Rasaratnākara · Chapter 1.2

RRĀ, 1, 2
niḥsāraṃ vīkṣya viśvaṃ gadavikalavapur vyāptam evātitaptam /
bhūyaḥ kāruṇyasindhoḥ sakalaguṇanidheḥ sūtarājasya yuktim

dṛṣṭvā sūtasya śāstrāṇyavahitamanasā prāṇinām iṣṭasiddhyai /
śṛṇvantūccair mayoktaṃ suvipulamatayo bhogikendrāḥ sarendrāḥ /
yāvatsūtaṃ na śuddhaṃ na ca mṛtamatha no mūrchitaṃ gandhabandhaṃ /
no vajraṃ māritaṃ vā na ca gaganavadho nāpasūtāśca śuddhāḥ /
svarṇādyaṃ sarvalohaṃ viṣamapi na mṛtaṃ tailapāto na yāvat /
tāvadvaidyaḥ kva siddho bhavati vasubhujāṃ maṇḍale ślāghyayogyaḥ

{aṣṭadoṣanivāraṇa}
athātaḥ sampravakṣyāmi doṣāṣṭakanivāraṇam /
iṣṭakārajanīcūrṇaiḥ ṣoḍaśāṃśaiḥ rasasya tu

mardayettaptakhalve taṃ jambīrotthadravairdinam /
khalvaṃ lohamayaṃ vātha pāṣāṇāśmamathāpi vā

kāñjikaiḥ kṣālayetsūtaṃ nāgadoṣasya śāntaye /
viśālāṅkolacūrṇena vaṅgadoṣaṃ vināśayet

rājavṛkṣo malaṃ hanti citrakaṃ hanti vahnijam /
cāñcalyaṃ kṛṣṇadhattūraistraiphalairviṣanāśanam

kaṭutrayaṃ giriṃ hanti asahyāgniṃ trikaṇṭakaḥ /
{(2)}
pratidoṣaṃ kalāṃśena tatra cūrṇaṃ sakanyakam

suvastragālitaṃ sūtaṃ khalve kṣiptvā yathākramam /
pratyekaṃ pratyahaṃ yatnātsaptarātraṃ vimardayet

uddhṛtyoṣṇāranālena mṛdbhāṇḍe kṣālayetsudhīḥ /
sarvadoṣavinirmuktaḥ saptakañcukavarjitaḥ

jāyate śuddhaḥ sūto'yaṃ yujyate vaidyakarmaṇi /
{pāradaśodhana}
ajāśakṛttuṣāgniṃ ca jvālayitvā bhuvi kṣipet /
tasyopari sthitaṃ khalvaṃ tatroktaṃ mardayedrasam

śrīkhaṇḍaṃ devadāru ca kākatuṇḍīṃ jayādravaiḥ /
karkoṭīmūṣalīkanyādrave dattvā vimardayet /
dinaikaṃ pātanāyantre śuddhaṃ ca viniyojayet

kumāryāśca niśācūrṇe dinaṃ sūtaṃ vimardayet /
pātayet pātanāyantre samyak śuddho bhavedrasaḥ

{hiṃgulotthapāradaśodhana}
pāribhadrarasaiḥ peṣyaṃ hiṃgulaṃ yāmamātrakam /
jambīrāṇāṃ dravairvātha pātyaṃ pātālayantrake

taṃ sūtaṃ yojayedyoge saptakañcukavarjitam /
ityevaṃ śuddhayaḥ khyātā yatheṣṭaikā prakārayet

{śuddhasūtamāraṇauṣadhayaḥ}
athaitāṃ mūlikāṃ vakṣye śuddhasūtasya māraṇe /
brahmadaṇḍī meghanādā citrakaṃ tṛṇamustikā

vajravallī balā śuṇṭhī kaṭutumbyardhacandrikā /
viṣamuṣṭyarkalākṣāśca gokṣuraḥ kākatuṇḍikā

kanyā caṇḍālinīkandaṃ sarpākṣī sarapuṅkhikā /
vastā raktāgranirguṇḍī lajjālī devadālikā

jātī jayantī vārāhī bhūkadambaṃ kuraṇṭakam /
koṣātakī nīrakaṇā lāṅgalī sahadevikāḥ

cakramardo'mṛtākandaṃ kākamācī ravipriyā /
viṣṇukrāntā hastiśuṇḍī snukpayo bhṛṅgarāṭ paṭuḥ

ityetāḥ mūlikā ākhyātā yojyā pāradamārikāḥ /
etāḥ samastā vyastā vā deyā hyaṣṭādaśādhikāḥ

