Rasaratnākara · Chapter 3.17
RRĀ, 3, 17
vajrābhrasatvavarahāṭakalohajālaṃ kuryād drutaṃ dravabhavaṃ kila baṃdhayogyam /
nānāvidhaiḥ sugamasaṃskṛtayogarājaistadvakṣyate paramasiddhikaraṃ narāṇām
{abhrakadruti (1)}
śuddhakṛṣṇābhrapatrāṇi pīlutailena lepayet /
gharme śoṣyāṇi saptāhaṃ liptvā liptvā punaḥ punaḥ
tridinaṃ cāmlavargeṇa tadvacchoṣyāṇi cātha vai /
snuhyarkārjunavajrīṇāṃ kaṭutuṃbyā samāharet
kṣāraṃ kṣāratrayaṃ caitadaṣṭakaṃ cūrṇitaṃ samam /
vajrakaṃdaṃ kṣīrakandaṃ bṛhatī kaṇṭakārikā
vanavṛntāka eteṣāṃ dravairbhāvyaṃ dinatrayam /
anena kṣārakalkena pūrvapatrāṇi lepayet
ātape kāṃsyapātre tu sthāpyaṃ lepyaṃ punaḥ punaḥ /
evaṃ dinatrayaṃ kuryād drutirbhavati nirmalā
{abhrakadruti (2)}
amlavargeṇa patrāṇi kṣiped gharme dinatrayam /
tathānyānyabhrapatrāṇi kṣālayet kṣīrakaṃdakaiḥ
kṣārairyāvad bhavetkalkastatkalkaiḥ pūrvapatrakam /
liptvā liptvā kṣiped gharme kāṃsyapātre viśoṣayet
saptāhānnātra saṃdeho rasarūpā drutirbhavet
{abhrakadruti (3)}
kākāṇḍāphalacūrṇaṃ tu mitrapaṃcakasaṃyutam /
etattulyaṃ ca dhānyābhramamlairmardyaṃ dināvadhi /
aṃdhamūṣāgataṃ dhmātaṃ drutirbhavati nirmalā
{abhrakadruti (4)}
dhānyābhrakaṃ sagomāṃsam abhrapādaṃ ca saiṃdhavam /
snuhyarkapayasā drāvairmunibhirmardayet tryaham
tadgolaṃ kadalīkaṃde kṣiptvā bāhye mṛdā lipet /
karīṣāgnau tryahaṃ pacyād drutirbhavati nirmalā
{abhrakadruti (5)}
agastyapatraniryāsairmardyaṃ dhānyābhrakaṃ dinam /
tadgolaṃ nikṣipet kaṃde sūraṇotthe nirudhya ca
tatkaṃdaṃ nikhaned goṣṭhabhūmau māsātsamuddharet /
kaṃdodarād drutirgrāhyā sūtatulyā tu nirmalā
{abhrakadruti (6)}
dhānyābhrakaṃ dinaṃ mardyamajamāryā dravairdinam /
sthāpayenmṛṇmaye pātre tryahād gharme bhavatyalam
{abhrakadruti (7)}
saptāhaṃ munitoyena dhānyābhraṃ saiṃdhavaṃ śilā /
mardayedbhāvayed gharme tato dārvī suvarcalam
maricam abhrapādāṃśaṃ mūrvāpatrarasairdinam /
mardayedvajravallyutthairdravairbhāvyaṃ dināvadhi
śarāvasaṃpuṭe taṃ tu ruddhvā dhmāte drutirbhavet
{abhrakadruti (8)}
dhānyābhrakaṃ prayoktavyaṃ kākinībījatulyakam /
snuhīkṣīreṇa saptāhaṃ gharme tāpyaṃ drutirbhavet
{abhrakadruti (9)}
vajravallīdravairmardyaṃ dhānyābhraṃ sasuvarcalam /
tulyaṃ tridinaparyantaṃ tatastaṃ śarāvasaṃpuṭe
ruddhvā dhmāte dravatyeva rasarūpaṃ na saṃśayaḥ /
ityevaṃ rasarūpaṃ ca jāyate naiva saṃśayaḥ
{abhrakadruti (10)}
uduṃbarodbhavaiḥ kṣīrairabhrapatrāṇi pācayet /
sthālyāṃ vā pācayedetān bhavanti navanītavat
tatastaṃ vaṭakaṃ kṛtvā chidramūṣāṃ nirudhya ca /
yāmatrayaṃ dhamed gāḍham adhobhāṇḍe drutiḥ patet
{abhrakadruti (11)}
kākoduṃbarijaiḥ kṣīrairmardyaṃ dhānyābhrakaṃ dinam /
vanamūṣakabījāni tvagvarjyānyabhrakaiḥ samam
mardayitvārdhayāmaṃ taṃ drāvyaṃ pātālayaṃtrakaiḥ /
ahorātraṃ puṭaṃ deyaṃ drutirbhavati nirmalā
{abhrakadruti (12)}
kapitiṃdujātaphalaiḥ samaṃ dhānyābhrakaṃ dṛḍham /
mardayeddinamekaṃ tu kācakūpyāṃ niveśayet
narakeśairmukhaṃ ruddhvā kūpikāṃ lepayenmṛdā /
puṭetpātālayaṃtreṇa dinānte drutimāpnuyāt
{abhrakadruti (13)}
dhānyābhrakasamāṃśena cūrṇaṃ guṃjāphalasya tu /
snuhīkṣīreṇa saptāhaṃ bhāvitaṃ dhamanād bhavet
{abhrakadruti (14)}
raktotpalasya nīlotthadravairmardyaṃ dinatrayam /
dhānyābhrakaṃ dhamedruddhvā vajramūṣāgataṃ dhamet
vegīphalasya cūrṇena tulyaṃ dhānyābhrakaṃ tryaham /
bhāvyaṃ gharme snuhīkṣīrairdhmātaṃ saṃpuṭagaṃ dravet
{abhrakadruti (15)}
athavā chāgamūtreṇa bhāvayet kapitiṃdujam /
phalacūrṇaṃ tu tacchuṣkaṃ drute satve pravāpayet
dvitrivāraprayogeṇa drutirbhavati nirmalā
{abhrakasattvadruti (2)}
narakeśodbhavaistailaiḥ secayedabhrasattvakam /
tadgolaṃ gomayairliptvā vajramūṣāntare kṣipet /
haṭhād dhmāte dravatyeva tiṣṭhate rasarājavat
{abhrakasattvadruti (3)}
bhāvayennaramūtreṇa kṣīrakaṃdasya cūrṇakam /
daśavāraṃ prayatnena śoṣyaṃ peṣyaṃ punaḥ punaḥ
tenāvāpaṃ drute satve dattvā dattvā ca saṃdhamet /
yāvat tad dravatāṃ yāti tāvaddeyaṃ punaḥ punaḥ /
lohaṃ ca dravate tena haṭhād dhmāte na saṃśayaḥ
{abhrakasattvadruti (4)}
paṃcāṃgaṃ devadālyutthaṃ cūrṇaṃ bhāvyaṃ ca taddravaiḥ /
śoṣyaṃ peṣyaṃ punarbhāvyaṃ śatavāraṃ prayatnataḥ
taccūrṇaṃ daśamāṃśena drute satve pratāpayet /
tatpunarjāyate baddho vāpo deyaḥ punaḥ punaḥ
{abhrakasattvadruti (5)}
kṣīrakaṃdadravairbhāvyaṃ śatadhā kṣīrakaṃdakam /
tadvāpena dravetsattvaṃ lohāni sakalāni ca
{abhrakasattvadruti (6)}
sarvaṃ dhānyāmlasaṃdhānair bhāvyamabhrakasatvakam /
niculakṣārasaṃyuktaṃ dhmātaṃ tiṣṭhati sūtavat
{suvarṇadruti (1)}
iṃdragopakacūrṇaṃ tu devadālīphaladravaiḥ /
bhāvitaṃ caikaviṃśāhād drute hemni pravāpayet
kiṃcitkiṃcitsamaṃ yāvat tāvattiṣṭhati sūtavat
{suvarṇaraupyadruti (2)}
śatadhā naramūtreṇa bhāvayeddevadālikām /
taccūrṇaṃ vāpamātreṇa drutiḥ syāt svarṇatārayoḥ
{tīkṣṇalohadruti (1)}
suradālībhavaṃ bhasma naramūtreṇa bhāvitam /
trisaptavāraṃ taṃ kṣāraṃ vāpe tīkṣṇadrutirbhavet
{tīkṣṇalohadruti (2)}
meṣaśṛṃgī sakūrmāsthiśilājatuni vāpayet /
sāraṃ drutirbhavetsatyam āvartyādau pradāpayet
{sarvadhātudruti (1)}
gaṃdhakaṃ kāṃtapāṣāṇaṃ cūrṇayitvā samaṃ samam /
drute lohe pratīvāpo deyo lohāṣṭakaṃ dravet
{sarvadhātudruti (2)}
devadālyā dravairbhāvyaṃ gaṃdhakaṃ dinasaptakam /
tena pravāpamātreṇa lohaṃ tiṣṭhati sūtavat
{suvarṇadruti (3)}
atisthūlasya bhekasya nivāryāntrāṇi nikṣipet /
udare ṭaṃkaṇaṃ pūrṇaṃ tadrakṣedbhāṃḍamadhyagam
aṣṭāhād grāhayet tasmāttailaṃ pātālayaṃtrake /
tattailaṃ drāvite svarṇe kṣiped drutimavāpnuyāt
{suvarṇadruti (4)}
iṃdragopo 'śvalālā ca śaśamaṇḍūkayorvasā /
asthīni ca samaṃ piṣṭvā drute hemni pravāpayet
jāyate rasarūpaṃ taccirakālaṃ ca tiṣṭhati
{suvarṇadruti (5)}
iṃdragopaṃ kulīrāsthi devadālyāśca bījakam /
cūrṇitaṃ bhāvayed drāvairdevadālyudbhavairdinam
anena drāvite hemni vāpo deyaḥ punaḥ punaḥ /
tiṣṭhate rasarūpaṃ taccirakālaṃ śivoditam
{tīkṣṇalohadruti (3)}
tīkṣṇacūrṇaṃ ca saptāhaṃ pakvadhātrīphaladravaiḥ /
lolitaṃ bhāvayed gharme kṣīrakandadravaiḥ punaḥ
saptāhaṃ bhāvayetsamyak srāvasaṃpuṭake tathā /
dhāmitaṃ dravamāyāti ciraṃ tiṣṭhati sūtavat
{kāntalohadruti}
śṛgālameṣakūrmāhiśalyāni ca śilājatu /
etatsarvaṃ cūrṇayitvā sutapte kāṃtacūrṇake /
vāpayed dravatāṃ yāti yathā sūtaṃ suniścitam
{sarvalohadruti (3)}
lohacūrṇaṃ yatheṣṭaikaṃ panasasya phaladravaiḥ /
saptāhaṃ bhāvayed gharme hyamlavargeṇa mardayet /
dravate dhamanenaiva lipiyogyaṃ na saṃśayaḥ
{sarvalohadruti (4)}
gaṃdhakaṃ raktalavaṇaṃ tulyaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
drutānāṃ taptacūrṇānāṃ sarveṣāṃ drāvaṇaṃ param
{sarvalohadruti (5)}
pītamaṇḍūkagarbhe tu cūrṇitaṃ ṭaṃkaṇaṃ kṣipet /
ruddhvā bhāṃḍe kṣiped bhūmau trisaptāhāt samuddharet
tatsamastaṃ vicūrṇyātha drute lohe pravāpayet /
tiṣṭhanti rasarūpāṇi sarvalohāni nānyathā
{mākṣikasattvadruti (2)}
eraṃḍotthena tailena guṃjākṣaudraṃ ca ṭaṃkaṇam /
marditaṃ tasya vāpena satvaṃ mākṣikajaṃ dravet
{sarvaratnānāṃ sarvalohānāṃ drutiḥ}
kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasam
jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīphalāni ca /
snuhyarkapayasā ślakṣṇaṃ piṣṭvā tadgolakaṃ kṣipet
vajramukhyāni ratnāni vastre baddhvā paceddhaṭhāt /
dolāyaṃtreṇa dhānyāmle bhavedyāmāṣṭakaṃ drutam
vajrābhrakaṃ nīlapuṣpaṃ muktāvidrumamākṣikam /
pauṇḍraṃ vaiḍūryamāṇikyaṃ rājāvartendranīlakam
vaikrāṃtaṃ sphāṭikaṃ caiva dravanti rasasannibhāḥ /
etairevauṣadhair lohajātaṃ dravati vāpanāt
{vajradruti (1)}
vajravallyantarasthaṃ ca kṛtvā vajraṃ nirundhitam /
jalabhāṃḍagataṃ svedyaṃ saptāhād dravatāṃ vrajet
{vajradruti (2)}
sūkṣmacūrṇaṃ tu saptāhaṃ vetasāmle vinikṣipet /
saptāhād uddhṛtaṃ taṃ vai puṭe ruddhvā drutirbhavet
{vaikrāntadruti (1)}
śvetavarṇaṃ tu vaikrāṃtamamlavetasabhāvitam /
saptāhānnātra saṃdehaḥ khare gharme dravatyalam
{vaikrāntadruti (2)}
ketakīsvarasaṃ grāhyaṃ saiṃdhavaṃ svarṇapuṣpikā /
iṃdragopakasaṃyuktaṃ sarvaṃ bhāṃḍe vinikṣipet
saptāhaṃ svedayettasminvaikrāṃtaṃ dravatāṃ vrajet /
lohāṣṭakaṃ ca ratnāni yogasyāsya prabhāvataḥ
kurute yogarājo'yaṃ ratnānāṃ drāvaṇaṃ param
{sarvadrutīnāṃ sthāpanādhāraḥ}
kusumbhatailamadhye tu saṃsthāpyā drutayaḥ pṛthak /
tiṣṭhanti cirakālaṃ tu prāpte kārye niyojayet
ityevaṃ drutisaṃcayaṃ samucitaiḥ sārātisārair mataiḥ kṛtvā vārtikapuṃgavo'tra satataṃ śrīpārade melayet /
tenaivādbhutabhakṣaṇaṃ sukanakaṃ kṛtvātha vidvadvare deyaṃ dīnajane ca duḥkhavimukhaṃ kuryātsamastaṃ jagat
Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0