Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnākara · Chapter 3.8

3.8.1

RRĀ, 3, 8
{tin:: śodhana}
kārpāsārkakarañjadhūrtamunijair bhallātaguñjāgnijaiḥ snugvajrīpayasā ca sūraṇabhavairdrāvaiśca mūlaiḥ phalaiḥ /
takrāktairbahutaptakharparagataṃ vaṅgaṃ niṣiñcyānmuhur yāvatpañcadinaṃ tad eva vimalaṃ vāde sadā yojayet

3.8.2

{tin:: śodhana}
athavā vaṅgacūrṇaṃ tu māṣairbhallātajaiḥ phalaiḥ /
samaṃ khalve dinaṃ mardyaṃ bhallātatailasaṃyutam

3.8.3

tatpiṇḍaṃ māhiṣe śṛṅge kṣiptvā ruddhvā mahāpuṭe /
pacettasmātsamuddhṛtya punastadvacca mardayet

3.8.4

ityevaṃ saptadhā kuryāt khoṭaṃ pākaṃ ca mardanam /
tadvaṅgaṃ malanirmuktaṃ stambhakarmaṇi yojayet

3.8.5

{tin:: stambhana}
tīkṣṇapāṣāṇasattvaṃ ca drutavaṅge drutaṃ kṣipet /
catuḥṣaṣṭitamāṃśena stambhamāyāti niścitam

3.8.6

{tin => silver}
śvetābhraṃ śvetakācaṃ ca ṭaṃkaṇaṃ śaṅkhapuṣpikā /
viṣaṃ ca tulyatulyāṃśaṃ cūrṇaṃ bhāvyaṃ trisaptadhā

3.8.7

kākamācīdravaiḥ kṣīraiḥ snuhyarkaiścātape khare /
drute vaṅge pradātavyaṃ prativāpaṃ ca secayet

3.8.8

putrajīvotthatailena saptavāraṃ punaḥ punaḥ /
tattāraṃ jāyate divyaṃ yāvaccandrārkatārakam

3.8.9

{tin => silver}
śvetābhraṃ śvetakācaṃ ca viṣasaindhavaṭaṃkaṇam /
snuhīkṣīrairdinaṃ mardyaṃ śvetavaṅgasya patrakam

3.8.10

lepyaṃ pādāṃśakalkena cāṃdhamūṣāgataṃ dhamet /
ādāya drāvayed bhūmau pūrvatailena secayet

3.8.11

patrādilepasekaṃ ca saptavārāṇi secayet /
tad vaṅgaṃ jāyate tāraṃ śaṃkhakundendusannibham

3.8.12

{tin => silver}
samaṃ tālaṃ śilāṃ piṣṭvā devadālyā dravairdinam /
dravair īśvaraliṅgyāśca dinamekaṃ vimardayet

3.8.13

nāgaṃ vaṅgaṃ samaṃ drāvyaṃ taccūrṇaṃ palapañcakam /
pūrvakalkena saṃtulyaṃ samāloḍyāndhitaṃ puṭet

3.8.14

evaṃ punaḥ punaḥ pācyaṃ pūrvakalkena saṃyutam /
bhavetṣaṣṭipuṭaiḥ siddhaṃ vaṅgastambhakaraṃ param

3.8.15

śatamāṃśena dātavyaṃ vedhāttāraṃ karotyalam

3.8.16

{tin => silver}
sūtakaṃ tālamekaikaṃ nṛkapālaṃ dvibhāgakam /
sarvatulyaṃ viṣaṃ yojyaṃ pañcāṅgaṃ raktacitrakāt

3.8.17

viṣatulyaṃ kṣipeccūrṇaṃ vajrīkṣīreṇa bhāvitam /
māsamātraṃ divārātrau tadvāpaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ

3.8.18

datte vāratrayaṃ vaṅge tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.19

{tin => silver}
gorambhā hyauṣadhī nāma naramūtreṇa peṣayet /
tena piṇḍadvayaṃ kṛtvā tatraikasyopari kṣipet

3.8.20

kṣāratrayasya cūrṇaṃ tu tatpṛṣṭhe vaṅgacūrṇakam /
kṣāratrayaṃ tato dattvā piṇḍaṃ tasyopari kṣipet

3.8.21

mukhaṃ baddhvā puṭe pacyātsvāṅgaśītaṃ samuddharet /
evaṃ vāratrayaṃ kuryāttāraṃ bhavati śobhanam

3.8.22

vasante jāyate sā tu gorambhā pītapuṣpikā /
tasyā madhyamakāṇḍārdhe śvetakārpāsavadbhavet

3.8.23

vasantapuṣpikāṃ vāpi tadabhāve niyojayet /
bālā nāma samākhyātā kaṭyā dhūlīsamā tathā

3.8.24

{tin => silver}
śvetapālāśapuṣpāṇi chāyāśuṣkāṇi cūrṇayet /
ekaviṃśativāreṇa meṣīkṣīreṇa bhāvayet

3.8.25

taccūrṇaṃ ṣoḍaśāṃśena drute vaṅge pradāpayet /
tāraṃ bhavati rūpāḍhyaṃ śaṃkhakundendusannibham

3.8.26

{tin => silver}
tatpuṣpaṃ haritālaṃ ca meṣīdugdhena peṣayet /
tadvāpaṃ ṣoḍaśāṃśena drute vaṅge pradāpayet

3.8.27

tāraṃ bhavati rūpāḍhyaṃ śaṃkhakundendusannibham /
{tin => silver}
takreṇa tāni puṣpāṇi bhāvayitvā trisaptadhā

3.8.28

tena kalkena vaṅgasya patrāṇi parilepayet /
aṃdhamūṣāgataṃ dhāmyamevaṃ kuryāttrisaptadhā

3.8.29

tattāraṃ jāyate divyaṃ dharmakāmaphalapradam /
{tin => silver}
raso mūṣakapāṣāṇaṃ phaṭkirī nīlam añjanam

3.8.30

agastipatraniryāsaiḥ sarvaṃ mardyaṃ dināvadhi /
bhāṇḍamadhye nidhāyātha pācayeddīpavahninā

3.8.31

agastipatraniryāsaṃ jīrṇe jīrṇe pradāpayet /
dinānte tatsamuddhṛtya drute vaṅge pradāpayet

3.8.32

triṃśadaṃśena tattāraṃ jāyate devabhūṣaṇam /
{tin => silver}
tāreṇa dvaṃdvayedvajraṃ svarṇena dvaṃdvitaṃ yathā

3.8.33

asya dvaṃdvasya bhāgau dvau tribhāgaṃ śuddhapāradam /
amlena mardayet tāvadyāvadbhavati golakam

3.8.34

meṣaśṛṅgyāstu pañcāṅgaṃ strīstanyena tu peṣayet /
anena veṣṭayed golaṃ tadbahirnigaḍena ca

3.8.35

svedādidhamanāntaṃ ca kartavyaṃ hemapiṣṭivat /
uttarāvāruṇīkṣīrais tatkhoṭaṃ ca pralepayet

3.8.36

mūṣāmadhye nidhāyātha tāraṃ dattvā samaṃ samam /
dattvā viḍavaṭīṃ caiva dhametsūtāvaśeṣitam

3.8.37

evaṃ punaḥ punas tāpyam ekaviṃśativārakam /
dattvā samaṃ samaṃ jāryaṃ tridhā tāreṇa sārayet

3.8.38

idameva sahasrāṃśaṃ drute vaṅge vinikṣipet /
tad vaṅgaṃ jāyate tāraṃ vaṅgastambhaṃ śivoditam

3.8.39

{tin => silver}
raktapāradabhāgaikaṃ bhāgaikaṃ śaṃkhacūrṇakam /
śvetābhrakasya sattvaṃ ca samyagbhāgadvayaṃ bhavet

3.8.40

ṭaṃkaṇasya ca bhāgaikaṃ sarvametaddinatrayam /
vajrīkṣīreṇa saṃmardyamevaṃ vārāṃścaturdaśa

3.8.41

anena śatamāṃśena drutaṃ vaṅgaṃ ca vedhayet /
stambhate nātra saṃdehastāraṃ bhavati śobhanam

3.8.42

{tin => silver}
hemasūtādyathā jātaṃ piṣṭīkhoṭaṃ tu śobhanam /
tathaiva tārasūtena piṣṭīkhoṭaṃ tu kārayet

3.8.43

tatkhoṭaṃ tāravaṅgaṃ ca sattvaṃ śvetābhrajaṃ samam /
jāryaṃ viḍavaṭīṃ dattvā yāvatkhoṭāvaśeṣitam

3.8.44

jāraṇena tridhā sāryaṃ drute śulbe niyojayet /
śatāṃśena tu tattāraṃ jāyate śaṃbhubhāṣitam

3.8.45

{tin => silver}
drutaṃ sūtaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ samāṃśaṃ taptakhalvake /
ṭeṇṭūchallīdravair mardyaṃ yāvadbhavati golakam

3.8.46

golakasya caturbhāgā bhāgaikaṃ mṛtavajrakam /
taptakhalve dinaṃ mardyaṃ ṭeṇṭūchallīrasair navaiḥ

3.8.47

andhitaṃ bhūdhare pacyāddinānte tatsamuddharet /
pūrvatulyaṃ drutaṃ sūtaṃ dattvā mardyaṃ ca pūrvavat

3.8.48

pūrvavad bhūdhare pacyādityevaṃ saptadhā kramāt /
drutasūtaṃ pradātavyaṃ mardanaṃ ca puṭaṃ kramāt

3.8.49

anena ṣoḍaśāṃśena drutaṃ vaṅgaṃ tu vedhayet /
jāyate divyarūpāḍhyaṃ tāraṃ kundendusannibham

3.8.50

{tin => silver}
ṣoḍaśāṃśena yaddattaṃ vaṅgaṃ tasyāparo vidhiḥ /
tattulyaṃ gaṃdhakaṃ ruddhvā dhmāte khoṭaṃ prajāyate

3.8.51

tatkhoṭaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ ca samabhāgaṃ prakalpayet /
tābhyāṃ tulyaṃ drutaṃ sūtaṃ tatsarvaṃ taptakhalvake

3.8.52

mardayeṭṭeṇṭujadrāvair yāvadbhavati golakam /
ruddhvātha bhūdhare pacyādahorātrātsamuddharet

3.8.53

pūrvāṃśaṃ drutasūtaṃ ca dattvā tadvacca mardayet /
taṃ ruddhvā ca puṭettadvadevaṃ kuryāttrisaptadhā

3.8.54

aṃdhamūṣāgataṃ dhāmyaṃ tatkhoṭaṃ jāyate rasaḥ /
tulyena tīkṣṇacūrṇena mardayeccāndhitaṃ dhamet

3.8.55

anena kramayogena tīkṣṇaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
yāvat saptaguṇaṃ tīkṣṇaṃ dattvā dattvā dhameddhi tat

3.8.56

taṃ khoṭaṃ sārayetpaścātkṣāreṇaiva tridhā kramāt /
lakṣāṃśenaiva tenaiva vaṅgavedhaṃ pradāpayet /
śaṃkhakundendusaṃkāśaṃ tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.57

{copper => silver}
madhusaṃjīvanīṃ piṣṭvā gardabhasya tu mūtrataḥ /
saptāhaṃ tena mūtreṇa bhāvayitvā tataḥ punaḥ

3.8.58

tenaiva mardayetsūtaṃ taptakhalve dinatrayam /
tattulyaṃ gaṃdhakaṃ dattvā hyaṃdhamūṣāgataṃ dhamet

3.8.59

tatkhoṭaṃ jāyate divyaṃ rañjanaṃ tasya kathyate /
vaṅgaṃ śvetābhrasattvaṃ ca dvaṃdvamelāpasaṃyutam

3.8.60

mūṣāmadhye tu tatkhoṭaṃ palamātraṃ vicūrṇayet /
mardayed gaṃdhakāmlena ruddhvā gajapuṭe pacet

3.8.61

punarmardyaṃ punaḥ pācyamevaṃ vārāṃścaturdaśa /
anena pūrvakhoṭaṃ tu rañjayetsaptavārakam

3.8.62

yathā vaṅgābhrakenaiva tathā nāgābhrakaiḥ punaḥ /
rañjayetsaptavārāṇi sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet

3.8.63

drutasūtena saṃyuktaṃ drāvayet pūrvavat kramāt /
drutasya jārayettāraṃ dolāsvedena yatnataḥ

3.8.64

triṣaḍguṇaṃ yadā tāraṃ jīrṇaṃ bhavati pārade /
sārayetsāraṇāstisraḥ sahasrāṃśena vedhayet

3.8.65

drutaṃ śulbaṃ bhavettāraṃ śaṃkhakundendusannibham

3.8.66

{copper => silver}
śvetābhrakasya sattvaṃ tu kāntasattvaṃ tathāyasam /
vaṅgaṃ tāraṃ ca vaikrāṃtaṃ kadambaṃ nāgameva ca

3.8.67

tulyāṃśamaṃdhamūṣāyāṃ dhmāte khoṭaṃ vicūrṇayet /
drutasūtena saṃmardyaṃ yāvadamlena golakam

3.8.68

golakasya caturbhāgā bhāgaikaṃ mṛtavajrakam /
mardayettaptakhalve tu dinaikaṃ kanyakādravaiḥ

3.8.69

ruddhvātha bhūdhare pacyādevaṃ kuryāttrisaptadhā /
tattulyaṃ gaṃdhakaṃ dattvā cāṃdhamūṣāgataṃ dhamet

3.8.70

rajatena samāvartya sāraṇātrayasāritam /
sahasrāṃśena śulbasya drutasyopari dāpayet

3.8.71

tattāraṃ jāyate divyaṃ puṭe datte na hīyate

3.8.72

{copper OR tin => silver}
vajreṇa sāritaṃ yattu sūtabhasma purā kṛtam /
tenaiva cāmlapiṣṭena tārapatraṃ caturguṇam

3.8.73

liptvā ruddhvā puṭe pacyātsamuddhṛtyātha mardayet /
pādāṃśaṃ bhasmasūtaṃ ca dattvā ruddhvā puṭe pacet

3.8.74

evaṃ catuḥpuṭaiḥ pakvaṃ tattāraṃ mriyate dhruvam /
tenaiva ṣoḍaśāṃśena drutaṃ tāmraṃ tu vedhayet /
athavā drāvitaṃ vaṅgaṃ tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.75

{copper => silver}
tāravanmārayed vaṅgaṃ tena tāmraṃ tu vedhayet /
tattāraṃ jāyate divyaṃ ṣoḍaśāṃśe na saṃśayaḥ

3.8.76

{copper => silver}
śuddhasūtasamāṃ rājīṃ mardayetkanyakādravaiḥ /
tridinaṃ taptakhalve tu tatsūtaṃ kharparodare

3.8.77

cullyāṃ caṇḍāgninā pācyaṃ prakṣipetkanyakādravaiḥ /
tridinānte samuddhṛtya saindhavaṃ taccaturguṇam

3.8.78

dattvā vimardayedyāmaṃ pātanāyantrake pacet /
caturyāmātsamuddhṛtya kṣālayedāranālakaiḥ

3.8.79

adhaḥsthitaṃ samādadyāt śuddhaḥ syātpāradaḥ śubhaḥ /
etatsūtaṃ mṛtaṃ vaṅgaṃ śvetābhrasattvaṭaṅkaṇam

3.8.80

viṣaṃ ca tulyatulyāṃśaṃ tālasattvaṃ catuḥsamam /
mardyaṃ snuhyarkasattvābhyāṃ khalvake divasatrayam

3.8.81

tadvaṭīḥ kācakūpyāntaḥ kṣiptvā kūpīṃ mṛdā lipet /
sacchidravālukāyantre haṇḍīṃ mandāgninā pacet

3.8.82

śuṣke drāve mukhaṃ ruddhvā śanairyāmāṣṭakaṃ pacet /
svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya drutaṃ śulbaṃ tu vedhayet /
catuḥṣaṣṭitamāṃśena tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.83

{tin + silver + copper => silver}
palaṃ sūtaṃ palaṃ tālaṃ tālasthāne'thavā śilā /
kṛṣṇonmattadravairmardyaṃ tridinānte samuddharet

3.8.84

vajramūṣāgataṃ ruddhvā cakrayantre dinaṃ pacet /
punarmardyaṃ punaḥ pācyamevaṃ saptavidhe kṛte

3.8.85

tanmṛtaṃ vaṅgatārārkaiḥ krameṇāveṣṭayetsamaiḥ /
ruddhvā tīvrāgninā dhāmyaṃ tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.86

{copper + silver => silver}
śuddhasūtatrayo bhāgā bhāgaikaṃ tāmrapatrakam /
strīstanye mardayedyāmaṃ jāyate tārapiṣṭikā

3.8.87

bījānyuttaravāruṇyāḥ strīstanyena tu peṣayet /
tenaiva lepayetpiṣṭīṃ vajramūṣāṃ nirodhayet

3.8.88

dinaikaṃ bhūdhare pacyātpunarliptvā ca pācayet /
ityevaṃ saptadhā pācyaṃ piṣṭīstambho bhaved dṛḍhaḥ

3.8.89

dvātriṃśāṃśena tenaiva śulbe vedhaṃ pradāpayet /
daśāṃśaṃ ca kṣipettāraṃ raupyaṃ bhavati śobhanam

3.8.90

{copper + silver => silver}
śṛṅgāṭī śaṃkhacūrṇaṃ tu gomūtraiḥ sāranālakaiḥ /
piṣṭvā tatkalkamadhye tu taptaṃ taptaṃ niṣiñcayet

3.8.91

śulbapatraṃ bhavedyāvajjīrṇaṃ tacca samuddharet /
madhvājyaṭaṃkaṇaiḥ sārdhaṃ mūṣāmadhye gataṃ dhamet

3.8.92

tārārdhena samāvartya śuddhaṃ tāraṃ bhavettu tat

3.8.93

{copper:: dalayogya}
arkāpāmārgakadalīkṣāramamlena lolitam /
tena liptaṃ tāmrapatraṃ dhāmyaṃ mūṣāgataṃ punaḥ

3.8.94

patraṃ kṛtvā pralipyātha tadvad dhāmyaṃ punaḥ punaḥ /
ityevaṃ saptadhā kuryāt vāde syāddalayogyakam

3.8.95

{copper:: dalayogya}
athavā tāmrapatrāṇi sutaptāni niṣecayet /
loṇāranālamadhye tu śatadhā pūrvavadbhavet

3.8.96

palāśamūlajaṃ kṣāraṃ phaṭkirī cāmlapeṣitam /
tāmrapatrāṇi saṃlipya drāvayetpattrayetpunaḥ

3.8.97

ityevaṃ saptadhā kuryāddalayogyaṃ bhavettu tat

3.8.98

{copper + silver => silver}
suśuddhaṃ tālakaṃ sūtaṃ sāmudralavaṇaṃ samam /
dviyāmaṃ mardayetkhalve navabhāṇḍagataṃ pacet

3.8.99

mandāgnau cālayettāvadyāvatkṛṣṭirbhavettu tat /
tataḥ samudralavaṇaṃ tālāṃśaṃ mardayetpṛthak

3.8.100

yāvacciṭaciṭīśabdo nivarteta samāharet /
cūrṇitaṃ mṛṇmaye yantre lavaṇārdhamatho kṣipet

3.8.101

tatpṛṣṭhe pūrvatritayaṃ tanmadhye lavaṇārdhakam /
kṣiptvā mṛllavaṇaiḥ saṃdhiṃ liptvā śuṣkaṃ vicūrṇayet

3.8.102

yāmadvādaśaparyantaṃ bhāṇḍapṛṣṭhe dṛḍhāgninā /
tatsattvaṃ mṛtasūtābham ūrdhvalagnaṃ samāharet

3.8.103

baddhvā vastreṇa daṇḍāgre kuntavedhaṃ niyojayet /
daśāṃśe tu drute tāmre ḍhālayeddadhigomaye /
tārārdhena samāvartya śaṃkhakundendusannibham

3.8.104

{silver:: production}
ityevaṃ mardayennāgaṃ kāntalohāṣṭabhāgakam /
mūṣāyāṃ dvaṃdvaliptāyāṃ sarvacūrṇaṃ dṛḍhaṃ dhamet /
tatkhoṭaṃ samatāreṇa drāvitaṃ tāratāṃ vrajet

3.8.105

{silver:: rañjana}
tāmrāyaskāṃtanāgaṃ ca cūrṇitaṃ pūrvavaddhamet /
tārārdhena samāvartya tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.106

{silver:: rañjana, optimising the colour}
tāraṃ baṃgaṃ tathā kāṃsyaṃ samaṃ drāvyaṃ saṭaṅkaṇam /
asya khoṭasya bhāgaikaṃ tribhāgaṃ śuddhatāmrakam

3.8.107

samāvartya kṛtaṃ khoṭaṃ same tāre vimiśrayet /
tattāraṃ jāyate śuddhaṃ himakuṃdendusannibham

3.8.108

{silver:: rañjana, optimising the colour}
muṇḍalohasya cūrṇaṃ tu grāhayedbhāgapañcakam /
tadgarbhe tālasattvaṃ tu bhāgaikaṃ saṃniveśayet

3.8.109

ṭaṃkaṇaṃ śvetakācaṃ ca ūrdhvaṃ dattvā nirodhayet /
dhmātaṃ tīvraṃ tu saṃcūrṇya punaḥ sattvaṃ tu dāpayet

3.8.110

kācaṃ ṭaṃkaṇakaṃ dattvā mūṣāyāṃ cāndhitaṃ dhamet /
ityevaṃ pañcadhā kuryāt sattvaṃ dattvā punaḥ punaḥ

3.8.111

tattulyaṃ śuddhatāraṃ ca mṛtotthaṃ baṃgabhasmakam /
tritayaṃ tu samāvartya tāmrāre drāvite same

3.8.112

vedho deyo daśāṃśena bījaṃ pādaṃ ca yojayet /
tattāraṃ jāyate divyaṃ śaṃkhakuṃdendusannibham

3.8.113

{silver:: rañjana}
śuddhasūtaṃ mṛtaṃ baṃgaṃ śvetābhraṃ ṭaṃkaṇaṃ samam /
tathā mūṣakapāṣāṇaṃ pañcānāṃ ca caturguṇam

3.8.114

yojayettālakaṃ śuddhaṃ snuhyarkapayasā dṛḍham /
sarvaṃ dinatrayaṃ mardyaṃ kācakūpyāṃ niveśayet

3.8.115

samyaṅ mṛdvastraliptāyāṃ suśuṣkāyāṃ pacettataḥ /
sacchidre vālukāyantre kūpyāmāropitaṃ pacet

3.8.116

śuṣke drave mukhaṃ ruddhvā loṇamṛttikayā dṛḍham /
tataścaṇḍāgninā pacyādyāvat ṣoḍaśayāmakam

3.8.117

svāṃgaśītaṃ samuddhṛtya sphoṭayetkācakūpikām /
ūrdhvalagnaṃ tālasattvaṃ saṃgrāhya tena vedhayet

3.8.118

ṣoḍaśāṃśena śulbaṃ tu ḍhālayeddadhigomaye /
tataḥ śuddhena tāreṇa samāvartya samena tu /
tattāraṃ jāyate śuddhaṃ himakundendusannibham /
{copper => silver}
tālakaṃ sābuṇītulyaṃ piṣṭvā bhraṣṭaṃ ca kharpare

3.8.119

cālayanneva laghvagnau yāvatkṛṣṇaṃ bhavettu tat /
mṛlliptakācakūpyāntaḥ kṣiptvā tasyāṃ kṣipetpunaḥ

3.8.120

bharjitaṃ lavaṇaṃ caiva tālakāddaśamāṃśakam /
pūrvavadvālukāyantre paktvā sattvaṃ samāharet

3.8.121

sābuṇīsattvapādāṃśaṃ dattvā piṣṭvā pacetpunaḥ /
pūrvavad vālukāyantre kūpikāmaṣṭayāmakam

3.8.122

tatsattvaṃ tilatailaṃ ca samāṃśe piśite pacet /
cālayellohapātre tu tailaṃ yāvattu jīryate

3.8.123

ityevaṃ saptadhā pācyaṃ samaṃ taile punaḥ punaḥ /
tadvacca saptadhā pācyaṃ siddhaṃ kathakena samaṃ samam

3.8.124

catuḥṣaṣṭitamāṃśena drutaṃ śulbaṃ tu vedhayet /
vedhayet kuntavedhena ḍhālayeddadhigomaye /
pādāṃśaṃ dāpayed bījaṃ tāraṃ bhavati śobhanam

3.8.125

{silver:: śodhana (?); copper + silver => silver (?)}
ṭaṃkaṇaṃ śuddhatālasya daśāṃśena dāpayet /
meṣīkṣīraistathājyaiśca khalve mardyaṃ dinatrayam

3.8.126

dinameraṃḍatailena mardyaṃ kūpyāṃ niveśayet /
pūrvavatpācayedyaṃtre drave śuṣke niveśayet

3.8.127

grāhyaṃ ṣoḍaśayāmānte sattvaṃ mṛdutaraṃ mahat /
ṣoḍaśāṃśena tenaiva śulbakaṃ tena vedhayet

3.8.128

tārārdhaṃ ca drutaṃ drāvyaṃ śuddhaṃ bhavati pūrvavat

3.8.129

{copper + silver => silver}
ṣaṇ niṣkaṃ tāmramāvartya ākhupāṣāṇaniṣkakam /
pradeyaṃ kuṃtavedhena hyardhabījaṃ bhaveddalam

3.8.130

tālakaṃ ṭaṃkaṇaṃ sarjikṣāraṃ caivāpāmārgajam /
vajridugdhaiḥ samaṃ mardyaṃ khalve yāmacatuṣṭayam

3.8.131

anena cārdhabhāgena tāmrapatrāṇi lepayet /
aṃdhamūṣāgataṃ dhmātam evaṃ vāratraye kṛte /
tārārdhena samāvartya śuddhatāraṃ bhavettu tat

3.8.132

{copper => silver}
guṃjākārpāsaśigrūṇāṃ tailamekasya cāharet /
tasmiṃstaile drutaṃ tāmraṃ ḍhālayecca trisaptadhā

3.8.133

ṣaḍaṃśaṃ dāpayed bījaṃ śuddhatāraṃ bhavettu tat /
śigrumūlapraliptāyāṃ mūṣāyāṃ drāvayettataḥ

3.8.134

{silver, gold:: mṛdūkaraṇa}
arkāpāmārgakadalībhasmatoyena lolayet /
tadvastragalitaṃ grāhyaṃ svacchaṃ toyaṃ tadātape

3.8.135

śoṣitaṃ lavaṇaṃ tasmātsamādāya prayatnataḥ /
raupye vā yadi vā svarṇe drāvite śatamāṃśataḥ

3.8.136

tadeva dāpayedvāpyaṃ ḍhālayettilatailake /
ityevaṃ tu tridhā kuryād atyantaṃ mṛdutāṃ vrajet

3.8.137

{mṛdūkaraṇa}
aśvagomahiṣīṇāṃ ca khuraṃ śṛṅgaṃ samāharet /
taccūrṇavāpamātreṇa atyantaṃ mṛdutāṃ vrajet

3.8.138

{mṛdūkaraṇa}
gajadantasya cūrṇaṃ vā śuṣkaṃ vātha nṛṇāṃ malam /
kaṭhine dāpayedvāpaṃ bhavenmṛdutaraṃ mahat

3.8.139

{dala (?):: nirmalīkaraṇa (?)}
nānāvidhāni kāryāṇi bhūṣaṇāni dalena vai /
śvetaṃ raktaṃ ca varṣābhūmūlaṃ piṣṭvāranālakaiḥ

3.8.140

piṣṭvātha lavaṇaṃ kiṃcit kṣiptvā tatraiva peṣayet /
tatkiṃciddalajātaṃ tu ghaṭikārdhātsamuddharet

3.8.141

gharṣayan lavaṇāmlābhyāṃ dhāmyamagnau punaḥ pacet /
ityevaṃ tu tridhā kuryāt dalaṃ bhavati nirmalam

3.8.142

{dala (?):: nirmalīkaraṇa (?)}
phaṭkarīcūrṇamādāya kharpare hyadharottaram /
dattvā dalasya saṃrudhya samyaggajapuṭe pacet

3.8.143

ādāya rajjukāṃ baddhvā dolāyaṃtre dinaṃ pacet /
ciñcāranālabhāṇḍe tu śubhraṃ bhavati śaṃkhavat

3.8.144

abhinavasukhasādhyaiḥ sādhane yuktigarbhairgaditamiha susiddhaṃ stambhanaṃ śuddhabaṃge /
sugamamapi ca tāraṃ sūtaśulbārayogaiḥ dalam atimalahīnaṃ vārtikānāṃ hitārtham

Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc