રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.30

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 30
દત્ત્વા તુ સહ વૈદેહ્યા બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં બહુ ।
જગ્મતુઃ પિતરં દ્રષ્ટું સીતયા સહ રાઘવૌ

તતો ગૃહીતે દુષ્પ્રેક્ષ્યે અશોભેતાં તદાયુધે ।
માલાદામભિર્ આસક્તે સીતયા સમલંકૃતે

તતઃ પ્રાસાદહર્મ્યાણિ વિમાનશિખરાણિ ચ ।
અધિરુહ્ય જનઃ શ્રીમાન્ ઉદાસીનો વ્યલોકયત્

ન હિ રથ્યાઃ સ્મ શક્યન્તે ગન્તું બહુજનાકુલાઃ ।
આરુહ્ય તસ્માત્ પ્રાસાદાન્ દીનાઃ પશ્યન્તિ રાઘવમ્

પદાતિં વર્જિતચ્છત્ત્રં રામં દૃષ્ટ્વા તદા જનાઃ ।
ઊચુર્ બહુવિધા વાચઃ શોકોપહતચેતસઃ

યં યાન્તમ્ અનુયાતિ સ્મ ચતુરઙ્ગબલં મહત્ ।
તમ્ એકં સીતયા સાર્ધમ્ અનુયાતિ સ્મ લક્ષ્મણઃ

ઐશ્વર્યસ્ય રસજ્ઞઃ સન્ કામિનાં ચૈવ કામદઃ ।
નેચ્છત્ય્ એવાનૃતં કર્તું પિતરં ધર્મગૌરવાત્

યા ન શક્યા પુરા દ્રષ્ટું ભૂતૈર્ આકાશગૈર્ અપિ ।
તામ્ અદ્ય સીતાં પશ્યન્તિ રાજમાર્ગગતા જનાઃ

અઙ્ગરાગોચિતાં સીતાં રક્તચન્દનસેવિનીમ્ ।
વર્ષમ્ ઉષ્ણં ચ શીતં ચ નેષ્યત્ય્ આશુ વિવર્ણતામ્

અદ્ય નૂનં દશરથઃ સત્ત્વમ્ આવિશ્ય ભાષતે ।
ન હિ રાજા પ્રિયં પુત્રં વિવાસયિતુમ્ અર્હતિ

નિર્ગુણસ્યાપિ પુત્રસ્ય કથં સ્યાદ્ વિપ્રવાસનમ્ ।
કિં પુનર્ યસ્ય લોકો ઽયં જિતો વૃત્તેન કેવલમ્

આનૃશંસ્યમ્ અનુક્રોશઃ શ્રુતં શીલં દમઃ શમઃ ।
રાઘવં શોભયન્ત્ય્ એતે ષડ્ગુણાઃ પુરુષોત્તમમ્

તસ્માત્ તસ્યોપઘાતેન પ્રજાઃ પરમપીડિતાઃ ।
ઔદકાનીવ સત્ત્વાનિ ગ્રીષ્મે સલિલસંક્ષયાત્

પીડયા પીડિતં સર્વં જગદ્ અસ્ય જગત્પતેઃ ।
મૂલસ્યેવોપઘાતેન વૃક્ષઃ પુષ્પફલોપગઃ

તે લક્ષ્મણ ઇવ ક્ષિપ્રં સપત્ન્યઃ સહબાન્ધવાઃ ।
ગચ્છન્તમ્ અનુગચ્છામો યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ

ઉદ્યાનાનિ પરિત્યજ્ય ક્ષેત્રાણિ ચ ગૃહાણિ ચ ।
એકદુઃખસુખા રામમ્ અનુગચ્છામ ધાર્મિકમ્

સમુદ્ધૃતનિધાનાનિ પરિધ્વસ્તાજિરાણિ ચ ।
ઉપાત્તધનધાન્યાનિ હૃતસારાણિ સર્વશઃ

રજસાભ્યવકીર્ણાનિ પરિત્યક્તાનિ દૈવતૈઃ ।
અસ્મત્ત્યક્તાનિ વેશ્માનિ કૈકેયી પ્રતિપદ્યતામ્

વનં નગરમ્ એવાસ્તુ યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ ।
અસ્માભિશ્ ચ પરિત્યક્તં પુરં સંપદ્યતાં વનમ્

બિલાનિ દંષ્ટ્રિણઃ સર્વે સાનૂનિ મૃગપક્ષિણઃ ।
અસ્મત્ત્યક્તં પ્રપદ્યન્તાં સેવ્યમાનં ત્યજન્તુ ચ

ઇત્ય્ એવં વિવિધા વાચો નાનાજનસમીરિતાઃ ।
શુશ્રાવ રામઃ શ્રુત્વા ચ ન વિચક્રે ઽસ્ય માનસમ્

પ્રતીક્ષમાણો ઽભિજનં તદાર્તમ્ અનાર્તરૂપઃ પ્રહસન્ન્ ઇવાથ ।
જગામ રામઃ પિતરં દિદૃક્ષુઃ પિતુર્ નિદેશં વિધિવચ્ ચિકીર્ષુઃ

તત્ પૂર્વમ્ ઐક્ષ્વાકસુતો મહાત્મા રામો ગમિષ્યન્ વનમ્ આર્તરૂપમ્ ।
વ્યતિષ્ઠત પ્રેક્ષ્ય તદા સુમન્ત્રં પિતુર્ મહાત્મા પ્રતિહારણાર્થમ્

પિતુર્ નિદેશેન તુ ધર્મવત્સલો વનપ્રવેશે કૃતબુદ્ધિનિશ્ચયઃ ।
સ રાઘવઃ પ્રેક્ષ્ય સુમન્ત્રમ્ અબ્રવીન્ નિવેદયસ્વાગમનં નૃપાય મે