Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnākara · Chapter 1.4

1.4.1

RRĀ, 1, 4
{mūrchana}
athātaḥ śuddhasūtasya mūrcchanā vidhirucyate /
meghanādo vacā hiṃgu śūraṇairmardayedrasam

1.4.2

naṣṭapiṣṭaṃ tu tadgolaṃ hiṅgunā veṣṭayed bahiḥ /
pacellavaṇayantrasthaṃ dinaikaṃ caṇḍavahninā

1.4.3

ūrdhvalagnaṃ samāruhya dṛḍhaṃ vastreṇa bandhayet /
ūrdhvādho gandhakaṃ tulyaṃ dattvā saumyānale pacet

1.4.4

jīrṇe gandhe punar deyaṃ ṣaḍbhir vāraiḥ samaṃ samam /
ṣaḍguṇe gandhake jīrṇe mūrchito rogahā bhavet

1.4.5

{mercury:: mūrchana}
gandhakaṃ madhusāraṃ ca śuddhasūtaṃ samaṃ samam /
yāmaikaṃ pācayet khalve kācakupyāṃ niveśayet

1.4.6

ruddhvā dvādaśayāmaṃ taṃ vālukāyantragaṃ pacet /
sphoṭayetsvāṃgaśītaṃ taṃ tadūrdhvaṃ gandhakaṃ tyajet

1.4.7

adhaḥsthaṃ rasamādāya sarvarogeṣu yojayet /
{mercury:: formulation}
śuddhaṃ sūtaṃ dvidhā gandhaṃ sūtārddhaṃ saindhavaṃ kṣipet

1.4.8

dravaiḥ sitajayantyāśca mardayeddivasatrayam /
kṛtvā golaṃ ca saṃśoṣya kṣiptvā mūṣāṃ nirundhayet

1.4.9

śoṣayitvā dhamet kiṃcit sutaptāṃ tāṃ jale kṣipet /
tasmādrasaṃ samuddhṛtya trikaṇṭarasabhāvitam

1.4.10

yojayetsarvarogeṣu dhamedvā bhūdhare pacet /
{mercury:: formulation}
rasārdhaṃ gandhakaṃ mardyaṃ ghṛtairyuktaṃ tu golakam

1.4.11

kṛtvā taṃ bandhayedvastre dolāyantragataṃ pacet /
gomūtrāntaḥ kṛtaṃ yāmaṃ naramūtrairdinatrayam

1.4.12

śoṣayecca punarvastre baddhvāveṣṭya sadā dṛḍham /
śuṣkaṃ nirudhya mūṣāyāṃ tatastuṣāgninā pacet

1.4.13

ūrdhvabhāgamadhaḥ kṛtvā adhobhāgaṃ ca ūrdhvagam /
ityādiparivartena svedayeddivasatrayam

1.4.14

paścād uddhṛtya taṃ sūtaṃ yogavāhaṃ rujāpaham

1.4.15

{mercury:: formulation}
sadyojātasya bālasya viṣṭhāṃ pālāśabījakam /
cāṇḍālī rudhiraṃ sūtaṃ sūtapādaṃ ca ṭaṅkaṇam

1.4.16

jayantyā mardayed drāvair dinaikaṃ tattu golakam /
peṣayetsahadevyātha lepayet tāmrasaṃpuṭam

1.4.17

tanmadhye golakaṃ kṣiptvā dviyāmaṃ svedayellaghu /
vālukāyantramadhye tu samuddhṛtya tataḥ punaḥ

1.4.18

citrakaiḥ sahadevyā ca gandhakair lepayed bahiḥ /
sampuṭaṃ bandhayedvastre mṛdālepya ca śoṣayet

1.4.19

taṃ ruddhvāndhamūṣāyāṃ dhmāte sampuṭamāharet /
sūkṣmacūrṇaṃ haredrogān yogavāho mahārasaḥ

1.4.20

sampuṭaṃ sūtatulyaṃ syācchāstradṛṣṭena karmaṇā

1.4.21

{mercury:: formulation}
dhattūrakadravair mardyaṃ dinaṃ gandhaṃ sasūtakam /
andhamūṣe dinaṃ svedyaṃ bhūdhare mūrchito bhavet

1.4.22

kṛtvā ṣaḍaṅgulāṃ mūṣāṃ supakvāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām /
mūṣāgarbhaṃ vilepyātha mūlairbahulapatrakaiḥ

1.4.23

tanmadhye sūtakaṃ kṣiptvā mūṣāṃ pūryāttu taddravaiḥ /
ruddhvā salavaṇairyantraiśculyāṃ dīptāgninā pacet

1.4.24

saptāhānte samuddhṛtya yavamānaṃ jvarāpaham /
{mercury:: mūrchana}
kāśīśaṃ saindhavaṃ sūtaṃ tulyaṃ tulyaṃ vimardayet

1.4.25

kāśīśasyāsya bhāgena dātavyā phullatūrikā /
stokastokaṃ kṣipet khalve triyāmaṃ caiva mūrchayet

1.4.26

pratyekaṃ śataniṣkaṃ syādūnaṃ naivādhikaṃ bhavet /
sthālīsampuṭayantreṇa dinaṃ caṇḍāgninā pacet

1.4.27

ūrdhvalagnaṃ tataścullyāṃ mūrchitaṃ cāharet sūtam /
{mercury:: mūrchana}
kuraṇṭakarasairbhāvyam ātape mardayedrasam

1.4.28

latākarañjapatrairvāṅguṣṭhāgrena vimardayet /
dinaikaṃ mūrchitaṃ samyak sarvarogeṣu yojayet

1.4.29

{hairaṇyagarbhaka}
atha sūtasya śuddhasya mūrchitasyāpyayaṃ vidhiḥ /
sūtatulyaṃ ghṛtaṃ jīrṇaṃ dvābhyāṃ tulyaṃ ca gandhakam

1.4.30

ravikṣīrairdinaṃ mardyam andhayitvā ca bhūdhare /
puṭakena bhavetsiddho raso hairaṇyagarbhakaḥ

1.4.31

{vaikrāntabaddharasa}
kaṭutumbyudbhave kande vandhyāyāḥ kṣīrakandake /
apakvaikaṃ samādāya tadgarbhe piṇḍikā tataḥ

1.4.32

daśaniṣkaṃ śuddhasūtaṃ niṣkaikaṃ śuddhagandhakam /
stokaṃ stokaṃ kṣiped gandhaṃ pāṣāṇe taṃ tu kuṭṭayet

1.4.33

yāmamātre bhavet piṇḍī rasaṃ kande vinikṣipet /
adha ūrdhvaṃ bhasma vaikrāntaṃ dattvā niṣkārddhamātrakam

1.4.34

tataḥ kandasya majjābhirmukhaṃ baddhvā mṛdā dṛḍham /
liptam aṅgulamānena sarvataḥ śoṣya golakam

1.4.35

pācayed bhūdhare yantre tata uddhṛtya punaḥ pacet /
ūrdhvabhāgamadhaḥ kuryādityevaṃ parivartayet

1.4.36

krameṇa cālayedūrdhvaṃ bahiryugmopalaiḥ pacet /
tato bhinnastu saṃgrāhyo baddhaḥ syāddāḍimopamam /
nāmnā vaikrāntabaddho'yaṃ sarvarogeṣu yojayet

1.4.37

{gandhabaddhapārada}
athavā gandhapīṭhīnāṃ vastre baddhvā tu gandhakam /
tulyaṃ dattvā nirundhyātha sampuṭe lohaje dṛḍhe

1.4.38

puṭayedbhūdhare tāvadyāvajjīryati gandhakam /
evaṃ punaḥ punardeyaṃ yāvadgandhastu ṣaḍguṇam

1.4.39

ityevaṃ gandhake baddhaḥ sūtaḥ syātsarvarogahṛt /
{gandhabaddhapārada (2)}
mūṣā jambīravistārā dairghyeṇa ṣoḍaśāṅgulā /
apakvā sudṛḍhā kāryā sikatābhāṇḍamadhyagā

1.4.40

tribhāgaṃ vālukā lagnā pādāṃśena bahiḥ sthitāḥ /
palaikaṃ cūrṇitaṃ gandhaṃ mūṣāmadhye vinikṣipet

1.4.41

śuddhasūtaṃ samaṃ paścāt kṣipedgandhapalaṃ tataḥ /
bhāṇḍam āropayeccullyāṃ mūṣāmācchādya yatnataḥ

1.4.42

mandāgninā pacettāvadyāvannirdhūmatāṃ vrajet /
gandhadhūme gate pūryā kākamācīdravaistu sā

1.4.43

drave jīrṇe punaḥ pūryā nāgavallīdaladravaiḥ /
jīrṇe dhustūrakadrāvaiḥ pūrayitvā punaḥ pacet

1.4.44

yāvajjīryati tadgandhaṃ kākamācyādibhiḥ punaḥ /
dattvā dattvā pacettadvad dhusturādikramād rasam

1.4.45

bhittvā mūṣāṃ samādāya jarāvyādhiharo rasaḥ /
yojayed gandhabaddho'yaṃ yogavāheṣu sarvataḥ

1.4.46

{mercury:: mūrchana:: test}
kajjalābho yadā sūto vihāya ghanacāpalam /
mūrchitaḥ sa tadā jñeyo nānārasagataḥ kvacit

1.4.47

mādhuryagauravopetaḥ tejasā bhāskaropamaḥ /
vahnimadhye yadā tiṣṭhettadā vṛkṣasya lakṣaṇam

1.4.48

sa jayati rasarājo mṛtyuśaṅkāpahārī sakalaguṇanidhānaḥ kāyakalpādhikārī /
valipalitavināśaṃ sevanādvīryavṛddhiṃ sthiramapi kurute yaḥ kāminīnāṃ prasaṅge

1.4.49

ityetā māritāḥ sūtā mūrchitā baddham āgatāḥ /
pratyekaṃ yogavāhaḥ syāttattadyogeṣu yojayet

1.4.50

māritaṃ dehasiddhyarthaṃ mūrchitaṃ vyādhināśanam /
rasabhasma kvacidroge dehārthe mūrchitaṃ kvacit

1.4.51

baddhaṃ dvābhyāṃ prayuñjīta śāstradṛṣṭena karmaṇā /
{mercury:: storage}
dante śṛṅge'thavā vaṃśe rakṣayetsādhitaṃ rasam

1.4.52

{mercury:: medic. properties}
pāradaṃ krimikuṣṭhaghnaṃ balyamāyuṣyadṛṣṭidam /
sevanātsarvarogaghnaṃ rucyaṃ gurukaṣāyakam

1.4.53

sūte guṇānāṃ śatakoṭir vajre cābhre sahasraṃ kanake śataikam /
tāre guṇāśītis tadardhaṃ kānte tīkṣṇe catuḥṣaṣṭiḥ ravau tadardham

1.4.54

rasādibhiryā kriyate cikitsā daivīti sadbhiḥ parikīrtitā sā /
sā mānuṣī mantrakṛtā śiphādyaiḥ sā rākṣasī śastrakṛtādibhiryā

Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc