Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.55
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 55
vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare /
kausalyā rudatī svārtā bhartāram idam abravīt
yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahad yaśaḥ /
sānukrośo vadānyaś ca priyavādī ca rāghavaḥ
kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā /
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā /
katham uṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate
bhuktvāśanaṃ viśālākṣī sūpadaṃśānvitaṃ śubham /
vanyaṃ naivāram āhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate
gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubham aninditā /
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyaty aśobhanam
mahendradhvajasaṃkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ /
bhujaṃ parighasaṃkāśam upadhāya mahābalaḥ
padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniḥśvāsam uttamam /
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ /
apaśyantyā na taṃ yad vai phalatīdaṃ sahasradhā
yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punar eṣyati /
jahyād rājyaṃ ca kośaṃ ca bharatenopabhokṣyate
evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāṃ pate /
bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaś ca kimarthaṃ nāvamaṃsyate
na pareṇāhṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditum icchati /
evam eva naravyāghraḥ paralīḍhaṃ na maṃsyate
havir ājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāś ca khādirāḥ /
naitāni yātayāmāni kurvanti punar adhvare
tathā hy āttam idaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surām iva /
nābhimantum alaṃ rāmo naṣṭasomam ivādhvaram
naivaṃvidham asatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati /
balavān iva śārdūlo vāladher abhimarśanam
sa tādṛśaḥ siṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ /
svayam eva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā
dvijātidharmaḥ śāstradṛṣṭaḥ sanātanaḥ /
yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite
gatir ekā patir nāryā dvitīyā gatir ātmajaḥ /
tṛtīyā jñātayo rājaṃś caturthī neha vidyate
tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaś ca vanam āśritaḥ /
na vanaṃ gantum icchāmi sarvathā hi hatā tvayā
hataṃ tvayā rājyam idaṃ sarāṣṭraṃ hatas tathātmā saha mantribhiś ca /
hatā saputrāsmi hatāś ca paurāḥ sutaś ca bhāryā ca tava prahṛṣṭau
imāṃ giraṃ dāruṇaśabdasaṃśritāṃ niśamya rājāpi mumoha duḥkhitaḥ /
tataḥ sa śokaṃ praviveśa pārthivaḥ svaduṣkṛtaṃ cāpi punas tadāsmarat
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0