Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnākara · Chapter 3.17

3.17.1

RRĀ, 3, 17
vajrābhrasatvavarahāṭakalohajālaṃ kuryād drutaṃ dravabhavaṃ kila baṃdhayogyam /
nānāvidhaiḥ sugamasaṃskṛtayogarājaistadvakṣyate paramasiddhikaraṃ narāṇām

3.17.2

{abhrakadruti (1)}
śuddhakṛṣṇābhrapatrāṇi pīlutailena lepayet /
gharme śoṣyāṇi saptāhaṃ liptvā liptvā punaḥ punaḥ

3.17.3

tridinaṃ cāmlavargeṇa tadvacchoṣyāṇi cātha vai /
snuhyarkārjunavajrīṇāṃ kaṭutuṃbyā samāharet

3.17.4

kṣāraṃ kṣāratrayaṃ caitadaṣṭakaṃ cūrṇitaṃ samam /
vajrakaṃdaṃ kṣīrakandaṃ bṛhatī kaṇṭakārikā

3.17.5

vanavṛntāka eteṣāṃ dravairbhāvyaṃ dinatrayam /
anena kṣārakalkena pūrvapatrāṇi lepayet

3.17.6

ātape kāṃsyapātre tu sthāpyaṃ lepyaṃ punaḥ punaḥ /
evaṃ dinatrayaṃ kuryād drutirbhavati nirmalā

3.17.7

{abhrakadruti (2)}
amlavargeṇa patrāṇi kṣiped gharme dinatrayam /
tathānyānyabhrapatrāṇi kṣālayet kṣīrakaṃdakaiḥ

3.17.8

kṣārairyāvad bhavetkalkastatkalkaiḥ pūrvapatrakam /
liptvā liptvā kṣiped gharme kāṃsyapātre viśoṣayet

3.17.9

saptāhānnātra saṃdeho rasarūpā drutirbhavet

3.17.10

{abhrakadruti (3)}
kākāṇḍāphalacūrṇaṃ tu mitrapaṃcakasaṃyutam /
etattulyaṃ ca dhānyābhramamlairmardyaṃ dināvadhi /
aṃdhamūṣāgataṃ dhmātaṃ drutirbhavati nirmalā

3.17.11

{abhrakadruti (4)}
dhānyābhrakaṃ sagomāṃsam abhrapādaṃ ca saiṃdhavam /
snuhyarkapayasā drāvairmunibhirmardayet tryaham

3.17.12

tadgolaṃ kadalīkaṃde kṣiptvā bāhye mṛdā lipet /
karīṣāgnau tryahaṃ pacyād drutirbhavati nirmalā

3.17.13

{abhrakadruti (5)}
agastyapatraniryāsairmardyaṃ dhānyābhrakaṃ dinam /
tadgolaṃ nikṣipet kaṃde sūraṇotthe nirudhya ca

3.17.14

tatkaṃdaṃ nikhaned goṣṭhabhūmau māsātsamuddharet /
kaṃdodarād drutirgrāhyā sūtatulyā tu nirmalā

3.17.15

{abhrakadruti (6)}
dhānyābhrakaṃ dinaṃ mardyamajamāryā dravairdinam /
sthāpayenmṛṇmaye pātre tryahād gharme bhavatyalam

3.17.16

{abhrakadruti (7)}
saptāhaṃ munitoyena dhānyābhraṃ saiṃdhavaṃ śilā /
mardayedbhāvayed gharme tato dārvī suvarcalam

3.17.17

maricam abhrapādāṃśaṃ mūrvāpatrarasairdinam /
mardayedvajravallyutthairdravairbhāvyaṃ dināvadhi

3.17.18

śarāvasaṃpuṭe taṃ tu ruddhvā dhmāte drutirbhavet

3.17.19

{abhrakadruti (8)}
dhānyābhrakaṃ prayoktavyaṃ kākinībījatulyakam /
snuhīkṣīreṇa saptāhaṃ gharme tāpyaṃ drutirbhavet

3.17.20

{abhrakadruti (9)}
vajravallīdravairmardyaṃ dhānyābhraṃ sasuvarcalam /
tulyaṃ tridinaparyantaṃ tatastaṃ śarāvasaṃpuṭe

3.17.21

ruddhvā dhmāte dravatyeva rasarūpaṃ na saṃśayaḥ /
ityevaṃ rasarūpaṃ ca jāyate naiva saṃśayaḥ

3.17.22

{abhrakadruti (10)}
uduṃbarodbhavaiḥ kṣīrairabhrapatrāṇi pācayet /
sthālyāṃ vā pācayedetān bhavanti navanītavat

3.17.23

tatastaṃ vaṭakaṃ kṛtvā chidramūṣāṃ nirudhya ca /
yāmatrayaṃ dhamed gāḍham adhobhāṇḍe drutiḥ patet

3.17.24

{abhrakadruti (11)}
kākoduṃbarijaiḥ kṣīrairmardyaṃ dhānyābhrakaṃ dinam /
vanamūṣakabījāni tvagvarjyānyabhrakaiḥ samam

3.17.25

mardayitvārdhayāmaṃ taṃ drāvyaṃ pātālayaṃtrakaiḥ /
ahorātraṃ puṭaṃ deyaṃ drutirbhavati nirmalā

3.17.26

{abhrakadruti (12)}
kapitiṃdujātaphalaiḥ samaṃ dhānyābhrakaṃ dṛḍham /
mardayeddinamekaṃ tu kācakūpyāṃ niveśayet

3.17.27

narakeśairmukhaṃ ruddhvā kūpikāṃ lepayenmṛdā /
puṭetpātālayaṃtreṇa dinānte drutimāpnuyāt

3.17.28

{abhrakadruti (13)}
dhānyābhrakasamāṃśena cūrṇaṃ guṃjāphalasya tu /
snuhīkṣīreṇa saptāhaṃ bhāvitaṃ dhamanād bhavet

3.17.29

{abhrakadruti (14)}
raktotpalasya nīlotthadravairmardyaṃ dinatrayam /
dhānyābhrakaṃ dhamedruddhvā vajramūṣāgataṃ dhamet

3.17.30

vegīphalasya cūrṇena tulyaṃ dhānyābhrakaṃ tryaham /
bhāvyaṃ gharme snuhīkṣīrairdhmātaṃ saṃpuṭagaṃ dravet

3.17.31

{abhrakadruti (15)}
athavā chāgamūtreṇa bhāvayet kapitiṃdujam /
phalacūrṇaṃ tu tacchuṣkaṃ drute satve pravāpayet

3.17.32

dvitrivāraprayogeṇa drutirbhavati nirmalā

3.17.33

{abhrakasattvadruti (2)}
narakeśodbhavaistailaiḥ secayedabhrasattvakam /
tadgolaṃ gomayairliptvā vajramūṣāntare kṣipet /
haṭhād dhmāte dravatyeva tiṣṭhate rasarājavat

3.17.34

{abhrakasattvadruti (3)}
bhāvayennaramūtreṇa kṣīrakaṃdasya cūrṇakam /
daśavāraṃ prayatnena śoṣyaṃ peṣyaṃ punaḥ punaḥ

3.17.35

tenāvāpaṃ drute satve dattvā dattvā ca saṃdhamet /
yāvat tad dravatāṃ yāti tāvaddeyaṃ punaḥ punaḥ /
lohaṃ ca dravate tena haṭhād dhmāte na saṃśayaḥ

3.17.36

{abhrakasattvadruti (4)}
paṃcāṃgaṃ devadālyutthaṃ cūrṇaṃ bhāvyaṃ ca taddravaiḥ /
śoṣyaṃ peṣyaṃ punarbhāvyaṃ śatavāraṃ prayatnataḥ

3.17.37

taccūrṇaṃ daśamāṃśena drute satve pratāpayet /
tatpunarjāyate baddho vāpo deyaḥ punaḥ punaḥ

3.17.38

{abhrakasattvadruti (5)}
kṣīrakaṃdadravairbhāvyaṃ śatadhā kṣīrakaṃdakam /
tadvāpena dravetsattvaṃ lohāni sakalāni ca

3.17.39

{abhrakasattvadruti (6)}
sarvaṃ dhānyāmlasaṃdhānair bhāvyamabhrakasatvakam /
niculakṣārasaṃyuktaṃ dhmātaṃ tiṣṭhati sūtavat

3.17.40

{suvarṇadruti (1)}
iṃdragopakacūrṇaṃ tu devadālīphaladravaiḥ /
bhāvitaṃ caikaviṃśāhād drute hemni pravāpayet

3.17.41

kiṃcitkiṃcitsamaṃ yāvat tāvattiṣṭhati sūtavat

3.17.42

{suvarṇaraupyadruti (2)}
śatadhā naramūtreṇa bhāvayeddevadālikām /
taccūrṇaṃ vāpamātreṇa drutiḥ syāt svarṇatārayoḥ

3.17.43

{tīkṣṇalohadruti (1)}
suradālībhavaṃ bhasma naramūtreṇa bhāvitam /
trisaptavāraṃ taṃ kṣāraṃ vāpe tīkṣṇadrutirbhavet

3.17.44

{tīkṣṇalohadruti (2)}
meṣaśṛṃgī sakūrmāsthiśilājatuni vāpayet /
sāraṃ drutirbhavetsatyam āvartyādau pradāpayet

3.17.45

{sarvadhātudruti (1)}
gaṃdhakaṃ kāṃtapāṣāṇaṃ cūrṇayitvā samaṃ samam /
drute lohe pratīvāpo deyo lohāṣṭakaṃ dravet

3.17.46

{sarvadhātudruti (2)}
devadālyā dravairbhāvyaṃ gaṃdhakaṃ dinasaptakam /
tena pravāpamātreṇa lohaṃ tiṣṭhati sūtavat

3.17.47

{suvarṇadruti (3)}
atisthūlasya bhekasya nivāryāntrāṇi nikṣipet /
udare ṭaṃkaṇaṃ pūrṇaṃ tadrakṣedbhāṃḍamadhyagam

3.17.48

aṣṭāhād grāhayet tasmāttailaṃ pātālayaṃtrake /
tattailaṃ drāvite svarṇe kṣiped drutimavāpnuyāt

3.17.49

{suvarṇadruti (4)}
iṃdragopo 'śvalālā ca śaśamaṇḍūkayorvasā /
asthīni ca samaṃ piṣṭvā drute hemni pravāpayet

3.17.50

jāyate rasarūpaṃ taccirakālaṃ ca tiṣṭhati

3.17.51

{suvarṇadruti (5)}
iṃdragopaṃ kulīrāsthi devadālyāśca bījakam /
cūrṇitaṃ bhāvayed drāvairdevadālyudbhavairdinam

3.17.52

anena drāvite hemni vāpo deyaḥ punaḥ punaḥ /
tiṣṭhate rasarūpaṃ taccirakālaṃ śivoditam

3.17.53

{tīkṣṇalohadruti (3)}
tīkṣṇacūrṇaṃ ca saptāhaṃ pakvadhātrīphaladravaiḥ /
lolitaṃ bhāvayed gharme kṣīrakandadravaiḥ punaḥ

3.17.54

saptāhaṃ bhāvayetsamyak srāvasaṃpuṭake tathā /
dhāmitaṃ dravamāyāti ciraṃ tiṣṭhati sūtavat

3.17.55

{kāntalohadruti}
śṛgālameṣakūrmāhiśalyāni ca śilājatu /
etatsarvaṃ cūrṇayitvā sutapte kāṃtacūrṇake /
vāpayed dravatāṃ yāti yathā sūtaṃ suniścitam

3.17.56

{sarvalohadruti (3)}
lohacūrṇaṃ yatheṣṭaikaṃ panasasya phaladravaiḥ /
saptāhaṃ bhāvayed gharme hyamlavargeṇa mardayet /
dravate dhamanenaiva lipiyogyaṃ na saṃśayaḥ

3.17.57

{sarvalohadruti (4)}
gaṃdhakaṃ raktalavaṇaṃ tulyaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
drutānāṃ taptacūrṇānāṃ sarveṣāṃ drāvaṇaṃ param

3.17.58

{sarvalohadruti (5)}
pītamaṇḍūkagarbhe tu cūrṇitaṃ ṭaṃkaṇaṃ kṣipet /
ruddhvā bhāṃḍe kṣiped bhūmau trisaptāhāt samuddharet

3.17.59

tatsamastaṃ vicūrṇyātha drute lohe pravāpayet /
tiṣṭhanti rasarūpāṇi sarvalohāni nānyathā

3.17.60

{mākṣikasattvadruti (2)}
eraṃḍotthena tailena guṃjākṣaudraṃ ca ṭaṃkaṇam /
marditaṃ tasya vāpena satvaṃ mākṣikajaṃ dravet

3.17.61

{sarvaratnānāṃ sarvalohānāṃ drutiḥ}
kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasam

3.17.62

jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīphalāni ca /
snuhyarkapayasā ślakṣṇaṃ piṣṭvā tadgolakaṃ kṣipet

3.17.63

vajramukhyāni ratnāni vastre baddhvā paceddhaṭhāt /
dolāyaṃtreṇa dhānyāmle bhavedyāmāṣṭakaṃ drutam

3.17.64

vajrābhrakaṃ nīlapuṣpaṃ muktāvidrumamākṣikam /
pauṇḍraṃ vaiḍūryamāṇikyaṃ rājāvartendranīlakam

3.17.65

vaikrāṃtaṃ sphāṭikaṃ caiva dravanti rasasannibhāḥ /
etairevauṣadhair lohajātaṃ dravati vāpanāt

3.17.66

{vajradruti (1)}
vajravallyantarasthaṃ ca kṛtvā vajraṃ nirundhitam /
jalabhāṃḍagataṃ svedyaṃ saptāhād dravatāṃ vrajet

3.17.67

{vajradruti (2)}
sūkṣmacūrṇaṃ tu saptāhaṃ vetasāmle vinikṣipet /
saptāhād uddhṛtaṃ taṃ vai puṭe ruddhvā drutirbhavet

3.17.68

{vaikrāntadruti (1)}
śvetavarṇaṃ tu vaikrāṃtamamlavetasabhāvitam /
saptāhānnātra saṃdehaḥ khare gharme dravatyalam

3.17.69

{vaikrāntadruti (2)}
ketakīsvarasaṃ grāhyaṃ saiṃdhavaṃ svarṇapuṣpikā /
iṃdragopakasaṃyuktaṃ sarvaṃ bhāṃḍe vinikṣipet

3.17.70

saptāhaṃ svedayettasminvaikrāṃtaṃ dravatāṃ vrajet /
lohāṣṭakaṃ ca ratnāni yogasyāsya prabhāvataḥ

3.17.71

kurute yogarājo'yaṃ ratnānāṃ drāvaṇaṃ param

3.17.72

{sarvadrutīnāṃ sthāpanādhāraḥ}
kusumbhatailamadhye tu saṃsthāpyā drutayaḥ pṛthak /
tiṣṭhanti cirakālaṃ tu prāpte kārye niyojayet

3.17.73

ityevaṃ drutisaṃcayaṃ samucitaiḥ sārātisārair mataiḥ kṛtvā vārtikapuṃgavo'tra satataṃ śrīpārade melayet /
tenaivādbhutabhakṣaṇaṃ sukanakaṃ kṛtvātha vidvadvare deyaṃ dīnajane ca duḥkhavimukhaṃ kuryātsamastaṃ jagat

Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc