Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.30

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 30
dattvā tu saha vaidehyā brāhmaṇebhyo dhanaṃ bahu /
jagmatuḥ pitaraṃ draṣṭuṃ sītayā saha rāghavau

tato gṛhīte duṣprekṣye aśobhetāṃ tadāyudhe /
mālādāmabhir āsakte sītayā samalaṃkṛte

tataḥ prāsādaharmyāṇi vimānaśikharāṇi ca /
adhiruhya janaḥ śrīmān udāsīno vyalokayat

na hi rathyāḥ sma śakyante gantuṃ bahujanākulāḥ /
āruhya tasmāt prāsādān dīnāḥ paśyanti rāghavam

padātiṃ varjitacchattraṃ rāmaṃ dṛṣṭvā tadā janāḥ /
ūcur bahuvidhā vācaḥ śokopahatacetasaḥ

yaṃ yāntam anuyāti sma caturaṅgabalaṃ mahat /
tam ekaṃ sītayā sārdham anuyāti sma lakṣmaṇaḥ

aiśvaryasya rasajñaḥ san kāmināṃ caiva kāmadaḥ /
necchaty evānṛtaṃ kartuṃ pitaraṃ dharmagauravāt

yā na śakyā purā draṣṭuṃ bhūtair ākāśagair api /
tām adya sītāṃ paśyanti rājamārgagatā janāḥ

aṅgarāgocitāṃ sītāṃ raktacandanasevinīm /
varṣam uṣṇaṃ ca śītaṃ ca neṣyaty āśu vivarṇatām

adya nūnaṃ daśarathaḥ sattvam āviśya bhāṣate /
na hi rājā priyaṃ putraṃ vivāsayitum arhati

nirguṇasyāpi putrasya kathaṃ syād vipravāsanam /
kiṃ punar yasya loko 'yaṃ jito vṛttena kevalam

ānṛśaṃsyam anukrośaḥ śrutaṃ śīlaṃ damaḥ śamaḥ /
rāghavaṃ śobhayanty ete ṣaḍguṇāḥ puruṣottamam

tasmāt tasyopaghātena prajāḥ paramapīḍitāḥ /
audakānīva sattvāni grīṣme salilasaṃkṣayāt

pīḍayā pīḍitaṃ sarvaṃ jagad asya jagatpateḥ /
mūlasyevopaghātena vṛkṣaḥ puṣpaphalopagaḥ

te lakṣmaṇa iva kṣipraṃ sapatnyaḥ sahabāndhavāḥ /
gacchantam anugacchāmo yena gacchati rāghavaḥ

udyānāni parityajya kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca /
ekaduḥkhasukhā rāmam anugacchāma dhārmikam

samuddhṛtanidhānāni paridhvastājirāṇi ca /
upāttadhanadhānyāni hṛtasārāṇi sarvaśaḥ

rajasābhyavakīrṇāni parityaktāni daivataiḥ /
asmattyaktāni veśmāni kaikeyī pratipadyatām

vanaṃ nagaram evāstu yena gacchati rāghavaḥ /
asmābhiś ca parityaktaṃ puraṃ saṃpadyatāṃ vanam

bilāni daṃṣṭriṇaḥ sarve sānūni mṛgapakṣiṇaḥ /
asmattyaktaṃ prapadyantāṃ sevyamānaṃ tyajantu ca

ity evaṃ vividhā vāco nānājanasamīritāḥ /
śuśrāva rāmaḥ śrutvā ca na vicakre 'sya mānasam

pratīkṣamāṇo 'bhijanaṃ tadārtam anārtarūpaḥ prahasann ivātha /
jagāma rāmaḥ pitaraṃ didṛkṣuḥ pitur nideśaṃ vidhivac cikīrṣuḥ

tat pūrvam aikṣvākasuto mahātmā rāmo gamiṣyan vanam ārtarūpam /
vyatiṣṭhata prekṣya tadā sumantraṃ pitur mahātmā pratihāraṇārtham

pitur nideśena tu dharmavatsalo vanapraveśe kṛtabuddhiniścayaḥ /
sa rāghavaḥ prekṣya sumantram abravīn nivedayasvāgamanaṃ nṛpāya me