Rasendracūḍāmaṇi 3-5, 7-16 · Chapter 9
Rcūm, 9
{madhuratraya}
ghṛtaṃ khaṇḍo mākṣikaṃ ca vijñeyaṃ madhuratrayam /
{mūtravargaḥ}
mūtrāṇi hastikarabhamahiṣīkharavājinām
go'jāvīnāṃ striyaḥ puṃsāṃ puṣpaṃ bījaṃ ca yojayet /
{pañcamṛttikā}
iṣṭikā gairikaṃ loṇaṃ bhasma valmīkamṛttikā
rasaprayogakuśalaiḥ kīrtitāḥ pañcamṛttikāḥ /
{kṣāratraya}
ṭaṅkaṇaṃ ca yavakṣāraḥ sarjikṣārastṛtīyakaḥ
{kṣāravargaḥ}
palāśakadalīśigrutilāpāmārgamokṣakāḥ /
mūlakas tintiḍībodhiraktarājagiris tathā
kambalo'parakuḍyāni kṣāraścaiṣāṃ pṛthagvidhaḥ /
kṣāravarga iti proktaḥ dīpanaśca mahābalaḥ
ratnādijāraṇaścāpi sarvalohādijāraṇaḥ /
{amlavargaḥ}
amlavetasajambīranimbukaṃ rājanimbukam
badaraṃ bījapūraṃ ca tintiḍī cukrikā tathā /
caṇāmlaṃ kāñjikaṃ tadvadamlikā cāmladāḍimam
karamardaṃ ca kolāmlamamlavargo'yamucyate /
rasādīnāṃ viśuddhyarthaṃ drāvaṇe jāraṇe hitaḥ
{lavaṇavargaḥ}
sāmudraṃ sindhusaṃjātaṃ kācotthaṃ viḍasaṃjñitam /
sauvarcalamatho raumaṃ cullikaṃ ca gaḍādi ca
lavaṇānāmayaṃ vargo rucyaḥ pācanadīpanaḥ /
drāvaṇaḥ śodhanaḥ sarvalohānāṃ bhasmanāmapi
{viṣavargaḥ}
śṛṅgikaṃ kālakūṭaṃ ca vatsanābhaṃ ca saktukam /
pītaṃ ca viṣavargo'yaṃ sa varaḥ parikīrtitaḥ
{viṣavarga:: medic. properties}
rasakarmaṇi śasto'yaṃ tadbandhanavadhe'pi ca /
ayuktyā sevitaścāyaṃ mārayatyeva niścitam
{upaviṣavargaḥ}
lāṅgalī viṣamuṣṭiśca karavīraś ca jayā tathā /
nīlakaḥ kanako'rkaśca vargo hyupaviṣātmakaḥ
{upaviṣa:: medic. properties}
dīpanaḥ pācano bhedī rase kvāpi ca yujyate /
viṣeṣu jaṅgamādyeṣu viṣaṃ sarpasya nāparam
{tailavargaḥ}
tilātasīkusumbhānāṃ nimbasya karajasya ca /
rājyāḥ siddhārthakasyāpi guñjākaṅguṇibījayoḥ
madhūkasya ca tailaiśca tailavargo rase hitaḥ /
{dugdhavargaḥ}
hastyaśvavanitādhenugardabhīchāgikāvikāḥ
uṣṭrikodumbarāśvatthabhānunyagrodhatilvakaḥ /
dugdhikā snuggaṇaṃ caitattathaivottamakarṇikā
eṣāṃ dugdhair vinirdiṣṭo dugdhavargo rasādiṣu /
{pittavargaḥ}
mahiṣakroḍamatsyānāṃ chāgasya ca śikhaṇḍinaḥ
kṛṣṇāhirohitānāṃ ca mārjārasya ca māyubhiḥ /
proktaḥ pittagaṇaḥ sūtavadhabandhanabhāvane
{vasāvargaḥ}
bhekakūrmavarāhāhinaramāṃsasamutthayā /
vasayā ca vasāvargo rasakarmaṇi śasyate
{viḍgaṇaḥ}
pārāvatasya cāṣasya kapotasya kalāpinaḥ /
gṛdhrasya kukkuṭasyāpi vinirdiṣṭo hi viḍgaṇaḥ
śodhanaḥ sarvalohānāṃ puṭanāllepanāt khalu /
{raktavargaḥ}
kusumbhakhadiro lākṣā mañjiṣṭhā raktacandanam
adrī ca bandhujīvaṃ ca tathā karpūragandhinī /
mākṣikaṃ ceti vijñeyo raktavargo 'tirañjanaḥ
{pītavargaḥ}
kiṃśukaḥ karṇikāraśca haridrādvitayaṃ tathā /
pītavargo'yamuddiṣṭo rasarājasya karmaṇi
{śvetavargaḥ}
tagaraḥ kuṭajaṃ kundo guñjā jīvantikā tathā /
sito'mbhoruhakandaśca śvetavarga udāhṛtaḥ
{kṛṣṇavargaḥ}
kadalī krūravallī ca triphalā nīlikā nalaḥ /
paṅkaḥ kāsīsabālāmraṃ kṛṣṇavarga udāhṛtaḥ
raktavargādivargaiśca dravyaṃ yajjāraṇātmakam /
bhāvanīyaṃ prayatnena tādṛgrāgāptaye khalu
{śodhanīyagaṇaḥ}
kācaṭaṅkaṇaśiprābhiḥ śodhanīyo gaṇo mataḥ /
sattvānāṃ baddhasūtasya lohānāṃ malanāśanaḥ /
kāpālikāgaṇadhvaṃsī rasavādibhirucyate
{mṛdukaravargaḥ}
mahiṣīmeṣaśṛṅgo'tra kaliṅgodbhavabījayuk /
śaśāsthīni ca yogo'yaṃ lohakāṭhinyanāśanaḥ
{drāvakavargaḥ}
guḍagugguluguñjājyasāraghaiṣṭaṅkaṇānvitaiḥ /
durdrāvākhilalohāder drāvaṇe'yaṃ gaṇo mataḥ
kṣārāḥ sarve malaṃ hanyuramlaṃ śodhanajāraṇam /
māndyaṃ viṣāṇi nighnanti snaigdhyaṃ snehāḥ prakurvate
Original text: Rasendracūḍāmaṇi 3-5, 7-16 · Edition: Siddhinandan Misra, Benares : Chaukhamba Orientalia, 1999 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0