{pāradabhasmanirmāṇa}
aprasūtagavāṃ mūtre peṣayed raktamūlikām /
taddravaiḥ śodhitaṃ sūtaṃ tulyaṃ gandhakasaṃyutam

taptakhalve caturyāmam avicchinnaṃ vimardayet /
tatpiṇḍaṃ pātayedyantre triṃśaddhaṭṭamahāpuṭe

evaṃ daśapuṭair māryaṃ mardyaṃ pātyaṃ punaḥ punaḥ /
taduddhṛtya punarmardyaṃ vajramūṣāntare kṣipet

bhūdharākhye puṭe pacyāddaśadhā bhasmatāṃ vrajet /
dravairdravaiḥ punarmardyaṃ siddho'yaṃ vajrasūtakaḥ

mūlikāmāritaḥ sūto jāraṇakramavarjitaḥ /
na krameddehalohābhyāṃ rogahartā bhaveddhruvam

{pāradabhasmanirmāṇa (2)}
rasaṃ gandhakatailena dviguṇena vimardayet /
dinaikaṃ vātha sarpākṣīviṣṇukrāntāhvabhṛṅgajaiḥ

tryahaṃ vimardayed drāvais triṃśaddhaṭṭamahāpuṭe /
ityevamaṣṭadhā pācyaṃ raso bhasmībhaved dhruvam

{rasabhasmanirmāṇa (3)}
śvetāṅkoṭajaṭāvāri sūtaṃ mardyaṃ dinatrayam /
puṭayedbhūdhare yantre mūṣāyāṃ bhasmatāṃ vrajet

devadālīṃ harikrāntāmāranālena peṣayet /
saptadhā sūtakaṃ tena kuryāddhamanam utthitam

taṃ sūtaṃ kharpare kuryāddattvā dattvā caturdravam /
cullyopari paced vahnau bhasma syādaruṇopamam

{pāradamāraṇa (4)}
kāṣṭhodumbarajaiḥ kṣīraiḥ sitāṃ hiṃgu vibhāvayet /
saptavāraṃ prayatnena śodhyaṃ peṣyaṃ punaḥ punaḥ

kāṣṭhodumbarapañcāṅgaiḥ kaṣāyaṃ ṣoḍaśāṃśakam /
dattvā tena punar mardyaṃ hiṃgu vaṅgaraseśvaram

kṣiptvā nirudhya mūṣāyāṃ bhūdharākhye puṭe pacet /
aṣṭadhā mriyate sūto deyaṃ hiṃgu puṭe puṭe

{pāradamāraṇa (5)}
apāmārgasya bījāni tathairaṇḍasya cūrṇayet /
taccūrṇaṃ pārade deyaṃ mūṣāyāmeva rodhayet

ruddhvā laghupuṭe pacyāccaturbhirbhasmatāṃ vrajet /
{pāradamāraṇa (6)}
kaṭutumbyudbhave kande garbhe nārīpayaḥsu vai

saptadhā mriyate sūtaḥ svedayed gomayāgninā /
{pāradamāraṇa (7)}
aṅkolasya jaṭātoyaiḥ piṣṭvā khalve vimardayet

sūtaṃ gandhakasaṃyuktaṃ dinānte taṃ nirodhayet /
puṭayedbhūdhare yantre dinānte taṃ samuddharet

{pāradamāraṇa (8)}
dhānyābhraṃ sūtakaṃ tulyaṃ mardayenmārakadravaiḥ /
dinaikaṃ tena kalkena vastre liptvā ca vartikām

vilipya tailairvartiṃ tām eraṇḍotthaiḥ punaḥ punaḥ /
prajvālya taddhṛtaṃ bhāṇḍe grāhayetpatitāmadhaḥ

kṛṣṇabhasma bhavettacca punarmardyaṃ triyāmakaiḥ /
dinaikaṃ tatpacedyantre kacchapākhye na saṃśayaḥ

mṛtaḥ sūto bhavetsadyastattadyogeṣu yojayet /
{pāradamāraṇa (9)}
dvipalaṃ śuddhasūtaṃ tu sūtārdhaśuddhagandhakam

mardayenmārakadrāvair dinamekaṃ nirantaram /
baddhvā tu bhūdhare yantre dinaikaṃ mārayet puṭāt

{vajramūṣā}
tuṣadagdhasya bhāgau dvāveko valmīkamṛttikā /
lohakiṭṭasya bhāgaikaṃ śvetapāṣāṇabhāgakam

narakeśasamaṃ kiṃcicchāgīkṣīreṇa peṣayet /
yāmadvayaṃ dṛḍhaṃ mardyaṃ tena mūṣāndhasaṃpuṭām

śoṣayitvātha saṃlipya tatkalkaiḥ saṃnirudhya ca /
vajramūṣā samākhyātā samyak pāradamārikā

{bhasmasūtavarṇāḥ}
śvetaṃ pītaṃ tathā raktaṃ kṛṣṇaṃ ceti caturvidham /
lakṣaṇaṃ bhasmasūtasya śreṣṭhaṃ syāduttarottaram