Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.29
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 29
tataḥ śāsanam ājñāya bhrātuḥ śubhataraṃ priyam /
gatvā sa praviveśāśu suyajñasya niveśanam
taṃ vipram agnyagārasthaṃ vanditvā lakṣmaṇo 'bravīt /
sakhe 'bhyāgaccha paśya tvaṃ veśma duṣkarakāriṇaḥ
tataḥ saṃdhyām upāsyāśu gatvā saumitriṇā saha /
juṣṭaṃ tat prāviśal lakṣmyā ramyaṃ rāmaniveśanam
tam āgataṃ vedavidaṃ prāñjaliḥ sītayā saha /
suyajñam abhicakrāma rāghavo 'gnim ivārcitam
jātarūpamayair mukhyair aṅgadaiḥ kuṇḍalaiḥ śubhaiḥ /
sahemasūtrair maṇibhiḥ keyūrair valayair api
anyaiś ca ratnair bahubhiḥ kākutsthaḥ pratyapūjayat /
suyajñaṃ sa tadovāca rāmaḥ sītāpracoditaḥ
hāraṃ ca hemasūtraṃ ca bhāryāyai saumya hāraya /
raśanāṃ cādhunā sītā dātum icchati te sakhe
paryaṅkam agryāstaraṇaṃ nānāratnavibhūṣitam /
tam apīcchati vaidehī pratiṣṭhāpayituṃ tvayi
nāgaḥ śatruṃjayo nāma mātulo yaṃ dadau mama /
taṃ te gajasahasreṇa dadāmi dvijapuṃgava
ity uktaḥ sa hi rāmeṇa suyajñaḥ pratigṛhya tat /
rāmalakṣmaṇasītānāṃ prayuyojāśiṣaḥ śivāḥ
atha bhrātaram avyagraṃ priyaṃ rāmaḥ priyaṃvadaḥ /
saumitriṃ tam uvācedaṃ brahmeva tridaśeśvaram
agastyaṃ kauśikaṃ caiva tāv ubhau brāhmaṇottamau /
arcayāhūya saumitre ratnaiḥ sasyam ivāmbubhiḥ
kausalyāṃ ca ya āśīrbhir bhaktaḥ paryupatiṣṭhati /
ācāryas taittirīyāṇām abhirūpaś ca vedavit
tasya yānaṃ ca dāsīś ca saumitre saṃpradāpaya /
kauśeyāni ca vastrāṇi yāvat tuṣyati sa dvijaḥ
sūtaś citrarathaś cāryaḥ sacivaḥ suciroṣitaḥ /
toṣayainaṃ mahārhaiś ca ratnair vastrair dhanais tathā
śālivāhasahasraṃ ca dve śate bhadrakāṃs tathā /
vyañjanārthaṃ ca saumitre gosahasram upākuru
tataḥ sa puruṣavyāghras tad dhanaṃ lakṣmaṇaḥ svayam /
yathoktaṃ brāhmaṇendrāṇām adadād dhanado yathā
athābravīd bāṣpakalāṃs tiṣṭhataś copajīvinaḥ /
sampradāya bahu dravyam ekaikasyopajīvinaḥ
lakṣmaṇasya ca yad veśma gṛhaṃ ca yad idaṃ mama /
aśūnyaṃ kāryam ekaikaṃ yāvadāgamanaṃ mama
ity uktvā duḥkhitaṃ sarvaṃ janaṃ tam upajīvinam /
uvācedaṃ dhanādhyakṣaṃ dhanam ānīyatām iti /
tato 'sya dhanam ājahruḥ sarvam evopajīvinaḥ // RamS_2,29.20* //
tataḥ sa puruṣavyāghras tad dhanaṃ sahalakṣmaṇaḥ /
dvijebhyo bālavṛddhebhyaḥ kṛpaṇebhyo 'bhyadāpayat
tatrāsīt piṅgalo gārgyas trijaṭo nāma vai dvijaḥ /
ā pañcamāyāḥ kakṣyāyā nainaṃ kaścid avārayat
sa rājaputram āsādya trijaṭo vākyam abravīt /
nirdhano bahuputro 'smi rājaputra mahāyaśaḥ /
uñchavṛttir vane nityaṃ pratyavekṣasva mām iti // RamS_2,29.23* //
tam uvāca tato rāmaḥ parihāsasamanvitam /
gavāṃ sahasram apy ekaṃ na tu viśrāṇitaṃ mayā /
parikṣipasi daṇḍena yāvat tāvad avāpsyasi // RamS_2,29.24* //
sa śāṭīṃ tvaritaḥ kaṭyāṃ saṃbhrāntaḥ pariveṣṭya tām /
āvidhya daṇḍaṃ cikṣepa sarvaprāṇena vegitaḥ
uvāca ca tato rāmas taṃ gārgyam abhisāntvayan /
manyur na khalu kartavyaḥ parihāso hy ayaṃ mama
tataḥ sabhāryas trijaṭo mahāmunir gavām anīkaṃ pratigṛhya moditaḥ /
yaśobalaprītisukhopabṛṃhiṇīs tad āśiṣaḥ pratyavadan mahātmanaḥ
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0