Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasendracūḍāmaṇi 3-5, 7-16 · Chapter 9

9.1

Rcūm, 9
{madhuratraya}
ghṛtaṃ khaṇḍo mākṣikaṃ ca vijñeyaṃ madhuratrayam /
{mūtravargaḥ}
mūtrāṇi hastikarabhamahiṣīkharavājinām

9.2

go'jāvīnāṃ striyaḥ puṃsāṃ puṣpaṃ bījaṃ ca yojayet /
{pañcamṛttikā}
iṣṭikā gairikaṃ loṇaṃ bhasma valmīkamṛttikā

9.3

rasaprayogakuśalaiḥ kīrtitāḥ pañcamṛttikāḥ /
{kṣāratraya}
ṭaṅkaṇaṃ ca yavakṣāraḥ sarjikṣārastṛtīyakaḥ

9.4

{kṣāravargaḥ}
palāśakadalīśigrutilāpāmārgamokṣakāḥ /
mūlakas tintiḍībodhiraktarājagiris tathā

9.5

kambalo'parakuḍyāni kṣāraścaiṣāṃ pṛthagvidhaḥ /
kṣāravarga iti proktaḥ dīpanaśca mahābalaḥ

9.6

ratnādijāraṇaścāpi sarvalohādijāraṇaḥ /
{amlavargaḥ}
amlavetasajambīranimbukaṃ rājanimbukam

9.7

badaraṃ bījapūraṃ ca tintiḍī cukrikā tathā /
caṇāmlaṃ kāñjikaṃ tadvadamlikā cāmladāḍimam

9.8

karamardaṃ ca kolāmlamamlavargo'yamucyate /
rasādīnāṃ viśuddhyarthaṃ drāvaṇe jāraṇe hitaḥ

9.9

{lavaṇavargaḥ}
sāmudraṃ sindhusaṃjātaṃ kācotthaṃ viḍasaṃjñitam /
sauvarcalamatho raumaṃ cullikaṃ ca gaḍādi ca

9.10

lavaṇānāmayaṃ vargo rucyaḥ pācanadīpanaḥ /
drāvaṇaḥ śodhanaḥ sarvalohānāṃ bhasmanāmapi

9.11

{viṣavargaḥ}
śṛṅgikaṃ kālakūṭaṃ ca vatsanābhaṃ ca saktukam /
pītaṃ ca viṣavargo'yaṃ sa varaḥ parikīrtitaḥ

9.12

{viṣavarga:: medic. properties}
rasakarmaṇi śasto'yaṃ tadbandhanavadhe'pi ca /
ayuktyā sevitaścāyaṃ mārayatyeva niścitam

9.13

{upaviṣavargaḥ}
lāṅgalī viṣamuṣṭiśca karavīraś ca jayā tathā /
nīlakaḥ kanako'rkaśca vargo hyupaviṣātmakaḥ

9.14

{upaviṣa:: medic. properties}
dīpanaḥ pācano bhedī rase kvāpi ca yujyate /
viṣeṣu jaṅgamādyeṣu viṣaṃ sarpasya nāparam

9.15

{tailavargaḥ}
tilātasīkusumbhānāṃ nimbasya karajasya ca /
rājyāḥ siddhārthakasyāpi guñjākaṅguṇibījayoḥ

9.16

madhūkasya ca tailaiśca tailavargo rase hitaḥ /
{dugdhavargaḥ}
hastyaśvavanitādhenugardabhīchāgikāvikāḥ

9.17

uṣṭrikodumbarāśvatthabhānunyagrodhatilvakaḥ /
dugdhikā snuggaṇaṃ caitattathaivottamakarṇikā

9.18

eṣāṃ dugdhair vinirdiṣṭo dugdhavargo rasādiṣu /
{pittavargaḥ}
mahiṣakroḍamatsyānāṃ chāgasya ca śikhaṇḍinaḥ

9.19

kṛṣṇāhirohitānāṃ ca mārjārasya ca māyubhiḥ /
proktaḥ pittagaṇaḥ sūtavadhabandhanabhāvane

9.20

{vasāvargaḥ}
bhekakūrmavarāhāhinaramāṃsasamutthayā /
vasayā ca vasāvargo rasakarmaṇi śasyate

9.21

{viḍgaṇaḥ}
pārāvatasya cāṣasya kapotasya kalāpinaḥ /
gṛdhrasya kukkuṭasyāpi vinirdiṣṭo hi viḍgaṇaḥ

9.22

śodhanaḥ sarvalohānāṃ puṭanāllepanāt khalu /
{raktavargaḥ}
kusumbhakhadiro lākṣā mañjiṣṭhā raktacandanam

9.23

adrī ca bandhujīvaṃ ca tathā karpūragandhinī /
mākṣikaṃ ceti vijñeyo raktavargo 'tirañjanaḥ

9.24

{pītavargaḥ}
kiṃśukaḥ karṇikāraśca haridrādvitayaṃ tathā /
pītavargo'yamuddiṣṭo rasarājasya karmaṇi

9.25

{śvetavargaḥ}
tagaraḥ kuṭajaṃ kundo guñjā jīvantikā tathā /
sito'mbhoruhakandaśca śvetavarga udāhṛtaḥ

9.26

{kṛṣṇavargaḥ}
kadalī krūravallī ca triphalā nīlikā nalaḥ /
paṅkaḥ kāsīsabālāmraṃ kṛṣṇavarga udāhṛtaḥ

9.27

raktavargādivargaiśca dravyaṃ yajjāraṇātmakam /
bhāvanīyaṃ prayatnena tādṛgrāgāptaye khalu

9.28

{śodhanīyagaṇaḥ}
kācaṭaṅkaṇaśiprābhiḥ śodhanīyo gaṇo mataḥ /
sattvānāṃ baddhasūtasya lohānāṃ malanāśanaḥ /
kāpālikāgaṇadhvaṃsī rasavādibhirucyate

9.29

{mṛdukaravargaḥ}
mahiṣīmeṣaśṛṅgo'tra kaliṅgodbhavabījayuk /
śaśāsthīni ca yogo'yaṃ lohakāṭhinyanāśanaḥ

9.30

{drāvakavargaḥ}
guḍagugguluguñjājyasāraghaiṣṭaṅkaṇānvitaiḥ /
durdrāvākhilalohāder drāvaṇe'yaṃ gaṇo mataḥ

9.31

kṣārāḥ sarve malaṃ hanyuramlaṃ śodhanajāraṇam /
māndyaṃ viṣāṇi nighnanti snaigdhyaṃ snehāḥ prakurvate

Original text: Rasendracūḍāmaṇi 3-5, 7-16 · Edition: Siddhinandan Misra, Benares : Chaukhamba Orientalia, 1999 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc