Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (with commentary) · Chapter 11

11.1

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
vidhyantaramāha cūrṇitetyādi // GRhtCM_10.15-17:1 //
cūrṇitasatvasamānaṃ cūrṇitaṃ piṣṭaṃ yat satvaṃ sāraṃ tatsamānaṃ viśuddhatvāt satvasamānaṃ dhāturasoparasacūrṇaṃ iti śeṣaḥ // GRhtCM_10.15-17:2 //
evaṃvidhaṃ viśuddhaṃ cūrṇaṃ ādareṇa prītyā ādau saṃgṛhya ṭaṅkaṇapalasaptayutaṃ kuryāt saubhāgyasya palaiḥ saptasaṃkhyākaiḥ sahitaṃ kuryādityarthaḥ // GRhtCM_10.15-17:3 //
viśuddhe cūrṇe triṃśatpale saptapalaṃ saubhāgyaṃ yojyaṃ evaṃ ṭaṅkaṇavidhānena ca punaḥ guñjāpalatritayena raktikāpalatritayaparimāṇena yojitaṃ kuryād iti // GRhtCM_10.15-17:4 //
tilacūrṇakakiṭṭapalaiḥ tilaṃ pratītaṃ teṣāṃ cūrṇakaṃ kiṭṭaṃ muṇḍādīnāṃ malaṃ tayoḥ palaiḥ palamānairgodhūmabaddhapiṇḍī bahuśo bahuvāraṃ gopañcakabhāvitaṃ gavāṃ kṣīrājyadadhimūtraviṭkena bhāvitā kiṃ kṛtvā matsyair āloḍya matsyaiḥ kṣudrajalacarair āloḍya saṃmiśryetyarthaḥ // GRhtCM_10.15-17:5 //
koṣṭhake koṣṭhikāyantre dhamanavidhinā utkṣipyotkṣipya dhamanena bhastrānalena tat satvaṃ patati pūrvasaṃbandhāt tāpyādīnāṃ iti śeṣaḥ // GRhtCM_10.15-17:6 //
ca punarabhrasatvaṃ abhrakātsāraṃ saṃdravati // GRhtCM_10.15-17:7 //
tathaivoktavidhānena sarvāṇi samastāni satvāni sārāṇi patanti anuktānāṃ iti śeṣaḥ // GRhtCM_10.15-17:8 //
START GRht 11.1-2
atha bījanirvāhaṇam ārabhyate /
<svarṇamākṣika:: for production of gold (?)>
svīkṛtya sarvasarito gaṅgā jaladhau yathā tathā haimam /
praviśati rase gṛhītvā saṃmiliti sarvalohaguṇān

11.2

jīryati milati ca śulbe tatsatvaṃ kiṭṭatāṃ yāti /
suvṛttaḥ sadrṛtārambhaḥ sujñaḥ saṃjñānadarśakaḥ /
abhūcca dhanadharmajño hārī kuñjanasaṃpadām // GRhtCM_11.1:1 //
ādau haimapraśaṃsām āha svīkṛtyetyādi // GRhtCM_11.1:2 //
haimaṃ svarṇamākṣikasatvaṃ saṃmiliti kiṃkṛtvā sarvalohaguṇān sarvaloheṣu samastadhātuṣu saṃmilitā miśritāḥ ye guṇās tān gṛhītvā tathā rase praviśati yathā gaṅgā sarvā nadyaḥ saritaḥ svīkṛtya aṅgīkṛtya jaladhau samudre praviśati // GRhtCM_11.1:3 //
tāpyasatvādhikāram āha jīryatītyādi // GRhtCM_11.1:4 //
tat haimaṃ tāpyasatvaṃ śulbe tāmre milati sati sattvaṃ jīryati jāraṇatvamāpnoti rase iti śeṣaḥ // GRhtCM_11.1:5 //
tasmin satve śulbe milati sati kiṭṭatāṃ yāti lohamalasadṛśaṃ syāt // GRhtCM_11.1:6 //
START GRht 11.2
<passende Stoffe für svarṇa-, tārakriyā>
hemakriyāsu kariṇā trapuṇā tārakriyāsu nirvyūḍham

11.3

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
prathamaṃ tatsatvaṃ kariṇā nāgena saha hemakriyāsu svarṇakāryeṣu nirvyūḍhaṃ rase nirvāhitaṃ kuryādityarthaḥ // GRhtCM_11.2:1 //
punastrapuṇā vaṅgena saha tārakriyāsu rūpyakāryeṣu nirvyūḍhaṃ kuryāt nāgavaṅgau sarvatra pītasitakāryeṣu praśastāvityarthaḥ // GRhtCM_11.2:2 //
START GRht 11.3
<Herstellung eines bījas>
ghanasatvaṃ khalu raviṇā rasāyane dvaṃdvakaṃ yojyam /
raktagaṇapātabhāvitagirijatumākṣikagairikadaradaiḥ

11.4

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
abhrasatvayogamāha ghanasatvam ityādi // GRhtCM_11.3:1 //
khalu niścaye vākyālaṅkāre vā ghanasatvam abhrasāraṃ raviṇā tāmreṇa saha rasāyane jarāvyādhināśane dvaṃdvakaṃ ghanasatvatāmraṃ yojyaṃ punaḥ raktagaṇapātabhāvitagirijatumākṣikagairikadaradaiḥ raktagaṇasya yaḥ pātaḥ pātanaṃ nikṣepo vā tena bhāvitāni gharmapuṭitāni girijatumākṣikagairikadaradāni girijatu śilājatu mākṣikaṃ pratītaṃ daradaṃ hiṅgulaṃ etairbījaśeṣaṃ kuryād ityāgāmiślokājjñeyam // GRhtCM_11.3:2 //
START GRht 11.4
<gold:: bīja>
mṛdulatāmrakāntaghanasatvaṃ mṛtanāgatīkṣṇakanakaṃ ca /
kurvīta bījaśeṣaṃ daradaśilātālamākṣikairvāpāt

11.5

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
vidhyantaramāha mṛduletyādi // GRhtCM_11.4:1 //
mṛdulaṃ nepālasaṃjñikaṃ tāmraṃ kāntaṃ lohajāti ghanasatvamabhrasāraṃ punarmṛtaṃ nāgaṃ sīsakaṃ tīkṣṇaṃ lohajāti kanakaṃ hema etattrayaṃ bījaṃ śulbāditrayaṃ ca bījasaṃjñakaṃ daradaśilātālamākṣikairvāpāt daradaṃ hiṅgulaṃ śilā manohvā tālaṃ haritālaṃ etaiḥ kṛtvā vāpaḥ vahnitapte parikṣepaḥ tasmāt bījaśeṣaṃ kurvīta ubhayorbīje abhrasatvahemnaḥ śeṣe kuryādityarthaḥ vā evaṃ kṛte yaccheṣaṃ tiṣṭhati tadbījamiti // GRhtCM_11.4:2 //
START GRht 11.5
<gold, silver:: bīja>
mṛtanāgaṃ vaṅgaṃ vā śulvaṃ ghanasatvatārakanakaṃ vā /
dhmātaṃ tadeva sarvaṃ giriṇādhikaśodhanairvāpāt

11.6

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
vidhyantaramāha mṛtaṃ nāgam ityādi // GRhtCM_11.5:1 //
mayannāgaṃ sīsakaṃ tanmṛtanāgaṃ ca mṛtaṃ yadvaṅgaṃ raktagaṇāvāpamṛtaṃ ca yacchulvaṃ vā ghanasatvatārakanakaṃ ghanasatvamabhrasāraṃ tāraṃ rūpyaṃ kanakaṃ hema etannadugaṇasarvaṃ vā pratyekaṃ pṛthak giriṇā śilājatunā saha dhmātaṃ kuryāt adhikaśodhanaiḥ daradaśilātālairvāpāt bījaśeṣaṃ kuryāditi pūrvasaṃbandhaḥ // GRhtCM_11.5:2 //
START GRht 11.6-7
<gold:: bija (?)>
raktagaṇaṃ pītaṃ vā mākṣikarājāvartam atho vimalam /
ekatamaṃ vā gairikakunaṭīkṣitigandhakakhagairvā

11.7

nirvyūḍhaireva raso rāgādi gṛhṇāti bandhamupayāti /
mṛtalohoparasādyair nirvyūḍhaṃ bhavati śṛṅkhalābījam

11.8

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
raktagaṇaṃ dāḍimakiṃśukādikaṃ vā pītagaṇaṃ yathā /
kiṃśukaḥ karṇikāraśca haridrādvitayaṃ tathā /
pītavargo'yamuddiṣṭo rasarājasya karmaṇi iti // GRhtCM_11.6-7:1 //
vā mākṣikaṃ tāpyaṃ vā rājāvartaṃ rājavarto lājavarada iti bhāṣāyāṃ atha vimalaṃ tāramākṣikaṃ ityekatamaṃ sarvameva vā gairikakunaṭīkṣitigandhakakhagaiḥ gairikaṃ pratītaṃ kunaṭī manohvā kṣitiḥ sphaṭakī gandhakaḥ pratītaḥ khagaḥ kāsīsaṃ etairiti // GRhtCM_11.6-7:2 //
etaiḥ pūrvoktaireva rase nirvyūḍhe raso rāgādi rañjanādi gṛhṇāti ādiśabdāt sāraṇaṃ ca vijñeyaṃ punarbandham upayāti bandhanamāpnoti punaḥ mṛtalohoparasādyaiḥ mṛtāśca te lohāśca dhātavaśca ta eva uparasā gandhakādyāḥ ādyaśabdāt rasā api tairnirvyūḍhaiḥ kṛtvā śṛṅkhalābījaṃ uttarottaraṃ rañjakaṃ bhavatītyarthaḥ // GRhtCM_11.6-7:3 //
START GRht 11.8
<bīja for rañjana and bandhana of mercury>
āyasaśalākikābhyām advandvākhyaiśca saṅkarākhyaiśca /
nirvyūḍhaṃ rasalohairjāraṇakarmocitaṃ bhavati

11.9

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
rasalohairiti rasā vaikrāntādayo lohā dhātavaḥ pratītās tair nirvyūḍhaṃ kiṃviśiṣṭaiḥ advandvākhyaiḥ ekātmaiḥ saṃkarairvā sarvaiḥ saṃkaro'vakare ityamaraḥ evaṃ niṣpanne bījaṃ jāraṇayogyaṃ sadityarthaḥ // GRhtCM_11.8:1 //
START GRht 11.9
bījamidaṃ raktagaṇe niṣecitaṃ tena kṛtavāpam /
cāritajāritamātraṃ sūtaṃ rañjayati badhnāti

11.10

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
viśeṣavidhyantaramāha bījamityādi // GRhtCM_11.9:1 //
idaṃ niṣpannabījaṃ raktagaṇe niṣecitaṃ kuryāt // GRhtCM_11.9:2 //
punastena raktagaṇena kṛtavāpaṃ kṛto vāpo yasmin tat // GRhtCM_11.9:3 //
punastadbījaṃ cāritajāritamātraṃ pūrvaṃ ca paścāt jāritaṃ santaṃ sūtaṃ rañjayati rāgaṃ prāpayati badhnāti ceti // GRhtCM_11.9:4 //
START GRht 11.10
<bīja:: further processing>
raktasnehaviśodhitamṛtaloharasādibhistu sarveṣām /
bījānāṃ kuru vāpaṃ raktasnehe niṣekaṃ ca

11.11

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
taccāha raktetyādi // GRhtCM_11.10:1 //
raktasneha iti raktagaṇo dāḍimakiṃśukādikaḥ snehaḥ kaṅguṇyādīnāṃ etairviśodhitāḥ paścānmṛtā ye dhātavo rasādayaśca rasoparasāstaiḥ sarveṣāṃ bījānāṃ pūrvoktānāṃ vāpaṃ kuru rase iti śeṣaḥ vā rakte raktavarṇe snehe snehavarge niṣekaṃ ca vidhānadvayamidam // GRhtCM_11.10:2 //
START GRht 11.11
<silver:: bījas>
vaṅgābhram abhratāraṃ sitaśailamalāhatau ca sitavaṅgau /
raktaṃ sitatāpyahataṃ ramati nirvyūḍhavaṅgābhram

11.12

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
pītakriyāyāṃ bījānyuktāni atha śvetakriyāyāṃ bījānyāha vaṅgetyādi // GRhtCM_11.11:1 //
vaṅgābhramiti vaṅgaṃ raṅgaṃ abhraṃ gaganaṃ ete bījahetave iti śeṣaḥ // GRhtCM_11.11:2 //
punarabhratāraṃ abhraṃ gaganaṃ tāraṃ rūpyaṃ iti ca sitaṃ śvetaṃ yacchailamalaṃ śilājatu tena āhatau samyak mṛtau sitavaṅgau tāraraṅgau kāryau punaḥ raktaṃ hema sitaṃ tāraṃ tāpyaṃ mākṣikaṃ tābhyāṃ hataṃ māritaṃ kuryāt // GRhtCM_11.11:3 //
punastāraṃ rūpyaṃ nirvyūḍhaṃ vaṅgaṃ cābhraṃ ca yatra tadevaṃvidhaṃ kuryāt // GRhtCM_11.11:4 //
etatsarvaṃ rase tārakriyāsu yojyamityarthaḥ // GRhtCM_11.11:5 //
START GRht 11.12
nirvāhaṇavidhireṣaḥ prakāśito'śeṣadoṣaśamanāya /
bījānāmapyevaṃ ghanasatvaṃ yujyate prathamam

11.13

*Comm. Mugdhāvabodhinī:
bīje'bhrasatvaṃ pradhānamāha nirvāhaṇetyādi // GRhtCM_11.12:1 //
eṣaḥ kimarthaḥ aśeṣadoṣaśamanāya dhātvādīnāṃ samastadoṣanāśanāyetyarthaḥ // GRhtCM_11.12:2 //
evamamunā prakāreṇa yathā dhātunirvāhaṇavidhistathā bījānāṃ rase nirvāhaṇaṃ kuryāt sarvabījanirvāhaṇe abhrakasatvaṃ prathamaṃ nirvāhyamiti jñeyam // GRhtCM_11.12:3 //
START GRht 11.13
<crucible for bījanirvāhaṇa>
chāgāsthibhasmanirmitamūṣāṃ kṛtvaiva mallakākārām /
dalayoge ghanarandhrāṃ ṭaṅkaṇaviṣaguñjākṛtalepām

Original text: Rasahṛdayatantra with Caturbhujamiśra's Mugdhāvabodhinī (comm.) · Edition: Delhi: Chaukhambha Orientalia, 1989 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc