Ratnamālāvadāna · Part 121140

idānīṃ sugaṃdhadhūpena pūjayeyaṃ munīśvaraṃ /
ity uktvā sarvaratnāni bhāryāyāṃ sa nyadhāpayet // Rm_12.265{63} //
tato 'sau cāguruṃ krītvā kārṣāpaṇadvayena vā /
gatvā jetavane vihāre tatra dvāre sthito gurum adhūpayet // Rm_12.266{64} //
tatrāpatramāno 'sau saṃbuddhaśaraṇaṃ gataḥ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā saṃsmaran prārthayat tathā // Rm_12.267{65} //
bhagavac chāstāsi sarvajño vijānīyā mamāśayaṃ /
tadyathā me pratijñātaiḥ pūrayituṃ samarhasi // Rm_12.268{66} //
athāsau bhagavān tasya matvāśayaviśuddhatāṃ /
mahad ṛdhyabhisaṃskāraṃ cakāra tatprasādataḥ // Rm_12.269{67} //
yena sa dhūpa ākāśe prābhyudgamya purīṃ ca tāṃ /
sphuritvā khe punar abhrakūṭībhūtvābhyaśobhayat // Rm_12.270{68} //
tatrāsau sārthabhṛd dṛṣṭvā prātihāryaṃ tad adbhutaṃ /
mahānaṃdaprasaṃnātmā punar evaṃ vyaciṃtayat // Rm_12.271{69} //
naitan me pratirūpaṃ syād yad ayaṃ sugato jinaḥ /
mayā nābhyarcito ratnair dhig me cittabhayād drutaṃ // Rm_12.272{70} //
yanv ahaṃ sāṃprataṃ nāthaṃ prārthayitvā sasāṃghikaṃ /
saratnaiḥ pūjayiṣyāmi bhojanaiś ca svake gṛhe // Rm_12.273{71} //
ity asau niścayaṃ kṛtvā kṛtāṃjalipuṭo mudā /
saṃbuddhasaṃmukhaṃ gatvā praṇatvaivaṃ vyajijñapat // Rm_12.274{72} //
bhagavan nātha sarvajña kṣamasva me 'parādhatāṃ /
bhavatāṃ pūjanāṃ kartum ichāmi me prasīdatu // Rm_12.275{73} //
ity evaṃ prārthite tena sa saṃbuddho munīśvaraḥ /
tatheti pratisaṃmodya tūṣṇībhūtvā vyavasthitaḥ // Rm_12.276{74} //
tato 'sau sārthabhṛn matvā sugatenādhivāsitaṃ /
praṇatvā ca muneḥ pādau sahasā svagṛhaṃ yayau // Rm_12.277{75} //
tatra sa bhāryyayā sārddhaṃ vaṃdhumitra janair api /
praṇītaṃ bhojyapūjāṃgaṃ sādhayām āsa satvaraṃ // Rm_12.278{76} //
tato bhojyārcanāṃgāni sajjīkṛtya pramoditaḥ /
vihāre sahasā gatvā natvā taṃ prārthayan muniṃ // Rm_12.279{77} //
bhagavan nātha saṃbuddha samayo 'yaṃ pravarttate /
tad bhavān sāṃghikaiḥ sārddhaṃ samāgantuṃ samarhati // Rm_12.280{78} //
ity evaṃ prārthite tena sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ /
pratasthe sūryyavan mārge prātihāryaṃ pradarśayan // Rm_12.281{79} //
tataḥ kramāt purīṃ prāpya tad gṛhaṃ samupāviśat /
tad datte pādyaṃ ādāya śuddhāsane nyaṣīdata // Rm_12.282{80} //
tatas tān sāṃghikān sarvān saṃbuddhapramukhān kramāt /
svasvāsanasamāsīnān dṛṣṭvā samyak samarcayat // Rm_12.283{81} //
yathārhaṃ bhojanair vāpi varṇagandharasānvitaiḥ /
saṃbuddhapramukhān saṃghān saṃtarpya paryatoṣayat // Rm_12.284{82} //

tataś ca bhojanānte sa śodhayitvā bhujādikaṃ /
apanīya ca pātrāṇi tāmbūlādīn aḍhaukayat // Rm_12.285{83} //
tato yāni suratnāni pūrvasaṃkalpatāni hi /
etaiḥ sarvaṃ suratnais taṃ saṃbuddhaiḥ samavākiran // Rm_12.286{84} //
tāni ratnāni sarvāṇi saṃbuddhasyānubhāvataḥ /
muner upari khe gatvā chatrībhūtvā sthitā vabhau // Rm_12.287{85} //
tatas taṃ sa gṛhī dṛṣṭvā dviguṇasaṃpramoditaḥ /
pādau tasya muner natvā praṇidhānaṃ vyadhāt tathā // Rm_12.288{86} //
anena dānadharmeṇa puṇyena kuśalena ca /
bhaveyaṃ sugato buddho loke 'ndhe 'pariṇāyake // Rm_12.289{87} //
amukto mocayiṣyāmi tārayiṣyāmy atāritān /
bhītān āśvāsya saṃbodhau sthāpayiṣyāmi nirvṛtau // Rm_12.290{88} //
tathāsau bhagavān buddhas tathāśayaviśodhitaṃ /
saṃbodhau nihitaṃ cittaṃ jñātvā smitaṃ vyadhāt tathā // Rm_12.291{89} //
tadā tasya munīndrasya mukhapadmād vinirgatāḥ /
paṃcavarṇā vibhāsanto viniśceruḥ subhānavaḥ // Rm_12.292{90} //
tatas te bhāsvarāḥ sarve pravisṛtāḥ samaṃtataḥ /
kecid ūrddhaṃ gatāḥ kecin madhyaṃ kecid rasātale // Rm_12.293{91} //
kecid adho gatā yās te sarve te narakeṣu ca /
nipataṃto vibhāsanto pravisasruḥ samaṃtataḥ // Rm_12.294{92} //
ye uṣṇanarakās teṣu śitībhūtā vicerire /
ye śītanarakās teṣu nyapatad uṣṇikāś ca te // Rm_12.295{93} //
ye ye taiḥ kiraṇaiḥ spṛṣṭās te te sarve sukhānvitāḥ /
yadā te sukhasaṃprāptās tadā te vismayānvitāḥ // Rm_12.296{94} //
aho naḥ sukham adyaivaṃ katham etad vyacintayan /
kiṃ nu vayam itaś cyutvā kutra yātāsma sāṃprataṃ // Rm_12.297{95} //
āhosvid upapannāḥ syur anyatra bhuvaneṣv api /
iti saṃdehināṃ teṣāṃ satvānāṃ paribodhane // Rm_12.298{96} //
bhagavān nirmite buddhaṃ preṣayan narakān prati /
dṛṣṭvā taṃ nirmitaṃ muniṃ vismitā harṣitāś ca vai // Rm_12.299{97} //
te sarve narakā lokāḥ saṃmīlya saṃvabhāṣire /
na bhavanta itaś cyutvā gatāsmānyatra bhūmiṣu // Rm_12.300{98} //
kiṃs tv ayaṃ nu mahāsatvaḥ hy apūrvadarśanaḥ pumān /
nūnam asyānubhāvena duḥkhāni samitāni ca // Rm_12.301{99} //
tad vayam enam ānamya vaṃde mayā pramuktaye /
iti saṃbhāṣya te sarve natvā tac charaṇaṃ gatāḥ // Rm_12.302{100} //
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti vavandire /
iti te nirmite tasmin prasādya cittam āratāḥ // Rm_12.303{1} //
sarvapāpavinirmuktā martyadevālayaṃ yayuḥ /
evaṃ te bhānavaḥ sarve sarvatra narakeṣv api // Rm_12.304{2} //

prodyante nārakān sarvān pratyāyayur muneḥ puraḥ /
tathā tad bhānavaś caivam upariṣṭāṃ gatā api // Rm_12.305{3} //
te 'pi sarve caturlokapālānāṃ bhuvanāni ca /
avabhāsya kramāt sarvān devalokān abhāsayan // Rm_12.306{4} //
tathākaniṣṭhaparyantaṃ traidhātukān abhāsayan /
evaṃ sarvāś ca tān sarvān avabhāsya samaṃtataḥ // Rm_12.307{5} //
gāthāḥ prodghoṣayantaś ca pralayaṃ saugate vṛṣe /
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaśūnyaṃ hy anātmakaṃ // Rm_12.308{6} //
tasmāt māraṃ parityajya gachadhvaṃ śaraṇaṃ muneḥ /
niṣkrāmatārabhadhvaṃ kaṃ yujyadhvaṃ buddhaśāsane // Rm_12.309{7} //
mṛtyusainyaṃ dhunītāśu naḍāgāraṃ karī yathā /
yo 'py asmin dharmavinaye hy apramattaś cariṣyati // Rm_12.310{8} //
tyaktvā jātisasaṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_12.311{9!} //
atha te bhānavaḥ sarve traidhātubhuvaneṣv api /
sarvān satvān samuddhṛtya punaḥ pratyāyayur muneḥ // Rm_12.312{10} //
atha te bhānavaḥ sarve bhagavantaṃ munīśvaraṃ /
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā mūrddhni cāntardadhur muneḥ // Rm_12.313{11} //
athaitat sabhāsīnā lokāḥ sarve sasāṃghikāḥ /
tat tadadbhutam ālokya vabhūvur vismayoddhatāḥ // Rm_12.314{12} //
athānaṃdaḥ samutthāya kṛtāṃjalipuṭo mudā /
bhagavantaṃ guruṃ natvā papracha smitakāraṇaṃ // Rm_12.315{12!} //
bhagavan bhavato vaktrāt paṃcavarṇāḥ subhāṃsavaḥ /
vinirgatā diśaḥ sarvān avabhāsya śatā punaḥ // Rm_12.316{13} //
bhavān hi sugato śāstā saṃbuddho bhagavañ jinaḥ /
nirmado nirahaṃkāraḥ mānamātsaryyavarjitaḥ // Rm_12.317{14} //
tad bhava bhagavaṃ kasmāt smitaiḥ karoti sāṃprataṃ /
dṛṣṭvaivaṃ taṃ smitaṃ sarve ime lokāḥ pravismitāḥ // Rm_12.318{15} //
nāhetuḥ sugatā buddhā arhanto vigatoddhavāḥ /
darśayanti smitaṃ kecit tat kena bhavataḥ smṛtaṃ // Rm_12.319{16} //
tad etad dhetum ichanti śrotuṃ sarve ime janāḥ /
tad etat kāraṇaṃ śāstaḥ samādeṣṭuṃ samarhati // Rm_12.320{17} //
ity evaṃ prārthite tena śiṣyeṇānaṃdayoginā /
tatheti pratisaṃmodya tam ānaṃdaṃ vabhāṣata // Rm_12.321{18} //
evam etat tathānaṃda yathaiva bhāṣasi tvayā /
tat smitaṃ yadarthaṃ me tad vakṣye śṛṇutādarāt // Rm_12.322{19} //
paśyānaṃda mamānena sārthavāhena sādhunā /
ebhī ratnaiś ca satkṛtya kṛtā pūjā svabhaktitaḥ // Rm_12.323{20} //
anena kuśalenaiva sārthavāho mahāsudhīḥ /
kramād bodhicarīṃ prāpya pūryya pāramitā daśa // Rm_12.324{21} //
saṃbodhipākṣikān dharmān prāpya brahmavihārikaḥ /

saṃbodhiṃ samavāpyaivaṃ jitvā māragaṇān api // Rm_12.325{22} //
buddho ratnottamo nāma sarvajño 'rhaṃ tathāgataḥ /
dharmarājo jagaṃnātho loke śāstā bhaviṣyati // Rm_12.326{23} //
tad anumodanāṃ kṛtvā saddharmaṃ bhajatādarāt /
dharmeṇaiva jagaj jitvā māracaryāvinirgataḥ // Rm_12.327{24} //
bhadracarī samāsādya saṃbodhipadam āpnuyāt /
dharnio hi jagatāṃ mitram ihāmutra samantataḥ // Rm_12.328{25} //
hitakārī suhṛd iṣṭaḥ sarvadāpi sahānugaḥ /
tasmād dharmaṃ samādhāya saṃcaradhvaṃ samāhitaḥ // Rm_12.329{26} //
tena vā maṃgalaṃ nityaṃ sarvabhāvī bhaved dhruvaṃ // Rm_12.330{27} //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvānaṃdaḥ sapārṣadaḥ /
tatheti moditas taṃ ca guruṃ natvā sa naṃdataḥ // Rm_12.331{28} //
so 'pi sārthapatiś caiva svakaṃ vyākaraṇaṃ kila /
munīndreṇa samādiṣṭaṃ śrutvātīvābhyanaṃdatat // Rm_12.332{29} //
tataś cābhiprasannātmā samutthāya kṛtāṃjaliḥ /
bhagavaṃtaṃ sasaṃghaṃ taṃ praṇatvaivaṃ vyatijñapat // Rm_12.333{30} //
namas te bhagavan nātha sarvadharmādhipeśvaraḥ /
bhavatāṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhavāmy aham upāsakaḥ // Rm_12.334{31} //
yan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ kāritaṃ cānumoditaṃ /
tat sarvaṃ deśayiṣyāmi tan me dehi śubhāṃ cariṃ // Rm_12.335{32} //
bodhau cittaṃ samādhāya triratnaṃ samupāśraye /
kṣamasva me 'parādhatvaṃ tan māṃ rakṣa mudā tathā // Rm_12.336{33} //
evaṃ tenārthitaṃ śrutvā sa saṃbuddho 'bhyadhāt punaḥ /
yathā te 'bhihitaṃ sādho tathā saṃsetsyate dhruvaṃ // Rm_12.337{34} //
tasmāc cittaṃ samādhāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
sarvasatvahitaṃ kṛtvā bodhicaryāṃ samācara // Rm_12.338{35} //
tatas tvaṃ kramato hy evaṃ pūrya pāramitā drutaṃ /
bodhisatvo mahāsatvo bhaved bodhim avāpnuyāt // Rm_12.339{36} //
etat satyaṃ parijñāya saddharmaṃ saṃprasādhaya /
tena te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ // Rm_12.340{37} //
jayo 'stu te sadā bodhau siddhyatu praṇihitaṃ drutaṃ /
ciraṃ jīvaṃ hitaṃ loke dharmaṃ dhṛtvā sukhaṃ vasa // Rm_12.341{38} //
ity asau bhagavān buddhas tasmai datvāśiṣaṃ śubhāṃ /
saṃghaiḥ saha samutthāya svaṃ vihāraṃ yayau tataḥ // Rm_12.342{39} //
atha sārthapatiś cāsau sadāraḥ saṃpramoditaḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saddharmeṣu sadācarat // Rm_12.343{40} //
tathā sarve 'pi satvāś ca śrutvā tasya pravṛttitāṃ /
bodhicittaṃ samādhāya triratnaśaraṇaṃ yayuḥ // Rm_12.344{41} //
etat me guruṇākhyātaṃ saṃśrutaṃ yathā mayā /
tathātraivaṃ tava prītyā kathyate saṃprabudhyatāṃ // Rm_12.345{42} //

tathā rājan tvayāpy evaṃ svayaṃ dhṛtvā vṛṣaṃ śubhe /
bodhayitvā prajāś cāpi sthāpanīyāḥ sadā śubhe // Rm_12.346{43} //
evaṃ cet te sadāpy evaṃ sarvatrāpi sumaṃgalaṃ /
bhaven nūnaṃ mahārājan satyam etan na saṃśayaḥ /
dharmeṇa nirjitaṃ pāpaṃ dharmeṇa jīyate kudhīḥ /
dharmeṇa nirjitā mārā dharmeṇa bodhim āpnuyāt /
tasmād bodhipadaṃ prāptuṃ yadīcchatha narādhipaḥ /
bodhicittaṃ samādhāya sadā ratnatrayaṃ bhaja /
tathā taṃ kramaṇo rāja bodhicaryyāhitāya ca /
sarvamāragaṇām jitvā saṃbodhim āpnuyā dhruvaṃ /
etat tenopaguptena guruṇādiṣṭaṃ samādarāt /
śrutvā rājo tathety evaṃ pratyanandan sapārṣadaḥ /
ye śṛṇvantīdam evaṃ praṇihitamanasaḥ sārthavāhāvadānaṃ /
ye cāpi śrāvayanti pramuditamanasaḥ sarvalokahitārthaṃ /
te sarve bodhisatvā vijitakalimalo buddhadharmānuraktāḥ /
saṃbhuktvā satsukhāni prathitaguṇayutā buddhakṣetre prayānti /
++ iti śrīratnamālāvadānakathāyāṃ sārthavāho'vadānaṃ nāma dvādaśa ++
XIII Vaḍikāvadāna
oṃ namaḥ śrīsarvabuddhabodhisatvebhyaḥ /
yaḥ śrīmāñ chrīghano loke saddharmaiḥ samupādiśat /
śāsanāni trilokeṣu jayantu tasya sarvadā // Rm_13.1{1} //
avadānatatvaṃ vakṣyāmi natvā taṃ śrīghanaṃ guruṃ /
purābhūt pāṭalīputre nagare svargasannibhe // Rm_13.2{2} //
aśoko nṛparājendras triratnasevakaḥ kṛtī /
ekasmin samaye tatra sa rājā svajanaiḥ saha // Rm_13.3{3} //
paurikaiś ca sabhāṃ kṛtvā saddharmaṃ śrotum aicchata /
tadā sa saugato bhikṣur upagupto jināṃśajaḥ // Rm_13.4{4} //
lokān dharmotsukān dṛṣṭvā samādheḥ sahasotthitaḥ /
tatsabhāyāṃ samākramya siṃhāsane śubhāsane // Rm_13.5{5} //
bhāsayaṃs tatsabhālokāṃs tasthau pūrṇasudhāṃśuvat /
athāśoko mahīpālaḥ sa maṃtripaurikaiḥ saha // Rm_13.6{6} //
pūjāṅgaiḥ pūjayitvā tam upaguptam avandata /
sthitvā bhūmau svajānubhyām uttarāsaṅgam udvahan // Rm_13.7{7} //
kṛtāñjaliḥ puṭo natvā punar evam abhāṣata /
bhadanta śrotum icchāmi saddharmaṃ sukhasaṃpradaṃ // Rm_13.8{8} //
yathoktaṃ śrīmunīndreṇa tathā deṣṭuṃ ca me 'rhati /
evaṃ tena mahīndreṇa prārthite sa yatīśvaraḥ // Rm_13.9{9} //
upagupto narendraṃ taṃ samāmantryaivam abravīt /
sādhu suṣṭhu mahārāja śṛṇu saddharmam ādarāt // Rm_13.10{10} //
yathā me guruṇā khyātaṃ tathā vakṣyāmi te hite /

purā sa bhagavān buddhaḥ śakyasiṃho śubhākaraḥ // Rm_13.11{11} //
dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ /
sarvavidyākalāvijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ // Rm_13.12{12} //
mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ /
śrāvastyāṃ jetakāraṇye mahodyāne manorame // Rm_13.13{13} //
anāthapiṇḍadākhyasya gṛhasthasya mahātmanaḥ /
nānāvṛkṣasamākīrṇe nānāpuṣpapraśobhitaiḥ // Rm_13.14{14} //
nānāphalabharānamraiḥ kalpavṛkṣasamānikaiḥ /
aṣṭāṅgaguṇasaṃpannajalaiḥ padmotpālādibhiḥ // Rm_13.15{15} //
supuṣpaiḥ paripūrṇābhiḥ puṣkariṇībhir āśrite /
nānājantuguṇaiś cāpi mithaḥ snehānuvandhitaiḥ // Rm_13.16{16} //
nānāpakṣigaṇaiś cāpi saṃharṣair upasevite /
tasmiṃ divyamanoramye munisaṃghaniṣevite // Rm_13.17{17} //
puṇyakṣetre jināvāse vihāre maṇimaṇḍite /
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvair upāsakaiḥ // Rm_13.18{18} //
sarvasatvahitārthena tasthau dharmmaṃ prakāśituṃ /
evaṃ tatra sabhāsīnaṃ saṃbuddhaṃ dharmabhāṣiṇaṃ // Rm_13.19{19} //
dṛṣṭvā dharmāmṛtaṃ pātuṃ sarvalokāḥ samāyayuḥ // Rm_13.20{19!} //
daivā daityāś ca siddhāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
grahā vidyādharāḥ sādhyā nāgeṃdrā garuḍā api // Rm_13.21{20} //
sarve 'pi lokapālāś ca munayaś ca maharṣayaḥ /
yatayo yoginaś cāpi tīrthikāś ca tapaśvinaḥ // Rm_13.22{21} //
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtriṇaḥ /
amātyāḥ koṭṭavārāś ca sārthavāhā mahājanāḥ // Rm_13.23{22} //
śilpino vaṇijaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā janāḥ /
tathā jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api // Rm_13.24{23} //
evam anye 'pi satvāś ca sarvajātisamudbhavāḥ /
pūjāpaṃcopahārāṇi gṛhītvā bhaktimānasā // Rm_13.25{24} //
saddharmaṃ śraddhayā śrotum anumodya samāyayuḥ /
tatra sarve praviṣṭās te dṛṣṭvā taṃ sugataṃ jinaṃ // Rm_13.26{25} //
vanditvānanditāḥ sarve pūjāṃ cakrur yathākramaṃ // Rm_13.27{26!} //
tato natvā samāsīnāḥ parivṛtya pramoditāḥ /
dharmmaṃ śrotuṃ puraskṛtya tasthuḥ sāñjalayo mudā // Rm_13.28{27} //
atha sa bhagavān dṛṣṭvā tāṃl lokān dharmavāñchinaḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_13.29{28} //
evaṃ sa bhagavān nityaṃ sarvasatvahitārthikaḥ /
dharmaṃ prakāśayaṃ loke tasthau dīptāṃśumān iva // Rm_13.30{29} //
tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ purisaṃbhavaḥ /
āḍhyaḥ śreṣṭhī mahābhogaḥ suvistīrṇaparigrahaḥ // Rm_13.31{30} //
śrāddho bhadrāśayo dhīraḥ sarvalokasuhṛtpriyaḥ /

tīrthikasevako mānī vabhūva śrīmadānvitaḥ // Rm_13.32{31} //
tadā sa sundarībhāryāṃ kuladharmasamānikāṃ /
ādāya ratisaṃrakto reme nityaṃ yathāsukhaṃ // Rm_13.33{32} //
tasyaivaṃ ramamāṇasya bhāryā sābhūt sugarbhiṇī /
tataḥ pravṛddhagarbhā sā pāṇḍuvarṇā vyarājata // Rm_13.34{33} //
tataḥ sā garbhasaṃjātaṃ putraṃ tasyām upāśritaṃ /
putraṃ matvābhinaṃdaṃtī bharttāram evam abravīt // Rm_13.35{34} //
svāmin garbhe prajāto me yat kukṣau dakṣiṇāśritaḥ /
dārako 'yaṃ bhavet putraḥ nūnaṃ tasmāt pramodaya // Rm_13.36{35} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ praharṣitaḥ /
garbhe sa vyāśritaṃ dṛṣṭvā mudaivaṃ samudānayat // Rm_13.37{36} //
vata me jāyate putras tad ahaṃ bhāgyavān bhave /
putramukhaṃ hi paśyeyaṃ vaṃśasthitir bhaved api // Rm_13.38{37} //
yan mama vidyate puṇyaṃ dānaśīlādisaṃcitaṃ /
tenānayor dvayor astu jananīputrayoḥ śivaṃ // Rm_13.39{38} //
evaṃ proktvā gṛhasthaḥ sa śraddhayā saṃpramoditaḥ /
bhikṣvarthibrāhmaṇebhyaś ca dadau dānaṃ yathepsitaṃ // Rm_13.40{39} //
kuleṣṭadevatāś cāpi samabhyarcya yathāvidhi /
tac chubhaṃ prārthayan nityaṃ tasthau putrasamutsukaḥ // Rm_13.41{40} //
tataḥ sā bhadrikā nārī pathyopacārabhoginī /
asūta samaye putraṃ suṃdaraṃ lakṣaṇānvitaṃ // Rm_13.42{41} //
tataḥ sa janakaḥ śrutvā saṃprajātaṃ sutaṃ mudā /
sahasā samupāsritya dadarśa taṃ sasuṃdaraṃ // Rm_13.43{42} //
darśanīyaṃ subhadrāṅgaṃ prāsādikaṃ manoharaṃ /
dṛṣṭvāpi suciraṃ paśyann eva tasthāv atṛptitaḥ // Rm_13.44{43} //
tato jātimahaṃ kṛtvā tasya pitrā prasādinā /
vaḍika iti nāmnā prakhyāpito 'bhūt sa dārakaḥ // Rm_13.45{45!} //
tataḥ sa vālako 'ṣṭābhyo dhātrībhyaḥ pratipālane /
mānayitvānusaṃbhāṣya pitrā samarpito 'bhavat // Rm_13.46{46} //
tathā sa vaḍiko vālo 'ṣṭābhir dhātrībhir ādarāt /
pālyamānaḥ pravṛddho 'bhūt hradastham iva paṃkajaṃ // Rm_13.47{47} //
yadā sa dārakaḥ paṃcavarṣito 'bhūn madānvitaḥ /
tadā vidyopalabdhārthī lipiśālām upāviśat // Rm_13.48{48} //
tatra sa sadguruṃ natvā kramāl lipīn mudāgrahīt /
gurubhaktiprasādena lipipāraṃ yayau laghu // Rm_13.49{49} //
tataḥ sa gurubhiḥ samyac chiṣyamāṇaḥ subuddhimān /
adhītya sarvaśāstrāṇi vidyāpāraṃ yayau laghu // Rm_13.50{50} //
tadā tad vaḍikasyāpi pūrvakarmavipākataḥ /
dehe kasmāt samutpanno mahāvyādhiḥ parākramat // Rm_13.51{51} //
tadā sa vyādhinā tena pīḍyamāno 'bhimūrchitaḥ /

asahyavedanākrānto virurāva divāniśaṃ // Rm_13.52{52} //
tathā taṃ vyādhināghrātam asahyavedanāturaṃ /
krandantaṃ sa pitā dṛṣṭvā kṛpayaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_13.53{53} //
hā me daivaviruddhena putro 'yaṃ vyādhimūrchitaḥ /
asahyavedanākrānto bhoktum api na vāñchati // Rm_13.54{54} //
avaśyaṃ maraṇaṃ yāyāt kathaṃ jīved abhuktavān /
mṛte putre mariṣye 'haṃ snehaduḥkhaṃ kathaṃ sahe // Rm_13.55{55} //
iti cintāvyathākrānto bhogye 'pi viratotsavaḥ /
tam eva svātmajaṃ paśyaṃs tasthau snehābhivandhitaḥ // Rm_13.56{56} //
mātāpi taṃ sutaṃ dṛṣṭvā snehaduḥkhāgnitāpitā /
mṛtyuśaṃkā paritrastā rudantī samupācarat // Rm_13.57{57} //
tadā tasya suhṛnmitravāṃdhavāḥ samupāgatāḥ /
sarve te rogiṇaṃ dṛṣṭvā snehārttā evam abruvan // Rm_13.58{58} //
kiṃ bho svasthaṃ na te dehe bhoktuṃ kiṃ vā na vāñchasi /
bhuṃkṣva yathepsitaṃ pathyaṃ tiṣṭha dhairyaṃ samāśrayan // Rm_13.59{59} //
iti prokte 'pi taiḥ sarvaiḥ sa vaḍiko jvarānvitaḥ /
dṛṣṭvaiva tān muhuḥ paśyan naiva kiñcid abhāṣata // Rm_13.60{60} //
tataḥ sarve 'pi te dṛṣṭvā taṃ vaḍikaṃ rujāturaṃ /
mṛtyuśaṃkāviṣādigdhaṃ pitaraṃ taṃ tathāvadan // Rm_13.61{61} //
sādho 'sya varddhate rogas tad rogavyupāśāntaye /
sahasā vaidyam āhūya darśayasva samāhitaḥ // Rm_13.62{62} //
upadiṣṭaṃ yathā tena vaidyena sudhiyā tathā /
paricaryyāṃ samādhāya kurūpacāram ādarāt // Rm_13.63{63} //
tathā pathyopacāreṇa siddhauṣadhyasahair api /
kramād asya śarīrastho rogaḥ śāntiṃ vrajed dhruvaṃ // Rm_13.64{64} //
tatas te 'yaṃ suto bhadraḥ paripuṣṭatanuḥkṛtī /
svakuladharmam ādhāya sukhaṃ jīvec chubhe caran // Rm_13.65{65} //
iti matvā mahābhāga mā kṛthās tad viṣādanaṃ /
dhairyam ālamvya devāṃś ca smṛtvā bhuktvā sukhaṃ vasa // Rm_13.66{66} //
ity evaṃ samupādiśya tad gṛhasthāt samutthitāḥ /
sarve te snehaduḥkhārttāḥ svasvageham upācarat // Rm_13.67{67} //
tataḥ sa gṛhabhṛt tasya putrasya rogaśāṃtaye /
sadvaidyaṃ samupāhūya sādaraṃ samadarśayat // Rm_13.68{68} //
tasya roganimittaṃ sa vaidyo dṛṣṭvā samīkṣya ca /
pathyauṣadhyupacāreṇa samāhita upācarat // Rm_13.69{69} //
tathāpi tasya tadrogaḥ parivṛddho dine dine /
kenāpi hy upacāreṇa naiva śāntim upāyayau // Rm_13.70{70} //
tadrogaṃ varddhitaṃ dṛṣṭvā janakaḥ sa viṣāditaḥ /
bhūtikaṃ sahasāhūya rogahetum apṛcchata // Rm_13.71{71} //
tataḥ sa bhūtiko dṛṣṭvā tasya rogapraśāntaye /

sa bhūtadevatābhyaś ca valiṃ prādād yathāvidhi // Rm_13.72{72} //
tathāpi vṛṃhito rogas tasya karmavipākataḥ /
kiñcid api viśeṣeṇa naiva śāntim upāyayau // Rm_13.73{73} //
tataḥ sa janako dṛṣṭvā tad rogaṃ parivarddhitaṃ /
āyurvidam upāmaṃtrya rogahetum apṛcchata // Rm_13.74{74} //
sa ayurvidako dṛṣṭvā tasya grahadaśāphalaṃ /
kudaśāvyupaśāntyarthaṃ grahapūjām upādiśat // Rm_13.75{75} //
tathā sa janakas tasya rogiṇo grahaśāntaye /
brāhmaṇaṃ samupāmantrya grahapūjām akārayat // Rm_13.76{76} //
tathāpi tasya tadrogo varddhito na śamaṃ yayau /
daivena samupāghrāte tadupāye na siddhyate // Rm_13.77{77} //
tathā sa janakas tasya putrasya rogavṛddhitaṃ /
dṛṣṭvā nirāśayā bhinnacitto mūrcchām upāyayau // Rm_13.78{78} //
tadā sā supriyā bhāryā bharttāraṃ taṃ vimohitaṃ /
dṛṣṭvaiva samupāgṛhya samāśvāsyaivam abravīt // Rm_13.79{79} //
svāmin dhairyyaṃ samālambya tyaja citte vimohatāṃ /
kim asmākaṃ prayatnena daivasyātra pramāṇike // Rm_13.80{80} //
sarvathā bhāvino bhāvāḥ phalaṃti sarvajīvināṃ /
yad abhāvi na tad bhāvi bhāvi cen na tad anyathā // Rm_13.81{81} //
tasmād daivaprasādāya svakuleśeṣṭadevatāḥ /
anusmṛtya samārādhya yācasva putrajīvitaṃ // Rm_13.82{82} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho 'numoditaḥ /
kuladevaṃ samabhyarcya prārthayad evam ādarāt // Rm_13.83{83} //
prasīda me kuleśa tvaṃ kṣamasva hy aparādhatāṃ /
tavaiva śaraṇastho 'haṃ tan me putraṃ prarakṣatāṃ // Rm_13.84{84} //
evaṃ tena gṛhasthena prārthite 'pi divāniśaṃ /
tasya rogo vivṛddho 'bhūn naiva śāmyam upākramat // Rm_13.85{85} //
tathā brahmādidevāṃś ca sarvān lokādhipān api /
vihāramaṇḍapārāmakṣetrāraṇyasamāśritān // Rm_13.86{86} //
nadīkūpataḍāgādijalāśrayapratisthitān /
balibhoktṝn kalaṃkasthān mārgaśṛṅgāṭakāśritān // Rm_13.87{87} //
evam anyatra sarvatra pratisthitān samarcayan /
putrasyārogyakauśalyaṃ jīvitaṃ sa samarthayan // Rm_13.88{88} //
tathāpi tasya rogo na śamito 'bhūt pravarddhitaḥ /
tatas taṃ janako dṛṣṭvā nirāśā mūrchito 'patat // Rm_13.89{89} //
tadā sa vaḍiko rogī pitaraṃ taṃ vimūrchitaṃ /
pṛthivyāṃ patitaṃ dṛṣṭvā śanair nīcasvaro 'vadat // Rm_13.90{90} //
hā hā me jāvate pāpaṃ yenāyaṃ patitaḥ pitā /
snehaduḥkhāgnisaṃtaptaḥ putrato maraṇaṃ vrajet // Rm_13.91{91} //
hā tātottiṣṭha māṃ paśya mā tyajātmajaṃ āturaṃ /

dhairyyam ālamvya saṃdhāya rakṣa māṃ samupasthitaḥ // Rm_13.92{92} //
ity asau vilapan putraḥ pitaraṃ taṃ vimūrchitaṃ /
dṛṣṭvā bhojanakety aśru muñcaṃs tasthau nirāśritaḥ // Rm_13.93{93} //
tadā sā supriyā bhāryyā bharttāraṃ taṃ vimūrchitaṃ /
dṛṣṭvaiva sahasāliṃgya samutthāpyaivam abravīt // Rm_13.94{94} //
svāmin dhairyaṃ samālaṃbya paśya māṃ te priyaṃ satīṃ /
tyaktvā dainyaṃ samādhāya paśyan rakṣātmakaṃ priyaṃ // Rm_13.95{95} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho samutthitaḥ /
dṛṣṭvā tāṃ supriyāṃ bhāryāṃ putraṃ caivam abhāṣata // Rm_13.96{96} //
hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ prakṛtaṃ dāruṇaṃ purā /
yenāyaṃ sukṛtī putraḥ tyaktvā māṃ kva prayāsyati // Rm_13.97{97} //
hā hā me saṃpadaś caitāḥ samṛddhāḥ samupārjitāḥ /
ko nu bhoktā bhaved āsāṃ vyarthaṃ nakṣyanti sarvaśaḥ // Rm_13.98{98} //
kim atrāhaṃ kariṣyāmi yāsyāmi śaraṇaṃ ca kaṃ /
ko nu māṃ sahasā rakṣed datvā putrasya jīvitaṃ // Rm_13.99{99} //
kim atrāsya rujaḥ śāntyai kariṣyāmi pratikriyāṃ /
na jāne parimūḍho 'smi cetanā me na vidyate // Rm_13.100{100} //
iti cintāparītātmā putrasnehavimohitaḥ /
kāruṇākulacitto 'pi punar evaṃ vyacintayat // Rm_13.101{101} //
yad ime tīrthikā vijñā bhagavanto vicakṣaṇāḥ /
sarvajñāḥ sadguṇādhārāḥ śāstāro me hitaṃkarāḥ // Rm_13.102{102} //
tat tān sarvān samāmaṃtrya gṛhe bhokṣyaiḥ samarcayan /
imaṃ putraṃ puraḥ sthāpya darśayeyaṃ śubhāptaye // Rm_13.103{103} //
tat sudṛṣṭiprasādena nūnam asya bhavec chuvaṃ /
tato hi kramaśo rogāḥ śāmyeyuḥ sarvathā laghu // Rm_13.104{104} //
tadāyam ātmajaḥ puṣṭo na rogī sutanuḥ sukhī /
kṛtī śubharato bhogī kuladharme samācaret // Rm_13.105{105} //
iti niścitya sa śreṣṭhī tatra tīrthyāśrame gataḥ /
tān sarvāṃs tīrthikān natvā prārthayed evam ādarāt // Rm_13.106{106} //
namo vo brahmavijñebhyo bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
vijñapyate yad arthaṃ tad anugrahītum arhata // Rm_13.107{107} //
iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikās te 'bhimānikāḥ /
sarve taṃ samupāmaṃtrya pramodayitum abruvan // Rm_13.108{108} //
sādhu vada mahāsādho yat te kāryaṃ samīhitaṃ /
tat sarvaṃ sarvathāsmābhiḥ kṛtam evaṃ kariṣyate // Rm_13.109{109} //
iti tais tīrthikaiḥ prokte sa śreṣṭhī saṃprasāditaḥ /
kṛtāñjalipuṭo natvā punar evam abhāṣata // Rm_13.110{110} //
bhagavanto mahāvijñā bhavanto guravo mama /
tat sarvaṃ pratijānīta yad arthaṃ samupācare // Rm_13.111{111} //
tathāpi cārthayiṣye 'tra yan me kaṣṭaṃ pravarttate /

tad vo vijñāpanaṃ kartuṃ bhavataḥ śaraṇaṃ vraje // Rm_13.112{112} //
yan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ tena me svātmajādhunā /
rogaiḥ saṃpīḍyate 'tīvaniḥsvastho maraṇaṃ vrajet // Rm_13.113{113} //
nānāsvastividhānair hi tasya rogo na śāmyati /
bhiṣajāṃ kṛtayatnāni na siddhyanti kathaṃ cana // Rm_13.114{114} //
anekā devatāś cāpi prābhyarcya prārthito mayā /
tathāpi śāmyate naiva tasya rogo vivarddhitaḥ // Rm_13.115{115} //
yathā yathā rujāśāntisvastyupāyakṛtāni hi /
tathā tathā na tadrogaḥ praśāmyati pravarddhyate // Rm_13.116{116} //
kim upāyaṃ kariṣyāmi kena śāmyeta tadgadaḥ /
tad upāyaṃ pradātavyaṃ yenāśu śāmyate kramāt // Rm_13.117{117} //
iti vijñāpanāṃ kartuṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
tan me 'nukampayāsu no rogaśāntir vidhīyatāṃ // Rm_13.118{118} //
bhavanto me 'nuśāstāraḥ sarvajñā brahmacāriṇaḥ /
tan me sukṛpayā dṛṣṭyā paritrātuṃ samarhata // Rm_13.119{119} //
iti tenārthitaṃ śrutvā sarve te tīrthikā api /
śreṣṭhinaṃ taṃ samāmaṃtrya punar evaṃ samabruvan // Rm_13.120{120} //
śṛṇu sādho yad asmābhir hitārthaṃ te pracakṣyatāṃ /
tat satyaṃ naḥ parijñāya pramāṇīkriyatāṃ kila // Rm_13.121{121} //
vayaṃ hi sarvalokānāṃ śāstāro hitasādhakāḥ /
tasmād atra viṣādatvaṃ mā kṛthā dhairyam āśraya // Rm_13.122{122} //
adyaiva sahasā gatvā vayaṃ dṛṣṭvā tavātmajaṃ /
niḥpāpaṃ nīrujaṃ svāsthyaṃ kariṣyāmaḥ sujīvitaṃ // Rm_13.123{123} //
apy etad vacanaṃ satyaṃ śrutvā dṛṣṭvā pramāṇaya /
anyathā na bhavet kvāpi hy asmākaṃ brahmacāriṇāṃ // Rm_13.124{124} //
iti tais tīrthikaiḥ proktaṃ śrutvā sa gṛhasattamaḥ /
tatheti pratiharṣitvā natvā tān svagṛhaṃ yayau // Rm_13.125{125} //
tatra sa gṛha āsādya dāsidāsajanaiḥ saha /
tadarhabhojyapūjāṅgasāmagrīṃ samasādhayat // Rm_13.126{126} //
tasminn eva kṣaṇe tatra sarve te tīrthikā mudā /
sahasā samupāgatya svasvāsane upāviśat // Rm_13.127{127} //
tathā tān samupāsīnān dṛṣṭvā śreṣṭhī sa moditaḥ /
pūjāṅgaiḥ kramato 'bhyarcya bhojanaiḥ samatoṣayat // Rm_13.128{128} //
tataś ca bhojanānte sa vaḍikaṃ taṃ priyātmajaṃ /
rogiṇaṃ samupāhṛtya teṣāṃ puro 'bhyadarśayat // Rm_13.129{129} //
te sarve tīrthikā dṛṣṭvā vaḍikaṃ taṃ rujānvitaṃ /
tadāmayanimittaṃ ca nirīkṣyaivam upādiśat // Rm_13.130{130} //
aho hy asya mahārogaṃ mahāpātakasaṃbhavaṃ /
tatpātakavimuktyai tu dātavyaṃ dānam ādarāt // Rm_13.131{131} //
tadyathā navaratnāni hemalakṣapalāni ca /

śraddhayā brahmacāribhyaḥ saṃpradadyāt samarcayan // Rm_13.132{132} //
yady etad dīyate dānaṃ tvayā gṛhapate tathā /
bhagnakuṣmāṇḍadarinamahiṣīśatadakṣiṇā // Rm_13.133{133} //
purā dattā naṃdarājñā asmākaṃ brahmacāriṇāṃ /
pādasphoṭāmayas tasya śāṃto 'bhūt tatprabhāvataḥ // Rm_13.134{134} //
tathāsya sarvapāpāni vinakṣyanti na saṃśayaḥ /
tataḥ sarve 'pi rogāś ca vinakṣyanti kramād drutaṃ // Rm_13.135{135} //
tato rogair vimukto 'yaṃ kuśalī svāsthyam āpnuyāt /
tataḥ puṣṭo viśuddhāṅgaḥ suśīlaḥ sukṛtī sudhīḥ /
svakulācāradharmiṣṭho vaṃśāṃś cāpi samuddharet // Rm_13.136{136} //
iti matvā tvayā sādho dātavyaṃ dānam ādarāt /
anyathā na bhavet svasti tavāsya naṃdanasya ca // Rm_13.137{167} //
iti tair gaditaṃ śrutvā sa śreṣṭhī paribodhitaḥ /
tasyātmajasya trāṇārthaṃ tathā dātum udācarat // Rm_13.138{[138]} //
tataḥ sa punar abhyarcya tān sarvāns tīrthikān patīn /
pradadau navaratnāni svarṇalakṣapalāni ca // Rm_13.139{139} //
tatas te tīrthikāḥ sarve dṛṣṭvā tāni pramoditāḥ /
sarvāny api pratigṛhya tathāśīrvacanaṃ daduḥ // Rm_13.140{140} //
svasty astu te sadā sādho kalyāṇam astu sarvathā /
nīrogī suciraṃ jīvyā jayo 'stu te samantataḥ // Rm_13.141{141} //
etad eva samādiśya sarve te tīrthikās tataḥ /
tāni sarvāṇi vastūni pratigṛhyāśramaṃ yayuḥ // Rm_13.142{142} //
tathāpi tasya rogā na śamitā varddhitāḥ kramāt /
svadaivaphalabhogyāni bhoktavyāni hi sarvathā // Rm_13.143{143} //
tatas taj janako dṛṣṭvā svātmajaṃ taṃ rujāturaṃ /
nirāśāmūrchito bhūmau nipataṃ vyalapat tathā // Rm_13.144{144} //
hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ dāruṇaṃ prakṛtaṃ purā /
yato 'yaṃ svātmajaḥ putraḥ puro me maraṇaṃ vrajet // Rm_13.145{145} //
kṛtāny upāyayatnāni dānāni vividhāni ca /
sarvāṇy etāni matpāpair nisphalāni bhavanti hi // Rm_13.146{146} //
kiṃ mayātrāpi karttavyaṃ ko 'tra me hitam ādiśet /
sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi ko 'pi trātā na vidyate // Rm_13.147{147} //
kasyātra śaraṇaṃ yāsye ko no rakṣed dayādṛśā /
sarve vayaṃ vinaṣṭāsma hā daiva śaraṇaṃ vraje // Rm_13.148{148} //
ity evaṃ vilapaṃtaṃ taṃ janakaṃ vaḍiko 'pi saḥ /
dṛṣṭvā śanaiḥ samāhūya pura evam abhāṣata // Rm_13.149{149} //
bho tāta kiṃ tvayātrāpi karttavyaṃ hi mayāpi ca /
sarveṣām api jantūnāṃ daivagatiḥ pramāṇikā // Rm_13.150{150} //
iti matvā viṣādatvaṃ hṛdaye mā kṛthās tyaja /
saṃbuddhaśaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityam anusmaran // Rm_13.151{151} //

buddha eva jagacchāstā trātā lokahitaṃkaraḥ /
durgatitārako nātho bharttā sadgatināyakaḥ // Rm_13.152{152} //
tad evaṃ sugataṃ smṛtvā saddharmaṃ samupāśrayan /
saṃghānāṃ bhajanaṃ kṛtvā cinu puṇyaṃ samāhitaḥ // Rm_13.153{153} //
triratne sādhitaṃ puṇyaṃ na kṣiṇuyāt kadā cana /
yadi daivād vipattiḥ syāt puṇyaṃ tu labhate varaṃ // Rm_13.154{154} //
puṇyena rakṣyate lokaḥ puṇyena sadgatiṃ vrajet /
tasmāt puṇyaṃ mahāratnaṃ cinu dhairyaṃ samāśrayan // Rm_13.155{155} //
avaśyamaraṇe loke kiṃ viṣādena siddhyate /
iti matvāpi taṃ buddhaṃ smṛtvā bhaja samāhitaḥ // Rm_13.156{156} //
tathāhaṃ vā tam evātra saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ vrajan /
saṃsmṛtvā bhajanaṃ kurvan vrajeya maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_13.157{157} //
yadi tasya jinendrasya kṛpāsti mayi pāpini /
tatkṛpādṛkprasādena jīveya nīrujaḥ punaḥ // Rm_13.158{158} //
yadi daivabalenāhaṃ mṛte tatsmṛtipuṇyataḥ /
sarvathā durgatiṃ tyaktvā sadgatiṃ punar āpnuyāṃ // Rm_13.159{159} //
evaṃ jñātvā tvayā tāta mā kriyatāṃ viṣādatā /
saṃsāre 'vaśyaṃ marttavyaṃ sarveṣām api janmināṃ // Rm_13.160{160} //
ity uktvā sa rujārtto 'pi vaḍiko dhairyyam āśrayan /
saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ kṛtvā smṛtvā tasthau samāhitaḥ // Rm_13.161{161} //
tathā sa gṛhabhṛc chreṣṭhī śrutvaitad ātmajoditaṃ /
satyam etat parijñāya buddhaṃ smṛtvā tathāvadat // Rm_13.162{162} //
namo buddhāya dharmāya saṃghāya ca sadā smare /
adyārabhya sadā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje // Rm_13.163{163} //
yadi vo 'sti kṛpā loke rakṣantu naḥ suduḥkhinaḥ /
sarvathā kṛpayā dṛṣṭyā dṛṣṭvāśu trātum arhati // Rm_13.164{164} //
yathānye tribhave lokā bhavadbhiḥ pratipālitāḥ /
tathāsmān kṛpayā dṛṣṭvā trātum arhati sarvathā // Rm_13.165{165} //
rakṣatu bhagavan nātha jīvayeyaṃ mamātmajaṃ /
kṛpayānugrahaṃ kṛtvā putraratnaṃ prayaccha me // Rm_13.166{166} //
yadi jīved ayaṃ putro bhavaddṛṣṭiprasādataḥ /
bhavatāṃ śaraṇe sthitvā caratu vratam ādarāt // Rm_13.167{167} //
ity evaṃ smaraṇaṃ kṛtvā saṃbuddhaśaraṇaṃ vrajan /
sa śreṣṭhī taṃ sutaṃ dṛṣṭvā tasthau mohavinoditaḥ // Rm_13.168{168} //
tasminn eva kṣaṇe lokāṃ trātuṃ sa bhagavān muniḥ /
saṃpaśyan kṛpayā dṛṣṭyā prādrākṣīt tān saduḥkhinaḥ // Rm_13.169{169} //
tathā tān duḥkhino dṛṣṭvā bhagavān sa jineśvaraḥ /
sahasā tān paritrātuṃ buddharasmiṃ vyamuñcata // Rm_13.170{170} //
tābhiḥ kanakavarṇābhiḥ saṃbuddharaśmibhis tadā /
samantāt samatikramya tad gṛham avabhāsitaṃ // Rm_13.171{171} //

tato maitryaṃśavaś cāpi tena bhagavatā punaḥ /
samutṣṛṣṭās tanau tasya paryaspṛśan prasāditāḥ // Rm_13.172{172} //
tatas tasya tanus taiḥ saṃspṛṣṭamātre samaṃtataḥ /
prahlāditā sukhaprāptā svāsthyatāṃ samupāyayau // Rm_13.173{173} //
tataḥ sa vaḍikaḥ svāsthyaṃ prāpya nirmalamānasaḥ /
vismitaḥ pitaraṃ paśyan samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_13.174{174} //
aho buddhasya māhātmyam aho dharmānubhāvatā /
aho saṃghaprabhāvatvaṃ paśya tāta muneḥ prabhāṃ // Rm_13.175{175} //
yasyānusmṛtimātreṇa kṛpā loke prasāryate /
dhanyo 'yaṃ bhagavān buddho jayatv evaṃ sadā sthitaḥ // Rm_13.176{176} //
yasya dayānubhāvena jīvema nīrujaḥ sukhī /
pāpaiś cāpi vimukto 'ham iti satyaṃ pramanyate // Rm_13.177{177} //
tasmāt tam eva śāstāraṃ saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ vraje /
yāvadbhavam anusmṛtvā bhajeya samupāśritaḥ // Rm_13.178{178} //
evaṃ buddhaguṇān smṛtvā vaḍikaḥ sa pramoditaḥ /
kṛtāñjaliḥ smaran bhūyaḥ praṇatvaivam ayācata // Rm_13.179{179} //
namas te bhagavan nātha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
yāvadbhavaṃ triratnānāṃ bhaveyaṃ sevakaḥ sadā // Rm_13.180{180} //
ity evaṃ sugataṃ smṛtvā vaḍikaḥ so 'bhibodhitaḥ /
bhūyo bhūyaḥ smaran natvā tasthau svāsthyatvam āgataḥ // Rm_13.181{181} //
tadā sa bhagavān buddho dṛṣṭvā taṃ śuddhamānasaṃ /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ tad dvāre samupāsarat // Rm_13.182{182} //
taddvārasamupāsīnaṃ taṃ munīndraṃ raviprabhaṃ /
dṛṣṭvaiva vismito dvāsthaḥ sahasā gṛham āviśat // Rm_13.183{183} //
tatra gṛhapatiṃ dṛṣṭvā vaḍikaṃ taṃ ca sādaraṃ /
purataḥ samupetyaiva vyajñāpayat sasatvaraḥ // Rm_13.184{184} //
gṛhapate munīndro 'tra gṛhadvāra upasthitaḥ /
tad atra sahasopetya samāmaṃtrya praveśaya // Rm_13.185{185} //
iti tenoditaṃ śrutvā vaḍikaḥ sa prasāditaḥ /
utthitaḥ sahasopetya taṃ munīndraṃ mudānamat // Rm_13.186{186} //
natvā taṃ sugataṃ gehe prajñapya svāsanaṃ mudā /
vijñapya samupāmaṃtrya praveśayaṃs tathārthayan // Rm_13.187{167!} //
svāgataṃ bhagavan vāṃche bhavatāṃ śaraṇaṃ mune /
praviśatu jagannātha vijayasvāsane śubhe // Rm_13.188{168} //
iti tenodite buddho bhagavān sa samāviśan /
svāsane samupāsīno vaḍikaṃ taṃ tathāvadat // Rm_13.189{1691} //
kiṃ te vaḍika duḥkhatvaṃ vādhakaś ca kathaṃ vada /
iti bhagavatā pṛṣṭo vaḍikaḥ sa tathāvadat // Rm_13.190{190} //
kāyikaṃ jāyate duḥkhaṃ cetasikaṃ ca me mune /
tad bhavān kṛpayā dṛṣṭyā śamayet tat prabādhanaṃ // Rm_13.191{191} //

iti tad vijñāpitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
taccittaduḥkhaśāntyarthaṃ maitrīdharmam upādiśat // Rm_13.192{192} //
vaḍikātra sadā loke maitracittaṃ samācara /
anena te manodāhaṃ praśāmyeta sadāpi hi // Rm_13.193{193} //
ity ādiśya munīndraḥ sa punar evaṃ vyaciṃtayat /
vatendrakṣīrikāṃ nāma mahauṣadhāṃ samānayet // Rm_13.194{194} //
iti cittamataṃ śāstuḥ parijñāya surādhipaḥ /
ādāya kṣīrikāṃ nāma mahauṣadhīm upānayat // Rm_13.195{195} //
tatra so surarājas taṃ bhagavantaṃ praṇamya tāṃ /
mahauṣadhīm upasthāpya pura evaṃ samabravīt // Rm_13.196{196} //
bhagavan pratigṛhṇātu divyauṣadhīm imāṃ bhavān /
anayātra yathākāryaṃ sādhayatu sukhāptaye // Rm_13.197{197} //
ity ukte tena śakreṇa dṛṣṭvā tāṃ bhagavān muniḥ /
gṛhītvā vaḍikāyaivaṃ pradatvā caivam ādiśat // Rm_13.198{198} //
gṛhāṇa vaḍikemāṃ te kāyikaduḥkhaśāminīṃ /
anayā te śarīre saṃskriyatām upacāraṇaiḥ // Rm_13.199{199} //
ity ādiṣṭe munīndreṇa vaḍikaḥ so 'numoditaḥ /
tatheti tāṃ samādāya yathādiṣṭam upācarat // Rm_13.200{200} //
tatas tasya tanū rogair vimuktā paripuṣṭitā /
krameṇa śāmyasaundaryaṃ prāpyābhiparyaśobhata // Rm_13.201{201} //
tataḥ śāstrā yathādiṣṭaṃ vaḍikena tathā hṛdi /
maitrī prabhāvitā loke svātmaje supriye yathā // Rm_13.202{202} //
tadā tasya mahadduḥkhaṃ cetasikaṃ śaśāma tat /
mahāmaitryā pariṣikte hṛdaye 'gnir ivāmbubhiḥ // Rm_13.203{103!} //
tataḥ sa vaḍikaḥ svasthaḥ pariśuddhendriyaḥ sudhīḥ /
bhagavantaṃ tam ānamya prārthayad evam ādarāt // Rm_13.204{104} //
vande 'haṃ bhavatāṃ pādau sarvadā śaraṇaṃ vraje /
tathā ca sarvadā nātha kṛpayā trātum arhati // Rm_13.205{105} //
yady evaṃ bhavatāṃ śāstaḥ kṛpādṛṣṭir na vidyate /
mṛto 'haṃ narake 'dyāpi gato duḥkhāny avāpnuyāṃ // Rm_13.206{106} //
yad evaṃ svasthito jīve tat te kṛpāmbubhāvataḥ /
tathā me 'nugrahaṃ kartuṃ nityam arhati sarvadā // Rm_13.207{107} //
ity evaṃ prārthanāṃ kṛtvā bhūyaḥ sa vaḍiko mudā /
sāñjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā paśyaṃs tasthau munīśvaraṃ // Rm_13.208{108} //
tathā tajjanakaḥ śreṣṭhī sadāraḥ saṃpramoditaḥ /
triratne śaraṇaṃ kṛtvā saṃbuddhaṃ taṃ samarcayat // Rm_13.209{109} //
tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī dṛṣṭvā taṃ sugataṃ mudā /
kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_13.210{210} //
vande te caraṇau śāstaḥ sarvadā śaraṇaṃ vraje /
evaṃ no 'nugrahaṃ kartuṃm arhati kṛpayā sadā // Rm_13.211{211} //

tataḥ sa bhagavān buddhas tathāstv iti samādiśat /
ṛddhyākāśaṃ samutplutya svam āśramam upāyayau // Rm_13.212{212} //
tatra sa bhagavān prāptaḥ sabhāmadhye samāśritaḥ /
etad vṛṣṭi samākhyāya tasthau dharmaṃ samādiśat // Rm_13.213{213} //
tadā sa vaḍiko bhūyo buddhaguṇān anusmaran /
sa saṃghaṃ sugataṃ bhojyaiḥ pūjayituṃ samaichata // Rm_13.214{214} //
tadā sa nṛpate rājñaḥ prasenajita ānataḥ /
etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ nivedyaivam abhāṣata // Rm_13.215{215} //
rājann ahaṃ mahārogī triratnaśaraṇaṃ vraje /
tat triratnakṛpādṛṣṭer jīve rogair vimocitaḥ // Rm_13.216{216} //
tan mayā sa munīndro 'pi sarvasaṃghaiḥ sahādhunā /
samāmaṃtrya gṛhe bhojyaiḥ pūjayituṃ samicchyate // Rm_13.217{217} //
tan me 'nugrahaṇaṃ kṛtvā lokānāṃ puṇyavṛddhaye /
tadadhivāsanāṃ kṛtvā samanujñāpaya prabho // Rm_13.218{218} //
iti tenārthitaṃ śrutvā sa rājābhyanumoditaḥ /
vaḍikaṃ taiḥ samālokya praśaṃsyaiva samādiśat // Rm_13.219{219} //
vaḍika tvaṃ mahāsādhus tad buddhaśaraṇaṃ gataḥ /
tathānuśraddhayā nityaṃ bhaja ratnatrayaṃ sadā // Rm_13.220{220} //
iti rājñābhyanujñātaṃ śrutvā sa vaḍiko mudā /
nṛpatiṃ taṃ praṇatvaivaṃ svagṛhaṃ samupāyayau // Rm_13.221{221} //
tatra gṛhe samāsādya kṛtvānumataṃ pituḥ /
śāstu nimaṃtraṇāṃ kartuṃ vihāre samudācaran // Rm_13.222{222} //
tatra sa samupāviṣṭo dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_13.223{223} //
bhagavaṃs tad vijānīyād yadarthaṃ samupāvraje /
tathāpy atra bhavadagre prārthaye 'nugrahaṃ kuru // Rm_13.224{224} //
yad ahaṃ roganirmuktaḥ puna janma ivāptavān /
tad bhavatāṃ kṛpādṛṣṭeḥ prasādād itin manyate // Rm_13.225{225} //
tad ahaṃ bhavatāṃ sarvasaṃghānāṃ bhojanair gṛhe /
pūjayituṃ samiche tad anugrahītum arhati // Rm_13.226{226} //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān muniḥ /
tathety abhyanumoditvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_13.227{227} //
tataḥ sa vaḍiko matvā bhagavatādhivāsitaṃ /
mudā tasya muneḥ pādau natvāśu svagṛhaṃ yayau // Rm_13.228{228} //
tatra sa sahasā gehe vandhumitrajanaiḥ saha /
saṃghārhabhojyapūjāṅgaṃ sāmagrīṃ samasādhayat // Rm_13.229{229} //
tataḥ sa sarvasāmagrīṃ sādhayitvāsanāni ca /
prajñapya śuddhite bhūmau maṃdayitvā samantataḥ // Rm_13.230{230} //
tatas taṃ śrīghanaṃ buddhaṃ sasaṃghaṃ svajanaiḥ saha /
āmaṃtrituṃ vihāre sa sahasā samupācarat // Rm_13.231{231} //

tatra sa samupāviṣṭo dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
sasaṃghaṃ sāṃjalir natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_13.232{232} //
bhagavan sādhyate sādhyaṃ samayo varttate 'dhunā /
tad bhavāṃ sāṃghikaiḥ sārddhaṃ vijayituṃ samarhati // Rm_13.233{233} //
iti tenārthitaṃ śrutvā tatheti sa munīśvaraḥ /
pātracīvaram ādhāya sarvasaṃghaiḥ sahācarat // Rm_13.234{234} //
tatra mārgeṣu sarvatra nagare ca samantataḥ /
prakāśayan prātihāryaṃ tad gṛhaṃ samupāviśat // Rm_13.235{235} //
tatra gṛhe samāsādya pādārghaṃ pratigṛhya saḥ /
svāsane samupāviśya kramāt tasthau sasāṃghikaḥ // Rm_13.236{236} //
tadā sa vaḍiko dṛṣṭvā taṃ buddhaṃ svāsane sthitaṃ /
sasaṃghaṃ sarvapūjāṅgaiḥ sarvapuṣpaiḥ samarcayat // Rm_13.237{237} //
tataś ca surasair bhojyaiḥ supraṇītaiḥ suhādhitaiḥ /
varṇagandharasopetaiḥ sarvais tāṃ samatoṣayat // Rm_13.238{268!} //
tataś ca bhojanānte sa pātrādīny apanīya ca /
mukhādīṃ śodhayitvā ca pūgauṣadhīn praḍhaukayat // Rm_13.239{269} //
tataḥ sa prāñjalir natvā sasaṃghaṃ sugataṃ mudā /
purastho manasā hy evaṃ praṇidhānaṃ vyadhāt smaran // Rm_13.240{270} //
anena kuśalenāhaṃ loke 'ndhe 'pariṇāyake /
yathāyaṃ bhagavān buddhas tathā bhūyāsam ātmavit // Rm_13.241{271} //
yathānena munīndreṇa jagal loko 'bhipālitaḥ /
tathāhaṃ sarvalokānāṃ pālayeyaṃ samantataḥ // Rm_13.242{272} //
atīrṇāṃs tārayiṣyāmi mocayiṣyāmy amocitān /
anāsvastān samāśvāsya sthāpayiṣyāmi nirvṛtau // Rm_13.243{273} //
ity evaṃ manasā tena praṇidhānaṃ kṛtaṃ mudā /
matvā sa bhagavān buddho smitaṃ prāvirvyadhān mudā // Rm_13.244{274} //
tadā tasya munīndrasya mukhāt paṃca surasmayaḥ /
nisṛtya triṣu lokeṣu bhāsayantaḥ samāsaran // Rm_13.245{275} //
yāpi kāś cid adholoke prasṛtā narakeṣu tāḥ /
uṣṇeṣu śītalībhūtā śītaleṣu tathoṣṇikāḥ // Rm_13.246{276} //
tadā tābhiḥ parispṛṣṭāḥ sarve nairayikā janāḥ /
mahatsaukhyaṃ samāsādya vismitāś caivam ālapat // Rm_13.247{277} //
aho saukhyaṃ kathaṃ hy evam anyatra kiṃ gatā vayaṃ /
kasya puṇyānubhāvena kvāsmākaṃ jāyate sukhaṃ // Rm_13.248{278} //
iti cintābhidagdhānāṃ teṣāṃ cittaprabodhane /
bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ saṃpreṣya samadarśayat // Rm_13.249{279} //
tatra taṃ nirmitaṃ buddhaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te mudā /
vismitāḥ sahasaṃmīlya punar evaṃ vabhāṣire // Rm_13.250{280} //
aho samantabhadro 'yaṃ puruṣo dṛśyate 'dhunā /
nūnam asyānubhāvena saukhyaṃ no jāyate khalu // Rm_13.251{281} //

iti saṃbhāṣya te sarve tasmin buddhe prasāditāḥ /
namo buddhāya dharmāya saṃghāya ceti prāvadan // Rm_13.252{282} //
tataḥ sarve 'pi te satvās triratnasmṛtipuṇyataḥ /
te durgativinirmuktāḥ sadgatiṃ samupāyayuḥ // Rm_13.253{283} //
evaṃ tā raśmayaḥ sarvā avabhāsya samaṃtataḥ /
sarvasatvān samuddhṛtya muneḥ pratyāyayuḥ punaḥ // Rm_13.254{284} //
tathā yā raśmayaḥ kāścid upariṣṭāt prasāritāḥ /
tāḥ sarvān devalokānāṃ avabhāsya samantataḥ // Rm_13.255{285} //
yāvad bhavāgraparyaṃtaṃ bhāsayantaḥ prasāritāḥ /
evaṃ cāpi mahāśabdam udghuṣya samudācaran // Rm_13.256{286} //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmakaṃ /
tad bhave sadgatiṃ hitvā saddharmaṃ bhajatādarāt // Rm_13.257{287} //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ ca yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhunīta mṛtyusainyaṃ ca naḍāgāram iva dvipaḥ // Rm_13.258{288} //
yo 'py asmin dharmavaineye hy apramattaś caret sadā /
sa hitvā jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_13.259{289} //
ity evaṃ tan mahāśabdaṃ śrutvā sarve 'pi te surāḥ /
tathety abhyanumodantas triratnaśaraṇaṃ yayuḥ // Rm_13.260{290} //
tathā tā arciṣaḥ sarvā avabhāsya samaṃtataḥ /
punaḥ pratyāgatās tasya muner antikam āyayuḥ // Rm_13.261{291} //
tatas tā arciṣaḥ sarvāḥ saṃmīlya samupāsthitāḥ /
kṛtvā pradakṣiṇāṃ traidham uṣṇīṣe 'ntardadhau muneḥ // Rm_13.262{292} //
athānaṃdas tam ālokya vismitaḥ sahasotthitaḥ /
kṛtāñjalipuṭo natvā paprachaivaṃ munīśvaraṃ // Rm_13.263{293} //
bhagavan bhavato vaktrāt paṃcavarṇāḥ suraśmayaḥ /
vinisṛtā diśaḥ sarvā bhāṣayanti samantataḥ // Rm_13.264{294} //
nākāraṇaṃ jinā buddhā darśayanti smitaṃ kvacit /
bhavatsmitaṃ samālokya sarve bhavanti vismitāḥ // Rm_13.265{295} //
taddhetu śrotum ichaṃti sarve 'pīme sabhāśritāḥ /
tad eṣāṃ saṃśayaṃ chetuṃ taddhetu samupādiśa // Rm_13.266{296} //
iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
tāṃ ca sarvāṃ sabhāṃ dṛṣṭvā tathānandam abhāṣata // Rm_13.267{297} //
paśyānaṃda mamānena vaḍikenānumodinā /
saṃgheṣu śraddhayā bhaktyā satkṛtya bhajanaṃ kṛtaṃ // Rm_13.268{298} //
etatpuṇyavipākena vaḍiko 'yaṃ sudhīḥ kṛtī /
kramād bodhicarīḥ pūrya daśabhūmīśvaro bhavan // Rm_13.269{299} //
sarvamāragaṇāṃ jitvā saṃbodhiṃ samavāptavān /
ślakṣṇavāṇyabhidho buddhas tathāgato bhaviṣyati // Rm_13.270{300} //
yad anena triratneṣu śaraṇaṃ saṃprasādinā /
praṇidhānaṃ kṛtaṃ tena saṃbuddho 'yaṃ bhaved dhruvaṃ // Rm_13.271{301} //

evaṃ matvā tathānaṃda triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya samupāśritya bhaja nityaṃ samāhitaḥ // Rm_13.272{302} //
ye satvāḥ śraddhayā smṛtvā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
durgatiṃ te na gachanti bhavanti bodhibhāginaḥ // Rm_13.273{303} //
evaṃ matvā triratnānāṃ satkṛtya śraddhayā mudā /
saṃsmṛtya śaraṇaṃ gatvā bhaktavyaṃ bodhivāṃchibhiḥ // Rm_13.274{304} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sa moditaḥ /
sāṃghikaṃ saha lokaiś ca tatheti prābhyanaṃdata // Rm_13.275{305} //
tataḥ sa bhagavāṃs tasmai vaḍikāya subhāgine /
datvāśīrvacanaṃ bhūyaḥ samāmaṃtrya tam abravīt // Rm_13.276{306} //
vaḍika tvaṃ mahābhāga triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
bodhicaryyāṃ caran nityaṃ saṃbodhiṃ samavāpnuyāḥ // Rm_13.277{307} //
iti satyaṃ parijñāya sarvasatvahitārthabhṛt /
tathā ratnatrayaṃ smṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ // Rm_13.278{308} //
ity ādiśya munīndraḥ sa saṃghaiḥ sārddhaṃ samutthitaḥ /
vaḍikaṃ taṃ samāmaṃtrya svavihāraṃ yayau tathā // Rm_13.279{309} //
tathā sa vaḍiko nityaṃ triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
sadā lokahitaṃ kṛtvā bodhicaryāṃ samācarat // Rm_13.280{310} //
etan me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā narādhipa /
tathā te kathyate rājaṃ śrutvā caivaṃ prakāśaya // Rm_13.281{311} //
tathā tvayāpi rājendra satvānāṃ hitasādhane /
triratnaśaraṇaiḥ kṛtvā karttavyā bodhicārikāḥ // Rm_13.282{312} //
tathā te sarvadā nityaṃ sarvatra maṃgalaṃ bhavet /
kramād bodhicarīṃ pūrya saṃbodhim api cāpnuyāḥ // Rm_13.283{313} //
iti matvā mahārāja prajāś cāpi prabodhayan /
saddharme saṃpratisthāpya sarvathā trātum arhasi // Rm_13.284{314} //
iti tenopaguptena samādiṣṭaṃ niśamya saḥ /
rājā tatheti vijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_13.285{315} //
śrutvāvadānaṃ vaḍikasya sādhor idaṃ narā ye 'bhyanumodayanti /
sarve 'pi te lokahitānuraktā bhavanti bodhiguṇalābhikā hi // Rm_13.286{316} //
++ iti ratnāvadānatatve vaḍikāvadānaṃ samāptam ++
XIV Gāndharvikāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ śrotum anyat subhāṣitaṃ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_14.1{1} //
bhadanta śrotum icchāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad yathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_14.2{2} //
iti tena narendreṇa prārthitaṃ sa jinātmajaḥ /
śrutvā taṃ nṛpatiṃ dṛṣṭvā punar evaṃ samādiśat // Rm_14.3{3} //
śṛṇu rājan mayākhyātaṃ yathā me guruṇoditaṃ /
tathā śrūtvānumoditvā śubhe caritum arhasi // Rm_14.4{4} //

purā sa bhagavān buddhaḥ śrāvastyāṃ bahir āśrame /
jetāraṇye mahodyāne vihāre maṇimaṇḍite // Rm_14.5{5} //
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ cailakair vratibhis tathā /
bhikṣuṇībhis tathānyaiś cā mahāsātvair upāsakaiḥ // Rm_14.6{6} //
vihṛtya sarvasatvānāṃ samitisthitaḥ /
saṃbodhisādhānaṃ dharmam upādeṣṭuṃ samārabhat // Rm_14.7{7} //
tadā tasya munīndrasya vaktrapadmād vinisṛtaṃ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve satvā upagatāḥ // Rm_14.8{8} //
brahmaśakrādi devendrāḥ sarve lokādhipā api /
daityendrāḥ sagaṇā yakṣāḥ siddhagaṃdharvarākṣasāḥ // Rm_14.9{9} //
vidyādharagaṇāś capi nāgeṃdrāś ca mahoragāḥ /
garuḍāḥ kinnarendrāś ca tathānye 'pi samāgatāḥ // Rm_14.10{10} //
brāhmaṇā ṛṣayaś cāpi tāpasā brahmacāriṇaḥ /
yatayo yogino vijñās tathānye tīrthikā api // Rm_14.11{11} //
rajānaḥ kṣatriyāś cāpi vīrā rājakumārakāḥ /
amātyā maṃtriṇaś cāpi vaiśyāś cāpi prajādhipāḥ // Rm_14.12{12} //
śreṣṭhino vaṇijaś cāpi sārthavāhā mahājanāḥ /
paurā jānapadā grāmyās tathā kārpaṭikā api // Rm_14.13{13} //
evaṃ anye 'pi satvāś ca sarve lokāḥ samāgatāḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tad vihāre upāviśat // Rm_14.14{14} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā samabhyarcya praṇamya ca /
satkṛtya samupāśritya parivṛtya sāmāntataḥ // Rm_14.15{15} //
taṃ muṇīndraṃ samālokya śrotuṃ tad dharmadeśanāṃ /
sāñjalayaḥ prasannāsyā upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_14.16{16} //
tathā tān samupāsīnān dṛṣṭvā sa bhagavāñ jinaḥ /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_14.17{17} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāḥ pramoditāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā vabhūvur bodhicāriṇaḥ // Rm_14.18{18} //
tadāpi paṃcamātrāṇi gāṃdharvikaśatāni ca /
śrāvastyāṃ puri jātāni samadāni pracerire // Rm_14.19{19} //
tadā tāṃ samadān dṛṣṭvā gaṃdharvādhipateḥ sutaḥ /
supriyo nāma tan mādam īrṣyayā hantum udyayau // Rm_14.20{20} //
tataḥ sa supriyaḥ sarvagāndharvikasukauśalaḥ /
divyavīṇāṃ samādāya tatraiva samupācarat // Rm_14.21{21} //
saptasvarān ekataṃtryām ekaviṃśatimūrchanāḥ /
samudghoṣayamānaḥ ca svamatiṃ darśayan yayau // Rm_14.22{22} //
ṣaṇmahānagareṣv evaṃ paṭṭaneṣu samantataḥ /
samudghoṣayamānaś ca śrāvastīṃ sa upāviśat // Rm_14.23{23} //
tatra taṃ samupāviṣṭaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi paurikāḥ /
śrutvā tad adbhutaṃ nādaṃ vismitāḥ samupācaran // Rm_14.24{24} //