Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (with commentary) · Chapter 13

13.1

iti paramahaṃsaparivrājakācāryaśrīmadgovindabhagavatpādaviracite rasahṛdayatantre dvandvādhikārātmako dvādaśo'vabodhaḥ //
*Comm. Mugdhāvabodhinī:
kāntetyādi // GRhtCM_12.12:1 //
mākṣikeṇa mṛtaṃ yannāgaṃ tālaṃ haritālaṃ śilā manohvā ca tattathā pūrvoktakalkasahitaṃ yatkalkaṃ rasoparasādīnāṃ tena sahitaṃ yuktaṃ kāntamukhaṃ yathā /
abhāve'bhrakasattvasya kāntasattvaṃ pradāpayet /
kāntasatvasya vābhāve tīkṣṇalohaṃ tu dāpayet /
iti // GRhtCM_12.12:2 //
START GRht 13.1
mākṣīkakāntatīkṣṇaṃ tīkṣṇaṃ mākṣīkam abhrakaṃ bījam /
mākṣīkakāntaśulbaṃ tīkṣṇābhrakaṃ mahābījam

13.2

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
madhuni mādhava eva madhuvrataḥ prakurute mudito madhuraṃ ravam /
vararavo'pi satāṃ ca samāgamaṃ śabalatā kimupaiti na cārutām // GRhtCM_13.1:1 //
saṃkarabījānāṃ madhye mahābījasaṃjñānyāha mākṣiketyādi // GRhtCM_13.1:2 //
etattrikaṃ mahābījaṃ kimetat mākṣīkakāntatīkṣṇaṃ mākṣīkakāntaśulbaṃ tīkṣṇābhrakaṃ ca mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ śulbaṃ tāmraṃ tīkṣṇaṃ lohajātir abhrakaṃ gaganaṃ etattritayaṃ bījaṃ mahābījaṃ etattritrimukhaṃ pratyekaṃ mahāsaṃjñam // GRhtCM_13.1:3 //
viśeṣo'tra /
bījapākaṃ pravakṣyāmi jāraṇārthaṃ rasasya tu /
sūtrakramo'yaṃ bījena samajīrṇena śudhyati /
iti // GRhtCM_13.1:4 //
avāntaratvena ca pratyekaṃ dravyaṃ bījasaṃjñābhimatam // GRhtCM_13.1:5 //
START GRht 13.2
mākṣīkakāntaśulbaṃ śulbābhrakamākṣikaṃ cāpi /
kāntābhrakamākṣīkaṃ tāpyakaśulbābhrakaṃ mahābījam

13.3

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha mākṣīketyādi // GRhtCM_13.2:1 //
mākṣīkakāntaśulbaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ śulbaṃ tāmraṃ etadapi mahābījaṃ jñeyam // GRhtCM_13.2:2 //
punaḥ śulbābhrakamākṣīkaṃ punaḥ kāntābhrakamākṣīkaṃ kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ abhrakaṃ gaganaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ tathā tāpyakaśulbābhrakaṃ etadapi ca mahābījaṃ jñeyamiti // GRhtCM_13.2:3 //
START GRht 13.3
mākṣīkatīkṣṇaśulbaṃ tīkṣṇaśulbābhrakaṃ mahābījam /
mākṣīkakāntakanakaṃ kanakāruṇamākṣikaṃ mahābījam

13.4

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha mākṣīketyādi // GRhtCM_13.3:1 //
mākṣīkatīkṣṇaśulbaṃ mākṣikaṃ tāpyaṃ tīkṣṇaṃ sāralohajātiḥ śulbaṃ tāmram // GRhtCM_13.3:2 //
punastīkṣṇaśulbābhrakaṃ tīkṣṇaṃ sāraṃ śulbaṃ tāmraṃ abhrakaṃ gaganam // GRhtCM_13.3:3 //
punarmākṣīkakāntakanakaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ kanakaṃ svarṇam // GRhtCM_13.3:4 //
punaḥ kanakāruṇamākṣikaṃ kanakaṃ svarṇaṃ aruṇaṃ tāmraṃ mākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ ceti catuṣṭayaṃ mahābījaṃ pravarabījam ityarthaḥ // GRhtCM_13.3:5 //
caturṇāṃ pratyekaṃ mahābījasaṃjñeti // GRhtCM_13.3:6 //
START GRht 13.4
mākṣīkatīkṣṇatāraṃ tārāruṇamākṣikaṃ caivam /
kāntaṃ tu śulbatāpyaṃ śulbābhratāpyakāṃcanaṃ cāpi

13.5

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha mākṣīkatīkṣṇatāramiti // GRhtCM_13.4:1 //
mākṣīkaṃ tāpyaṃ tīkṣṇaṃ sāraṃ tāraṃ rūpyam // GRhtCM_13.4:2 //
punastārāruṇamākṣikaṃ evamuktavidhānena idamapi tāraṃ rūpyaṃ aruṇaṃ tāmraṃ mākṣīkaṃ tāpyam // GRhtCM_13.4:3 //
punaḥ kānte cumbake'bhivyāpake adhikaraṇe śulbaṃ tāmraṃ tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ yat prayuktam // GRhtCM_13.4:4 //
apīti niścayena // GRhtCM_13.4:5 //
śulbābhratāpyakāñcanaṃ vā śulbaṃ tāmraṃ abhraṃ gaganaṃ tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ kāñcanaṃ hema etaccatuṣṭayamapi mahābījaṃ jñeyam // GRhtCM_13.4:6 //
mahābījasaṃbandhaḥ pratyekamiti vyaktiḥ // GRhtCM_13.4:7 //
START GRht 13.5
kāntendusasyatāpyaṃ kāntābhrakatīkṣṇamākṣikaṃ caiva /
hemābhraśulbatāpyaṃ hemābhrakaśulbamākṣikaṃ vāpi

13.6

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha kāntendusasyatāpyamiti // GRhtCM_13.5:1 //
kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ industāraṃ sasyaṃ capalā tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ ceti // GRhtCM_13.5:2 //
punaḥ kāntābhrakatīkṣṇamākṣikaṃ tathā hemābhraśulbatāpyaṃ punarhemābhrakaśulbamākṣikaṃ vā hema kanakaṃ abhrakaṃ gaganaṃ śulbaṃ tāmraṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ etaccatuṣṭayamapi mahābījaṃ jñeyam // GRhtCM_13.5:3 //
pratyekadravye bījasaṃjñā ceti dhvanyarthaḥ // GRhtCM_13.5:4 //
START GRht 13.6
kāntābhraśulbatāpyaṃ saṅkarabījaṃ catuḥṣaṣṭiḥ

13.7

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha kāntetyādi // GRhtCM_13.6:1 //
kāntābhraśulbatāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ abhrakaṃ gaganaṃ śulbaṃ tāmraṃ tāpyaṃ mākṣikaṃ ityapi mahābījam // GRhtCM_13.6:2 //
eteṣāṃ mahābījānāṃ cet saṃkarabījaṃ pratyekaṃ dravyasya bījasaṃjñā sā tarhi catuḥṣaṣṭipramāṇā syādityarthaḥ // GRhtCM_13.6:3 //
START GRht 13.7
<mahābīja:: production>
sarveṣāṃ bījānāmādau kṛtvā yathoktasaṃyogam /
śatavāpyaṃ yadvahnau drāvitaṃ hi bījaṃ viśuddhamidaṃ

13.8

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
bījavidhānam āha sarveṣām ityādi // GRhtCM_13.7:1 //
ādau prathamaṃ sarveṣāṃ bījānāṃ yathoktaṃ saṃyogaṃ catuḥṣaṣṭīnāṃ uktasaṃjñānāṃ dravyāṇāṃ saṃyogaṃ ekatrīkaraṇaṃ kṛtvā yadekatrīkṛtaṃ vahnau drāvitaṃ bhavati tatsarvaṃ śatavāpyaṃ bījaṃ siddhaṃ prayatnena syāditi śabdārthaḥ // GRhtCM_13.7:2 //
START GRht 13.8
<cāraṇa, garbha- and bāhyadruti necessary for bandhana>
na patati yadi ghanasatvaṃ garbhe no vā dravanti bījāni /
na ca bāhyadrutiyogastatkathamiha badhyate sūtaḥ

Original text: Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (comm.) · Edition: Delhi: Chaukhambha Orientalia, 1989 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc