Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.71

2.71.1

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 71
tato daśāhe 'tigate kṛtaśauco nṛpātmajaḥ /
dvādaśe 'hani samprāpte śrāddhakarmāṇy akārayat

2.71.2

brāhmaṇebhyo dadau ratnaṃ dhanam annaṃ ca puṣkalam /
bāstikaṃ bahuśuklaṃ ca gāś cāpi śataśas tathā

2.71.3

dāsīdāsaṃ ca yānaṃ ca veśmāni sumahānti ca /
brāhmaṇebhyo dadau putro rājñas tasyaurdhvadaihikam

2.71.4

tataḥ prabhātasamaye divase 'tha trayodaśe /
vilalāpa mahābāhur bharataḥ śokamūrchitaḥ

2.71.5

śabdāpihitakaṇṭhaś ca śodhanārtham upāgataḥ /
citāmūle pitur vākyam idam āha suduḥkhitaḥ

2.71.6

tāta yasmin nisṛṣṭo 'haṃ tvayā bhrātari rāghave /
tasmin vanaṃ pravrajite śūnye tyakto 'smy ahaṃ tvayā

2.71.7

yathāgatir anāthāyāḥ putraḥ pravrājito vanam /
tām ambāṃ tāta kausalyāṃ tyaktvā tvaṃ kva gato nṛpa

2.71.8

dṛṣṭvā bhasmāruṇaṃ tac ca dagdhāsthisthānamaṇḍalam /
pituḥ śarīranirvāṇaṃ niṣṭanan viṣasāda ha

2.71.9

sa tu dṛṣṭvā rudan dīnaḥ papāta dharaṇītale /
utthāpyamānaḥ śakrasya yantradhvaja iva cyutaḥ

2.71.10

abhipetus tataḥ sarve tasyāmātyāḥ śucivratam /
antakāle nipatitaṃ yayātim ṛṣayo yathā

2.71.11

śatrughnaś cāpi bharataṃ dṛṣṭvā śokapariplutam /
visaṃjño nyapatad bhūmau bhūmipālam anusmaran

2.71.12

unmatta iva niścetā vilalāpa suduḥkhitaḥ /
smṛtvā pitur guṇāṅgāni tāni tāni tadā tadā

2.71.13

mantharāprabhavas tīvraḥ kaikeyīgrāhasaṃkulaḥ /
varadānamayo 'kṣobhyo 'majjayac chokasāgaraḥ

2.71.14

sukumāraṃ ca bālaṃ ca satataṃ lālitaṃ tvayā /
kva tāta bharataṃ hitvā vilapantaṃ gato bhavān

2.71.15

nanu bhojyeṣu pāneṣu vastreṣv ābharaṇeṣu ca /
pravārayasi naḥ sarvāṃs tan naḥ ko 'dya kariṣyati

2.71.16

avadāraṇakāle tu pṛthivī nāvadīryate /
vihīnā yā tvayā rājñā dharmajñena mahātmanā

2.71.17

pitari svargam āpanne rāme cāraṇyam āśrite /
kiṃ me jīvitasāmarthyaṃ pravekṣyāmi hutāśanam

2.71.18

hīno bhrātrā ca pitrā ca śūnyām ikṣvākupālitām /
ayodhyāṃ na pravekṣyāmi pravekṣyāmi tapovanam

2.71.19

tayor vilapitaṃ śrutvā vyasanaṃ cānvavekṣya tat /
bhṛśam ārtatarā bhūyaḥ sarva evānugāminaḥ

2.71.20

tato viṣaṇṇau śrāntau ca śatrughnabharatāv ubhau /
dharaṇyāṃ saṃvyaceṣṭetāṃ bhagnaśṛṅgāv ivarṣabhau

2.71.21

tataḥ prakṛtimān vaidyaḥ pitur eṣāṃ purohitaḥ /
vasiṣṭho bharataṃ vākyam utthāpya tam uvāca ha

2.71.22

trīṇi dvaṃdvāni bhūteṣu pravṛttāny aviśeṣataḥ /
teṣu cāparihāryeṣu naivaṃ bhavitum arhati

2.71.23

sumantraś cāpi śatrughnam utthāpyābhiprasādya ca /
śrāvayāmāsa tattvajñaḥ sarvabhūtabhavābhavau

2.71.24

utthitau tau naravyāghrau prakāśete yaśasvinau /
varṣātapapariklinnau pṛthag indradhvajāv iva

2.71.25

aśrūṇi parimṛdnantau raktākṣau dīnabhāṣiṇau /
amātyās tvarayanti sma tanayau cāparāḥ kriyāḥ

Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc