Ratnamālāvadāna · Part 201220

ity ukte 'nena bhūpena raivataḥ sa prasāditaḥ /
haṃsarāja ivāplutya bhāsayan khe samāyayau // Rm_19.210{9} //
tatrākāśe samāsīnaḥ prātihāryaṃ pradarśayan /
lokaiḥ saṃdṛśyamāno 'sau dhyātvā tasthau samujvalan // Rm_19.211{10} //
tatas tair bhikṣubhiḥ śiṣyaiḥ samanvitaḥ prabhāsayan /
tathākāśāś caraṃ gatvā svāśrame samupāśrayan // Rm_19.212{11} //
tad dṛṣṭvā sa nṛpo lokaiḥ sahātivismayānvitaḥ /
triratnabhajanaṃ kurvan pracacāra sadā mudā // Rm_19.213{12} //
evaṃ hy adoṣena viśeṣayuktyā pratyakṣaṇakṣyīkṛtalakṣaṇena /
alaṃkṛtaḥ sādhujanaḥ khalena nighnīkṛto 'pi na vikāram eti // Rm_19.214{13} //
evaṃ svadaivayogena jāyate hy aparādhatā /
tan nānyasyāparādhatvaṃ vaktavyaṃ kena cit kva cit // Rm_19.215{14} //
iti me guruṇākhyātaṃ tathātra kathyate mayā /
iti matvā mahārāja sadā dharme samācara // Rm_19.216{15} //
prajāś cāpi tathā rājan bodhayitvā prayatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva sadādarāt // Rm_19.217{16} //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvaṃ cāpi bhavet sadā /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_19.218{17} //
iti satyaṃ parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajasvātra samāhitaḥ // Rm_19.219{18} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tathā hīti pratijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_19.220{19} //
satkṛtyedaṃ narā ye kalimatidaraṇaṃ raivatasyāvadanaṃ śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanaso bhaktiśraddhāprasannāḥ /
te sarve 'py evam atra vimalasumanasaḥ sarvadā satsukhāni bhuktvā kṛtvā subhadraṃ jinavaranilaye saṃprayānti pramodāṃ // Rm_19.221{20} //
++ iti ratnāvadānatatve raivatāvadānaṃ samāptam ++
XX Mahiṣāvadāna
atha sa pārthivo 'sokaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_20.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_20.2{2} //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ /
upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_20.3{3} //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi sarve lokaprabodhane // Rm_20.4{4} //
tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // Rm_20.5{5} //
ṣaḍabhijño jagannātho mārajit tu tathāgataḥ /
puraikasamaye sārddhaṃ bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ saha // Rm_20.6{6} //
cailakair bhikṣuṇībhiś caivam upāsikāgaṇair api /
upāsākais tathānyaiś ca saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // Rm_20.7{7} //

bodhisatvair mahāsatvair brahmendrādisurādhipaiḥ /
sarve lokādhipaiś cāpi dānavendraiḥ śubhārthibhiḥ // Rm_20.8{8} //
nāgendrair garuḍendraiś ca yakṣagaṃdharvakinnaraiḥ /
grahai vidyādharaiś cāpi tathānyaiś ca vṛṣārthibhiḥ // Rm_20.9{9} //
stūya mānārcyamānaś ca vaṃdyamāno 'bhinaṃditaḥ /
sarvasatvahitārthena janapadeṣu sarvataḥ // Rm_20.10{10} //
saddharmaṃ samupādiśya pracacāra sasāṃghikaḥ /
tathā ca kośale rāṣṭre varaṃ dharmam upādiśat // Rm_20.11{11} //
tato 'nyatrāpi saddharmam upadeṣṭuṃ tato 'carat /
tatrānyasmin vane prāpto bhagavān sa sasāṃghikaḥ // Rm_20.12{12} //
sarvatra maṃgalaṃ kṛtvā pracacāra śanaiḥ kramāt /
tatrārāṇye mahān yūtho mahiṣīṇāṃ samācarat // Rm_20.13{13} //
tatraiko mahiṣaś caṇḍo valavīryasamanvitaḥ /
mahāśṛṃgo mahākāyaḥ pratyavasan madotkaṭaḥ // Rm_20.14{14} //
tatrāsan paṃcamātrāṇi mahiṣapālaśatāni ca /
sarve tan mahiṣīyūtham anurakṣyādhyuvāsata // Rm_20.15{15} //
tadaikasmin dine tatra bhagavān sa sasaṃghikaḥ /
pracaraṃs tatpradeśe taṃ mahiṣīyutham aikṣata // Rm_20.16{16} //
tadā te mahiṣīpālā taṃ munīṃdraṃ sasaṃghikaṃ /
samupāyātam ālokya dūrād evam aghoṣayan // Rm_20.17{17} //
bhagavān mātra samāyāhi pathānyena vrajādhunā /
asty atra mahiṣo duṣṭas tat sahasā carānyata // Rm_20.18{18} //
iti taiḥ śabditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
sasaṃghaḥ samupāśritya tāṃ dṛṣṭvaivam ahhāṣata // Rm_20.19{19} //
alpotsukābhavatv atra bhagavantaḥ kiṃ kuto bhayaṃ /
kālajño 'haṃ jinendro 'smi tadarthe 'tra samācare // Rm_20.20{20} //
tadā sa mahiṣo duṣṭas taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ /
dūrād dṛṣṭvā samutthāya pradudrāva tadantike // Rm_20.21{21} //
tatra tadgaṃdham āghrāya dṛṣṭvā taṃ raktacīvaraṃ /
ruṣā lāṃgūlam unnāmya saṃmukhaḥ prābhyadhāvata // Rm_20.22{22} //
tatra tena jinendreṇa pañcasiṃhā mahoddhatāḥ /
abhinirmāya tatpṛṣṭhe sthāpitā bhīmarūpiṇaḥ // Rm_20.23{23} //
tathā nirmāya tatrāgniskaṃdhau dvāv atiprojvalau /
ubhayoḥ pārśvayos tasya sthāpito bhīmanisvanau // Rm_20.24{24} //
tathātra kūṭasaṃkāśo nirmāya mahatī śilā /
upariṣṭāt pratiṣṭhāpya darśitā tasya bhītaye // Rm_20.25{25} //
tatra sa mahiṣo 'drākṣīt tān siṃhān pṛṣṭhasaṃsthitān /
pārśvayor ubhayor agniskaṃdhaur uparitāṃ śilāṃ // Rm_20.26{26} //
evaṃ sa mahiṣo duṣṭo mahābhayam upasthitaṃ /
samantataḥ samālokya pravikheṭābhimohitaḥ // Rm_20.27{27} //

tatra sa trasito dṛṣṭvā parāyituṃ caturdiśaḥ /
samantato bhayād vignas tasthau trāṇanirāśrayaḥ // Rm_20.28{28} //
tataḥ sa cakitas tasya munīndrasyābhisaṃmukhaṃ /
upetya caraṇau natvā śaraṇaṃ samupāyayau // Rm_20.29{29} //
tatra tadbhayabhinnāsyaḥ parikhinnāśayo rudan /
bhagavaṃtaṃ tam ālokya tasthau 'trāṇāśrayo puraḥ // Rm_20.30{30} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā mahiṣyaṃ tam upasthitaṃ /
śaraṇāgatam ālokya dharmam evam upādiśat // Rm_20.31{31} //
bhadramukheti saṃskārāḥ sarve 'nityā bhave dhruvāḥ /
sarvadharmā anātmanaḥ śāntaṃ nirvāṇam eva hi // Rm_20.32{32} //
iti dharmaravam śrutvā sa tat puṇyānubhāvataḥ /
pūrvajanmapravṛttāṃtaṃ smṛtvā prarurodānutāpitaḥ // Rm_20.33{33} //
evaṃ taṃ ruditaṃ dṛṣṭvā bhagavān sa munīśvara /
bodhayituṃ samāśvāsya punar gāthe 'bhyabhāṣata // Rm_20.34{34} //
idānīṃ kiṃ kariṣyāmi tiryagyonigatasya te /
akṣaṇapratipannasya kiṃ rodiṣi nirarthakaṃ // Rm_20.35{25} //
sādhu prasādyatāṃ cittaṃ mayi kāruṇike jine /
tiryagyoniṃ virāgyeha tataḥ svargaṃ gamiṣyasi // Rm_20.36{26} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa mahiṣas tadā /
sarvaṃ smṛtvā purāvṛttaṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_20.37{27} //
hā mayā durdhiyājñena tyaktvā saddharmasaṃyamaṃ /
krodhāgninā svayaṃ dagdhā saṃtāpare 'pi tāpitā // Rm_20.38{28} //
yenāhaṃ hā paribhraṣṭaḥ saddharmamaṇinā 'dhunā /
viṣarāgāgnisaṃtaptaḥ kṛṣṇāhir iva durmatiḥ // Rm_20.39{29} //
tad atra kiṃ kariṣyāmi tiryakjātir ihādhunā /
kiṃ mamānena kāyena duḥkhe pāpānusādhinā // Rm_20.40{30} //
yatra puṇyaṃ sukhaṃ nāsti tatra kiṃ jīvitena me /
varam evādya me mṛtyur na tv evaṃ cirajīvitaṃ // Rm_20.41{31} //
avaśyaṃ mṛtyum āpnuyāṃ sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ /
tad atra me śarīre kā snehatā jīvite 'pi vā // Rm_20.42{32} //
dhik kāyaṃ jīvitaṃ cāpi yena puṇyaṃ na sādhyate /
puṇyam eva bhave sāraṃ sarvatra satsukhapradaṃ // Rm_20.43{33} //
puṇyaṃ vinātrā saṃsare kiṃ śrīsaṃpatsukhānvite /
sarvaṃ vihāya gaṃtavyaṃ puṇyām ekaṃ tadānugaḥ // Rm_20.44{34} //
puṇyam eva jaganmitraṃ puṇyam eva sadānugaḥ /
puṇyam eva mahatsāraṃ puṇyam eva hitārthadaṃ // Rm_20.45{35} //
tasmāt puṇyaṃ prayatnena sādhanīyaṃ bhave sadā /
sarvatra sukhatāhetu puṇyam eveti kathyate // Rm_20.46{36} //
tat puṇyaratnasaṃprāptyai buddhasya śaraṇaṃ gataḥ /
sarvathā smaraṇaṃ kṛtvā bhajeyeha samāhitaḥ // Rm_20.47{37} //

ity evaṃ manasā dhyātvā mahiṣaḥ sa prabodhitaḥ /
taṃ buddhaṃ śrīghanaṃ natvānusmṛtvābhajān mudā // Rm_20.48{38} //
tataḥ sa bhagavāns tasya dṛṣṭvāśayaviśuddhatāṃ /
saddharmaṃ samupādiśya sasaṃghaḥ svāśrame yayau // Rm_20.49{39} //
tatrāśrame samāsīno bhagavān sasasāṃghikaḥ /
sarvasatvahitārthena saṃbodhidharmam ādiśat // Rm_20.50{40} //
taddharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ /
brahmaśakrādayo devā lokapālāś ca dānavāḥ // Rm_20.51{41} //
grahā vidyādharāḥ siddhā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
garuḍā nāgarājāś ca rākṣasāś ca śubhārthinaḥ // Rm_20.52{42} //
ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi nṛpā rājakumārakāḥ /
vaiśyāc ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ // Rm_20.53{43} //
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikā api /
grāmyā jānapadāś cāpi tīrthyāḥ kārpaṭikā api // Rm_20.54{44} //
evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāṃ chinaḥ /
sarve te samupāgatya tatrāśrame samāviśat // Rm_20.55{45} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ /
natvā pradakṣiṇīkṛtvā samānarcur yathākramaṃ // Rm_20.56{46} //
tatas te praṇatiṃ kṛtvā parivṛtya samaṃtataḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_20.57{47} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitāṃ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat // Rm_20.58{48} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃprabodhitāḥ /
dharmaviśeṣam ājñāya triratnaṃ sarvadābhajan // Rm_20.59{49} //
tatra sa mahiṣaḥ pūrvajanmavṛttim anusmaran /
tadā taddeham utsraṣṭuṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_20.60{50} //
hā duṣṭena mayā pūrvam ācitaṃ ghorapātakaṃ /
tenāhaṃ mahiṣo duṣṭo bhavāmy atra yathoditaṃ // Rm_20.61{51} //
tad atra kiṃ prakurvīya paśus tat pāpaśodhaṇaṃ /
tat triratnam anusmṛtvā careyāham upoṣadhaṃ // Rm_20.62{52} //
datvātrāham imaṃ kāyaṃ satvebhyaḥ śraddhayā 'dhunā /
manasā sugataṃ dhyātvā martuṃ tiṣṭheya sāṃprataṃ // Rm_20.63{53} //
tad imaṃ deham utkṛtya tvagmānsarudhirādikaṃ /
asthimajjādi sarvaṃ ca bhujantu prāṇino mudā // Rm_20.64{54} //
ye ye satvā imaṃ dehaṃ bhujanti surasaṃ mudā /
te te sarve sadā dharmaṃ kṛtvā yāntu surālāyaṃ // Rm_20.65{55} //
tathaitat puṇyapākena muktvāsmān pāpakāśrayāt /
āsādya sadgatau janma bhajeyaṃ sugataṃ sadā // Rm_20.66{56} //
iti dhyātvā viniścitya mahiṣaḥ sa prasannadhīḥ /
tyaktvāhāraṃ tapaśvīva buddhaṃ smṛtvācarat tapaḥ // Rm_20.67{57} //

tathā sa mahiṣo dhyātvā triratnaṃ cābhyanusmaran /
dehaṃ tyaktvā viśuddhātmā surālayaṃ samāyayau // Rm_20.68{58} //
tatra svarge sa utpanno mahāsukhasamanvitaḥ /
vismitābhiprasannātmā tadaivaṃ samaciṃtayat // Rm_20.69{59} //
aho hi jāyate saukhyaṃ kutaś cyutvā kuhācare /
kasya puṇyavipākena mamaivaṃ jāyate śubhaṃ // Rm_20.70{60} //
iti ciṃtayatas tasya mahiṣapūrviṇas tathā /
vismayākrāṃtacittasya samutpannābhavan matiḥ // Rm_20.71{61} //
aho tiryaggateś cyutvā devaloka ihāsare /
saṃbuddhasmṛtipuṇyena devo bhavāmi sāṃprataṃ // Rm_20.72{62} //
tad ahaṃ tasya munīndrasya draṣṭuṃ gacheya sāṃprataṃ /
śraddhayā samupāśritya saddharmaṃ śṛṇuyāṃ punaḥ // Rm_20.73{63} //
iti mahiṣapūrvī sa devaputraḥ pramoditaḥ /
tatra tasya munīndrasya darśane gaṃtum aichata // Rm_20.74{64} //
tataḥ sa muditaḥ snātvā śuddhadivyāṃvarāvṛtaḥ /
divyagaṃdhānuliptāṃgo divyālaṃkārabhūṣitaḥ // Rm_20.75{65} //
divyapūjopahārāṇi gṛhītvā devagaṇaiḥ saha /
tasyāṃ rātrau munīndrasya bhāsayann āśrame yayau // Rm_20.76{66} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā muditaḥ samupāsaran /
natvā pradakṣiṇīkṛtya samānarcca yathāvidhiḥ // Rm_20.77{67} //
tatas tasya munīndrasya sāṃjaliḥ sa praṇamya ca /
saddharmadeśanāṃ śrotuṃ purataḥ samupāśrayat // Rm_20.78{68} //
tathā te tat sahāyāś ca devaputrāḥ prasāditāḥ /
bhagavaṃtaṃ sāṃjalayaḥ upāśrayan // Rm_20.79{69} //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān /
āryyasatyasamārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_20.80{70} //
tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saha devaiḥ pramoditaḥ /
devo mahiṣapūrvi sa dharmaviśeṣam āptavān // Rm_20.81{71} //
satkāyaduṣṭibhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ /
nirbhidya jñānavajreṇa śrotaāpattim āyayau // Rm_20.82{72} //
tātaḥ sa dṛṣṭasatyas taṃ bhagavantaṃ munīśvaraṃ /
kṛtāṃjaliḥ puṭo natvā trir udānam udānayat // Rm_20.83{73} //
bhagavann idam asmākaṃ kṛtaṃ na janakena hi /
na mātrā na ca rājñāpi nānyena kena cit khalu // Rm_20.84{74} //
bhavataiva yad asmākaṃ kṛtapāpaviśodhanaṃ /
tenābhiśoṣitāśeṣarudhirāśrusāritpariḥ // Rm_20.85{75} //
laṃghitā asthiśailāś ca pihitā pāpapaddhatiḥ /
vivṛtāḥ svargamārgāś ca mokṣamārgaś ca darśitaḥ // Rm_20.86{76} //
mayāptaṃ vimalaṃ cakṣuḥ śāntam āryapadaṃ tathā /
duḥkhārṇavaḥ samuttīrṇo bodhimārgo 'pi dṛśyate // Rm_20.87{77} //

tad bhavatāṃ kṛpādṛṣṭeḥ prasādān mama sāṃprataṃ /
saṃsārajanma sāphalyaṃ buddhaputrāsmy ahaṃ yataḥ // Rm_20.88{78} //
adyārabhya sadā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ /
bodhau cittaṃ samādhāya cariṣyāmi śubhāṃ cariṃ // Rm_20.89{79} //
tad atrānugrahaṃ kṛtvā bhavāñ chāstā jagaguruḥ /
kṛpayā sarvadā paśyann evaṃ māṃ trātum arhati // Rm_20.90{80} //
iti saṃprārthitaṃ tena suparvaṇā niśamya saḥ /
śāstā tasyāśayaṃ śuddhaṃ samalokyaivam ādiśat // Rm_20.91{81} //
sadho śṛṇu hitaṃ vakṣye sadā bhadraṃ yadīchasi /
triratnaṃ śaraṇaṃ gatvā bhaja nityaṃ samādarāt // Rm_20.92{82} //
ye buddhaśaraṇaṃ kṛtvā bhajaṃti śraddhayā sadā /
māracaryābhimuktās te saṃprayāṃti jinālayaṃ // Rm_20.93{83} //
ye dharmaṃ saugataṃ nityaṃ śṛṇvanti śraddhayā mudā /
sarvapāpābhimuktās te saṃprayānti sukhāvatīṃ // Rm_20.94{84} //
ye ca saṃghe prakurvanti satkāraṃ śraddhayādarāt /
te sarve durgater muktvā saṃprayānti surālayaṃ // Rm_20.95{85} //
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā ye bhajanti sadādarāt /
durgatiṃ te na gachaṃti sadā gachaṃti sadgatiṃ // Rm_20.96{86} //
sadgatau te sadā sthitvā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
kṛtvā lokahitaṃ saukhyaṃ bhuktvā ramanti sarvadā // Rm_20.97{87} //
tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ /
trividhāṃ bodhim āsadya nirvṛtiṃ samavāpnuyuḥ // Rm_20.98{88} //
iti nirvāṇasatsaukhyaḥ prāptuṃ yadi samichasi /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ // Rm_20.99{89} //
etatpuṇyānubhāvena pariśuddhas trimaṃḍalaḥ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_20.100{90} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa paribodhitāḥ /
tathety abhyanumoditvā punar evam abhāṣata // Rm_20.101{91} //
adya me saphalaṃ saṃpūritaṃ manorathaṃ /
bodhiratnābhisaṃpanno buddhaputro 'smi sāṃprataṃ // Rm_20.102{92} //
sarvadā bhavatām eva śaraṇe 'haṃ samāsthitaḥ /
triratnabhajanaṃ kurvañ cariṣye bodhisaṃvaraṃ // Rm_20.103{93} //
iti saṃprārthanāṃ kṛtvā devaputraḥ sa moditaḥ /
śrīghanaṃ taiḥ punar natvā sasahāyo divaṃ yayau // Rm_20.104{94} //
tatra svarge sa saṃprāpto devaiḥ saha samāśritaḥ /
triratnasmaraṇaṃ kurvan saukhyaṃ bhuktvā samācarat // Rm_20.105{95} //
tasyāṃ rātrau mahatkāntiṃ prabhāṃ dṛṣṭvā savismayāḥ /
sarve te mahiṣīpālā vabhūvuḥ śaṃkitāśayāḥ // Rm_20.106{96} //
tataḥ prātaḥ samutthāya sarve te kautukānvitāḥ /
saṃmīlya sahasā tatra buddhāśrame upācaran // Rm_20.107{97} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sarve te pratimoditāḥ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā samupatasthur ādarāt // Rm_20.108{98} //
tadā sa bhagāvān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_20.109{9!} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te pratibodhitāḥ /
bhagavaṃtaṃ punar natvā paprachur evam ādarāt // Rm_20.110{100} //
bhagavann adya rātrau ka ihāśrame prabhāsayan /
bhavatāṃ samupāyātas tat samādeṣṭum arhati // Rm_20.111{1} //
iti tair mahiṣīpālaiḥ paripṛṣṭe sa sarvavit /
bhagavāṃs tān samālokya purāvṛttim upādiśat // Rm_20.112{2} //
yo 'trāsau mahiṣo duṣṭo dṛṣṭvāsmān samupadrutaḥ /
samantato bhayaṃ dṛṣṭvā trasto me śaraṇaṃ gataḥ // Rm_20.113{3} //
tadā maddharmam ākarṇya pūrvajātim anusmaran /
mayi cittaṃ prasādyaiva tyaktvāhārā tyajan tanuṃ // Rm_20.114{4} //
tato 'smatsmṛtipuṇyena pāpamukto viśuddhadhīḥ /
svargaloke samutpanno devo bhavati sāṃprataṃ // Rm_20.115{5} //
sa eṣa devaputro 'dya niśāyām atra bhāsayan /
devalokaiḥ sahāyāto darśanāya mamālāye // Rm_20.116{6} //
matsaddharmaṃ samākarṇya dṛṣṭasatyaḥ sa harṣitaḥ /
devasaṃghaiḥ saha svarge svālaye pragatas tathā // Rm_20.117{7} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvātivismayoddhatāḥ /
sarve te mahiṣīpālā mitha evaṃ samabruvan // Rm_20.118{8} //
aho citra hi yan nāma tiryyagyonigato 'pi saḥ /
buddhaṃ sadgurum āsādya dharmaṃ śrutvābhavat sudhīḥ // Rm_20.119{9} //
sadgurau sugate cittaṃ prasādya viratāśanaḥ /
trirātnasmaraṇaṃ kṛtvā prāṇaṃ tyaktvā divaṃ yayau // Rm_20.120{10} //
tato 'pīha samāgatya saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
abhyarcya dharmam ākarṇya dṛṣṭasatyo divaṃ yayau // Rm_20.121{11} //
svarge 'pi tat tathā nityaṃ sadguroḥ śaraṇaṃ gataḥ /
śraddhayā bhajanaṃ kurvaṃ chubhe 'carat samāhitaḥ // Rm_20.122{12} //
dhanyo 'yaṃ sugataḥ śāstā sarvasatvaśubhaṃkaraḥ /
yatra cittaṃ prasādyaiva paśur api divaṃ gataḥ // Rm_20.123{13} //
vayaṃ tu mānavāḥ sarve katham enaṃ munīśvaraṃ /
sadguruṃ samupāsādya śraddhayā na bhajemahi // Rm_20.124{14} //
tathā saddharmam ākarṇya prasādād asya sadguroḥ /
atkṛtya sarvadā bhadraṃ na lābhema kathaṃ vayaṃ // Rm_20.125{15} //
viśeṣadharmam ājñāya dṛṣṭasatyāḥ samāhitāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā nūnaṃ gachema sadgatiṃ // Rm_20.126{16} //
tad atra sadguror asya munīndrasyādhunā vayaṃ /
sarve 'pi śraddhayābhyarcya bhajemahi samādarāt // Rm_20.127{17} //

tat sāddharmaṃ samākarṇya śraddhayā samupasthitāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caremahi śubhe sadā // Rm_20.128{18} //
tadādau sugatasyāsya sasaṃghasyā 'dhunā vayaṃ /
yathārhabhojanenātra pūjayema prapuṣṭaye // Rm_20.129{18!} //
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te pratimoditāḥ /
tatheti saṃmataṃ kṛtvā tatra buddhāśrame yayuḥ // Rm_20.130{19} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ taṃ pramoditāḥ /
sarvasāṃjalayo natvā prārthayann evam ādarāt // Rm_20.131{20} //
bhagavan nātha sarvajña bhagavaṃtaṃ sasaṃghikaṃ /
pūjayituṃ samichāmas tann atrānugrahaṃ kuru // Rm_20.132{21} //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
teṣāṃ puṇyābhisaṃvṛddhyai tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_20.133{22} //
tathādhyuvāsitaṃ matvā sarve te pariharṣitāḥ /
pādau tasya munīndrasya natvā nijālayaṃ yayuḥ // Rm_20.134{23} //
tatra te muditāḥ sarve dadhikṣīrodanādikaṃ /
yathārhabhojyasāmagriṃ sahasā samasādhayan // Rm_20.135{24} //
tatas te samaye gatvā tatra buddhāśrame mudā /
sasāṃghikaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ nyavedayan // Rm_20.136{25} //
bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā /
tat saṃgha bhagavān pūjāṃ pratigrahitum arhati // Rm_20.137{26} //
iti taiḥ prārthite sarve bhagavān sasasāṃghikaḥ /
utthāya bhojanakṣetre upācarān prabhāsayan // Rm_20.138{27} //
tatra pādyaṃ samādāya saṃbuddhapramukhāḥ kramāt /
sarve te sāṃghikās tatra svasvāsane samāśrayan // Rm_20.139{28} //
tāṃ buddhapramukhān sarvān sāṃghikān svāsanāśritān /
dṛṣṭvā te muditā sarve sāmānarcur yathākramaṃ // Rm_20.140{29} //
tatas te surasair bhojyaiḥ kṣīrodanaiḥ savyaṃjanaiḥ /
praṇītair bhagavaṃtaṃ taṃ sasaṃghaṃ samatoṣayan // Rm_20.141{30} //
tatas taṃ sugataṃ tṛptaṃ sasāṃghikaṃ samīkṣya te /
tat pātrāṇy apanīyāśu tad dhastādi samaśodhayan // Rm_20.142{31} //
tataḥ sapūgatāmburāmahauṣadharasāyanaṃ /
saṃbuddhapramukhebhyas te saṃghebhyaḥ pradadur mudā // Rm_20.143{32} //
tatas te mahiṣīpālāḥ kṛtāṃjalipūṭā mudā /
śrīghanaṃ taṃ sasaṃghaṃ ca natvā samupatasthire // Rm_20.144{33} //
tathā tan samupāsīnān sarvān dṛṣṭvā sa sarvavit /
āryadharmaṃ samādiśya bodhimārge 'bhyayojayat // Rm_20.145{34} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te 'bhyanumoditāḥ /
saṃbuddhaśāsane tatra pravrajituṃ samīkṣire // Rm_20.146{35} //
tatās te mahiṣīpālāḥ sarve kṛtvābhisaṃmataṃ /
kṛtāṃjalipuṭā natvā prārthayan taṃ munīśvaraṃ // Rm_20.147{36} //

bhāgavaṃ nātha sarvajña bhavatāṃ śāsane vayaṃ /
pravrajituṃ samichāmas tan no 'nvāhartum arhati // Rm_20.148{37} //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
tān viśuddhāśayān sarvān samālokyaivam ādiśat // Rm_20.149{38} //
mātāpitror vinānujñāṃ pravrajyāṃ na dadāmy ahaṃ /
tad anujñāṃ samādāya preta dāsyāmi vas tadā // Rm_20.150{39} //
ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te pratinaṃditāḥ /
taṃ munīndraṃ praṇatvāśu svasvagehaṃ yayur mudā // Rm_20.151{40} //
tatra te sahasā gatvā samātāpitṛvāṃdhavān /
paribodhya prayatnena prāpyānujñāṃ samācaraṃ // Rm_20.152{41} //
tatra te sahasā gatvā bhagavata upāsṛtāḥ /
pādau sāṃjalayor natvā prārthayann evam ādarāt // Rm_20.153{42} //
bhagavan sarvavit pitṛprāptānujñāḥ samāgatāḥ /
tatrānugraham ādhāya pravrajyāṃ dātum arhati // Rm_20.154{43} //
iti taiḥ prārthite śāstā bhagavān savyapāṇinā /
teṣāṃ śiras susaṃspṛṣṭvā samālokyaivam ādiśat // Rm_20.155{44} //
sameta bhikṣavaḥ sarve yūyaṃ śraddhāsamaṃgitāḥ /
pravrajyāvratam ādhāya carata brahmacārikāṃ // Rm_20.156{45} //
ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te muṇḍitā vabhuḥ /
khikkhirīpātradharttāraḥ kākhāyacīvarāvṛtāḥ // Rm_20.157{46} //
tataḥ śastuḥ prasādena sarve te vimalāśayāḥ /
pralabdhabodhisaccittāḥ śuddhaśīlā jiteṃdriyāḥ // Rm_20.158{47} //
bhitvāvidyāguṇāḥ samyak prāptavidyāviśāradāḥ /
pratisaṃvitsusaṃprāptāḥ satyamārgasamanvitāḥ // Rm_20.159{48} //
samādhidhāraṇīvidyā ghaṭamānāḥ samāhitāḥ /
kṣamānvitāḥ śubhātmāno yogino bhikṣavo 'bhavan // Rm_20.160{49} //
tatas te sarvasaṃsāraṃ matvānityaṃ cālācalaṃ /
dṛṣṭvā ca sarvasaṃskāragatīr ahivighātinīḥ // Rm_20.161{50} //
sarvakleśagaṇān hitvā jitvā māragaṇān api /
sākṣād arhatvam āsādya pracerur brahmacārikāḥ // Rm_20.162{51} //
tatas te bhikṣavaḥ sarve pariśuddhatrimaṃḍalāḥ /
vītasaṃgā mahābhijñā nirvikalpā niraṃjanāḥ // Rm_20.163{52} //
samaloṣṭakasauvarṇāḥ satkāralābhanispṛhāḥ /
akāśasamacittāṅgā bhave lābhaparāṅmukhāḥ // Rm_20.164{53} //
devāsurādi lokānāṃ traidhātukanivāsināṃ /
pūjyā mānyāś ca vaṃdyāś ca babhūvur bodhicāriṇaḥ // Rm_20.165{54} //
tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasāḥ /
bhagavaṃtaṃ muniṃ natvā papracbus tat purākṛtaṃ // Rm_20.166{55} //
bhagavan kāni karmāṇi tena mahiṣapūrviṇā /
kṛtāni devaputreṇa yair asau mahiṣo 'bhavat // Rm_20.167{56} //

ebhiś ca mahiṣīpālaiḥ kiṃ karma prakṛtaiḥ purā /
yenārhatvaṃ samāsādya bhavaṃti brahmacāriṇaḥ // Rm_20.168{57} //
etat sarvaṃ samādiśya bhavāñ chāstātra sāṃprataṃ /
asmākaṃ api cetāṃsi prabodhayitum arhati // Rm_20.169{58} //
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ /
tān sarvān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // Rm_20.170{59} //
śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve tena mahiṣapūrviṇā /
purā kṛtāni karmāṇi tāni vakṣyāmi sāṃprataṃ // Rm_20.171{60} //
ebhiś ca mahiṣipālaiḥ purā yāni kṛtāny api /
tāni sarvāṇi karmāṇi vakṣyāmi ca tathā 'dhunā // Rm_20.172{61} //
tadyathābhūt purā buddhaḥ kāśyapo 'rhans tathāgataḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyākaḥ // Rm_20.173{62} //
bhagavān sa tadā pūryyāṃ varāṇasyā upāśrame /
mṛgadāve samāśritya vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_20.174{63} //
tadā tasya munīndrasya śāsane tripiṭo yatiḥ /
bhikṣur eko mahāvijño niścayārthaviśāradaḥ // Rm_20.175{64} //
tadaikasamaye bhikṣupaṃcaśataiḥ puraskṛtaḥ /
sa sabhāyāṃ samāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat // Rm_20.176{65} //
tasya te bhikṣavaḥ śikṣāḥ śaikṣāś ca saṃścayānvitāḥ /
tripiṭārthaṃ parijñātuṃ paprachus taṃ guruṃ muhuḥ // Rm_20.177{66} //
evaṃ tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe sa guruḥ pratiroṣitaḥ /
tān sarvāñ chrāvakāñ chiṣyāñ chaikṣāṃś ca paryabhāṣata // Rm_20.178{67} //
tatas te śrāvakāḥ sarve dṛṣṭvā taṃ ruṣitaṃ guruṃ /
praṇatvā vinayaṃ kṛtvā punar evam abhāsire // Rm_20.179{68} //
bhavanta mā kṛthā roṣaṃ prasīdasva kṛpānidhe /
vyākhyātaṃ bhavatā samyak tad asmābhi na budhyate // Rm_20.180{69} //
tad bhūyo 'pi bhavān etadarthaṃ samyak suvistaraṃ /
asmac cetaṃ prabodhārthaṃ samupādeṣṭum arhati // Rm_20.181{70} //
iti taiḥ prārthite bhūyas tripiṭaḥ so 'tiroṣitaḥ /
tathā tāñ chrāvakān sarvān paribhāṣyaivam abravīt // Rm_20.182{71} //
are re mahiṣā yūyaṃ tat kiṃ jānītha madvacaḥ /
tad bhūyaḥ kiṃ pravakṣyāmi yac chrutvāpi na budhyate // Rm_20.183{72} //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te pariroṣitāḥ /
taṃ guruṃ yatim arhantam api pratyavadas tathā // Rm_20.184{73} //
yad vayaṃ mahiṣāḥ sarve tad bhavān mahiṣādhipaḥ /
yad asmākaṃ yathā śāsta tathā bhavatu pālakaḥ // Rm_20.185{74} //
iti taiḥ śrāvakaiḥ sarvaiḥ śikṣaiḥ śaikṣaṃ ca roṣitaiḥ /
sadguror antike kopād yat khalaṃ pratibhāṣitaṃ // Rm_20.186{75} //
etat pāpābhiśaṃkārttāḥ paścāttāpābhitāpinaḥ /
tam arhantaṃ guruṃ natvā punar evaṃ vabhāṣire // Rm_20.187{76} //

aho mūḍhā vayaṃ sarve yat kopāt sadguror api /
pratyākhyāya vayo 'smābhiḥ pratyuttaraṃ pradīyate // Rm_20.188{77} //
tad etat pātakaṃ ghoraṃ kathaṃ vayaṃ śahemahi /
tad bhavān kṛpayāsmākaṃ kṣaṃtum arhati sarvathā // Rm_20.189{78} //
tathā janmāṃtare cāpi bhavantam eva sadguruṃ /
kalyāṇamitram āsādya prāpnuyāma susaṃvaraṃ // Rm_20.190{79} //
iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sarve te bhikṣavas tathā /
tasya guror upāśritya dharmaṃ śrutvābhajan sadā // Rm_20.191{80} //
tatas te samaye sarve śrāvakās tripiṭo 'pi saḥ /
kālaṃ gatāḥ punar janma lehire durgatau tataḥ // Rm_20.192{81} //
khalavākkarmapākena paṃcajanmaśatāny api /
sa tripiṭapatiḥ śāstā mahiṣo 'yaṃ sabhābhavat // Rm_20.193{82} //
sarve te śrāvakāś cāpi yathā vākkarmadoṣataḥ /
tatheme mahiṣīpalā vabhūvuḥ sarvadā bhave // Rm_20.194{83} //
atrāpi mahiṣo duṣṭas tripiṭo 'sau bhavaty api /
ime 'pi mahiṣīpālā bhavanti bhikṣavo 'pi te // Rm_20.195{84} //
yac cāyaṃ mahiṣo 'py atra kāśyapakṛtapuṇyataḥ /
dṛṣṭvā māṃ suprasannātmā natvā me śaraṇaṃ gataḥ // Rm_20.196{85} //
etatpuṇyavipākena devaputro bhavaty ayaṃ /
āryasatyaṃ samāsādya dṛṣṭasatyo sudhīr api // Rm_20.197{86} //
ime 'pi mahiṣīpālāḥ kāśyapapuṇyapākātaḥ /
pravrajyārhatvam āsādya bhavanti brahmacāriṇaḥ // Rm_20.198{87} //
evaṃ karmavipākair hi sarve 'pi jantavo bhave /
sukhaduḥkhāni bhuṃjānā bhramanti bhavacārake // Rm_20.199{88} //
nāgnibhir dahyate karmaṃ vāyubhir vā na śuṣyate /
klidyate nodakaiś cāpi kṣīyate nāpi bhūmiṣu // Rm_20.200{89} //
abhuktaṃ kṣīyate naiva karmaṃ kvāpi kathaṃ cana /
sarvatrāpi bhaven naiva karmaṇo gatir anyathā // Rm_20.201{90} //
śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataiva sadā bhave /
tathā kṛṣṇasya pāke ca duḥkhataiva sadā bhave // Rm_20.202{91} //
miśritānāṃ tathā pāke miśritāni phalāny api /
evaṃ matvā śubheṣv eva caritavyaṃ sadā bhave // Rm_20.203{92} //
yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaiva bhujyate phalaṃ /
avaśyaṃ pariboktavyaṃ saṃsāre karmaṇaḥ phalaṃ // Rm_20.204{93} //
na nasyaṃti hi karmāṇi kalpakoṭiśatair api /
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti prāṇināṃ khalu // Rm_20.205{94} //
iti matvātra saṃsāre triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajadhvaṃ sarvathādarāt // Rm_20.206{95} //
ye bhajaṃti sadā nityaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
durgatiṃ te na gachaṃti yānty eva sadgatiṃ sadā // Rm_20.207{96} //

ity ādiṣṭaiḥ munīndreṇa śrutvā te saṃghikā mudā /
sarve lokāś ca satkṛtya triratnaṃ sarvadābhajaṃ // Rm_20.208{97} //
etan me guruṇākhyātaṃ tathā mayocyate 'dhunā /
tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ sadā śubhe // Rm_20.209{98} //
prajāś cāpi sadā dhārmaṃ śrāvāyitvā prabodhayan /
bodhimārge pratisthāpya pālayasva samāhitaḥ // Rm_20.210{99} //
tathā te maṃgalam nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_20.211{100} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tatheti 'bhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_20.212{1} //
idaṃ narā ye mahiṣāvādānaṃ śṛṇvaṃti ye capi niśāmayaṃti sukhāni bhuktvā khalu te 'tra sarve samyāṃti nūnaṃ sugatālayaṃ te // Rm_20.213{2} //
++ ity avadānatatve mahiṣāvadānaṃ samāptam ++
XXI Nāvikāvadāna
athāśoko mahinātha upaguptaṃ yatiṃ guruṃ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā punar evam abhāṣata // Rm_21.1{1} //
bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad yathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_21.2{2} //
saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaiyam abravīt // Rm_21.3{3} //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // Rm_21.4{4} //
puraikasamaye buddho bhagavān sa munīśvaraḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śastā dharmarājo vināyakaḥ // Rm_21.5{5} //
sasaṃgho hāsayan tatra magadhe cārikāṃ caran /
sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gaṃgātīram upāśrayan // Rm_21.6{6} //
tatra sa bhagavān sarvai bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaḥ /
sabhāmadhyāsanāsīno dharmam ādeṣṭum aichata // Rm_21.7{7} //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarvalokās tadāgatāḥ /
brahmaśakrādayo devā lokapālā gaṇādayaḥ // Rm_21.8{8} //
daityeṃdro garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ /
siddhā vidyādharāś cāpi rākṣasāś ca maharddhikāḥ // Rm_21.9{9} //
ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi yogino yatayo 'pi ca /
rājānaḥ kṣatriyā bhūpā rājaputrāś ca tīrthikaḥ // Rm_21.10{10} //
vaiśyāś cā maṃtriṇo 'mātyāḥ śreṣṭhinaḥ paurikāḥ prajāḥ /
gṛhasthāḥ sādhavo bhadrāḥ sārthavāhamahājanāḥ // Rm_21.11{11} //
vaṇijāḥ śilpinaś cāpi grāmyā jānapadā api /
tathānye 'pi samāyātāḥ saddharmaśravaṇārthinaḥ // Rm_21.12{12} //
tatra te samupāyātā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
natvā pradakṣiṇīkṛtya samānarcur yathākramaṃ // Rm_21.13{13} //
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samaṃtataḥ /

samāhitāḥ samudvīkṣya dharmaṃ śrotuṃ samāśrayan // Rm_21.14{14} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān /
bodhicaryāṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_21.15{15} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pramoditāḥ /
dharmāviśeṣam ājñāya triratnaṃ prābhajan sadā // Rm_21.16{16} //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāl lokāñ chubhāśritān /
tathānyatra śubhaṃ kartuṃ gaṃgātīram upācarat // Rm_21.17{17} //
sasaṃgho bhagāvaṃs tatra gaṃgātīra upāsṛtaḥ /
navikān samupāhūya samālokyaivam abravīt // Rm_21.18{18} //
nāvikā gantum ichāmi gaṃgāpāram ito 'dhunā /
tan mām imāṃ nadīṃ gaṃgāṃ samuttārayata drutaṃ // Rm_21.19{19} //
iti tat prārthitaṃ śrutvā sarve te nāvikā api // Rm_21.20{20} //
sasāṃghikaṃ munīndraṃ tan anādṛtyaivam abruvan /
tarapaṇyaṃ vināsmābhiḥ kaści diśā na tāritaḥ // Rm_21.21{21} //
yadīchati bhavāns tarttuṃ tarapaṇyaṃ prayachatu /
iti tair bhāṣitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ // Rm_21.22{22} //
tān sarvān nāvikān dṛṣṭvā punar evam abhāṣata /
aham api bhavaṃto 'tra nāviko 'smi ti manyatāṃ // Rm_21.23{23} //
mayā hi tārito naṃdo mahārāganadīkṛtaḥ purā /
dveṣābdhipatito duṣṭo 'ṅgulimālo 'pi tāritaḥ // Rm_21.24{24} //
mānavo mānakūpārapatitas tārito mayā /
mohodadhinimagnaś coruvilvīkāśyapas tathā // Rm_21.25{25} //
evam anye 'pi lokāś ca kleśābdhe tāritā mayā /
kasya cid api satvasya tarapaṇyaṃ na kiṃ cana // Rm_21.26{26} //
gṛhyate yācyate nāpi mayā kvāpi kadā cana /
tathā yūyam apīhāsmān sarvān bhikṣūn nimāṃdakī // Rm_21.27{27} //
agāḍhāṃ sahasā tārya pāre nayatum arhatha /
evaṃ tena munīndreṇa prārthite 'pi na ke cana // Rm_21.28{28} //
nāvikās te munīndraṃ taṃ tārayituṃ samīchire /
atra kaścit sudhīḥ sādhur nāvikas taṃ munīśvaraṃ // Rm_21.29{29} //
mahābhijñaṃ parijñāya natvovāca kṛtāṃjaliḥ /
bhagavan nātha sarvajña bhavantaṃ sarvasāṃghikān // Rm_21.30{30} //
apy ahaṃ tārayiṣyāmi tat prasīdatu me sadā /
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ // Rm_21.31{31} //
sarvāns tān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat /
bhikṣavo nāvam āruhya yūyaṃ sarve samāhitāḥ // Rm_21.32{32} //
imāṃ gaṃgāṃ samuttīrya tiṣṭhata tīram āśritāḥ /
ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te bhikṣusaṃghikāḥ // Rm_21.33{33} //
sahasā nāvam āruhya saṃniṣeduḥ samāhitāḥ /
tadā sa nāviko dṛṣṭvā sarvān naukāsamāśritān // Rm_21.34{34} //

tāṃ nāvaṃ sahasā gaṃgāmadhye saṃprāpayan kramāt /
tadā sa bhagavānn ṛddhyā vihāyasā svayaṃ caran // Rm_21.35{35} //
tad agrataḥ samuttīrya tīrabhūmau samāśrayan /
tad dṛṣṭvā nāvikā sarve te salokāḥ savismayāḥ /
paścāttāpāgnisaṃtaptāḥ paśyanta eva tasthire // Rm_21.36{36} //
so 'pi ca nāvīko dṛṣṭvā taṃ munīndraṃ vihāyasā /
sahasā tīram āsadya sthitaṃ paśyan nyaṣīdat // Rm_21.37{37} //
tataḥ sā niścarā naukā stambhitaiva jalāśritā /
tad dṛṣṭvā nāvikaḥ so 'tivismayākulato 'bhavat // Rm_21.38{38} //
tatas taiḥ śrīghanaṃ tīrasamāsīnaṃ sa nāvikaḥ /
dṛṣṭvā tat smṛtim ādhāya praṇanāma kṛtāṃjaliḥ // Rm_21.39{39} //
tataḥ sāsaṃcarā naukā vāyusaṃpreritā drutaṃ /
sahasā tīram āsādya tasthau tatra suniścarā // Rm_21.40{40} //
tatas te bhikṣavaḥ sarve samuttīrya vahitrataḥ /
sahasā tīram āgatya saṃbuddhāntikam āyayuḥ // Rm_21.41{41} //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupāgatān /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ tasthau sabhāsanāśritaḥ // Rm_21.42{42} //
tataḥ sa nāvikaś cāpi dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ /
bhikṣusaṃghasabhāsīnaṃ praṇatuṃ samupācaran // Rm_21.43{43} //
tatra sa sāñjalir natvā sarvān tan sāṃghikān kramāt /
pādāmbujau munīndrasya praṇanāma pramoditaḥ // Rm_21.44{44} //
tatra te nāvikāś cāpi sarve te vismayānvitāḥ /
tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ muditāḥ samupācaran // Rm_21.45{45} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ saṃpramoditāḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya samupatasthur ādarāt // Rm_21.46{46} //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān /
āryyasatyasamārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_21.47{47} //
tat addharmāmṛtaṃ pītvā nāvikaḥ saṃpramoditaḥ /
vijñāya dharmavaiśeṣyaṃ saddharmābhirato bhavet // Rm_21.48{48} //
tataḥ satkāyabhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ /
nirbhidya jñānavajreṇa dharmadṛṣṭi samāptavān // Rm_21.49{49} //
tataḥ sa śrotaāpattiphalaprāptaḥ prasannadhīḥ /
taṃ munīndraṃ samālokya trir udānam udānayat // Rm_21.50{50} //
bhagavan yat mayā prāptaṃ dharmacakṣuḥ sunirmalaṃ /
śāntaṃ padam āryakāntaṃ tīrṇaś cāpi bhavārṇavaḥ // Rm_21.51{51} //
satkāyadṛṣṭiśailāś ca laṃghitāḥ sāṃprataṃ mayā /
pihito pāpamārgo me svargamārgaḥ prakāśitaḥ // Rm_21.52{52} //
mokṣamārgo 'pi saṃprāpto bhavatāṃ kṛpayā 'dhunā /
tathā bhavān sadā nityaṃ māṃ paritrātum arhati // Rm_21.53{53} //
evaṃ hi na kṛtaṃ mātrā nāpi pitrā kṛtaṃ mama /

na suhṛdiṣṭamitraiś ca vāṃdhavaiḥ svajanair api // Rm_21.54{54} //
śramaṇair brāhmaṇaiś cāpi gurubhiś ca na vā nṛpaiḥ /
tathānyaiś ca mahāvijñair na kṛtam āryadeśanāṃ // Rm_21.55{55} //
bhavataiva kṛtaṃ nātha satyamārgopadeśanāṃ /
tadāryasatyasaṃprāpta āryamārgaṃ labhāmy ahaṃ // Rm_21.56{56} //
adya me saphalaṃ janma buddhaputro 'smi sāṃprataṃ /
ity uktvā sa munīndraṃ taṃ praṇatvā prābhyanaṃdata // Rm_21.57{57} //
tataḥ sa nāvikas tatra triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya samupāśritya prābhajan sarvadā mudā // Rm_21.58{58} //
tat samīkṣya paraś cāpi nāviko 'tyanutāpitaḥ /
tatra tasya munīndrasya satkāraṃ kartum aichata // Rm_21.59{59} //
tataḥ sa nāvikas tatra samutthāyānumoditaḥ /
bhagavaṃtaṃ praṇatvaiva saṃprabodhayat kṛtāṃjaliḥ // Rm_21.60{60} //
bhagavan yan mayā lobhapraluptadharmacetasā /
tarapaṇyaṃ vinā gaṃgāṃ tārito na bhavān api // Rm_21.61{61} //
tan mahān aparādho me bhavaty atrāhi jāyate /
tat kṣamatāṃ jagannātha kṣamāratnākaro bhavān // Rm_21.62{62} //
yac cātra bhavatāṃ pūjāṃ kartum ichāmi sāṃprataṃ /
tān mamānugrahaṃ kṛtvā pratigrahītum arhati // Rm_21.63{63} //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān muniḥ /
tatheti pratimoditvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_21.64{64} //
tathādhivāśitaṃ śāstrā nāvikaḥ saṃpramoditaḥ /
sa pūjābhojyasāmāgrīm sahasā samasādhaya // Rm_21.65{65} //
tataḥ sa bhagavaṃtaṃ taṃ sasāṃghikaṃ yathākramaṃ /
abhyarcya surasaiḥ śuddhair bhojanaiḥ samatoṣayat // Rm_21.66{66} //
tatas te sāṃghikāḥ sarve saṃbuddhapramukhā api /
tad bhojyaṃ surasaṃ bhuktvā samātṛptiṃ samāyayuḥ // Rm_21.67{67} //
tataḥ sa nāviko dṛṣṭvā tṛptaṃ muniṃ sasāṃghikaṃ /
apanīyāśu pātrāṇi tad dhastādi vyaśodhayat // Rm_21.68{68} //
tataḥ pūgādi tāṃbūlamahauṣadharasāyanaṃ /
datvā sa nāvikas tatra sāṃjaliḥ prārthayat kṣamāṃ // Rm_21.69{69} //
tataḥ sa sāṃjalir natvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ /
bodhicittaṃ samālamvya tat puraḥ samupāśrayat // Rm_21.70{70} //
tataḥ sa bhagavāṃs tasya nāvikasya manogataṃ /
bodhyabhilāṣam ālokya tadā smitaṃ vyamuṃcata // Rm_21.71{71} //
tatas tasya munīṃdrasya nānāvarṇā marīcayaḥ /
mukhapadmād viniryātāḥ praserur bhuvanatraye // Rm_21.72{72} //
yā adhastād gatās tatra narakeṣu samaṃtataḥ /
tāḥ saumyā raśmayaḥ sarvāḥ prasṛtya samahāsayan // Rm_21.73{73} //
tatra tābhiḥ parispṛṣṭāḥ sarve te narakāśritāḥ /

mahat saukhyaṃ samāsādya vismitā evam abruvan // Rm_21.74{74} //
aho citraṃ mahat saukhyam adhunā jāyate kathaṃ /
kutaś ceyaṃ prabhā jātā kasya ceha samāgatāḥ // Rm_21.75{75} //
yat prabhābhiḥ parispṛṣṭā vayaṃ saukhyasamanvitāḥ /
sarve duḥkhābhinirmuktās tad idaṃ mahad adbhutaṃ // Rm_21.76{76} //
kiṃ nu cyutā ito 'ho svid anyatropagatā vayaṃ /
yan no duḥkhāni śāṃyaṃte jāyaṃte sasukhāny api // Rm_21.77{77} //
iti ciṃtāsamākrāntahṛdayās te savismayāḥ /
ṣarve 'py ekatra saṃmīlya bhāṣaṃta upatasthire // Rm_21.78{78} //
evaṃ sarve 'pi te satvāḥ sarvatra narakeṣv api /
nirduḥkhā sukhasaṃpannā upatasthuḥ savismayāḥ // Rm_21.79{79} //
tadā teṣāṃ prabodhārthaṃ nirmāya bhagavān muniṃ /
pratyekaṃ narākeṣv evaṃ sarvatrāpi vyasarjayat // Rm_21.80{80} //
taṃ buddhaṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā sārve te narakāśritāḥ /
bhūyo 'tivismayākrāṃtahṛdayāś caivaṃ abruvan // Rm_21.81{81} //
na hy evetac cyutās sarve nāpy ānyatra gatā vayaṃ /
ihaiva narake sthāne sthitāḥ sarve vayaṃ khalu // Rm_21.82{82} //
yad ihāyaṃ samāyātaḥ puruṣo pūrvadarśanaḥ /
nūnaṃ asya prabhākāntir iyam atrābhiprasṛtā // Rm_21.83{83} //
tad asmākaṃ hi duḥkhāni praśāntāṃ samaṃtataḥ /
mahatsaukhyāni jayante nūnam asyānūbhāvataḥ // Rm_21.84{84} //
ayaṃ hi sugato buddhaḥ sarvasatvānukaṃpakaḥ /
sarvān no duḥkhitān dṛṣṭvā samuddhartum ihāgataḥ // Rm_21.85{85} //
tad asya śaraṇaṃ gatvā vayaṃ sarve samādarāt /
satkṛtya śraddhayā natvā yathāśakti bhajemahi // Rm_21.86{86} //
iti saṃbhāṣya te sarve nārakīyās tathā mudā /
sahasā taṃ purogatvā praṇatvaivaṃ vabhāṣire // Rm_21.87{87} //
namas te bhagavan nātha śaraṇaṃ te vrajāmahe /
evam asmān sadā dṛṣṭvā kṛpayā trātum arhasi // Rm_21.88{88} //
iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sarve te pratimoditāḥ /
tasyaiva śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // Rm_21.89{89} //
etatpuṇyaparītās te sarve vimuktapāpakāḥ /
narakebhyaḥ samutthāya sahasā sadgatiṃ yayuḥ // Rm_21.90{90} //
evaṃ tā rasmayaḥ sarvā narakebhyaḥ samaṃtataḥ /
sarvān satvān saṃuddhṛtya pratyāyayur muneḥ puraḥ // Rm_21.91{91} //
yāś cāpy urddhagatābhāsaprasṛtāḥ tāḥ samaṃtataḥ /
avabhāsya diśaḥ sarvān samahārājikālayāḥ // Rm_21.92{92} //
sarvān devālayān yāvad akaniṣṭhaṃ bhavālayaṃ /
avabhāsyamarān sarvān gāthābhiḥ samacodayat // Rm_21.93{93} //
anityaṃ khalu saṃsāre sarvaṃ śūnyam anātmakaṃ /

iti matvātra saṃsāre carata sarvadā śubhe // Rm_21.94{94} //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhunīta mṛtyusainyāni naḍāgāram iva dvipaḥ // Rm_21.95{95} //
yo hy asmin saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ /
sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_21.96{96} //
iti tac chabdam ākarṇya sarve devāḥ prabodhitāḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // Rm_21.97{97} //
evaṃ tā rasmayaḥ sarvāḥ sarvān devān samaṃtataḥ /
codayitvā tatas tatra pratyāyayur muneḥ puraḥ // Rm_21.98{98} //
tatra tā rasmayaḥ sarvā ekībhūtā supiṇḍitāḥ /
muneḥ pradakṣiṇīkṛtya bhrumadhye 'ntarhito 'bhavat // Rm_21.99{99} //
tad dṛṣṭvā te sāṃghikāḥ sarve lokāś cānye 'pi vismitāḥ /
śāstā kim ādiśed dhārmam iti dhyātvā niṣedire // Rm_21.100{100} //
tadānaṃdaḥ samutthāya śāstāraṃ taṃ munīśvaraṃ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā paprachaivaṃ puraḥ sthitaḥ // Rm_21.101{1} //
bhagavan nātha sarvajña bhavadvaktrāt sudhākarāt /
nānā varṇāḥ prabhāḥ kāṃtā viniḥsṛtya prasāritāḥ // Rm_21.102{2} //
sarvāṃs traidhātukānn avabhāsya samaṃtataḥ /
punaḥ pratyāgātāḥ sarvā ekībhūtā supiṃḍitā // Rm_21.103{3} //
tava pradakṣiṇīkṛtya bhrumadhye pravisaṃti tāḥ /
nāhetupratyaye buddhā darśayanti smitaṃ kvacit // Rm_21.104{4} //
tad bhavān hetunā kena smitaṃ muṃcasi sāṃprataṃ /
yad dṛṣṭvā sāṃghikaḥ sarve ime lokāś ca vismitāḥ // Rm_21.105{5} //
śāstā kim ādiśed dharmam iti saṃdigdhamānasāḥ /
kutūhalasamākrāṃtahṛdayāḥ sadguṇārthinaḥ // Rm_21.106{6} //
tvatsaddharmāmṛtaṃ pātum ichanti tṛṣitā iva /
yadarthe 'tra bhavān smitaṃ darśayati sarasmikaṃ // Rm_21.107{7} //
tadarthaṃ samupādiśya sarvāl lokān prabodhaya /
ity ānaṃdavaca śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
tam ānaṃdaṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // Rm_21.108{8} //
evam etat tathānaṃda nāhetupratyayaṃ kvacit /
saṃbuddhāḥ sugatāḥ sarve pravikurvanti saṃsmitaṃ // Rm_21.109{9} //
yadarthe 'ham ihānaṃda smitaṃ muṃcāmi sāṃprataṃ /
tadarthaṃ samupākhyāmi śṛṇuta yūyam ādarāt // Rm_21.110{10} //
yad anena satānaṃda nāvikena prasādinā /
sasaṃgho 'haṃ samabhyarcya vaṃdito bodhicetāsā // Rm_21.111{11} //
anena kuśalenāyaṃ nāviko 'pi bhaviṣyati /
saṃsārottaraṇo nāma pratyekabuddha ātmavit // Rm_21.112{12} //
evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ triratnaṃ satkṛtodbhavaṃ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ triratnaṃ bhajatādarāt // Rm_21.113{13} //

triratneṣu kṛtaṃ puṇyaṃ na kṣiṇoti kadā cana /
vratapuṇyavipākena saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_21.114{14} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sasāṃghikaḥ /
tathety abhyanumoditvā triratnaṃ sarvadābhajet // Rm_21.115{15} //
evaṃ śāstrā munīndreṇa vyākṛtam ātmanas tadā /
śrutvā sa nāviko buddhaḥ prābhyanaṃdat prasāditaḥ // Rm_21.116{16} //
tadārabhya sadā nityaṃ nāvikaḥ saṃpramoditaḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā satkṛtya śraddhayābhajat // Rm_21.117{17} //
sarve lokāś ca tad dṛṣṭvā saddharmaguṇavāṃchinaḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ triratnaṃ prābhajan mudā // Rm_21.118{18} //
tataś ca sa jagacchāstā bhagavān saha sāṃghikaiḥ /
tathānyatra śubhaṃ kartuṃ pratasthe sāṃprabhāsayan // Rm_21.119{19} //
iti me guruṇādiṣṭaṃ mayā pracakṣyate tava /
tathātra tvaṃ mahārāja triratnaṃ sarvadā bhaja // Rm_21.120{20} //
prajāś cāpi tathā dharme bodhayitvā prasādayan /
bodhimārge pratisthāpya pālayasva samāhitaḥ // Rm_21.121{21} //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_21.122{22} //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tathety abhyanumoditvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // Rm_21.123{23} //
yac chāstrākhyātaṃ tathedaṃ yativarakathitaṃ nāvikasyāvadānaṃ
śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanasaḥ śraddhayā ye prasannāḥ /
te sarve śuddhabhāvā jinaguṇarūcano bodhicaryā carante /
bhuktvā saukhyāni nityaṃ munivaranilaye saṃprayānti pramodaṃ // Rm_21.124{24} //
++ ity avadānatatve nāvikāvadānaṃ samaptam ++
XXII Gandhamādanāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā prārthayac caivam ādarāt // Rm_22.1{1} //
bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_22.2{2} //
iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
tam aśokam mahīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_22.3{3} //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me gurubhāṣitaṃ /
tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi tava puṇyavivṛddhaye // Rm_22.4{4} //
puraikasmin dine tatra rājagṛhe sasāṃghikaḥ /
bhagavān sa jagannāthaḥ piṇḍārthaṃ samupāviśat // Rm_22.5{5} //
tadā rājagṛhe tatra gṛhapateḥ suto mahān /
tasyaikā dāsikā bhadrā satyadharmānucāriṇī // Rm_22.6{6} //
sā svāmyaṅgānulepārthaṃ lohitacaṃdanaṃ tadā /
surabhigaṇasaṃyuktaṃ pipeṣa prastare mudā // Rm_22.7{7} //

tasminn eva kṣaṇe tatra sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ /
bhāsayaṃ maṃgalaṃ kṛtvā tad gṛhaṃ nikaṣācarat // Rm_22.8{8} //
tathāyātaṃ munīndraṃ taṃ śrutvā sā dārikā mudā /
sahasā nirgatā gehāt tatra draṣṭum upācaran // Rm_22.9{9} //
tatra sā samupāgatya prādrākṣīt taṃ munīśvaraṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaparibhūṣitaṃ // Rm_22.10{10} //
śatasūryādhikābhāsaṃ śatacaṃdrāmṛtaprabhaṃ /
vyāmaprabhāsamujvālaṃ ratnāṃgam iva jaṃgamaṃ // Rm_22.11{11} //
dṛṣṭvā sā dāsikā tatra muditā vismayānvitā /
suciraṃ taṃ samālokya tasthau niścalamānasī // Rm_22.12{12} //
tatra sā suciraṃ dṛṣṭvā dāsikābhipramoditā /
satkāraṃ karttum ichantī śāstur evaṃ vyaciṃtayat // Rm_22.13{13} //
aho bhāgyaṃ munīndro 'yaṃ dṛśyate yan mayādhunā /
tad asya kiṃ bhajiṣyāmi daridrā preṣikā hy ahaṃ // Rm_22.14{14} //
kutra vā drakṣyate bhūyo munīndro 'yaṃ jagadguruḥ /
dhig me janmāpi yenātra kiṃ cit puṇyaṃ na sādhyate // Rm_22.15{15} //
kiṃ mamānena dehena yenedṛśaṃ munīśvaraṃ /
prāpya kiṃ cit pradatvāpi puṇyaṃ prāptuṃ na śakyate // Rm_22.16{16} //
anena jīvitenāpi kiṃ mamātra prayojanaṃ /
yena duḥkhāni bhuktvaiva kiṃ cit puṇyaṃ na sādhyate // Rm_22.17{17} //
puṇyaṃ vinātra saṃsāre saukhyaṃ prāptuṃ kathaṃ kuha /
tat puṇyaṃ prāpyate kena vinā dānavrataḥ kvacit // Rm_22.18{18} //
kiṃ cātra dāsyate dānaṃ kiṃ cid dravyaṃ na me gṛhe /
vrataṃ vā kiṃ kariṣyāmi parādhīnā hi dāsikā // Rm_22.19{19} //
tad atra kiṃ sukhaṃ lapsye kiṃ cid dānaṃ vrataṃ vinā /
sarvathāhaṃ vinaṣṭā syāṃ ko māṃ rakṣed bhavāntare // Rm_22.20{20} //
puṇyena sadgatiṃ yāyāṃ pāpena durgatiṃ sadā /
iti hetoḥ prakarttavyaṃ dānaṃ kiṃ cid api vrataṃ // Rm_22.21{21} //
tarhy etad vidyate haste lohitacaṃdanaṃ mama /
etenāpi munīndrasya bhajeyaṃ caraṇāmbujau // Rm_22.22{22} //
iti dhyātvā viniścitya darikā sā prasāditā /
sahasā svagṛhaṃ gatvā tac caṃdanaṃ samāgrahīt // Rm_22.23{23} //
tac caṃdanaṃ samādāya dāsikā sā vyacintayat /
yad idaṃ svāmino dravyaṃ tad anujñāṃ vinā kathaṃ // Rm_22.24{24} //
yadi svāmi vijānāti tadā me kupito ruṣā /
nirbhatsya tāḍayitvā māṃ gṛhān niṣkāsayed apl // Rm_22.25{25} //
tadātra kiṃ cariṣyāmi dāsikāham nirāśrayā /
avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api // Rm_22.26{26} //
yadi me kupitaḥ svāmī paratra kiṃ kariṣyati /
prasanno yadi vā svāmī kalyāṇaṃ syād ihāpi me // Rm_22.27{27} //

kupito va prasanno vā bhavatv atraiva me prabhuḥ /
svāmī bharttānuśāstaiva paratra kiṃ kariṣyati // Rm_22.28{28} //
buddhas tu jagatāṃ svāmī bharttā nātho 'nukaṃpakaḥ /
prabhu dharmānuśāstā me paratrehāpy avet sadā // Rm_22.29{29} //
tad atra kiṃ mamānena svāmināpi kariṣyate /
tad etac caṃdanenāpi bhajeyaṃ taṃ munīśvaraṃ // Rm_22.30{30} //
iti dhyātvā viniścitya dāsikā sā pramoditā /
lohitacaṃdanenobhau pāṇau pralipya setvayā // Rm_22.31{31} //
gṛhād vahir vinirgatvā bhagavate 'nta upāgatā /
pādayor ubhayos tena caṃdanena lilepa sā // Rm_22.32{32} //
tataḥ sā dārikā nārī kṛtāṃjalipuṭo mudā /
pādau tasya muner natvā purataḥ samupāśrayat // Rm_22.33{33} //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā tasyā bhaktirataṃ manaḥ /
tac caṃdanasaurabhyais tat puraṃ samapūrayat // Rm_22.34{34} //
tatas tad gaṃdham āghrāya sarve paurāḥ savismayāḥ /
kasyedaṃ gaṃdham āyātam iti proktvā pracerire // Rm_22.35{35} //
tatas tad vṛttim ājñāya sarve lokāḥ pramoditāḥ /
tad draṣṭuṃ sahasā tatra bhagavato 'ntikam upāyayuḥ // Rm_22.36{36} //
tatra sarve 'pi te lokā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ /
natvā pradakṣiṇīkṛtvā samupatasthur ādarāt // Rm_22.37{37} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān /
āryyasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_22.38{38} //
tad dhārmadeśanāṃ śrutvā sarve lokāḥ prabodhitaḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā sadā bhajitum īchire // Rm_22.39{39} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā dāsikā sā prabodhitā /
sāṃjalis taṃ muniṃ natvā praṇidhānaṃ vyadhāt tathā // Rm_22.40{40} //
etatpuṇyavipākena saṃsāre 'tra punarbhave /
pratyekāṃ bodhim āsādya nirvāṇapadam āpnuyāṃ // Rm_22.41{41} //
evaṃ buddhapadaṃ prāptyai praṇidhānaṃ kṛtaṃ tayā /
dṛṣṭvā sa bhagavāṃs tatra smitaṃ prādurvyadhāt tadā // Rm_22.42{42} //
tatas tasya muner vaktrān nānāvarṇāḥ surasmayaḥ /
vinirgatā diśaḥ sarvā bhāsayantaḥ praserire // Rm_22.43{43} //
yā adhastād gatābhāsāḥ sarvatra narakeṣv api /
avabhāsya śubhaṃ kṛtvā sarvatra saṃprasaṃsire // Rm_22.44{44} //
tatra satvān parispṛśya kṛtvā sarvān sukhānvitān /
saṃbuddhadarśanaṃ datvā saṃpreṣayan surālāyaṃ // Rm_22.45{45} //
yāś cāpy urddhaṃ gatābhāsatāḥ sarvāṃś ca surālayan /
avabhāsyāmarān sarvān samudghuṣyābhyacodayan // Rm_22.46{46} //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ sarvaṃ śūnyaṃ nirātmakaṃ /
iti matvātra karttavyaṃ saṃbuddhabhajanaṃ sadā // Rm_22.47{47} //