Ratnamālāvadāna · Part 141160

tāni ca paṃcamātrāṇi gāṃdharvikaśatāny api /
śrutvā dṛṣṭvā ca sarvāṇi vismayaṃ samupāyayuḥ // Rm_14.25{25} //
tada tāni ca sarvāṇi dṛṣṭvā paṃcaśatāny api /
svasvamadābhimānatvāṃ pravihāya viṣedire // Rm_14.26{26} //
tataḥ sarve 'pi te tena sahavāde bhayānvitāḥ /
nṛpater antikaṃ gatvā tat pravṛttiṃ nyavedayan // Rm_14.27{27} //
jaya prabho vijānīyād yad vayaṃ samupāgatāḥ /
tad atra no bhayatrastāṃ trātum arhati sarvathā // Rm_14.28{28} //
atrāsau supriyo nāma gandharvādhipateḥ sutaḥ /
nūnaṃ no madaghātāya vijetuṃ samupāgataḥ // Rm_14.29{29} //
tat tasyāpy abhimānatvāṃ nihaṃtuṃ satpratikriyāṃ /
kriyatāṃ sahasāsmākam iti vijñāpanāṃ śṛṇu // Rm_14.30{30} //
iti vijñāpitaṃ sarvais taiḥ śrutvā sa narādhipaḥ /
sarvāns tān samupāmaṃtrya pura evaṃ samādiśat // Rm_14.31{31} //
alpotsukā bhavanto 'tra bhavate mā viṣīdata /
bhaviṣyāmo 'tra kālajñāś caratu sa yathechayā // Rm_14.32{32} //
iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te 'bhyanumoditāḥ /
tad vivādabhayātaṃkaṃ tyaktvā sarve prasedire // Rm_14.33{33} //
tadā sa supriyas tatra dṛṣṭvā tān abhimānikān /
teṣāṃ mānavighātārthaṃ manasaivaṃ vyacintayat // Rm_14.34{34} //
ayaṃ rājapi gāṃdharvavidyābhimāniko bhavet /
tad anena sahātrāhaṃ vādaṃ kuryāṃ sabhāśraye // Rm_14.35{35} //
ity evaṃ niścayaṃ kṛtvā supriyaḥ so 'bhimānikaḥ /
nṛpatiṃ tam upālabdhuṃ tat sabhāṃ samupācarat // Rm_14.36{36} //
tatra sa nṛpatir dṛṣṭvā supriyaṃ tam upāgataṃ /
prajñapyāsanam āmaṃtrya praṇatvaivam abhāṣata // Rm_14.37{37} //
svāgataṃ te bhavann atra tiṣṭhāsane prasīda me /
kim arthe 'tra samāyāsi tad ādeṣṭuṃ hi me 'rhasi // Rm_14.38{38} //
iti tenoditaṃ śrutvā supriyaḥ sa sabhāsthitaḥ /
nṛpatiṃ taṃ samālokya pura evam abhāṣata // Rm_14.39{39} //
śṛṇu rājan mayākhyātaṃ śrutaṃ yat te yaśo mahat /
tad guṇān bhavato draṣṭum ihāhaṃ samupācare // Rm_14.40{40} //
tan me darśaya rājendra gāndharvaguṇām ātmanaḥ /
kas te sāstā gurur vāsti taṃ cāpi me pradarśaya // Rm_14.41{41} //
iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā pratibhāṇavān /
supriyaṃ taṃ samālokya tathety evam abhāṣata // Rm_14.42{42} //
sādhu paśya mahābhāga darśayisyāmi taṃ guruṃ /
yo me śāstā mahābhijñaḥ sarvavidyāguṇādhipaḥ // Rm_14.43{43} //
sa me śāstādhunehaiva sarvasatvahitārthataḥ /
jetāraṇye mahodyāne nivaśati vṛṣaṃ diśan // Rm_14.44{44} //

sādhu paśya mahābhāga taṃ guruṃ me hitārthadaṃ /
tad ehi saha yāsyāma śāstāraṃ darśayāmi taṃ // Rm_14.45{45} //
iti tena narendreṇa samākhyātaṃ sa supriyaḥ /
śrutvā tatheti pramodya gantum abhāṣata // Rm_14.46{46} //
sādhu rājan samichāmi śāstāraṃ tat pradarśaya /
tena saha vivādāni kuryāṃ tatra nayāśu māṃ // Rm_14.47{47} //
iti tenoditaṃ śrutvā nṛpatiḥ sa tatheti hi /
supriyaṃ taṃ samādāya vihāre gantum aichata // Rm_14.48{48} //
tataḥ sa nṛpatis tena supriyeṇābhimāninā /
taiś ca paṃcaśatair anyair gāndharvikaiḥ sahācarat // Rm_14.49{49} //
tasminn avasare buddho bhagavān sa munīśvaraḥ /
loke satvān samuddhartuṃ kṛpayā samapaśyata // Rm_14.50{50} //
tadā tena nareśena sārddham evam upāgataṃ /
supriyaṃ taṃ sa ālokya manasaiva vyacintayat // Rm_14.51{51} //
aho vata sudhīr yā sā gandharvādhipanandanaḥ /
pañcaśikho 'bhidho vīṇām ādāyehopasaṃkramet // Rm_14.52{52} //
iti tena munīndreṇa manasā paricintitaṃ /
matvā pañcaśikhaḥ so 'pi tathāgantuṃ samaichata // Rm_14.53{53} //
tataḥ sa saptagaṃdharvasahasreṇa sahānvitaḥ /
vaiḍūryadaṇḍavīṇāṃ saṃprādāya sahasācaran // Rm_14.54{54} //
tathā sa saṃkramaṃs tatra vihāre samupāviśan /
dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā tāṃ vīṇāṃ samupānayat // Rm_14.55{55} //
tataḥ sa sugataṃ bhaktyā samabhyarcya prasannadhīḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tat sabhāyām upāśrayat // Rm_14.56{56} //
tadā sa supriyo 'py enaṃ dṛṣṭvā mānābhigarvitaḥ /
tāṃ vīṇāṃ kvanayann agre 'nuśrāvituṃ samārabhat // Rm_14.57{57} //
tatprakvāṇāt svarā sapta ekai viṃśati mūrchanāḥ /
samutthitāḥ sarvalokacetānsi paryamohayan // Rm_14.58{58} //
tadā sarve 'pi te lokāḥ śrutvā tat prakvaṇān mudā /
nṛpatipramukhāś cāpi paraṃ vismayam āyajuḥ // Rm_14.59{59} //
tataḥ sa bhagavāṃś cāpi tasya mānābhighātane /
vaiḍūryadaṇḍavīṇāṃ tām anuśrāvitum ārabhat // Rm_14.60{60} //
ekaikasyāṃ hi tat taṃtryā naikasvaraviśeṣitāḥ /
mūrchanāś ca tathā nānāvidhā niścāritās tathā // Rm_14.61{61} //
tataḥ śabdāt samuccerur gāthā evaṃ pracodināḥ /
tadyatheha bhave sarvaṃ duḥkhaṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ // Rm_14.62{62} //
idaṃ kāyaṃ ca vīṇāvad indriyāṇi svarānī ca /
mūrchanā iva cittāni jñātvā bodhau samācara // Rm_14.63{63} //
etadgāthām anuśrutvā sarve lokā nṛpādayaḥ /
satyam etad iti jñātvā bodhicittaṃ pralehire // Rm_14.64{64} //

tadā sa supriyo 'py evaṃ śrutvā matvānumoditaḥ /
paritatyāja gāṃdharvavidyāmadābhimānatāṃ // Rm_14.65{65} //
tato niryātya vīṇāṃ sa gandhakuṭyāṃ virāgitaḥ /
bhagavacchāsane tatra pravrajituṃ samaichata // Rm_14.66{66} //
tadā taṃ śrīghanaṃ natvā supriyaḥ so 'numoditaḥ /
kṛtāñjaliḥ puraḥ sthitvā pravrajyāṃ samayācata // Rm_14.67{67} //
vaṃde te caraṇau śāsta bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
tan me 'trānugrahaṃ kṛtvā pravrajyāṃ dātum arhati // Rm_14.68{68} //
iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
dṛṣṭvā tad āśayaṃ śuddhaṃ gaṃdharvaṃ taṃ tathāvadat // Rm_14.69{69} //
gaṃdharva saugate dharme pravrajituṃ yadīchasi /
pitror ājñāṃ samāsādya prehi dāsyāmi te vrataṃ // Rm_14.70{70} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa supriyo mudā /
tatheti taṃ muniṃ natvā sahasarddhyā gṛhaṃ yayau // Rm_14.71{71} //
tatra sa sahasā prāpto natvā tau pitarau mudā /
sāñjaliḥ purataḥ sthitvā prārthayad evam ādarāt // Rm_14.72{72} //
śṛṇu me vāñchitaṃ tāta yadi te kṛpayā mayi /
tan mamānugrahaṃ kṛtvā saddharme māṃ niyojaya // Rm_14.73{73} //
ahaṃ hi saugataṃ dharmaṃ dṛṣṭvā vāñchāmi tad vrataṃ /
tat pravrajyāṃ samāsādya prāptum ichāmi nirvṛtiṃ // Rm_14.74{74} //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ tad atrāpi na me ratiḥ /
avaśyaṃ hi bhaven mṛtyuḥ sarveṣāṃ prāṇinām api // Rm_14.75{75} //
evaṃ dṛṣṭvātra saṃsāre bhogyaṃ nechāmi niḥspṛhaḥ /
tat pravrajyāvrataṃ dhṛtvā prāptum iche sunirvṛtiṃ // Rm_14.76{76} //
api cāsau munīndro hi sadātraiva na tiṣṭhati /
buddhakāryaṃ samāpyaiva nirvṛtiṃ sarvathā vrajet // Rm_14.77{77} //
kiṃ cātra sarvadā naivam utpatsyate munīśvaraḥ /
kadā cid evam utpanno loke bodhiṃ samādiśet // Rm_14.78{78} //
tathā ca durlabhaṃ janma sadgatau ca kṣaṇaṃ tathā /
tatkṣaṇe 'labhyamāne 'tra kathaṃ dharmānulapsyate // Rm_14.79{79} //
dharmaṃ vinātra saṃsāre kiṃ sāraṃ sukhino 'pi hi /
kṣaṇadhvansi śarīraṃ hi jīvitaṃ ca tṛṇāmbuvat // Rm_14.80{80} //
dharmeṇa sadgatiṃ yāyāt saṃbodhim api prāpnuyāt /
tat pravrajyācariṃ dhṛtvā prāptum iche 'tra nirvṛtiṃ // Rm_14.81{81} //
tad ātra yadi vāṃ tāta kṛpāsti svātmaje mayi /
sarvathānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me // Rm_14.82{82} //
iti tenārthitaṃ śrutvā sa gandharvādhipaḥ sudhīḥ /
suciraṃ taṃ sutaṃ dṛṣṭvā snehād evam abhaṣata // Rm_14.83{83} //
satyam evaṃ sutākhyātaṃ tathāpi me vacaḥ śṛṇu /
pravrajyā duṣkarīcaryyā tat kathaṃ tvaṃ samācareḥ // Rm_14.84{84} //

tvaṃ hi yuvā pramatto 'si madanākrāṃtamānasaḥ /
kāmabhogyasukhāraktas tat kathaṃ tad vrataṃ careḥ // Rm_14.85{85} //
pravrajito viraktātmā saṃsārabhogyanispṛhaḥ /
sarvān parigrahāns tyaktvā sadaikāntī vane vase // Rm_14.86{86} //
sukule duḥkule cāpi yācitvā viraśāsanaṃ /
bhuṃjīthās tat kathaṃ bhuktvā samādhiṃ saṃpradhāsyasi // Rm_14.87{87} //
ity evaṃ duṣkaraṃ jñatvā pravrajyāvratasādhane /
sahasā mā kṛthāś cittaṃ nivāraya samāhitaḥ // Rm_14.88{88} //
yady ativāṃchase putra pravrajyāgrahaṇe tathā /
vṛddhatve samupāśritya triratnaṃ tad vrataṃ cara // Rm_14.89{89} //
tat tvaṃ yāvad yuvā gehe saukhyaṃ bhuktvā yathepsitaṃ /
vṛddhatve tad vrataṃ dhṛtvā triratnāni sadā bhaja // Rm_14.90{90} //
tathā cet te bhavej janma sāphalyaṃ bhavacāraṇe /
sukhaṃ bhuktvā vrataṃ dhṛtvā nirvṛtiṃ vā samāpnuyāḥ // Rm_14.91{91} //
iti me vacanaṃ śrutvā matvaivaṃ tat prabodhitaḥ /
tāvad gṛhe sukhaṃ bhuktvā smṛtvā ratnatrayaṃ vasa // Rm_14.92{92} //
iti pitroditaṃ śrutvā supriyaḥ so 'bhiśaṃkitaḥ /
punas taṃ pitaraṃ dṛṣṭvā bodhayann evam abravīt // Rm_14.93{93} //
satyam evaṃ bhave tāta tathāpi vakṣyate mayā /
tac chrutvāpi tvayā parijñāya vibudhyatāṃ // Rm_14.94{94} //
satkule durlabhaṃ janma tatrāpi durlabhaṃ kṣaṇaṃ /
durlabhaṃ sugatotpādaṃ durlabhaṃ tadvrataṃ bhave // Rm_14.95{95} //
iti matvātra saṃsāre kleśamānamadākule /
avaśyaṃ maraṇaṃ dṛṣṭvā prāptum iche 'tra nirvṛtiṃ // Rm_14.96{96} //
tad atra kṛpayā mahyam anujñāṃ dātum arhasi /
yūyaṃ cāpi hi tad dharmabhāṇaiḥ sadgatim āpsyatha // Rm_14.97{97} //
iti hetoḥ pita tatra vilambaṃma kṛthā ciraṃ /
sahasānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me // Rm_14.98{98} //
iti tenārthitaṃ śrutvā sa gaṃdharvādhipaś cirāt /
snehaduḥkhāgnisaṃtapto galadaśrumukho 'vadat // Rm_14.99{99} //
ayi supriya putra tvaṃ snehān mayā nivāryasa /
yady ativāṃchase prāptuṃ nirvṛtiṃ tan samācara // Rm_14.100{100} //
saṃbuddhaśaraṇaṃ kṛtvā pravrajya saṃvaraṃ dadhat /
triratnabhajanaṃ kṛtvā cara nityaṃ samāhitaḥ // Rm_14.101{1} //
iti pitroditaṃ śrutvā supriyaḥ so 'bhimoditaḥ /
pitroḥ pādān praṇatvaiva sahasā niryayau gṛhāt // Rm_14.102{2} //
tataḥ sa sahasā gatvā vihāraṃ samupācarat /
tatra prāpto munīndraṃ taṃ dṛṣṭvaiva samupāviśat // Rm_14.103{3} //
tatra taṃ śrīghanaṃ nātvā prāñjaliḥ pura āśrayan /
suprasannamukhāṃbhojaḥ prārthayad evam ādarāt // Rm_14.104{4} //

sarvajña bhagavāñ chāstar ādiṣṭaṃ bhavatāyathā /
tathānujñāṃ pituḥ prāpya prāgatāham ihādhunā // Rm_14.105{5} //
tad atra bhavatāṃ śāstaḥ śaraṇaṃ samupāgataḥ /
brahmacaryaṃ cariṣyāmi tat pravrajyāṃ pradehi me // Rm_14.106{6} //
iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa jagadguruḥ /
dṛṣṭvā tasyāśayaṃ śuddhaṃ punar eva samādiśat // Rm_14.107{7} //
ehi supriya bhikṣo 'tra cara brahmacariṃ śivāṃ /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā samādhiṃ samupāśrayat // Rm_14.108{8} //
tato dṛṣṭvā ca saṃsāraṃ kleśasaṃghasamākulaṃ /
paṃcagaṃḍamayaṃ dehaṃ jīvitaṃ ca trināmvuvat // Rm_14.109{9} //
samādhisaṃvaraṃ dhṛtvā saṃbodhisādhanodyataḥ /
sarvakleśaripuñ jitvā sākṣād arhatpadaṃ yayau // Rm_14.110{10} //
tataḥ supriyo bhikṣuḥ prāptābhijñaḥ kṛtī sudhīḥ /
bhindan sarvam avidyāṅgaṃ nirvikalpo 'bhavad yatiḥ // Rm_14.111{11} //
samaloṣṭasuvarṇaś ca pariśuddhatrimaṃḍalaḥ /
vāsīcaṃdanakalpo 'bhūd ākāśasamamānasaḥ // Rm_14.112{12} //
saṃsārabhogyasatkāramānyalābhaparāṅmukhaḥ /
niḥkleśaḥ pariṣuddhātmā brahmacārī niraṃjanaḥ // Rm_14.113{13} //
sadevāsuralokānāṃ sarvabhuvanavāsināṃ /
vaṃdyaḥ pūjyo 'bhinaṃdyaś ca mānanīyo bhavan babhau // Rm_14.114{14} //
tadaivaṃbhūtam arhantaṃ supriyaṃ tam śubhendriyaṃ /
prālokya vismitāḥ sarve tatsabhāsthāḥ prasedire // Rm_14.115{15} //
tadā sarve 'pi te lokā devā daityāś ca kinnarāḥ /
yakṣāḥ siddhāś ca gaṃdharvā nāgāś ca rākṣasā api // Rm_14.116{16} //
garuḍāś ca tathānye 'pi vidyādharāś ca sāpsarāḥ /
sarve lokādhipāś cāpi triratnaśaraṇaṃ gatāḥ // Rm_14.117{17} //
saṃbuddhaśāsane tatra sāṃghikānāṃ samantataḥ /
rakṣāvaraṇasaṃguptiṃ kṛtvābhajan samudyatāḥ // Rm_14.118{18} //
tad dṛṣṭvā tāni pañcāpi gāṃdharvikaśatāni ca /
anumodya prasannāni saṃmīlyaivaṃ vabhāṣire // Rm_14.119{19} //
ete sarve vayaṃ nīce karmaṇi parivarttikāḥ /
sukhānabhijñaduḥkhārttāḥ kleśinaḥ kṛchravṛttayaḥ // Rm_14.120{20} //
yad asmābhiḥ purā puṇyaṃ kiṃ cid vāpi na sādhitaṃ /
tenāsyātra vayaṃ sarve duḥkhino nīcavṛttayaḥ // Rm_14.121{21} //
tad asmābhir ayam śāstā munīśvaraḥ sasāṃghikaḥ /
satkṛtya bhojanair vāpi pūjanīyo yathāvidhiḥ // Rm_14.122{22} //
nūnam etadvipākena bhavemahi subhāginaḥ /
tataḥ puṇyānusāreṇa bodhimārge caremahi // Rm_14.123{23} //
tataḥ krameṇa saṃprāpya bodhicaryyāṃ śubhāṃ carīṃ /
carantas tadvipākaiś ca nirvṛtiṃ saṃlabhemahi // Rm_14.124{24} //

iti matvā vayaṃ sarve vijñapya nṛpatiṃ tathā /
sasaṃghaṃ sugataṃ bhojyair arhāmahe samarcituṃ // Rm_14.125{25} //
tatheti saṃmataṃ kṛtvā sarve te 'bhyanumoditāḥ /
nṛpater vijñāpanāṃ kartuṃ sahasā samupācaran // Rm_14.126{26} //
tatra te samupāsṛtya dṛṣṭvā taṃ nṛpatiṃ mudā /
kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayann evam ādarāt // Rm_14.127{27} //
jaya deva mahārāja lokān dharmeṇa pālaya /
kiñcid vijñāpanāṃ karttuṃ vayam upāgatāḥ // Rm_14.128{28} //
vijānīyād bhavān hy etat tathāpi prārthayāmahe /
śrutvā no 'nugrahaṃ kṛtvā kṛpayā tat prasīdatu // Rm_14.129{29} //
yad vayaṃ deva sarve 'tra nīcakarmānucāriṇaḥ /
tat sasaṃghaṃ muniṃ bhojyaiḥ samichāmaḥ samarcituṃ // Rm_14.130{30} //
tad anujñāṃ pradatvā naḥ kṛpayoddhartum arhasi /
etad vijñāpanāṃ kurmas tat prasīda nṛpādhipa // Rm_14.131{31} //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā nṛpatiḥ so 'numoditaḥ /
tān sarvān samupāmaṃtrya punar evaṃ samādiśat // Rm_14.132{32} //
sādhu bhavatu sarveṣāṃ yuṣmākaṃ satsamīhitaṃ /
tat tathā kriyatāṃ buddhe satkāraṃ śraddhayādarāt // Rm_14.133{33} //
saṃbuddhe yat kṛtaṃ karma tat phalaṃ kṣiṇuyān na hi /
kramād bodhicariṃ pūrya nirvṛtiṃ samavāpnuyāt // Rm_14.134{34} //
tad atra sarvathā yūyaṃ sasaṃghaṃ śrīghanaṃ muniṃ /
yathārhabhojanaṃ bhaktyā pūjayadhvaṃ samādarāt // Rm_14.135{35} //
ity ādiṣṭam ḥ - ndreṇa śrutvā sarve 'pi te mudā /
tatheti pratinaṃditvā nṛpaṃ natvā tato 'caran // Rm_14.136{36} //
tatas te saṃmataṃ kṛtvā vihāre sahasā gatāḥ /
dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā prārthayann evam ādarāt // Rm_14.137{37} //
bhagavaṃs tad vijānīyād yad arthaṃ samupāgatāḥ /
tathāpi prārthayeyaivam anugrahītum arhati // Rm_14.138{38} //
yad vayaṃ bhavatāṃ sarvasāṃghikānāṃ yathāvidhiṃ /
pūjayituṃ samichāmo satkartuṃ bhojanair api // Rm_14.139{39} //
tad bhavāṃ kṛpayā dṛṣṭvā kṛtvāsmākaṃ anugrahaṃ /
pure śvaḥ sāṃghikaiḥ sārddhaṃ vijayituṃ samarhasi // Rm_14.140{40} //
iti taiḥ prārthite sarvair bhagavān sa munīśvaraḥ /
teṣāṃ dharmapravṛddhyarthaṃ tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_14.141{41} //
tatas sarve 'pi te matvā bhagavatādhivāsitaṃ /
bhūyas taṃ śrīghanaṃ natvā svaṃ puraṃ sahasā yayuḥ // Rm_14.142{42} //
tatra sarve 'pi te bhūmiṃ śodhayitvā samantataḥ /
prajñapya svāsanāny evaṃ sāmagriṃ samasādhayan // Rm_14.143{43} //
tataḥ pūjopahārāṇi bhojyāṅgāni rasāni ca /
peyāni supraṇītāni sādhayitvā pramoditāḥ // Rm_14.144{44} //

tatra taṃ sugataṃ sarvaṃ saṃghaṃ cāmaṃtrituṃ yayuḥ /
vihāre samupasṛtya śrīghanaṃ saṃpraṇemire // Rm_14.145{45} //
kṛtāñjalipuṭo natvā sarve te samupasthitāḥ /
saṃbuddhapramukhaṃ saṃghaṃ prārthayann evam ādarāt // Rm_14.146{46} //
sarvajña bhagavaṃ chāstaḥ samayo varttate 'dhunā /
tad bhavān saṃghikaiḥ sārddhaṃ vijayituṃ samarhati // Rm_14.147{47} //
iti taiḥ prārthite dṛṣṭvā bhagavān sa sasāṃghikaḥ /
pātracīvaram ādaya pratasthe saṃprabhāsayan // Rm_14.148{48} //
tatra mārgeṣu sarvatra prātihāryaṃ pradarśayan /
sarveṣāṃ śubhatāṃ kṛtvā tat pure samupāviśat // Rm_14.149{49} //
pradakṣiṇakrameṇaivaṃ caraṃs tatra samaṃtataḥ /
bhāsayaṃ bhadratāṃ kurvan tatpradeśe samācaran // Rm_14.150{50} //
tatra pādyārgham ādāya krameṇa saha sāṃghikaṃ /
svāsane samupāviśya tasthau bhānur ivojvalan // Rm_14.151{51} //
tadā taṃ śrīghanaṃ sarvasaṃghaṃ ca svāsane sthitaṃ /
dṛṣṭvā sarve 'pi te harṣāt pūjayituṃ samārabhan // Rm_14.152{52} //
tathā krameṇa saṃpūjya taṃ buddhapramukhaṃ gaṇaṃ /
yathārhabhojanaiḥ sarvaṃ saṃtṛptaṃ samatoṣayan // Rm_14.153{53} //
tatas te bhojanāṃte tatpātrāṇi vyapanīya ca /
karādīñ chodhayitvā tad bhūmiṃ ca paryaśodhayan // Rm_14.154{54} //
tataḥ pūgādikaṃ datvā punaḥ sarve 'pi te mudā /
kṛtāñjalipuṭā natvā samupatasthire punaḥ // Rm_14.155{55} //
te ca gāṃdharvikāḥ sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
bodhipraṇidhim ādhāya prabhejire samāhitāḥ // Rm_14.156{56} //
veṇuvīṇāmṛdaṃgādi tūryasaṃgītivādanaiḥ /
upasthitya sasaṃghaṃ taṃ śrīghanaṃ samatoṣayat // Rm_14.157{57} //
tada sa bhagavāṃ dṛṣṭvā teṣāṃ bhaktiprasādinīṃ /
sarveṣāṃ śuddhacittāni vyamuñcat smitam uddhavāt // Rm_14.158{58} //
tat saṃsmitasahotpannāḥ paṃcavarṇāḥ śubhāṃśavaḥ /
sarvatra bhuvane gatvā pracerur amṛtāṃśuvat // Rm_14.159{59} //
teṣāṃ ke cid adhogatvā narakeṣu samantataḥ /
avabhāsya parispṛṣṭvā sarvatrāpi sukhaṃ daduḥ // Rm_14.160{60} //
tadā te nārakīyās tat prabhāspṛṣṭāḥ sukhānvitāḥ /
kim etad iti saṃdigdhāḥ saṃmīlyaivaṃ vabhāṣire // Rm_14.161{61} //
aho nu jāyate saukhyam asmākaṃ sāṃprataṃ kathaṃ /
vatānyatra gatāḥ smo 'dya kasya puṇyānubhāvataḥ // Rm_14.162{62} //
iti saṃdigdhacittānāṃ teṣāṃ manaḥ prabodhane /
bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ saṃpreṣayan samaṃtataḥ // Rm_14.163{63} //
tatrā taṃ saugataṃ dṛṣṭvā sarve te narakasthitāḥ /
vismitāḥ samupāsṛtya vavandire prasāditāḥ // Rm_14.164{64} //

