવર્દ્ધતે ॥ ર્મ્_8.24{24} ॥
કિંદદો વલવાં સ્યાચ્ ચ કિંદદશ્ ચ પ્રશોભિતઃ ।
કિંદદઃ સુખિતો લોકઃ ચક્ષુષ્માન્ અપિ કિંપ્રદઃ ॥ ર્મ્_8.25{25} ॥
કિં નુ વા નિશિતં શસ્ત્રં કિં વા હાલાહલં વિષં ।
કિં ચ પ્રજ્વલિતો વહ્નિઃ કિં મહદ્ દારુણં તમઃ ॥ ર્મ્_8.26{26} ॥
ગૃહીતં કિં નુ મર્ત્યેન કિન્ તેનેહ સમુજ્ઝિતં ।
અભેદ્યં કવચં કિં ચ કિં વા તીક્ષ્ણમ્ ઇહાયુધં ॥ ર્મ્_8.27{27} ॥
કો ન્વ્ અસૌ પ્રોચ્યતે ચૌરો ધનં કિં વા સતાં મતં ।
કે વા ત્રૈધાતુકે લોકે પ્રોચ્યન્તે મુષિતૈતિ ॥ ર્મ્_8.28{28} ॥
કશ્ ચેહ સત્સુખી લોકે કો વા ચ પરમેશ્વરઃ ।
કો વિભૂષિતો નિત્યં કશ્ ચાપ્ય્ અત્ર વિદંવિતઃ ॥ ર્મ્_8.29{29} ॥
વત્સલો વાંધવો કો નુ કો વા દુષ્ટાશયો રિપુઃ ।
કિં મહદ્ દારુણં દુઃખં કિં મહત્ પરમં સુખં ॥ ર્મ્_8.30{30} ॥
કિં ચ લોકે પ્રિયો પથ્યઃ કિં વાપથ્યં ન ચાપ્રિયં ।
કો નુ પીડાકરો વ્યાધિઃ કો નુ વૈ કો ભિષગ્વરઃ ॥ ર્મ્_8.31{31} ॥
કેનાયમ્ આવૃતો લોકઃ કેન લોકો વશીકૃતઃ ।
કેન ત્યજતિ મિત્રાણિ કેન સ્વર્ગં ન ગછતિ ॥ ર્મ્_8.32{32} ॥
કેન મિત્રાણિ વર્દ્ધ્યંતે કેન શામ્યંતિ શત્રવઃ ।
કેન સ્વર્ગમ્ અવાપ્નોતિ કેન મોક્ષં ચ ગછતિ ॥ ર્મ્_8.33{33} ॥
કેનાયં બધ્યતે લોકઃ કેન લોકો વિમુચ્યતે ।
કસ્યેહ વિપ્રહાણેન નિર્વાણમ્ ઇતિ કથ્યતે ॥ ર્મ્_8.34{34} ॥
કિં નુ રાજા ચ ચૌરાશ્ ચ સ્યંદમાનાઃ સમુદ્યતાઃ ।
નો શક્નુવન્ત્ય્ અપાહર્તું સ્ત્રિયો વા પુરુષસ્ય ચ ॥ ર્મ્_8.35{35} ॥
કિં ન દહતિ સપ્તાર્ચિઃ કિં ન ભિનત્તિ મારુતઃ ।
કિં વા ન ક્લેદયંત્ય્ આપઃ કિં ન ક્ષીણં ચ ભૂમિષુ ॥ ર્મ્_8.36{36} ॥
ઇમં સંશયમ્ અદ્યાપિ મમ તચ્ છેતુમ્ અર્હસિ ।
અસ્માલ્ લોકાત્ પરં લોકં કો ગતો ઽત્યંતવંચિતઃ ॥ ર્મ્_8.37{37} ॥
કિં નુ હત્વા સુખં શેતે કિં ચ હત્વા ન શોચતિ ।

કસ્ય ચૈકસ્ય ધર્મસ્ય વધં સંશસિ ગૌતમ ॥ ર્મ્_8.38{38} ॥
મયૈતદ્ ભગવન્ પૃષ્ટઃ સર્વજ્ઞો ઽસિ યતો સુધીઃ ।
તન્ મમ સંશયં છેતું સમ્યગ્ આદેષ્ટુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_8.39{39} ॥
તયૈવં પૃછ્યમાનો ઽસૌ ભગવાન્ સર્વવિજ્ જિનઃ ।
દેવતાં તાં સમાલોક્ય તત્ પ્રશ્નોત્તરમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_8.40{40} ॥
શૃણુ ત્વં દેવતે સમ્યક્ કૃત્વા ચિત્તં સમાહિતં ।
તવૈતત્ પરિપૃછાયાઃ પ્રત્યુત્તરમ્ ઉદાહરે ॥ ર્મ્_8.41{41} ॥
આરામારોપકા યે ઽત્ર યે ચ વા સેતુકારકાઃ ।
પ્રપાતોદકયાનં ચ પ્રદદન્તિ પ્રતિશ્રયં ॥ ર્મ્_8.42{42} ॥
શ્રદ્ધાશીલેન સત્યેન ક્ષમયા વીતમત્સરાઃ ।
તે નરાઃ સુગતિં યાન્તિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ ॥ ર્મ્_8.43{43} ॥
તેષામ્ એવ હિ મર્ત્યાનાં દિવારાત્રૌ નિરંતરં ।
અવિછિન્નાઃ પુણ્યધારાઃ પ્રવર્દ્ધ્યન્તે સદા ખલુ ॥ ર્મ્_8.44{44} ॥
દશાકુશલકર્ત્તારો યેન સદ્ધર્મનિંદકાઃ ।
તે નરા દુર્ગતિં યાન્તિ ભ્રમન્તિ પાપચારિણઃ ॥ ર્મ્_8.45{45} ॥
યે ચાતતાયિનો મર્ત્યાઃ સ્વકુલધર્મનષ્ટકાઃ ।
તે નરાઃ પતિતા યન્તિ નરકે દુઃખભાગિનઃ ॥ ર્મ્_8.46{46} ॥
તેષાં પાપિષ્ઠસત્વાનાં દિવારાત્રૌ નિરંતરં ।
અવિછિન્નાઃ પાપધારાઃ પ્રવહન્તે સદા ખલુ ॥ ર્મ્_8.47{47} ॥
અન્નદો વલવાન્ ભોગી વસ્ત્રદઃ શોભિતો ભવેત્ ।
પાનદઃ સુખિતઃ તૃપ્તશ્ ચક્ષુષ્માન્ ભવતિ દીપદઃ ॥ ર્મ્_8.48{48} ॥
દુષ્ટવાગ્ નિશિતં શસ્ત્રં રાગો હાલહલં વિષં ।
દ્વેષઃ પ્રજ્વલિતો વહ્નિર્ અવિદ્યા દારુણં તમઃ ॥ ર્મ્_8.49{49} ॥
ગૃહીતં યત્ સ્વયં દત્તં યદ્ ગૃહે તદ્ ઇહોજ્ઝિતં ।
અભેદ્યં કવચં ક્ષાન્તિઃ પ્રજ્ઞા તીક્ષ્ણં મહાયુધં ॥ ર્મ્_8.50{50} ॥
વિતર્કો ઽકુશલશ્ ચૌરઃ શિલં ધનં સતાં મતં ।
તે એવ મુષિતા લોકે યૈઃ શીલં વિનિપાતિતં ॥ ર્મ્_8.51{51} ॥
અલ્પેછઃ સત્સુખી લોકે સંતુષ્ટઃ પરમેશ્વરઃ ।
શીલવાન્ ભૂષિતો નિત્યં નષ્ટશીલો વિદંવિતઃ ॥ ર્મ્_8.52{52} ॥
વત્સલો વાન્ધવઃ પુણ્યં પાપં દુષ્ટાશયો રિપુઃ ।
નારકં દારુણં દુઃખં સ્કંધાભાવપરં સુખં ॥ ર્મ્_8.53{53} ॥
કામાઃ પ્રિયા અપથ્યા હિ મોક્ષઃ પથ્યો પ્રિયઃ સતાં ।
દ્વેષઃ પીડાકરો વ્યાધિઃ બુદ્ધ એકો ભિષગ્વરઃ ॥ ર્મ્_8.54{54} ॥
અજ્ઞાનેનાવૃતો લોકો મોહનઃ પ્રવશીકૃતઃ ।
લોભાત્ ત્યજતિ મિત્રાણિ સંગાત્ સ્વર્ગં ન ગછતિ ॥ ર્મ્_8.55{55} ॥
ત્યાગાન્ મિત્રાણિ વર્દ્ધન્તે મૈત્ર્યા શામ્યન્તિ શત્રવઃ ।
શીલાત્ સ્વર્ગમ્ અવાપ્નોતિ જ્ઞાનાન્ મોક્ષં સુ ગછતિ ॥ ર્મ્_8.56{56} ॥
ઇછયા બધ્યતે લોકો નીછયા ચ વિમુચ્યતે ।
તૃષ્ણાયા વિપ્રહાણેન નિર્વાણમ્ ઇતિ કથ્યતે ॥ ર્મ્_8.57{57} ॥
પુણ્યં રાજા ચ ચૌરાશ્ ચ સ્યંદમાનાઃ સમુદ્યતાઃ ।

ન શક્નુવંત્ય્ અપાહર્તું સ્ત્રિયો વા પુરુષસ્ય ચ ॥ ર્મ્_8.58{58} ॥
પુણ્યં ન દહતે વહ્નિર્ ભિનત્તિ ચ ન મારુતઃ ।
પુણ્યં ન ક્લેદયંત્ય્ આપો નૈવ ક્ષીણ્વંતિ ભૂમયઃ ॥ ર્મ્_8.59{59} ॥
વિદ્યમાનેષુ ભોગ્યેષુ પુણ્યં યેન ન સંચિતં ।
અસ્માલ્ લોકાત્ પરં લોકં સ ગતો ઽત્યંતવંચિતઃ ॥ ર્મ્_8.60{60} ॥
ક્રોધં હત્વા સુખં શેતે ક્રોધં હત્વા ન શોચતિ ।
ક્રોધસ્યૈકસ્ય ધર્મસ્ય વધં સંશામિ સર્વદા ॥ ર્મ્_8.61{61} ॥
એતત્ પ્રશ્નોત્તરં શ્રુત્વા દેવતાસૌ પ્રમોદિતા ।
ભગવંતં પુનર્ નત્વા પ્રસંશ્યૈવમ્ અવોચત ॥ ર્મ્_8.62{62} ॥
ધન્યો ઽસિ ભગવન્ બુદ્ધ સર્વપ્રશ્નોત્તરપ્રદઃ ।
સર્વજ્ઞો જગતાં શાસ્તા ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ॥ ર્મ્_8.63{63} ॥
વીરસ્ય ચ ન પશ્યામિ બ્રાહ્મણ્યં પરિનિર્વૃતિં ।
સર્વવીરો ભયાતીતસ્ ત્રાતું લોકે ઽભિશક્તિભાગ્ ॥ ર્મ્_8.64{64} ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દેવતા ભૂયઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણત્રયં ।
નત્વા પાદૌ મુનીન્દ્રસ્ય તત એવ દિવં યયૌ ॥ ર્મ્_8.65{6} ॥
અથ તે ભિક્ષવઃ સર્વે શ્રુત્વા શાસ્ત્રાનુદેશિતં ।
સત્યમ્ એવં પરિજ્ઞાય સમ્યક્ કર્મસુ ચેરિરે ॥ ર્મ્_8.66{66} ॥
એવમ્ એતન્ મહારાજ ગુરુણા મે પ્રભાષિતં ।
શ્રુત્વા ચૈવં પરિજ્ઞાય સદ્ધર્મે નિરતો ભવ ॥ ર્મ્_8.67{67} ॥
ધર્મેણ સુગતિં યાયાત્ પાપેન દુર્ગતિં વ્રજેત્ ।
તસ્માદ્ ધર્મં પુરસ્કૃત્ય પ્રજાઃ સમ્યક્ પ્રપાલય ॥ ર્મ્_8.68{68} ॥
દશાકુશલકર્માણિ ત્યક્ત્વા સંવૃતિમ્ આચર ।
સર્વોપકરણં દાનં દાતવ્યં સ્વર્ગવાંછિના ॥ ર્મ્_8.69{69} ॥
દુષ્ટસંગં પરિત્યજ્ય હત્વા રાગવિષં મુહુઃ ।
દ્વેષાગ્નિશમનં કૃત્વા હ્ય્ અવિદ્યા સંપ્રઘાત્યતાં ॥ ર્મ્_8.70{70} ॥
કામવિતર્કતાં ત્યક્ત્વા બોધિપ્રણિધિચેતસા ।
ત્રિકાયશોધનં કૃત્વા શીલધનમ્ ઉપાર્જ્યતાં ॥ ર્મ્_8.71{71} ॥
સ્કંધાભાવં પરિજ્ઞાય મત્વા દુષ્ટાશયં રિપું ।
ક્ષમાસ્વ્ આવરણં ધૃત્વા દુષ્ટસંઘાન્ વિજીયતાં ॥ ર્મ્_8.72{72} ॥
મારધર્માન્ વિનિર્જિત્ય સંબોધિધર્મસાધને ।
ધૈર્યવીર્યમહોત્સાહૈર્ ઉદ્યમં ક્રિયતાં સદા ॥ ર્મ્_8.73{(73)} ॥
ક્લેશમાનમદાઞ્ જિત્વા કૃત્વા ચિત્તં સમાહિતં ।
સર્વસત્વહિતાર્થેષુ ધ્યાતાં બોધિસાધનં ॥ ર્મ્_8.74{(74)} ॥
લોકં માયાસમુદ્ભૂતમ્ અજ્ઞાનતમસાવૃતં ।
દૃષ્ટ્વા પ્રજ્ઞાપ્રદીપેન પ્રેર્યતાં સુગતેઃ પથિ ॥ ર્મ્_8.75{(75)} ॥
એવં રાજન્ ભવાન્ મત્વા દુષ્ટસંગાન્ વિવર્જયેત્ ।
સત્સંગં નિરતો નિત્યં ત્રિરત્નસેવકો ભવ ॥ ર્મ્_8.76{(76)} ॥
સર્વા અપિ પ્રજાશ્ ચૈવં પરિબોધ્ય પ્રયત્નતઃ ।
પ્રેરણીયા ત્વયા રાજન્ સંવૃત્તિચરણે સદા ॥ ર્મ્_8.77{(77)} ॥
એવં મત્વા ભવાં રાજા સંસારસારમ્ આપ્નુવન્ ।

ક્રમાદ્ બોધિચરી પૂર્ય સંબુદ્ધપદમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_8.78{(78)} ॥
ઇત્ય્ એતદ્ ગુરુણાદિષ્ટમ્ ઉપગુપ્તેન ભિક્ષુણા ।
શ્રુત્વા તથેતિ રાજાસાવ્ અભ્યનંદત્ સપર્ષિકાઃ ॥ ર્મ્_8.79{(79)} ॥
દેવતાપરિપૃછાખ્યસૂત્રં શૃણ્વંતિ યે મુદા ।
શ્રાવયંતિ ચ તે સૌખ્યં ભુક્ત્વા યાંતિ સુખાવતીં ॥ ર્મ્_8.80{(80)} ॥
++ ઇતિ દેવતાપરિપૃછાસૂત્રં સમાપ્તં ++
ઇx શુક્લાવદાન
અથાશોકો નરેંદ્રશ્ ચ કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પુનઃ શ્રોતું સમર્થયત્ ॥ ર્મ્_9.1{(1)} ॥
ભદંત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણાદિષ્ટં તન્ મમાખ્યાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_9.2{(2)} ॥
ઇતિ પૃષ્ટે નૃપેણાસૌવ્ ઉપગુપ્તો જિનાંશજઃ ।
તમ્ અશોકં મહીનાથં સંનિરીક્ષ્ય સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_9.3{(3)} ॥
શૃણુ વક્ષ્યામિ તે રાજં યથા મે ગુરુણોદિતં ।
શ્રુત્વૈતદ્ ભવતાપ્ય્ એવં કર્ત્તવ્યં ધર્મમ્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_9.4{(4)} ॥
પુરૈકસમયે રાજં શાક્યસિંહો દયાંબુધિઃ ।
સર્વજ્ઞો ધર્મરાણ્ નાથઃ શાસ્તા ત્રૈધાતુકાધિપઃ ॥ ર્મ્_9.5{(5)} ॥
સર્વવિદ્યાધિપો બુદ્ધઃ ષડભિજ્ઞો મુનીશ્વરઃ ।
જિનો ઽર્હન્ સુગતો બુદ્ધસ્ તથાગતો વિનાયકઃ ॥ ર્મ્_9.6{(6)} ॥
ભગવાન્ સત્વહિતાર્થેન પુરે કપિલવસ્તુનિ ।
ન્યગ્રોધમણ્ડિતોદ્યાને કરણ્ડકનિવાપકે ॥ ર્મ્_9.7{(7)} ॥
શ્રાવકભિક્ષુસંઘૈશ્ ચ બોધિસત્વગણૈઃ સહ ।
સદ્ધર્મદેશનાં કર્તું વિજહાર જિનાશ્રમે ॥ ર્મ્_9.8{(8)} ॥
તદ્ ધર્મં શ્રોતુમ્ આયાતૈર્ ઉપાસકૈશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।
દેવાસુરગણૈશ્ ચાપિ ચતુર્ભિ લોકપાલકૈઃ ॥ ર્મ્_9.9{(9)} ॥
ચાતુર્વર્ણ્ણ્યૈર્ મનુષ્યૈશ્ ચ પૌરજાનપદાદિભિઃ ।
સંબોધિચરણોત્સાહૈઃ સદ્ધર્મગુણલાલસૈઃ ॥ ર્મ્_9.10{(10)} ॥
સત્કૃતો પૂજિતશ્ ચૈવં પરિવૃત્ય પુરસ્કૃતઃ ।
ભગવાન્ સ સભામધ્યે સિંહાસનસ્થિતો વભૌ ॥ ર્મ્_9.11{(11)} ॥
તત્ર સ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા સભાં તાં સમુપસ્થિતાં ।
આદિમધ્યાંતકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_9.12{(12)} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે સત્વાશ્ ચ મોદિતાઃ ।
તથૈનં શ્રીઘનં નિત્યં ભેજિરે ધર્મલાલસાઃ ॥ ર્મ્_9.13{(13)} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર પુરે કપિલવસ્તુનિ ।
રોહિણાખ્યો મહાછાક્યો ધનાઢ્યો ધનદોપમઃ ॥ ર્મ્_9.14{(14)} ॥
મહાભોગો મહાશ્રાદ્ધઃ સુવિશાલપરિગ્રહઃ ।
દાતા સાધુર્ મહા ધીરઃ પ્રત્યુવાસ સુખાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_9.15{15} ॥
સમયે તેન શાક્યેન સ્વકુલસદૃશાત્ કુલાત્ ।
ભાર્યા નીતા સુભદ્રાઙ્ગી સ્વકુલધર્મચારિણી ॥ ર્મ્_9.16{16} ॥
તતો ઽસૌ રોહિણઃ શાક્યસ્ તયૈવ કાન્તયા સહ ।

મહારગાનુરાગેણ રરામ પરિચારયન્ ॥ ર્મ્_9.17{17} ॥
તસ્યૈવં રમમાણસ્ય કૃઈડતો ઽપ્ય્ અનુરાગતઃ ।
ન પુત્રો ન સુતા વાપિ સુચિરેણાપ્ય્ અજાયત ॥ ર્મ્_9.18{18} ॥
તતો ઽસૌ રોહિણઃ પુત્રીપુત્રલાભે સમુત્સુકઃ ।
પુત્રચિન્તાપરઃ કોષ્ઠે સ્થિત્વૈવં ચ વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_9.19{19} ॥
ઈયત્સંપદ્ ગૃહે મે ઽસ્તિ ન ચ પુત્રસુતાપિ ન ।
એતા મે સંપદો રાજા મમાત્યયાદ્ ગ્રહીષ્યતિ ॥ ર્મ્_9.20{20} ॥
હા મે સંપદ્ વિનષ્ટા સ્યાત્ પરત્રાપિ ગતિર્ ન હિ ।
વ્યર્થસ્ મજ્જન્મ સંસારે યતો મે સન્તતિર્ ન હિ ॥ ર્મ્_9.21{21} ॥
કો મે કુર્યાચ્ ચ સંસ્કારં કશ્ ચ પિણ્ડં પ્રદાસ્યતિ ।
કુત્રાહં શરણં યાયાં હા દૈવનિહતો ઽસ્મ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_9.22{22} ॥
ઇતિ ચિન્તાવિષણ્ણો ઽસૌ શોકાગારે વ્યવસ્થિતઃ ॥ ર્મ્_9.23{23} ॥
કપોલં સ્વકરે ધૃત્વા તસ્થૌ ભોગ્યનિરુત્સુકઃ ।
એવં ચિન્તાસમાક્રાન્તં રોહિણં તં નિરુત્સુકં ॥ ર્મ્_9.24{24} ॥
દૃષ્ટ્વા સર્વે સુહૃન્મિત્રા વાન્ધવાશ્ ચ વ્યબોધયન્ ।
કિમ્ એવં તિષ્ઠસે ભદ્ર કિં ચ દુઃખં પ્રજાયતે ॥ ર્મ્_9.25{25} ॥
વક્તવ્યં ચેત્ તથાસ્માકં વક્તુમ્ અર્હસિ સર્વથા ।
ઇતિ પૃષ્ટે ચ તૈઃ સર્વૈર્ વન્ધુમિત્રસુહૃજ્જનૈઃ ॥ ર્મ્_9.26{26} ॥
રોહિણો ઽસૌ પુરસ્ તેષાં સર્વમ્ એવમ્ અભાષત ।
ભવન્તઃ શૃણુત સર્વે કથ્યતે દુઃખતા મયા ॥ ર્મ્_9.27{27} ॥
મહતી મે ગૃહે સંપદ્ અસ્યા ભોક્તા ન વિદ્યતે ।
કથં મે વિદ્યતે વંશસ્ તત્ પ્રકારં ન મન્યતે ॥ ર્મ્_9.28{28} ॥
યદિ વો ઽસ્તિ મયિ સ્નેહસ્ તદ્ ઉપાયં પ્રચક્ષ્યતાં ।
એવં તેનાર્થિતં શ્રુત્વા સર્વે તે સ્નેહવંધિતાઃ ॥ ર્મ્_9.29{29} ॥
તસ્ય વંશસમુત્પત્તેર્ ઉપાયં સમુપાદિશન્ ।
મા કાર્ષીઃ શોકતાં ભદ્ર તદ્ ઉપાયં નુ વિદ્યતે ॥ ર્મ્_9.30{30} ॥
દેવતારાધનાં કૃત્વા યાચસ્વ પુત્રમ્ આત્મના ।
અવશ્યં દેવતાનાં તે પ્રસન્નાનાં પ્રસાદતઃ ॥ ર્મ્_9.31{31} ॥
પુત્રો વા દુહિતા વાપિ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
ઇત્ય્ એતત્ તૈઃ સમાદિષ્ટં શ્રુત્વાસૌ રોહિણો મુદા ॥ ર્મ્_9.32{32} ॥
દેવતારાધનાં કર્તું પ્રયતાત્મા સમારભત્ ।
પૂજાઙ્ગૈઃ પૂજાયિત્વા ચ બ્રાહ્મણં હરિમ્ ઈશ્વરં ॥ ર્મ્_9.33{33} ॥
ઇંદ્રાદિલોકપાલાઞ્ ચ સંતતિં સમયાચત ।
એવં પુત્રાભિનન્દી સ સદારઃ વંશકામ્યયા ॥ ર્મ્_9.34{34} ॥
દેવતારાધનં કૃત્વા તસ્થૌ નિત્યં સમુત્સુકઃ ।
તથાપિ તસ્ય શાક્યસ્ય સ્વદૈવપરિમાણતઃ ॥ ર્મ્_9.35{35} ॥
ન પુત્રો ન ચ પુત્રી વા સુચિરમ્ અપ્ય્ અજાયત ।
તતો ઽસૌ રોહિણઃ શાક્યો દેવતાસુ નિરાશયા ॥ ર્મ્_9.36{36} ॥
પુત્રવાંછાવિરક્તાત્મા તસ્થૌ ગેહે નિરુત્સવઃ ।
અસ્તિ ચૈષ મહારાજ પ્રવાદો લૌકિકોદ્ભવઃ ॥ ર્મ્_9.37{37} ॥

યદ્ દેવતાપ્રસાદેન જાયતે સંતતિઃ ખલુ ।
એવં ચેદ્ વા તથા રાજન્ન્ એકૈકસ્ય ભવેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_9.38{38} ॥
યથા પુત્રસહસ્રં વા નૃપસ્ય ચક્રવર્ત્તિનઃ ।
અપિ તુ સંમુખીભાવાત્ ત્રિસ્થાનાનાં નૃપેશ્વર ॥ ર્મ્_9.39{39} ॥
પુત્રા વાપિ સુતાશ્ ચાપિ જાયંતે પ્રાણિનાં ખલુ ।
તદ્યથા પિતરૌ રક્તૌ કલ્યા ચર્તુમતી પ્રસૂઃ ।
ગંધર્વઃ પ્રસ્થિતઃ કાલે તદા ગર્ભે સમુદ્ભવેત્ ॥ ર્મ્_9.40{40} ॥
તતશ્ ચ સમયે તસ્ય રોહિણસ્યાનુરાગિણઃ ।
ભાર્ય્યા કલ્યાવતીભૂતા સ્નાત્વા રતિં સમારભત્ ॥ ર્મ્_9.41{41} ॥
તદૈકા દેવતા સ્વર્ગાચ્ ચ્યુત્વા કર્માનુભોગિની ।
તસ્ય શાક્યસ્ય ભાર્ય્યાયા ગર્ભે સા સમુપાવિશત્ ॥ ર્મ્_9.42{42} ॥
તતઃ સ્વાપન્નસત્વા સા મત્વા ગર્ભસમુદ્ભવં ।
સ્વામિનો ઽગ્રે રહઃ સ્થિત્વા હર્ષિતૈવં ન્યવેદયત્ ॥ ર્મ્_9.43{43} ॥
સ્વામિન્ન્ આપન્નસત્વાસ્મિ વંશ આવાં સમુદ્ભવેત્ ।
તદ્ ભવાન્ સર્વકૃયાનિ કારયત્વ્ અનુમોદિતઃ ॥ ર્મ્_9.44{44} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા રોહિણો ઽસૌ પ્રમોદિતઃ ।
ભાર્યાં તાં ગર્ભિણીં દૃષ્ટ્વા સંસ્મિતઃ પ્રત્યભાષત ॥ ર્મ્_9.45{45} ॥
સત્યં મે ભાષિતં ભદ્રે મત્વા ભવ સમાહિતા ॥ ર્મ્_9.46{45!} ॥
પ્રમાદમ્ અત્ર મા કાર્ષી યદિ સ્નેહાસ્તિ તે મયિ ।
એવં તે કુશલં ભદ્રે યદિ પુત્રં જનિષ્યસિ ॥ ર્મ્_9.47{46} ॥
તદા નિષ્કાશયામિ ત્વાં યદિ પુત્રીં જનિષ્યસિ ।
ઇતિ ભર્તુર્ વચઃ શ્રુત્વા સા સ્ત્રી વિવૃદ્ધદોહદા ।
ભર્તુર્ વિયોગશંકાર્ત્તા બભૂવ પરિખેટિતા ॥ ર્મ્_9.48{47} ॥
યાવત્ સા સમયે સૂત દારિકાં દિવ્યસુંદરીં ।
શુક્લવસ્ત્રપરીતાઙ્ગાં ગર્ભમલાવિલિપ્તિતાં ॥ ર્મ્_9.49{48} ॥
તતસ્ તાં દારિકાં જાતાં શ્રુત્વાસૌ રોહિણો રુષા ।
પ્રત્યાખ્યાતું સ્વયં ભાર્યાં વિવેશ સૂતિકાગૃહે ॥ ર્મ્_9.50{49} ॥
પ્રજાપત્યા તયા ભર્તુર્ ઉપનીતા પુરઃ સુતા ।
શુક્લવસ્ત્રપરીતાઙ્ગા ભદ્રાઙ્ગી દિવ્યસુંદરી ॥ ર્મ્_9.51{50} ॥
તતઃ સ રોહિણો દૃષ્ટ્વા તાં સુતાં દિવ્યસુંદરીં ।
શુક્લવસ્ત્રપરીતાઙ્ગાં પરવિસ્મયમ્ આયયૌ ॥ ર્મ્_9.52{51} ॥
અહો ભાગ્યાન્ મયા લબ્ધા સુતેયં ભદ્રરૂપિણી ।
યદ્ એષા સહજૈઃ શુક્લવસ્ત્રૈઃ પ્રાવૃત્ય જાયતે ॥ ર્મ્_9.53{52} ॥
તસ્માન્ નૂનં ઇયં સાક્ષાદ્ દેવકન્યાવતારિતા ।
સદ્ધર્મચારિણી ભદ્રા ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_9.54{53} ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાસૌ પિતા શાક્યઃ પશ્યંસ્ તાં દારિકાં ચિરાત્ ।
અતૃપ્તો નિશ્ચલાક્ષશ્ ચ તસ્થૌ સંમૂર્છિતો યથા ॥ ર્મ્_9.55{54} ॥
તતો જ્ઞાતીન્ સમાહૂય કૃત્વા જાતિમહં મુદા ।
તન્ નામકરણં તસ્યાસ્ તાન્ પુનઃ સ સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_9.56{55} ॥
ભવન્તો ઽસ્યાઃ સુતાયા મે ભદ્રાઙ્ગ્યા અનુરૂપતઃ ।

નામધેયં પ્રસિદ્ધેન કર્ત્તવ્યં ક્રિયતાં શુભં ॥ ર્મ્_9.57{56} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતે તસ્યાઃ સર્વે તે જાતયસ્ તથા ।
સહજશુક્લવસ્ત્રાઙ્ગં દૃષ્ટ્વૈવં સંવભાષિરે ॥ ર્મ્_9.58{57} ॥
યદ્ ઇયં દારિકા સૌમ્યા ભદ્રાંગી દિવ્યસુંદરી ।
શુક્લવસ્ત્રાવૃતા જાતા તચ્ છુક્લેતિ પ્રસિધ્યતુ ॥ ર્મ્_9.59{58} ॥
ઇતિ સંભાષણાં કૃત્વા સર્વે તે જ્ઞાતયસ્ તથા ।
રોહિણં તં સમામંત્ર્ય તથૈવં સમુદાહરત્ ॥ ર્મ્_9.60{59} ॥
યદ્ ઇયં તે સુતા ભદ્ર ભદ્રાઙ્ગી દિવ્યસુંદરી ।
શુક્લવસ્ત્રાવૃતા જાતા તચ્ છુક્લેતિ પ્રચક્ષ્યતાં ॥ ર્મ્_9.61{60} ॥
તથેત્ય્ અનુમતં કૃત્વા તેન પિત્રા પ્રસાદિતા ।
શુક્લા સા દુહિતાષ્ટાસુ ધાત્રીષુ સમુપાર્પિતા ॥ ર્મ્_9.62{61} ॥
તતસ્ તાસાં ચ ધાત્રીણામ્ ઉપચારપ્રચારતઃ ।
વર્દ્ધિતાભૂત્ સુરમ્યાઙ્ગી હ્રદસ્થમ્ ઇવ પંકજં ॥ ર્મ્_9.63{62} ॥
યથા યથા ચ સા શુક્લા પરિવૃદ્ધાભવત્ ક્રમાત્ ।
તથા તથા ચ તદ્ વસ્ત્રં વવૃદ્ધે નિર્મલી ઽભવત્ ॥ ર્મ્_9.64{63} ॥
ન ચ કાયો ઽપ્ય્ અભૂત્ તસ્માત્ મલાભિલિપ્તદુર્ભગઃ ।
વભૌ તુ નિર્મલઃ શુદ્ધઃ સુગંધિપરિવાહકઃ ॥ ર્મ્_9.65{64} ॥
યદા સા દારિકા શુક્લા પરિવૃદ્ધા ક્રમાદ્ અભૂત્ ।
કુમારી સર્વલોકાનાં મનોનેત્રાભિહારિણી ॥ ર્મ્_9.66{65} ॥
તતઃ સા શિક્ષિતું વિદ્યા ગુરુણાં સમુપાશ્રિતા ।
શિક્ષિત્વા ક્રમશો વિદ્યાં પારમ્ આશુ યયૌ સુધીઃ ॥ ર્મ્_9.67{66} ॥
તદા યે યે ચ તાં શુક્લામ્ અપશ્યદ્ દિવ્યસુંદરીં ।
તે તે સર્વે ઽપિ પશ્યન્તો વિસ્મિતા મોહમ્ આયયુઃ ॥ ર્મ્_9.68{67} ॥
તતસ્ તે બ્રાહ્મણાદ્યાશ્ ચ તદ્ગુણાકૃષ્ટમાનસાઃ ।
સ્વસ્વદૂતેન તાં શુક્લાં રોહિણં પ્રાર્થયન્ મુહુઃ ॥ ર્મ્_9.69{68} ॥
જાતિશ્રેષ્ઠો હ્ય્ અહં વિપ્રસ્ તચ્ છુક્લાં મે દાતુમ્ અર્હસિ ।
ઇતિ તાં બ્રાહ્મણપુત્રા રોહિણં પ્રત્યયાચયન્ ॥ ર્મ્_9.70{[69]} ॥
રાજપુત્રો ઽસ્મ્ય્ અહં વીરસ્ તત્ સુતા મે પ્રદીયતાં ।
ઇતિ રાજકુમારાસ્ તં રોહિણં તાં સમર્થયન્ ॥ ર્મ્_9.71{[70]} ॥
અહં વૈશ્યઃ પ્રજાભર્તા તચ્ છુક્લાં મે દાતુમ્ અર્હસિ ।
ઇતિ વૈશ્યકુમારાસ્ તાં રોહિણં પ્રાર્થયરિ મુહુઃ ॥ ર્મ્_9.72{[71]} ॥
અહં મંત્રિસુતો વિજ્ઞસ્ તચ્ છુક્લા મે પ્રદીયતાં ।
ઇતિ મંત્રિસુતાઃ સર્વે રોહિણં પ્રત્યયાચયન્ ॥ ર્મ્_9.73{71!} ॥
મહામાત્યસુતો ઽહં હિ તચ્ છુક્લાં મે પ્રયછતાં ।
ઇત્ય્ આમાત્યકુમારાસ્ તાં રોહિણં પ્રત્યયાચયન્ ॥ ર્મ્_9.74{72} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ લોકાશ્ ચ રૂપદ્રવ્યાભિમાનિનઃ ।
સ્વસ્વદૂતેન તાં શુક્લાં રોહિણં પ્રત્યયાચયન્ ॥ ર્મ્_9.75{73} ॥
એવં સર્વૈશ્ ચ તૈર્ નિત્યૈઃ પ્રાર્થ્યમાનો મહાજનૈઃ ।
રોહિણઃ સ વિષણ્ણાત્મા સ્થિત્વૈવં ચ વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_9.76{74} ॥
હા મે દુઃખાનિ જાતાનિ કથમ્ અત્ર પ્રતિક્રિયા ।

સર્વથાહં પ્રણષ્ટઃ સ્યાં સુતયાઃ કારણે ઽધુના ॥ ર્મ્_9.77{75} ॥
યદ્ય્ એકસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ સુતામ્ એતાં મનોહરાં ।
અન્યે સર્વે ઽપિ મે વૈરા ભવિષ્યંતિ તદા ખલુ ॥ ર્મ્_9.78{76} ॥
અવશ્યં મે સુતા હીયં વૈરિણી માં હનિષ્યતિ ।
એવં દુઃખાનુદાયિન્યા પુત્ર્યાપિ કિં મમૈતયા ॥ ર્મ્_9.79{77} ॥
ઇતિ ચિન્તાવિષણ્ણો ઽસૌ તચ્ ચિન્તાકુલમાનસઃ ।
કપોલં સ્વકરે સ્થાપ્ય તસ્થૌ કોષ્ઠે નિરુત્સવઃ ॥ ર્મ્_9.80{78} ॥
એવં ચિન્તાવિભિન્નાસ્યં પિતરં તં વિષાદિનં ।
સા શુક્લા દુહિતા દૃષ્ટ્વા પ્રણત્વૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_9.81{79} ॥
કિમ્ એવં તિષ્ઠસે તાત કિં તે દુઃખં નુ જાયતે ।
કથ્યતાં તદ્ યદિ સ્નેહો મયિ તે વર્ત્તતે પિતઃ ॥ ર્મ્_9.82{80} ॥
ઇતિ પુત્ર્યા વચઃ શ્રુત્વા પિતા સ રુષિતાશયઃ ।
નિઃસ્નેહસ્ તાં સુતાં શુક્લાં દૃષ્ટ્વૈવં પર્ય્યભાષત ॥ ર્મ્_9.83{81} ॥
ત્વન્ નિમિત્તે મહદ્ દુઃખં જાયતે મે કુપુત્રિકે ।
કિં તવાગ્રે કથિત્વૈતં યતો નૈવ પ્રતિક્રિયા ॥ ર્મ્_9.84{82} ॥
અવશ્યં ત્વં સુતા શત્રુઃ સર્વથા માં હનિષ્યસિ ।
એવં દુઃખાભિદાયિન્યા પુત્ર્યાપિ કિં મમ ત્વયા ॥ ર્મ્_9.85{83} ॥
ઇતિ પિત્રોદિતં શ્રુત્વા સા શુક્લા પ્રહતાશયા ।
સહસા પિતરં નત્વા રુદંત્યૈવં અભાષત ।
તાત કિં મે નિમિત્તેન દુઃખં તે જાયતે કથં ।
સર્વથૈતત્ પ્રવક્તવ્યં યદિ તે ઽહં સુતાત્મજા ।
તદ્ ઉપાયં કરિષ્યામિ યેન દુઃખં નિહન્યતે ॥ ર્મ્_9.86{84} ॥
તદ્ એતત્ સર્વથા તાત મમાગ્રે વક્તુમ્ અર્હસિ ।
ઇતિ પુત્ર્યોદિતે ભૂયઃ પિતાસૌ રોહિણો ઽવદત્ ॥ ર્મ્_9.87{85} ॥
તત્ કિન્ તે કથ્યતે પુત્રિ યતો નાસ્તિ પ્રતિક્રિયા ।
બહવઃ પ્રાર્થયિતારસ્ તવ રાજસુતાદયઃ ॥ ર્મ્_9.88{86} ॥
કુમારા બ્રાહ્મણા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ ચ મંત્રિનંદનાઃ ।
અમાત્યનંદનાશ્ ચાપિ સાર્થવાહસુતાદયઃ ॥ ર્મ્_9.89{87} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ યે ચાન્યા ગુણદ્રવ્યાભિમાનિતાઃ ।
પૌરિકા ગ્રામિકાશ્ ચાપિ કુલરૂપાભિમાનિકાઃ ॥ ર્મ્_9.90{88} ॥
એતૈઃ સર્વૈર્ અહં નિત્યં સુમુદ્રિતસ્ ત્વદર્થિભિઃ ।
કથમ્ અત્ર કરિષ્યામિ ચેતના મે ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_9.91{89} ॥
ત્વમ્ એવૈકા હિ મે પુત્રી બહવો યાચકાશ્ ચ તે ।
એકસ્મૈ યદિ દાસ્યામિ સર્વે ઽન્યે સ્યુર્ મમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_9.92{90} ॥
અતસ્ ત્વાં ખણ્ડશઃ કૃત્વા સર્વેભ્યો ઽપ્ય્ અર્પયે ચ વૈ ।
એવં તુ ક્રિયમાણે મે કુશલત્વં ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_9.93{91} ॥
અન્યથા ચેદ્ ભવેન્ નૈવ કુશલં મે સદાપિ હિ ।
ઇતિ પિત્રોદિતં શ્રુત્વા શુક્લા સા મૃત્યુશંકિત ॥ ર્મ્_9.94{92} ॥
મોદિતેવ પિતુઃ પાદૌ પ્રણત્વૈવમ્ અભાષત ।
પ્રસીદ મા કૃથાઃ ખેદં મમૈતત્ કારણે પિતઃ ॥ ર્મ્_9.95{93} ॥

તથાહં તે કરિષ્યામિ યથા દોષો ન વિદ્યતે ।
નાહં કામાર્થિની તાત તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ॥ ર્મ્_9.96{94} ॥
પ્રવ્રજિત્વા ચરિષ્યામિ ભગવચ્છાસને વ્રતં ।
ઇત્ય્ એતદ્ ભાષિતં પુત્ર્યા શ્રુત્વાસૌ રોહિણઃ પિતા ॥ ર્મ્_9.97{95} ॥
પુત્રીવિયોગમ્ આશંક્ય પુનર્ એવમ્ અભાષત ।
મા કૃથાઃ સર્વથા પુત્રિ પ્રવ્રજ્યાચરણે મનઃ ॥ ર્મ્_9.98{96} ॥
ત્વં સ્ત્રી વાલા ન શક્નુયાઃ પ્રવ્રજ્યાં ચરિતું સુતે ।
પ્રવ્રજ્યાયાં વ્રતં કષ્ટં પુરુષૈર્ અપિ દુષ્કરં ॥ ર્મ્_9.99{97} ॥
ત્વં તુ વાલા સુભદ્રાંગી કોમલા દિવ્યસુંદરી ।
કથં તદ્ દુષ્કરસ્થાને વ્રતં કર્તું સહેઃ સુતે ॥ ર્મ્_9.100{98} ॥
તન્ મા કૃથાસ્ તથા વાલે પ્રવ્રજ્યાયાં મનસ્ ત્યજ ।
યદિ કામાર્થિની નાસિ કસ્મૈ ચિદ્ દાસ્યતે ન હિ ॥ ર્મ્_9.101{99} ॥
તત્ પુત્રિ સ્વગૃહે સ્થિત્વા વ્રતં ધૃત્વા સુખં વસ ।
યદિ કામાર્થિની વાસિ પુત્રિ તેષાં ત્વદર્થિનાં ॥ ર્મ્_9.102{100} ॥
સ્વયંવરવિધિં કૃત્વા સ્વયં વર યમ્ ઇછસિ ।
તદા મે દૂષણં નાસ્તિ તવાપિ દૂષણં ન હિ ॥ ર્મ્_9.103{1} ॥
સર્વત્રાપિ હિ લોકેષુ વિધિર્ એષ પ્રવર્ત્તતે ।
તસ્માત્ તેષાં કુમારાણાં પતિં ભદ્રં સ્વયં વર ॥ ર્મ્_9.104{2} ॥
તેનૈવ પતિના સાર્દ્ધં વ્રતં કૃત્વા સુખં ચર ।
તદા સન્તતિમ્ ઉત્પાદ્ય ભુક્ત્વા ભોગ્યં યથા સુખં ॥ ર્મ્_9.105{3} ॥
સંવૃત્તિચરણં કૃત્વા તથાન્તે સ્વર્ગમ્ આપ્નુયાઃ ।
તેનૈવં મા કૃથાઃ પુત્રિ પ્રવ્રજ્યાચરણે મનઃ ॥ ર્મ્_9.106{4} ॥
કિં તે પ્રવ્રજ્યયા સિદ્ધ્યેન્ મહદ્દુષ્કરચર્ય્યયા ।
ઇત્ય્ ઉક્તે જનકેનાસૌ શુક્લા કામપરાઙ્મુખા ॥ ર્મ્_9.107{5} ॥
સદ્ધર્મચરણપ્રેપ્સુઃ પિતરમ્ એવમ્ અબ્રવીત્ ।
નાહં કામાર્થિની તાત સંબોધિપદવાંછિની ॥ ર્મ્_9.108{6} ॥
તસ્માદ્ ભોગ્યાન્ય્ અપિ ત્યક્ત્વા ચરિતુમ્ ઇછામિ સદ્વ્રતં ।
સભયાઃ સરણાઃ કામાઃ સક્લેશાશ્ ચ વિષોપમાઃ ॥ ર્મ્_9.109{7} ॥
તસ્માત્ કામે ન મે વાંછા નિર્વાણે એવ મે મનઃ ।
સદેવાસુરમાનુષ્યા યે સત્વાઃ કામરાગિણઃ ॥ ર્મ્_9.110{8} ॥
સર્વે તે ક્લેશિતાશ્ ચાન્ધાશ્ ચરન્તિ પાતકેષ્વ્ અપિ ।
કૃત્વા તે પાતકાન્ય્ એવં ગછન્તિ દુર્ગતિષ્વ્ અપિ ॥ ર્મ્_9.111{9} ॥
વિવિધાનિ ચ દુઃખાનિ ભુંજતે નરકાસ્થિતાઃ ।
બ્રાહ્મણા અપિ ધીરાશ્ ચ વૈદિકા બ્રહ્મચારિણઃ ॥ ર્મ્_9.112{10} ॥
તે ઽપિ કામાનુરાગેન ભ્રષ્ટા ગચ્છંતિ દુર્ગતિં ।
તપસ્વિનો મહાભિજ્ઞાઃ શુદ્ધાત્માના જિતેન્દ્રિયાઃ ।
તે ઽપિ કામાનુરાગેન ભ્રષ્ટા ગચ્છંતિ દુર્ગતિં ।
યતયો યોગિનશ્ ચાપિ નિર્ગ્રંથાશ્ ચ દિગંવરાઃ ॥ ર્મ્_9.113{11} ॥
તે ઽપિ કામાનુરાગેન ભ્રષ્ટા ગચ્છન્તિ દુર્ગતિં ।
રાજાનઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચાપિ કૃત્વા યુદ્ધં પરસ્પરં ॥ ર્મ્_9.114{12} ॥

આહવે નિધનં યાન્તિ તદ્ અપિ કામકારણે ।
અમાત્યા મંત્રિણશ્ ચાપિ મારયન્તિ પરાર્ધિનઃ ॥ ર્મ્_9.115{13} ॥
તત્પાપૈર્ દુર્ગતિં યાન્તિ તદ્ અપિ કામહેતુના ।
યોધારશ્ ચ મહાવીરા યુદ્ધં કૃત્વા પરસ્પરં ॥ ર્મ્_9.116{14} ॥
સંગ્રામે નિધનં યાન્તિ તદ્ અપિ કામકારણે ।
વણિજઃ સાર્થવાહાશ્ ચ રત્નદ્રવ્યાતિલાલસાઃ ॥ ર્મ્_9.117{15} ॥
સમુદ્રે પતિતાઃ કેચિન્ મૃતાઃ કેચિચ્ ચ જંગલે ।
કેચિન્ મૃતા મહારણ્યે ચૌરૈઃ કેચિદ્ ઉપદ્રુતાઃ ॥ ર્મ્_9.118{16} ॥
ક્ષુત્પિપાસાહતાઃ કેચિન્ મૃતા માર્ગે રુજાન્વિતાઃ ।
શીતવાતાતપાક્રાન્તા મૃતા કેચિચ્ છ્રમાતુરાઃ ॥ ર્મ્_9.119{17} ॥
કેચિદ્ ગૃહગતા એવ મૃતાઃ કેચિચ્ ચ રોગિનઃ ।
કેચિદ્ ભારં વહન્તશ્ ચ મૃતાઃ કેચિદ્ ભયાન્વિતાઃ ॥ ર્મ્_9.120{18} ॥
જન્તુભિઃ ખાદિતાઃ કેચિત્ તત્ સર્વં કામહેતુના ।
કૃષિણશ્ ચ દિનં યાવત્ ક્ષત્રકર્મસમુદ્યતાઃ ॥ ર્મ્_9.121{19} ॥
દિનાન્તે ગૃહમ્ અગત્ય શેરતે તે મૃતા ઇવ ।
એવમ્ અન્યે ઽપિ લોકાશ્ ચ શિલ્પિપ્રેષ્યજનાદયઃ ॥ ર્મ્_9.122{20} ॥
દાસદાસીજનાશ્ ચાપિ સ્વસ્વકર્મસમુદ્યતાઃ ।
એવં નિત્યમ્ અવિશ્રાન્તં કુટુંવધનસાધને ॥ ર્મ્_9.123{21} ॥
વહંતિ ખેદિતાઃ ક્લેશં તત્ સર્વં કામહેતુના ।
એવં ચૌરાદિદુષ્ટાશ્ ચ પરદ્રવ્યાપહારિણઃ ॥ ર્મ્_9.124{22} ॥
પાતકાન્ય્ અપિ કુર્વન્તિ તદ્ અપિ કામકારણે ।
કેચિચ્ ચ પરદ્રવ્યાણિ હરન્તિ હારયન્તિ ચ ॥ ર્મ્_9.125{23} ॥
કેચિદ્ ધત્વાપિ સર્વં હરન્તિ ક્રૂરમાનસાઃ ।
ધનાર્થે કિં ન કુર્વન્તિ દુષ્ટા લુબ્ધાશ્ ચ નિર્દયાઃ ॥ ર્મ્_9.126{24} ॥
પ્રઘ્નન્તિ પિતરૌ કેચિત્ તે ઽપિ ઘ્નન્તિ ગુરૂન્ અપિ ।
કેચિદ્ વિઘ્નન્તિ મિત્રાણિ જ્ઞાતિવન્ધુજનાન્ અપિ ॥ ર્મ્_9.127{[125]} ॥
પત્નીપુત્રદુહિતૄશ્ ચ ભ્રાત્રીંશ્ ચ ભાગિનીર્ અપિ ।
કેચિદ્ ઘ્નન્તિ સહાયાંશ્ ચ દાસદાસીજનાન્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_9.128{26} ॥
બાલાન્ વૃદ્ધાંશ્ ચ નારીંશ્ ચ તત્ સર્વં કામકારણે ।
કેચિચ્ ચ પ્રાણિનઃ પક્ષિમૃગમત્સ્યાદિજન્તુકાન્ ॥ ર્મ્_9.129{27} ॥
હત્વા ખાદન્તિ પાપિષ્ઠાસ્ તદ્ અપિ કામકારણે ।
એવં તિર્ય્યગ્ગણાશ્ ચાપિ પક્ષિસિંહાદિજન્તવઃ ॥ ર્મ્_9.130{28} ॥
પરસ્પરં નિહત્યૈવં ખાદન્તિ કામહેતુના ।
એવં શથાવંચયન્તસ્ ત્રાસયન્તો ઽપિ વાલકાન્ ॥ ર્મ્_9.131{29} ॥
અદત્તં પ્રતિગૃહ્નન્તિ તદ્ અપિ કામકારણાત્ ।
મિથ્યાકામરતાઃ કેચિત્ પરદારાંશ્ ચ કામિનીઃ ॥ ર્મ્_9.132{30} ॥
હરન્તિ છદ્મના ચાપિ તદ્ અપિ કામકારણે ।
યચ્ ચ મૃષાવદંતો ઽપિ પરકાર્ય્યાભિઘાટકાઃ ॥ ર્મ્_9.133{31} ॥
સાધયન્તિ સ્વકાર્યાણિ તદ્ અપિ કામહેતુના ।
યચ્ ચ પિશુનવાદેન સુહૃન્મિત્રાનુચારિણાં ।

વિરોધં કારયન્ત્ય્ એવં તદ્ અપિ કામહેતુના ॥ ર્મ્_9.134{[132]} ॥
યચ્ ચ પારુષ્યવાદેન ગુરુસાધુજનાન્ અપિ ।
પરિભાષ્ય વિનિન્દન્તિ તદ્ અપિ કામકારણે ॥ ર્મ્_9.135{[133]} ॥
યત્ સંભિન્નપ્રલાપેન સુહૃન્મિત્રાનુયાયિનાં ।
ચિત્તાનિ ભેદયન્ત્ય્ એવં તદ્ અપિ કામકારણે ॥ ર્મ્_9.136{[134]} ॥
યચ્ ચ માયાનુરાગેણ સાધૂનાં ધર્મચારિણાં ।
પ્રભેદયન્તિ ચિત્તાનિ તદ્ અપિ કામહેતુના ॥ ર્મ્_9.137{[135]} ॥
યદ્ ઈર્ષ્યામત્સરાલીઢા દૃષ્ટ્વા પરગુણર્દ્ધિતાં ।
વ્યાપાદં ચિન્તયન્ત્ય્ એવં તદ્ અપિ કામકારણે ॥ ર્મ્_9.138{[136]} ॥
યન્ મિથ્યાદૃષ્ટિકા લોકે સર્વધર્મપ્રહાસિકાઃ ।
ભોગ્યાનિ ભુંજતે હૃત્વા તદ્ અપિ કામકારણે ॥ ર્મ્_9.139{[137]} ॥
કેચિજ્ જાતિપરિભ્રષ્ટા નીચજાતિપ્રસંગતાઃ ।
સ્વકુલધર્મભ્રષ્ટાશ્ ચ તદ્ અપિ કામકારણે ॥ ર્મ્_9.140{[138]} ॥
એવં સર્વે ઽપિ સત્વાશ્ ચ સદ્ગતિપરિવર્તિનઃ ।
કામર્થે ક્લેશિતાત્માનો ભ્રમન્તિ દુર્ગતૌ સદા ॥ ર્મ્_9.141{[139]} ॥
એવં યાવન્તિ દુઃખાનિ સંસારે ષડ્ગતિષ્વ્ અપિ ।
તાનિ સર્વાણિ સત્વાનાં જાયન્તે કામહેતુના ॥ ર્મ્_9.142{[130]} ॥
એવં મત્વા તુ યે વિજ્ઞાઃ કામં ત્યક્ત્વા વિરાગિણઃ ।
પ્રવ્રજિત્વા સુનિઃક્લેશા બ્રહ્મચર્ય્યં ચરન્તિ તે ॥ ર્મ્_9.143{[131]} ॥
તતો મે સભયે કામે સરણે ચ વિષોપમે ।
વિદ્વદ્ભિર્ ગર્હિતે તાત મનોવાંછા ન વર્ત્તતે ॥ ર્મ્_9.144{32} ॥
તત્પ્રવ્રજ્યાં સમાશ્રિત્ય ભગવચ્છરણં ગતા ।
બ્રહ્મચર્ય્યં ચરિત્વાહં પ્રાપ્તુમ્ ઇછામિ નિર્વૃતિં ॥ ર્મ્_9.145{33} ॥
બુદ્ધો હિ જગતાં શાસ્તા ધર્મરાજો વિનાયકઃ ।
તત્ તસ્ય શરણે ગત્વા ચરિતુમ્ ઇછામિ સચ્ચરીં ॥ ર્મ્_9.146{34} ॥
યદ્ય્ અસ્તિ તે મયિ સ્નેહઃ સદ્ધર્મે ચાનુરાગતા ।
તદ્ અનુમોદનાં કૃત્વાનુજ્ઞાં મે દાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_9.147{35} ॥
યદિ તુ સૌગતે ધર્મે ઽપ્ય્ અનુજ્ઞાં મે દદાસિ ન ।
તીર્થયાત્રાં ભ્રમિષ્યામિ સર્વદાહં વિરાગિની ॥ ર્મ્_9.148{36} ॥
ઇતિ પુત્રીવચઃ શ્રુત્ય શાક્યો ઽસૌ રોહિણઃ પિતા ।
સુતાધર્મવિયોગત્વં વિજ્ઞાયૈવમ્ અચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_9.149{37} ॥
યદ્ ઇયં મે સુતા ભદ્રા નિરાશ્રવા વિરાગિની ।
અવશ્યં સ્વગૃહં ત્યક્ત્વા પ્રવ્રજેત્ સર્વથા ખલુ ॥ ર્મ્_9.150{38} ॥
અવશ્યં મે ઽનયા પુત્ર્યા વિયોગં સર્વથા ભવેત્ ।
સર્વથા હ્ય્ અનિવાર્ય્યેયં વ્રજતુ સૌગતાશ્રમે ॥ ર્મ્_9.151{39} ॥
યદાયં સૌગતે ધર્મે પ્રવ્રજિત્વા નિરાશ્રવા ।
બ્રહ્મચર્ય્યં ચરત્ય્ એવં તતો નિર્વૃતિમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_9.152{40} ॥
યદ્ ઇયં મે સુતા કાન્તા સુભદ્રા દિવ્યસુંદરી ।
યદિ ગેહં પરિત્યક્ત્વા તીર્થયાત્રાં કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_9.153{41} ॥
તદા નૂનમ્ ઇયં ભ્રાંતા તીર્થિકધર્મસંરતા ।