Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (with commentary) · Chapter 17
iti paramahaṃsaparivrājakācāryaśrīmadgovindabhagavatpādaviracite rasahṛdayatantre sāraṇātmakaḥ ṣoḍaśo'vabodhaḥ //
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
punarviśeṣamāha vidhyedityādi // GRhtCM_16.36:1 //
kanakaṃ hema dattvā śanakair nīcais tāvadanuvāhayet yāvaddivyaṃ pravaraṃ kanakaṃ bhavediti śeṣaḥ // GRhtCM_16.36:2 //
punaryāvatsakalaṃ samastaṃ nāgaṃ pronmīlayenniḥśeṣaṃ kuryādityabhiprāyaḥ // GRhtCM_16.36:3 //
punastatkanakaṃ dviguṇaṃ svato dravyaṃ vidhyet vā sūtakena sāritaṃ sat dravyaṃ kanakaṃ śatasahasrādisaṃkhyāto dviguṇasaṃkhyākaṃ dravyaṃ śulbādikaṃ vidhyed iti rahasyam // GRhtCM_16.36:4 //
START GRht 17.1
iti kṛtasāraṇavidhirapi balavānapi sūtarāṭ kriyāyogāt /
saṃveṣṭya tiṣṭhati lohaṃ no viśati krāmaṇārahitaḥ
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
susaṃskṛtā mukhāntaḥsthā viśadāśca hitārthakāḥ /
tathā parocitāḥ pūtā bhavantyamarajā giraḥ // GRhtCM_17.1:1 //
atha krāmaṇapraśaṃsām āha itītyādi // GRhtCM_17.1:2 //
uktavidhānena kṛtaḥ sāraṇasya vidhir yasmin sūtarāje evaṃvidhiḥ sūtarāṭ balavān bhavediti śeṣaḥ // GRhtCM_17.1:3 //
kutaḥ kriyāyogāt kṛtyakaraṇāt // GRhtCM_17.1:4 //
yādṛk kṛtyaṃ kriyate tādṛk balavān syād ityabhiprāyaḥ // GRhtCM_17.1:5 //
evaṃvidho'pi krāmaṇārahitaḥ krāmaṇavarjito lohaṃ na viśati lohāntaḥpraveśaṃ na karoti tato hetor lohaṃ dhātuṃ saṃveṣṭya pariveṣṭanaṃ kṛtvā tiṣṭhati bāhyarāgadāyī syāditi // GRhtCM_17.1:6 //
START GRht 17.2
annaṃ vā dravyaṃ vā yathānupānena dhātuṣu kramate /
evaṃ krāmaṇayogādrasarājo viśati loheṣu
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
dehalohayoḥ sādṛśyamāha annamityādi // GRhtCM_17.2:1 //
yatheti sādṛśye // GRhtCM_17.2:2 //
annaṃ godhūmādikaṃ vā dravyaṃ auṣadhaṃ anupānena saha jalādinā sārdhaṃ dhātuṣu māṃsādiṣu saptasu kramate vyāpnoti tathā amunā vakṣyamāṇavidhānena krāmaṇayogāt krāmaṇāya yogaḥ kunaṭīmākṣikaviṣādis tataḥ sūtarājo loharūpyādiṣu viśati bāhyābhyantaraṃ vidhyatītyarthaḥ // GRhtCM_17.2:3 //
START GRht 17.3-5
<krāmaṇayoga (1)>
kāntaviṣarasakadaradai raktailendragopikādyaiśca /
krāmaṇametacchreṣṭhaṃ lepe kṣepe sadā yojyam
<krāmaṇayoga (2)>
kunaṭīmākṣikaviṣaṃ nararudhiraṃ vāyasasya viṣṭhā ca /
mahiṣīṇāṃ karṇamalaṃ strīkṣīraṃ krāmaṇe balakṛt
<krāmaṇayoga (3)>
ṭaṅkaṇakunaṭīrāmaṭhabhūmilatāsaṃyutaṃ mahārudhiram /
krāmaṇametatkathitaṃ lepe kṣepe sadā yojyam
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
krāmaṇayogamāha kāntaviṣetyādi // GRhtCM_17.3-5:1 //
kāntaṃ cumbakaṃ viṣaṃ kandajaṃ viṣaṃ kandaviṣāṇi kālakūṭādīni trayodaśa daradaṃ hiṅgulaṃ taiḥ ca punaḥ raktatailendragopādyaiḥ rakto raktakavargaḥ tailaṃ kaṅguṇyādeḥ indragopo jīvaviśeṣaḥ ityādyāḥ krāmaṇocitās tacca // GRhtCM_17.3-5:2 //
etat śreṣṭhaṃ sarvottamaṃ krāmaṇaṃ anena sūtaḥ krāmati viśati loheṣviti vyāptiḥ tatkrāmaṇaṃ kathitam // GRhtCM_17.3-5:3 //
tallepe kṣepe ca yojyamityarthaḥ // GRhtCM_17.3-5:4 //
START GRht 17.6
<krāmaṇayoga (4): für Gold-/Silberherstellung>
śilayā nihato nāgo vaṅgaṃ vā tālakena śuddhena /
kramaśaḥ pīte śukle krāmaṇametatsamuddiṣṭam
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
anyaccāha śilayetyādi // GRhtCM_17.6:1 //
nāgaḥ sīsakaḥ śilayā manohvayā nihato māritaḥ punaḥ vaṅgaṃ śuddhena doṣavarjitena tālena nihataṃ kramaśaḥ krameṇa pīte hemakarmaṇi śukle rūpyakarmaṇi etatkrāmaṇaṃ samuddiṣṭaṃ samyak prakāśitaṃ pītakarmaṇi nāgaḥ śuklakarmaṇi vaṅgaṃ ca niyojitavyam ityarthaḥ // GRhtCM_17.6:2 //
START GRht 17.7
<krāmaṇa>
tīkṣṇaṃ daradena hataṃ śulbaṃ vā tāpyamāritaṃ vidhinā /
krāmaṇametatkathitaṃ kāntamukhaṃ mākṣikairvāpi
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
anyaccāha tīkṣṇamityādi // GRhtCM_17.7:1 //
daradena hiṅgulena hataṃ māritaṃ tīkṣṇaṃ sāro vidhinā arivargavidhānena tāpyena svarṇamākṣikena māritaṃ śulbaṃ tāmraṃ etadapi krāmaṇaṃ kathitaṃ vā kāntamukhaṃ kāntaṃ lohajāti uktaṃ granthādau tat mukhaṃ pradhānaṃ yasya tat mākṣikairvā māritaṃ niyojyaṃ iti śeṣaḥ // GRhtCM_17.7:2 //
START GRht 17.8
mākṣikasattvaṃ nāgaṃ vihāya na krāmaṇaṃ kimapyasti /
dalasiddhe rasasiddhe vidhāvasau bhavati khalu saphalaḥ
Original text: Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (comm.) · Edition: Delhi: Chaukhambha Orientalia, 1989 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0