Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.54

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 54
tato bhūtopasṛṣṭeva vepamānā punaḥ punaḥ /
dharaṇyāṃ gatasattveva kausalyā sūtam abravīt

naya māṃ yatra kākutsthaḥ sītā yatra ca lakṣmaṇaḥ /
tān vinā kṣaṇam apy atra jīvituṃ notsahe hy aham

nivartaya rathaṃ śīghraṃ daṇḍakān naya mām api /
atha tān nānugacchāmi gamiṣyāmi yamakṣayam

bāṣpavegopahatayā sa vācā sajjamānayā /
idam āśvāsayan devīṃ sūtaḥ prāñjalir abravīt

tyaja śokaṃ ca mohaṃ ca sambhramaṃ duḥkhajaṃ tathā /
vyavadhūya ca saṃtāpaṃ vane vatsyati rāghavaḥ

lakṣmaṇaś cāpi rāmasya pādau paricaran vane /
ārādhayati dharmajñaḥ paralokaṃ jitendriyaḥ

vijane 'pi vane sītā vāsaṃ prāpya gṛheṣv iva /
visrambhaṃ labhate 'bhītā rāme saṃnyastamānasā

nāsyā dainyaṃ kṛtaṃ kiṃcit susūkṣmam api lakṣaye /
uciteva pravāsānāṃ vaidehī pratibhāti mā

nagaropavanaṃ gatvā yathā sma ramate purā /
tathaiva ramate sītā nirjaneṣu vaneṣv api

bāleva ramate sītā bālacandranibhānanā /
rāmā rāme hy adhīnātmā vijane 'pi vane satī

tadgataṃ hṛdayaṃ hy asyās tadadhīnaṃ ca jīvitam /
ayodhyāpi bhavet tasyā rāmahīnā tathā vanam

pathi pṛcchati vaidehī grāmāṃś ca nagarāṇi ca /
gatiṃ dṛṣṭvā nadīnāṃ ca pādapān vividhān api

adhvanā vātavegena sambhrameṇātapena ca /
na hi gacchati vaidehyāś candrāṃśusadṛśī prabhā

sadṛśaṃ śatapattrasya pūrṇacandropamaprabham /
vadanaṃ tadvadānyāyā vaidehyā na vikampate

alaktarasaraktābhāv alaktarasavarjitau /
adyāpi caraṇau tasyāḥ padmakośasamaprabhau

nūpurodghuṣṭaheleva khelaṃ gacchati bhāminī /
idānīm api vaidehī tadrāgā nyastabhūṣaṇā

gajaṃ vā vīkṣya siṃhaṃ vā vyāghraṃ vā vanam āśritā /
nāhārayati saṃtrāsaṃ bāhū rāmasya saṃśritā

na śocyās te na cātmā te śocyo nāpi janādhipaḥ /
idaṃ hi caritaṃ loke pratiṣṭhāsyati śāśvatam

vidhūya śokaṃ parihṛṣṭamānasā maharṣiyāte pathi suvyavasthitāḥ /
vane ratā vanyaphalāśanāḥ pituḥ śubhāṃ pratijñāṃ paripālayanti te

tathāpi sūtena suyuktavādinā nivāryamāṇā sutaśokakarśitā /
na caiva devī virarāma kūjitāt priyeti putreti ca rāghaveti ca