namo buddhāya dharmāya saṃghāya ca namas sadā /
iti proktvā praṇatvā taccharaṇaṃ samupāyayuḥ // Rm_14.165{65} //
etatpuṇyānubhāvena sarve te narakotthitāḥ /
sahasā svargatiṃ yātāḥ saddharme samudācaran // Rm_14.166{66} //
evaṃ tān sarvasatvāṃś ca samuddhṛtya samantataḥ /
sarve te 'py aṃśavo bhūyas saṃbuddhāntikam upācaran // Rm_14.167{67} //
ke cid ūrddhvagatā yāvad akaniṣṭhaṃ samantataḥ /
avabhāsya samudghuṣya tatraivaṃ samacodayan // Rm_14.168{68} //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ /
iti satyaṃ parijñāya triratnaṃ bhajatādarāt // Rm_14.169{69} //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ ca yūjyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhunīta mārasainyāś ca naḍāgāraṃ yathā karī // Rm_14.170{70} //
yo 'py asmin saugate dharme hy apramattaś caret sadā /
sa tyaktvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_14.171{71} //
iti saṃcodayantas tāṃ sārvān devāṃś ca sarvataḥ /
te sarve 'py aṃśavo bhāyaḥ sugatāntikam āyayuḥ // Rm_14.172{72} //
tatas te 'py aṃśavaḥ sarve saṃmīlya saṃgatā muneḥ /
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā tasyorṇāyāṃ samāviśan // Rm_14.173{73} //
tad dṛṣṭvā te sabhālokā vismayoddhatamānasāḥ /
kim etad iti saṃcintya sarve tasthuḥ śakautukāḥ // Rm_14.174{74} //
athānaṃdaḥ samālokya tān sarvān vismayoddhavān /
utthāya sāñjalir natvā śāstāraṃ taṃ samabravīt // Rm_14.175{75} //
bhagavans te mukhād bhāsiḥ paṃcavarṇā vinirgatā /
avabhāsya diśaḥ sarvā ūrṇāyāṃ ca viśanti tāḥ // Rm_14.176{76} //
etad dṛṣṭvā sabhālokāḥ sarve 'pīme savismayāḥ /
taddhetuṃ śrotum ichanti tad upādeṣṭum arhati // Rm_14.177{77} //
nāhetu hi smitaṃ buddhā darśayanti kadā cana /
yad dhetau bhavatā śāstur hasitaṃ tat samādiśa // Rm_14.178{78} //
iti saṃprārthitaṃ śiṣyena sa munīśvaraḥ /
tam ānaṃdaiḥ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // Rm_14.179{79} //
paśyānaṃda yad etair hi sarvai gāndharvikair api /
mama sasāṃghikasyaivaṃ satkāraṃ prakṛtaṃ mudā // Rm_14.180{80} //
etatpuṇyavipākena sarve 'pīme bhavāntare /
kramād bodhicarīṃ prāptā niḥkleśā vimalāśayāḥ // Rm_14.181{81} //
māracaryāvinirmuktāḥ pariśuddhās trimaṇḍalāḥ /
varṇasvarābhidhāḥ sarve pratyekasugatā jināḥ // Rm_14.182{82} //
prāntāśayyāsānāsīnā hīnadīnānukampakāḥ /
dakṣiṇīyā mahāsatvā bhaviṣyanti śubhaṃkarāḥ // Rm_14.183{83} //
evam etāt samālokya yūyaṃ yadi samichatha /
tathātra śraddhayā nityaṃ triratnaṃ bhajatādarāt // Rm_14.184{84} //

ye triratnaṃ sadā bhaktyā satkṛtyaivaṃ bhajanti te /
vihāya durgatiṃ nityaṃ sadgatiṃ samavāpnuyuḥ // Rm_14.185{85} //
iti matvātra saṃsāre yeṣāṃ vāṃchā sukhe śive /
te satkṛtya triratneṣu śraddhayā bhajatāniśaṃ // Rm_14.186{86} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve ca te janāḥ /
satyam evaṃ pratijñāya triratnaṃ sarvadābhajan // Rm_14.187{87} //
tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasāḥ /
kṛtāñjalipuṭā natvā paprachus taṃ munīśvaraṃ // Rm_14.188{88} //
yad evaṃ bhagavann ebhiḥ satkāraṃ prakṛtaṃ mahat /
tat te kena supuṇyena samyag ādeṣṭum arhati // Rm_14.189{89} //
evaṃ tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa jineśvaraḥ /
sarvāns tāñ chrāvakān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // Rm_14.190{90} //
śṛṇudhvaṃ bhikṣavaḥ puṇyaṃ yan mayā prakṛtaṃ purā /
tad atra kathitaṃ śrutvā śraddhayābhyanumodata // Rm_14.191{91} //
purāsīd bhagavān buddhaḥ prabodhanābhidho jinaḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_14.192{92} //
sarvavidyādhipo nāthas tathāgato vināyakaḥ /
mārajil lokavid bharttā subhadro 'rhan hitaṃkaraḥ // Rm_14.193{93} //
tadā sa bhagavān buddho janapadeṣu cārikāṃ /
carann anyāṃ rājadhānīm anuprāptaḥ sasāṃghikaḥ // Rm_14.194{94} //
tatra tasya narendrasya krīḍodyāne taror adhaḥ /
praviśya svāsanāsīnas tasthau vahnir ivojvalan // Rm_14.195{95} //
tadaikasmin dine tatra rājā kāntāpravādinaiḥ /
saṃgītaiḥ saha saṃrakto ramituṃ samupāviśat // Rm_14.196{96} //
tatrasthaṃ taṃ samāsīnaṃ sugataṃ suprabhojvalaṃ /
dṛṣṭvaiva sahasopetya natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // Rm_14.197{97} //
samādhisthaṃ tam ālokya taṣṭhau ciram upāśrayan /
tatas tanmukhapadmotthasaddharmāmṛtalipsayā // Rm_14.198{98} //
vādyamānaiḥ satair vādyair muniṃ prābodhayan nṛpaḥ /
tataḥ sa sugato buddho samādheḥ śīghram utthitaḥ // Rm_14.199{99} //
sāntaḥpuraṃ nareṃdraṃ taṃ prādrākṣīt samupasthitaṃ /
tadā taṃ nṛpatiṃ dṛṣṭvā sa saṃbuddhaḥ prabodhanaḥ // Rm_14.200{100} //
saddharmmaṃ samupādeṣṭuṃ samāmaṃtryaivam abravīt /
ehi rājan mahāvāho svāgataṃ te mahīpate // Rm_14.201{1} //
saddharmaṃ samupāśritya bodhicaryāṃ samācara /
sadā dānaṃ pradatvātra śīlaṃ dhṛtvā samāhitaḥ // Rm_14.202{2} //
kṣāntyā prasādayal lokān dharmavīryaṃ prasādhaya /
bodhau cittaṃ samādhāya prajñāratnam upārjaya // Rm_14.203{3} //
tadratnānubhāvena saṃbodhimārgam āpnuyāḥ /
tatas te maṅgalaṃ nityam ihāmutre sadā bhavet // Rm_14.204{4} //

sarvasatvahitaṃ kurvan sadgatim eva prāpnuyāḥ /
iti matvā mahārāja saddharmaṃ samupāśrayan // Rm_14.205{5} //
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā satkṛtya bhaja sarvadā /
triratneṣu kṛtaṃ puṇyaṃ na kṣiṇoti kadā cana // Rm_14.206{6} //
sarvadā satphalāny eva sūte bodhiṃ samarpayet /
iti matvā mahārāja triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_14.207{7} //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā cara nityaṃ samāhitaḥ /
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ // Rm_14.208{8} //
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ /
iti tenārhatādiṣṭaṃ munīndreṇa sa bhūpatiḥ // Rm_14.209{9} //
śrutvā tatheti vijñapya prābhyanandat prabodhitaḥ /
tataḥ sa mudito rājā taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ // Rm_14.210{10} //
yathāvidhi samabhyarcya bhojanaiḥ samatoṣayat /
tataś ca bhojanānte sa nṛpatiḥ sāñjalir mudā /
taṃ munīndraṃ praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ hṛdo vyadhāt // Rm_14.211{11} //
anena kuśalenāhaṃ loke 'ndhe 'pariṇāyake /
samyag bodhiṃ samāgamya bhaveyaṃ sugato jinaḥ // Rm_14.212{12} //
etat tena narendreṇa praṇidhānaṃ kṛtaṃ mudā /
matvā sa sugatas tasya tathāśīrvacanaṃ dadau // Rm_14.213{13} //
jayo 'stu te sadā rājaṃ dharmeṇa pālaya prajāḥ /
praṇidhānaṃ yathā bodhau tathā te siddhyatu dhruvaṃ // Rm_14.214{14} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa tena śrutvā sa bhūpatiḥ /
muditaḥ sāñjalir natvā taṃ munīndraṃ samabravīt // Rm_14.215{15} //
adyārabhya sadā śāstas triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
saṃbodhisaṃvaraṃ dhṛtvā cariṣyāmi samāhitaḥ // Rm_14.216{16} //
tad bhavān kṛpayā dṛṣṭyā sadā māṃ draṣṭum arhati /
sarvadā bhavatām eva śaraṇe 'smi samāsthitaḥ // Rm_14.217{17} //
iti saṃprārthanāṃ kṛtvā rājā sa sajano mudā /
bhagavaṃtaṃ tam ānamya sānaṃdaḥ svapuraṃ yayau // Rm_14.218{18} //
tataḥ sa bhagavāñ chāstā samutthāya sasāṃghikaḥ /
sarvatra bhadratāṃ kṛtvā svāśrame samupāyayau // Rm_14.219{19} //
manyatāṃ bhikṣavo yo 'sau rājā saṃbuddhasevakaḥ /
aham eva tadābhūvan nānyo draṣṭavya eva saḥ // Rm_14.220{20} //
yan mayā śraddhayā tasya prabodhanasya tāyinaḥ /
pūjākāri mahotsāhais tūryasaṃgītivādanaiḥ // Rm_14.221{21} //
tena puṇyavipākena mamātraiva mahotsavaiḥ /
etair gāndharvikair evaṃ satkāraḥ prakṛtādhunā // Rm_14.222{22} //
evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ saṃbuddhabhajanodbhavaṃ /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhajanīyaṃ śubhārthibhiḥ // Rm_14.223{23} //
yūyaṃ cāpi sadā nityaṃ śāstāraṃ sadguruṃ jinaṃ /

saṃbuddhaṃ samupāśritya viharadhvaṃ samāhitāḥ // Rm_14.224{24} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te bhikṣavo mudā /
sarve tatheti vijñapya triratnāni sadābhajan // Rm_14.225{25} //
iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā narādhipa /
tathādhunā samākhyātaṃ tava puṇyapravṛddhaye // Rm_14.226{26} //
evaṃ rājaṃs tvayāpy evaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
saṃbuddhaśāsanaṃ dhṛtvā cara dharmaṃ samāhitaḥ // Rm_14.227{27} //
prajāś cāpi tathā rājaṃ bodhayitvā prayatnataḥ /
saṃbodhisādhane dharme yojanīyās tvayādarāt // Rm_14.228{28} //
tathā cet te sadā bhadraṃ bhaven nūnaṃ samantataḥ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_14.229{29} //
iti śāstrā samādeṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tatheti pratimoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_14.230{30} //
gāṃdharvikānām avadānam etac chrutvānumodanti narā mudā ye /
te sarva enaḥparimuktacittā bhuktvā sukhāny eva labhanti bodhiṃ /
++ iti ratnāvadānatatve gāṃdharvikāvādanaṃ samāptam ++
XV Sūkṣmatvacovadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_15.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhasi // Rm_15.2{2} //
iti saṃprārthite rājñā sa yatiḥ sugatātmajaḥ /
aśokaṃ taṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā punar evam upādiśat // Rm_15.3{3} //
śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvāpy evaṃ pramodaya // Rm_15.4{4} //
purā sa bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho jagadguruḥ /
vihāre jetakāraṇye vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_15.5{5} //
tasmiṃś ca samaye tatra sarve bhikṣugaṇā api /
śrāvakāś cailakāś caiva sarva upāsakā api // Rm_15.6{6} //
sarve 'pi bhikṣuṇīsaṃghā upāsikāgaṇā api /
bodhisatvagaṇāś cāpi saddharmasādhanodyatāḥ // Rm_15.7{7} //
sabhāmadhyāsanāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ jagadguruṃ /
upatasthuḥ puraskṛtya parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_15.8{8} //
tadā tasya munīndrasya mukhāmbhojavinirgataṃ /
bhadradharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ // Rm_15.9{9} //
śakrādayaḥ surendrāś ca brahmādayo maharddhikāḥ /
lokapālā mahāvīrāḥ sasainyaparivārakāḥ // Rm_15.10{10} //
yogino yatayaś cāpi maharṣayas tapaśvinaḥ /
brāhmaṇāś ca mahāvijñāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ // Rm_15.11{11} //
rājāno rājaputrāś ca vaiśyā maṃtrijanā api /

amātyāḥ śreṣṭhino bhaṭṭāḥ paurikāś ca gṛhādhipāḥ // Rm_15.12{12} //
sainyādhipāś ca yodhāraḥ sārthavahā mahājanāḥ /
vaṇijaḥ śilpinaś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api // Rm_15.13{13} //
evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāñchinaḥ /
sarve dharmāmṛtaṃ pātuṃ vihāre samupāgatāḥ // Rm_15.14{14} //
tatra prāptāḥ sabhāmadhye samāsīnaṃ munīśvaraṃ /
śrīghanaṃ taṃ samālokya praṇatvā samupācaran // Rm_15.15{15} //
tatra te samupāsṛtya sarve taṃ śrīghanaṃ muniṃ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtvā samabhyarcya praṇemire // Rm_15.16{16} //
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samantataḥ /
sāñjalayaḥ prasannāsyā upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_15.17{17} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupasthitān /
ādimadhyāntakalyāṇam āryadharmam upādiśat // Rm_15.18{18} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te tridaśādayaḥ /
lokā dharmaviśeṣatvaṃ vijñāya prāṇanandire // Rm_15.19{19} //
tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ pauriko gṛhī /
śreṣṭhī mahājanaḥ śrimāñ chrāddho bhadrāśayābhavat // Rm_15.20{20} //
sa ekasmiṃ dine svasmin bhāṇḍālakoṣṭhake viśan /
svasaṃpannicayaṃ dṛṣṭvā manasaivaṃ vyacintayat // Rm_15.21{21} //
aho me jāyate saṃpad dīyatī saṃpravarddhitā /
tathāpi varddhyate tṛṣṇā yataḥ saukhyaṃ na kiṃ cana // Rm_15.22{22} //
yad ime caṃcalā bhogā jalacaṃdranibhā mama /
anityā asthirāḥ padmapatrasthitajalopamā // Rm_15.23{23} //
tad atra kiṃ mano 'dyāpi tṛṣṇayākṛṣyate mama /
yena carāmy ahaṃ loke duḥkhī bhavikalāśayaḥ // Rm_15.24{24} //
tat kiṃ me saṃpadā sāraṃ yataḥ saukhyaṃ na vidyate /
dharmārthe gocaraṃ naiva kevalaṃ madavṛddhaye // Rm_15.25{25} //
madena varddhate mānaṃ mānāl loke pramādatā /
pramādād dīpyate cerṣyā kopāgnir dīpyate tataḥ // Rm_15.26{26} //
kopāt krūrāśayaś caṇḍo nirdayo duritāśayaḥ /
pāpātmā hiṃsako duṣṭo daśākuśalasādhakaḥ // Rm_15.27{27} //
svayaṃ naṣṭaḥ parāṃś cāpi nāśayati durāśayaḥ /
tato 'tipāpasaṃrakto durācaro 'tidurmanāḥ // Rm_15.28{28} //
tato 'tidurmatir drohī saṃvṛttidharmaniṃdakaḥ /
triratnāni pratikṣipya mahāpātakam ācaret // Rm_15.29{29} //
tato 'tipāpasaṃkliṣṭāḥ pramūḍho narakaṃ vrajet /
narakeṣu bhraman nityaṃ duḥkhāny eva sadāśnuyāt // Rm_15.30{30} //
yad vātrāpi ca saṃsāre jīvitam adhruvaṃ khalu /
kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca sārveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_15.31{31} //
tad atrāham asārebhyo bhogebhyaḥ sāram uttamaṃ /

saddharmaṃ samupādātuṃ yatnaṃ kuryāṃ samādarāt // Rm_15.32{32} //
saddharmaṃ saugataṃ dharmam ity ākhyātaṃ purāvidaiḥ /
tad atra saugate kṣetre dānaṃ kurvīya sāṃprataṃ // Rm_15.33{33} //
bauddhakṣetre kṛtaṃ dānaṃ bodhivījaṃ bhaved dhruvaṃ /
etad evātra saṃsāre sādhanīyaṃ śubhāptaye // Rm_15.34{34} //
dānena śuddhyate cittaṃ sucittaḥ sumatiṃ labhet /
subuddhiḥ sadguṇāraktaḥ saṃvṛttiśīlabhṛt kṛtī // Rm_15.35{35} //
suśīlaḥ kṣāntimān dhīraḥ parātmasamabhāvikaḥ /
sudhīro vīryavān sarvasatvārthasādhanodyataḥ // Rm_15.36{36} //
apradhṛṣyo mahāsatvaḥ kleśāridamako bhavet /
tataḥ supariśuddhātmā samādhisusthito bhavet // Rm_15.37{37} //
tat samādhivalādhānaiḥ prajñābdhipāram āgataḥ /
bodhiratnaṃ samāsādya bodhisatvo 'dhipo bhavet // Rm_15.38{38} //
etad ratnānubhāvena bhadraṃkalā samantataḥ /
sarvamārān vinirjitya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_15.39{39} //
ity arhadbhir mahābhijñaiḥ samākhyātaṃ mayā śrutaṃ /
tat saṃbuddhapadāṃ praptuṃ buddhaṃ bhajeya sāṃprataṃ // Rm_15.40{40} //
nūnaṃ buddhānubhāvena bhāvitaṃ setsyate dhruvaṃ /
tad buddhapramukhaṃ sarvasaṃghaṃ pūjeya sādaraṃ // Rm_15.41{41} //
iti niścitya sa śrīmān gṛhasthaḥ saṃpramoditaḥ /
bhagavaṃtaṃ sasaṃghan taṃ pūjayituṃ samaichata // Rm_15.42{42} //
tataḥ sa sajanaḥ śreṣṭhī triratnabhajanotsukaḥ /
vihāre jetakāraṇye prayayau saṃpraharṣitaḥ // Rm_15.43{43} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sa gṛhasthaḥ pramoditaḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya samarcayad yathāvidhiḥ // Rm_15.44{44} //
tataḥ sa sajano natvā sāñjaliḥ saṃpramoditaḥ /
munīndraṃ taṃ samālokya puraḥ sthitvaivam abravīt // Rm_15.45{45} //
sarvajña bhagavaṃ chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
tato 'bhilaṣite kārye prasīdatu jagadguro // Rm_15.46{46} //
bhagavaṃ bhavataḥ śāstuḥ sasaṃghasya jagadguroḥ /
pūjayituṃ samichāmi tad anujñāṃ dadātu me // Rm_15.47{47} //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
tathāstv iti pratijñāya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_15.48{48} //
tataḥ sa gṛhabhṛn matvā bhagavatādhyuvāsa taṃ /
sāñjalis taṃ muniṃ natvā muditaḥ svagṛhaṃ yayau // Rm_15.49{49} //
tatra sa svajanaiḥ svasmiṃ gṛhe margeṣu sarvataḥ /
pariśodhya sugaṃdhaiś ca pariṣiṃcyābhyaśobhayat // Rm_15.50{50} //
tatrāsanāni prajñapya vitānāni vitatya ca /
muktapuṣpaiḥ samākīrya surabhiṃ samadhūpayat // Rm_15.51{51} //
tataḥ sa bhojyasāmagrīṃ sādhayitvā svavaṃdhubhiḥ /

tathopahārasāmagrīṃ pariśuddhām asādhayat // Rm_15.52{52} //
tato 'nye dyur gṛhasthaḥ sa snātvā śuddhāṃvarāvṛtaḥ /
saṃbuddhāmaṃtraṇaṃ kartuṃ vihāre sajano yayau // Rm_15.53{53} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ sa purogataḥ /
kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_15.54{54} //
bhagavan nātha sarvajña samayo vartate 'dhunā /
tat sasaṃgho mamāvāse bhāvān āgantum arhati // Rm_15.55{55} //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa sasāṃghikaḥ /
pātracīvaram ādāya saṃpratasthe prabhāsayan // Rm_15.56{56} //
tatra sa bhagavān mārge kṛtvā bhadraṃ prabhāsayan /
bhikṣusaṃghagaṇaiḥ sārddhaṃ śrāvastīṃ samupāviśan // Rm_15.57{57} //
tadābhūn nagare tatra sarvatrāpi sumaṅgalaṃ /
upadravāṇi sarvāṇi sahasā vilayaṃ yayuḥ // Rm_15.58{58} //
andhā rūpāṇi paśyantaḥ śṛṇvanto vadhirā ravān /
hīnendriyāś ca ye te 'pi pratilabdhendriyā vavuḥ // Rm_15.59{59} //
ksutpipāsāhatā ye ca te 'bhavan parituṣṭitāḥ /
rogiṇo nīrujā āsan kuvelā rucirāmvarāḥ // Rm_15.60{60} //
mūkā āsan pravaktāro jaḍāś cāpi suvāgminaḥ /
ciravairābhisaṃnaddhās te 'py āsan maitrabhāvitāḥ // Rm_15.61{61} //
ye ca caṇḍāśāyāḥ krūrās te 'py abhūvan dayālavaḥ /
ye ca duṣṭā durācārās te santas samyamodyatāḥ // Rm_15.62{62} //
daridrā dhaninaḥ proḍhyā dūrvalā valino 'bhavan /
ye śaṭhā vaṃcakāś cauras te āryāḥ satyavādinaḥ // Rm_15.63{63} //
evaṃ ye duḥkhinaḥ satvās te sarve sukhino 'bhavan /
evaṃ sa bhagavāṃs tatra kṛtvā bhadraṃ samantataḥ // Rm_15.64{64} //
pradakṣiṇakrameṇaivaṃ sasaṃghaṃ tadgṛhe viśan /
tatra tasya munīndrasya sa gṛhastho yathākramaṃ /
pādyaṃ dadau sasaṃghasya sadārāḥ śucināmbunā // Rm_15.65{65} //
tataḥ sa suprāsannātmā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ /
prajñapte svāsane tatra yathākramaṃ nyaveśayat // Rm_15.66{66} //
tatra te sāṃghikāḥ sarve saṃbuddhapramukhāḥ kramāt /
svasvāsane samāviśya samātasthuḥ samāhitāḥ // Rm_15.67{67} //
tataḥ svasvāsanāsīnān saṃbuddhapramukhān yatīn /
tān sarvān sa gṛhī dṛṣṭvā yathāvidhi samarcayat // Rm_15.68{68} //
tataḥ sa sajanaḥ śreṣṭhī svahastena sasāṃghikaṃ /
taṃ munīndraṃ sudhākalpair bhojanaiḥ samatarpayet // Rm_15.69{69} //
tataḥ saṃtṛptitaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ /
apanīya sa pātrāṇi tad dhastādīn vyaśodhayat // Rm_15.70{70} //
tataḥ sa sāñjalir natvā tān buddhapramukhān yatīn /
puro nīcāsanāsīno dharmaṃ śrotum upāśrayat // Rm_15.71{71} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ gṛhaṣṭhaṃ subhāvinaṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmām ādeṣṭum abravīt // Rm_15.72{72} //
ārogyam astu te nityaṃ gṛhapate sadā śivaṃ /
bodhau cittaṃ samādhāya cara dharmaṃ samāhitaḥ // Rm_15.73{73} //
dharmeṇa jīyate pāpaṃ niṣpāpaḥ sadgatiṃ vrajet /
sadgatau satsukhāny eva bhuktvā saṃcarate sadā // Rm_15.74{74} //
dharmeṇa puruṣo vidvān sarvavidyākalādhipaḥ /
sudhiro guṇavān vijño bhavec chrīmān maharddhikaḥ // Rm_15.75{75} //
dharmeṇa suciraṃ jīved ārogyaṃ ca sadā tanau /
sarvatrāpi bhaven nityaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ // Rm_15.76{76} //
dharmo na naśyate kvapi hriyate nāpi kena cit /
kenāpi naśyate naiva cālayituṃ kadā cana // Rm_15.77{77} //
nāgnibhir dahyate dharmaḥ klidyate nāpi codakaiḥ /
vāyubhiḥ śuṣyate naiva kṣīyate nāpi bhūmiṣu // Rm_15.78{78} //
dharmeṇa bhūḥ sthirībhūtā dharmeṇa dīpyate 'nalaḥ /
dharmeṇa calate vāyur dharmeṇa vahate jalaḥ // Rm_15.79{79} //
dharmeṇa dīpyate bhānur dharmeṇaivaṃ sudhākaraḥ /
meghā dharmeṇa varṣāṇā bhūmiḥ śaṣyauṣadhībharāḥ // Rm_15.80{80} //
dharmeṇaivaṃ tathā sarve lokapālā maharddhikāḥ /
sarvaduṣṭān vinirjitya pālayanti jagattraye // Rm_15.81{81} //
dharmo na śīyate kvāpi dharmo na paribhūyate /
sarvatra jayate dharmo dharmo hi śobhate sadā // Rm_15.82{82} //
dharmahīnā na śobhante śrimanto guṇino 'pi ca /
dharmmiṣṭhā eva śobhante daridrā nirguṇā api // Rm_15.83{83} //
dharmeṇa rakṣitā vīrāḥ saṃgrāme vijitārayaḥ /
yaśomānyamahatsaṃpatsukhāni te labhanti ca // Rm_15.84{84} //
tathā vīrā vaṇiksārthā dharmeṇaivābhirakṣitāḥ /
mahāmbudhiṃ samuttīrya ratnāny api labhanti ca // Rm_15.85{85} //
dharmavanto narā dhīrā buddhimanto vicakṣaṇāḥ /
sarvavidyākalāvijñā jayante paravādinaḥ // Rm_15.86{86} //
tathā dharmānubhāvena śilpavidyākalāvidaḥ /
yaśomānyaprasādaśrīsatsukhāni labhanti ca // Rm_15.87{87} //
tathā ca maṃtriṇo 'mātyā dharmavanto vicakṣaṇāḥ /
rājyakāryāṇi sarvāṇi sādhayanto jayanty arīn // Rm_15.88{88} //
rājānaḥ kṣatriyāś caivaṃ dharmanītivicakṣaṇāḥ /
sarvaduṣṭān vinirjitya virājante nārādhipāḥ // Rm_15.89{89} //
tathā dharmeṇa rājendraś cakravarttī mahīśvaraḥ /
saptaratnasamāyuktaḥ sarvaśāstā virājate // Rm_15.90{90} //
tathā dharmadharā eva yatayo yogino 'pi ca /
sarvakleśagaṇāñ jitvā labhanti paramaṃ padaṃ // Rm_15.91{91} //

tatharṣayo mahābhijñā dharmabhṛto maharddhikāḥ /
yathābhilaṣitāṃ siddhiṃ prāpya mokṣaṃ vrajanti ca // Rm_15.92{92} //
tathā dharmānusāreṇa maṃtravidyārthasādhakāḥ /
siddhisamṛddhisaṃprāptāḥ sādhayanti yathehitaṃ // Rm_15.93{93} //
tathā ca mānavāḥ sarve lokā dharmānusārataḥ /
nihīnamadhyamotkṛṣṭāḥ prabhavanti mahītale // Rm_15.94{94} //
tathā dharmānusāreṇa lokā daityādayo 'pi ca /
nihīnamadhyamotkṛṣṭā pracaranti rasātale // Rm_15.95{95} //
tathā svargeṣu devāś ca svasvadharmānubhāvataḥ /
sukhāni suciraṃ bhuktvā pravasanti pramoditāḥ // Rm_15.96{96} //
evaṃ sarvatra lokeṣu svasvadharmānubhāvataḥ /
sarve satvāḥ sukhaprāptāḥ pracaranti yathechayā // Rm_15.97{97} //
evaṃ traidhātukotpannāḥ satvāḥ sarve surādayaḥ /
svasvadharmānusāreṇa bhramanti ṣaḍgatiṣv api // Rm_15.98{98} //
kim atra vahunoktena dharma eva jagatprabhuḥ /
dharmeṇaiva sadā nityaṃ rakṣitaḥ pracarec chubhe // Rm_15.99{99} //
ṣubhena siddhyate cittaṃ śuddhacittaḥ sudhīr bhavet /
subuddhiḥ sadguṇādhāraṃ sadguruṃ samupāśrayet // Rm_15.100{100} //
tadguror upadeśena caran nityaṃ samāhitaḥ /
bodhicittaṃ samādhāya triratnāni sadā bhajet // Rm_15.101{1} //
etatpuṇyānubhāvena saddharmasādhanodyataḥ /
bodhisatvo mahāsatvo bodhicaryāṃ vrataṃ caret // Rm_15.102{2} //
tato māragaṇāñ jitvā pūrya pāramitāḥ kramāt /
trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_15.103{3} //
evaṃ dharmavaraṃ matvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
saddharmaṃ samupaśritya cara bodhipadāptaye // Rm_15.104{4} //
mṛtyukāle vipattau ca dharmma evānugas suhṛt /
tadā sarve tyajanty āśu ko 'pi naiva sahānugaḥ // Rm_15.105{5} //
dharma eva tadā trātā sarvatrāpy anugaḥ suhṛt /
tasmād dharmo mahāratnaṃ sādhanīyaṃ prayatnataḥ // Rm_15.106{6} //
evaṃ sa bhagavāñ chāstā dharmasyābhyanubhāvatāṃ /
samādiśya kṣaṇaṃ tasthau tūṣṇībhūtvā samāhitaḥ // Rm_15.107{7} //
tatas tasya munīndrasya pādau sa mudito gṛhī /
praṇatvā manasā caivaṃ praṇidhānaṃ sāmadadhe // Rm_15.108{8} //
anena kuśalenāhaṃ sarvakleśavivarjitaḥ /
pratyekāṃ bodhim āsādya nirvṛtiṃ samavāpnuyāt // Rm_15.109{9} //
tataḥ sa suprasannāsyo gṛhasthaḥ sajano mudā /
bhagavataṃ tam ālokya puras tasthau samāhitaḥ // Rm_15.110{10} //
tadā sa bhagavāṃs tasya śrīmato hṛdaye sthitaṃ /
praṇidhānaṃ parijñāya susaṃsmitaṃ vyamuñcata // Rm_15.111{11} //

tatas tasya munīndrasya mukhapadmāt surasmayaḥ /
paṃcavarṇā vinirgatya sarvatra samudācaran // Rm_15.112{12} //
tāsāṃ yā raśmayo yātā adholoke samantataḥ /
tāḥ sarvanarakeṣv evam avabhyāsya samāsarat // Rm_15.113{13} //
tadā tābhiḥ parispṛṣṭāḥ sarve te narakasthitāḥ /
mahatsaukhyaṃ samāsādya vismayaṃ samupāyayuḥ // Rm_15.114{14} //
tatra sarve 'pi te satvāḥ parasparasamāgatāḥ /
sarvaduḥkhavinirmuktāḥ saṃmīlyaivaṃ samabruvan // Rm_15.115{15} //
aho citraṃ kim adyaivaṃ mahat saukhyaṃ prajāyate /
kiṃ nu vayaṃ bhavanto 'smāc cyutā anyatra cāgatāḥ // Rm_15.116{16} //
yad asmākaṃ mahad duḥkhaṃ tat sarvaṃ śāmyate 'dhunā /
saṃjāyate mahāsaukhyaṃ tad adbhutaṃ na manyate // Rm_15.117{17} //
nūnam atrādhunā ko 'pi bodhisatvaḥ samāgataḥ /
yasmād iyaṃ mahāraśmir avabhāsya prasaryati // Rm_15.118{18} //
iti ciṃtābhidagdhānaṃ teṣāṃ cittaprabodhane /
bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ sarvatra tatra preṣayet // Rm_15.119{19} //
tadā taṃ saugatiṃ mūrttiṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te mudā /
aho citram iti proktvā vismitāś caivam abruvan // Rm_15.120{20} //
nehaivetaś cyutāḥ sarve nāpy anyatra gatā vayaṃ /
ihaiva saṃsthitāḥ sarve narake pravasāmahe // Rm_15.121{21} //
api tv ayaṃ mahān satvo 'pūrvadarśana āgataḥ /
nūnam asyānubhāvena saṃjāyante sukhāni naḥ // Rm_15.122{22} //
tad asmiṃ sugatākare vayaṃ sarve prasāditāḥ /
upetya praṇatiṃ kṛtvā sarvathā saṃbhajemahi // Rm_15.123{23} //
iti saṃbhāṣya sarve te nārakīyāḥ pramoditāḥ /
upetya taṃ mahāsatvaṃ sāñjalayo 'bhinemire // Rm_15.124{24} //
namo buddhāya dharmāya saṃghāye ca namaḥ sadā /
ity uktvā ca triratnānāṃ saṃsmṛtvā śaraṇaṃ yayuḥ // Rm_15.125{25} //
iti te nirmite tasmiṃ cittaṃ prasādya nirmalāḥ /
sarvanirmuktakarmāṇaḥ sahasā sadgatiṃ yayuḥ // Rm_15.126{26} //
tathā corddhagatā yās tāḥ kramāc cāturmahādhipān /
samārabhya trayastriṃśān sarvāṃś cāpi surālayāt // Rm_15.127{27} //
yāvad bhavāgraparyantam avabhāsya prasāritāḥ // Rm_15.128{27} //
tathā cāpi samodghuṣya sarvān devān anodayan /
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkham śūnyam anātmakaṃ /
iti matvā śubhe nityaṃ caritavyaṃ sadāpi ca // Rm_15.129{28} //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhunīta mṛtyusainyāni naḍāgāraṃ karī yathā // Rm_15.130{29} //
yo hy asmiṃ dharmavinaye hy apramattaś cariṣyati /
tyaktvā janmātra saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_15.131{30} //

iti matvātra saṃbodhipadaṃ yadi samichatha /
tac chraddhayā triratnāni bhajadhvaṃ sarvadādarāt // Rm_15.132{31} //
etac chabdaṃ samākarṇya sarve devāḥ prabodhitāḥ /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire sadādṛtāḥ // Rm_15.133{32} //
evaṃ tā raśmayaḥ sarvāḥ sarvāṃl lokāṃc chubhe vṛṣe /
bodhayitvā pratisthāpya pratyāyayur muneḥ puraḥ // Rm_15.134{33} //
tatra tā raśmayaḥ sarvāḥ piṇḍitās tasya tāyinaḥ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtvā sūrṇāyāṃ nyaviśat punaḥ // Rm_15.135{34} //
tad dṛṣṭvā vismitāḥ sarve lokās te samitisthitāḥ /
kiṃ dharmam ādiśed buddha iti saṃciṃtya tasthire // Rm_15.136{35} //
athānando mahābhijñaḥ samutthāya kṛtāñjaliḥ /
puraḥ sthito munīndraṃ taṃ praṇatvā prārthayat tathā // Rm_15.137{36} //
bhagavān nānāvidhā raśmir bhavanmukhābjanirgatāḥ /
avabhāsya jagallokaṃ bhavadūrṇāṃ niveśitā // Rm_15.138{37} //
mārajin nirmalasvānto nirvikalpo niraṃjanaḥ /
nāhetvapratyayaṃ buddhā nirdainyā nirmadoddhavāḥ /
smitaṃ caṃdrakarāhāsaṃ darśayanti kadācana // Rm_15.139{38} //
tad yad arthaṃ bhavān smitaṃ darśayati munīśvara /
tad arthaṃ śrotum icchaṃti sarve lokā ime 'dhunā // Rm_15.140{39} //
tad bhavāṃ yat samādeṣṭum ichati sāṃprataṃ mune /
tad dharmaṃ samupādiśya prasādayatv imāṃ sabhāṃ // Rm_15.141{40} //
iti tena vaśiṣyeṇa prārthite sa munīśvaraḥ /
tam āyuṣmantam ānandaṃ samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_15.142{41} //
evam etat sadānaṃda nāhetvapratyayaṃ smitaṃ /
saṃbuddhā api te sarve darśayanti kadā cana // Rm_15.143{42} //
yad arthe smitam ānaṃda darśitaṃ sāṃprataṃ mayā /
tad arthaṃ saṃpravakṣyāmi tac chṛṇudhvaṃ samāhitāḥ // Rm_15.144{43} //
paśyasi tvaṃ tadānaṃda śreṣṭhinānena yan mama /
evaṃvidhaṃ sasaṃghasya satkāraṃ śraddhayā kṛtaṃ // Rm_15.145{44} //
etatpuṇyavipākena mayi cittaprasādataḥ /
ayaṃ śrīmān mahāsatvo bodhisatvo bhavet sudhīḥ // Rm_15.146{45} //
tataḥ kleśavimuktātmā pariśuddhatrimaṃḍalaḥ /
sūkṣmatvag iti vikhyātaḥ pratyekabuddha ātmavit // Rm_15.147{46} //
bhaviṣyati mahābhijñaḥ saṃvṛtiparamārthavit // Rm_15.148{47!} //
evam etat mahatpuṇyavījam ārādhitaṃ mama /
sāsane śrīmatānena śraddhayā bodhicetasā // Rm_15.149{48} //
buddhakṣetre kṛtaṃ puṇyaṃ na kṣiṇoti kadā cana /
saṃbodhisatphalaṃ dadyān nānyad dharmaphalaṃ khalu // Rm_15.150{49} //
evaṃ mahattaraṃ puṇyaṃ buddhakṣetreṣu satkṛtaṃ /
matvā taccharaṇaṃ kṛtvā triratnaṃ bhajatādarāt // Rm_15.151{50} //

ye buddaśaraṇaṃ gatvā bhajanti sarvadādarāt /
te sadā sadgatiṃ yātāś caraṃti bodhisaṃvaraṃ // Rm_15.152{51} //
ye dharmaṃ śaraṇaṃ kṛtvā śrutvā bhajanti sādaraṃ /
sarve te 'kleśino bhadrāḥ saṃprayānti jinālayaṃ // Rm_15.153{52} //
ye saṃghe śaraṇaṃ gatvā bhajanti śraddhayā sadā /
na te gacchanti duḥkhatvaṃ sadā yānti sukhāvatīṃ // Rm_15.154{53} //
iti matvā tathā yūyaṃ sadā nityaṃ samāhitāḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bhajadhvaṃ śraddhayādarāt // Rm_15.155{54} //
tena puṇyavipākena yūyaṃ sarve 'pi sarvathā /
trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // Rm_15.156{55} //
iti śāstrā munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamyate /
sarve 'pi sāṃghikāḥ sarve lokāś ca saṃpramoditāḥ // Rm_15.157{56} //
tatheti pratisaṃśrutya triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ prabhejire samāhitāḥ // Rm_15.158{57} //
so 'pi śreṣṭhī tathā śāstrā samādiṣṭaṃ tadātmanaṃ /
vyākaraṇaṃ samākarṇya prābhyanandat prabodhitaḥ // Rm_15.159{58} //
tataḥ prabhṛti sa śrīmāṃs triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ sadā bheje pramoditaḥ // Rm_15.160{59} //
tataḥ sa bhagavāñ chāstā sasāṃghikaḥ samutthitaḥ /
tathā sarvatra bhadrāṇi prakurvan svāśramaṃ yayau // Rm_15.161{60} //
ity evaṃ guruṇākhyātaṃ tathā mayātra kathyate /
tvam apy evaṃ mahārāja śrutvā dharmaṃ śubhe cara // Rm_15.162{61} //
prajāś cāpi tathā dharmaṃ śrāvayitvā prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya śubhe 'bhyava sadādarāt // Rm_15.163{62} //
tathā te sarvadā nityaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
bhaven nūnaṃ mahārāja satyam etat prabudhyatāṃ // Rm_15.164{63} //
etatpuṇyavipākena daśapāramitā api /
paripūryya krameṇaivaṃ saṃbodhim api cāpsyai // Rm_15.165{64} //
evaṃ satyaṃ parijñāya triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhaja bodhiṃ yadīchasi // Rm_15.166{65} //
iti tenārhatā śāstrā samādiṣṭaṃ niśamya saḥ /
nṛpas tatheti saṃśrutya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_15.167{66} //
sūkṣmatvaco 'vadānaṃ yat tad idaṃ ye narā mudā /
satkṛtya śraddhayā bhaktyā śṛṇvanti śrāvayanti ca // Rm_15.168{67} //
te sarve sadgatiṃ yātā bhuktvā saukhyāni sarvadā /
saddharmaṃ samupāśritya saṃprayānti jinālayaṃ // Rm_15.169{68} //
++ iti ratnāvadānatatve sūkṣmatvaco'vadānaṃ samāptaḥ ++
XVI Pretikāvadāna
athāśoko mahārājaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar eva samabravīt // Rm_16.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhasi // Rm_16.2{2} //
iti saṃprārthitaṃ tena rājñā sa yatir ātmavit /
tam aśokaṃ mahīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_16.3{3} //
śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // Rm_16.4{4} //
purā sa bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho jagadguruḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājas tathāgataḥ // Rm_16.5{5} //
bhikṣubiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ cailakair bhikṣuṇīgaṇaiḥ /
upāsakair mahāśrāddhais tathā copāsikāgaṇaiḥ // Rm_16.6{6} //
bodhisatvagaṇaiś cāpi saddharmasādhanodyataiḥ /
kṛtakṛtyair mahābhijñaiś caturbrahmavihārakaiḥ // Rm_16.7{7} //
rājagṛhe puropānte veṇuvane śubhāṅkite /
karaṇḍakanivāpākhye mahodyāne jināśrame // Rm_16.8{8} //
vihṛtya sarvasatvānāṃ hitārthena sabhāśritaḥ /
ādimadhyāntākalyāṇaṃ dharmam ādeṣṭum ārabhat // Rm_16.9{9} //
tadā sarve 'pi devendrāḥ sadevāḥ kamalāsanaḥ /
sarve lokādhipāś cāpi yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_16.10{10} //
siddhā vidyādharāḥ sādhyā rākṣasā dānavādhipāḥ /
nāgeṃdrā garuḍāś cāpi sajanaparivārakāḥ // Rm_16.11{11} //
ṛṣayo brahmaṇāś cāpi yatayo yogino 'pi ca /
rājāno rājaputrāś ca maṃtriṇo 'pi ca // Rm_16.12{12} //
amātyāḥ sainyalokāś ca sārthavāhā mahājanāḥ /
vaṇijaḥ śilpinaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā janāḥ // Rm_16.13{13} //
grāmyā jānapadāś cāpi kārpaṭikāś ca nairgamāḥ /
tathānye 'pi samāyātāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ // Rm_16.14{14} //
tatra sarve 'pi te lokā vihāre samupāgatāḥ /
taṃ munīndraṃ samāsīnaṃ dṛṣṭvā natvā pramoditāḥ // Rm_16.15{15} //
tridhā pradakṣiṇīkṛtvā samabhyarcya yathākramaṃ /
natvā sāñjalayaḥ sarve parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_16.16{16} //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ suprasannamukhāmbujaṃ /
śrīghanaṃ taṃ samālokya samātasthuḥ samāhitāḥ // Rm_16.17{17} //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_16.18{18} //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā lokāḥ sarve 'pi te mudā /
saṃbodhisādhanotsāhāḥ pracerire pramoditāḥ // Rm_16.19{19} //
tasminn avasare tatra rājagṛhāntike vane /
veṇuvanāntike paṃcapretaśatāni cerire // Rm_16.20{20} //
nagnāny atikṛtāṅgāni dagdhasthūṇākṛtīni vai /
romavastrāṇi rukṣāṇi śailopamodarāṇi ca // Rm_16.21{21} //