Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.2
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 2
tataḥ pariṣadaṃ sarvām āmantrya vasudhādhipaḥ /
hitam uddharṣaṇaṃ cedam uvācāpratimaṃ vacaḥ
dundubhisvanakalpena gambhīreṇānunādinā /
svareṇa mahatā rājā jīmūta iva nādayan
so 'ham ikṣvākubhiḥ pūrvair narendraiḥ paripālitam /
śreyasā yoktukāmo 'smi sukhārham akhilaṃ jagat
mayāpy ācaritaṃ pūrvaiḥ panthānam anugacchatā /
prajā nityam atandreṇa yathāśakty abhirakṣatā
idaṃ śarīraṃ kṛtsnasya lokasya caratā hitam /
pāṇḍur asyātapatrasya chāyāyāṃ jaritaṃ mayā
prāpya varṣasahasrāṇi bahūny āyūṃṣi jīvitaḥ /
jīrṇasyāsya śarīrasya viśrāntim abhirocaye
rājaprabhāvajuṣṭāṃ hi durvahām ajitendriyaiḥ /
pariśrānto 'smi lokasya gurvīṃ dharmadhuraṃ vahan
so 'haṃ viśramam icchāmi putraṃ kṛtvā prajāhite /
saṃnikṛṣṭān imān sarvān anumānya dvijarṣabhān
anujāto hi me sarvair guṇair jyeṣṭho mamātmajaḥ /
puraṃdarasamo vīrye rāmaḥ parapuraṃjayaḥ
taṃ candram iva puṣyeṇa yuktaṃ dharmabhṛtāṃ varam /
yauvarājyena yoktāsmi prītaḥ puruṣapuṃgavam
anurūpaḥ sa vo nātho lakṣmīvāṃl lakṣmaṇāgrajaḥ /
trailokyam api nāthena yena syān nāthavattaram
anena śreyasā sadyaḥ saṃyojyāham imāṃ mahīm /
gatakleśo bhaviṣyāmi sute tasmin niveśya vai
iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandan nṛpā nṛpam /
vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardantam iva barhiṇaḥ
tasya dharmārthaviduṣo bhāvam ājñāya sarvaśaḥ /
ūcuś ca manasā jñātvā vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam
anekavarṣasāhasro vṛddhas tvam asi pārthiva /
sa rāmaṃ yuvarājānam abhiṣiñcasva pārthivam
iti tadvacanaṃ śrutvā rājā teṣāṃ manaḥpriyam /
ajānann iva jijñāsur idaṃ vacanam abravīt
kathaṃ nu mayi dharmeṇa pṛthivīm anuśāsati /
bhavanto draṣṭum icchanti yuvarājaṃ mamātmajam
te tam ūcur mahātmānaṃ paurajānapadaiḥ saha /
bahavo nṛpa kalyāṇā guṇāḥ putrasya santi te
divyair guṇaiḥ śakrasamo rāmaḥ satyaparākramaḥ /
ikṣvākubhyo hi sarvebhyo 'py atirakto viśāmpate
rāmaḥ satpuruṣo loke satyadharmaparāyaṇaḥ /
dharmajñaḥ satyasaṃdhaś ca śīlavān anasūyakaḥ
kṣāntaḥ sāntvayitā ślakṣṇaḥ kṛtajño vijitendriyaḥ /
mṛduś ca sthiracittaś ca sadā bhavyo 'nasūyakaḥ
priyavādī ca bhūtānāṃ satyavādī ca rāghavaḥ /
bahuśrutānāṃ vṛddhānāṃ brāhmaṇānām upāsitā
tenāsyehātulā kīrtir yaśas tejaś ca vardhate /
devāsuramanuṣyāṇāṃ sarvāstreṣu viśāradaḥ
yadā vrajati saṃgrāmaṃ grāmārthe nagarasya vā /
gatvā saumitrisahito nāvijitya nivartate
saṃgrāmāt punar āgamya kuñjareṇa rathena vā /
paurān svajanavan nityaṃ kuśalaṃ paripṛcchati
putreṣv agniṣu dāreṣu preṣyaśiṣyagaṇeṣu ca /
nikhilenānupūrvyā ca pitā putrān ivaurasān
śuśrūṣante ca vaḥ śiṣyāḥ kaccit karmasu daṃśitāḥ /
iti naḥ puruṣavyāghraḥ sadā rāmo 'bhibhāṣate
vyasaneṣu manuṣyāṇāṃ bhṛśaṃ bhavati duḥkhitaḥ /
utsaveṣu ca sarveṣu piteva parituṣyati
satyavādī maheṣvāso vṛddhasevī jitendriyaḥ /
vatsaḥ śreyasi jātas te diṣṭyāsau tava rāghavaḥ /
diṣṭyā putraguṇair yukto mārīca iva kaśyapaḥ
balam ārogyam āyuś ca rāmasya viditātmanaḥ /
āśaṃsate janaḥ sarvo rāṣṭre puravare tathā
abhyantaraś ca bāhyaś ca paurajānapado janaḥ /
striyo vṛddhās taruṇyaś ca sāyamprātaḥ samāhitāḥ
sarvān devān namasyanti rāmasyārthe yaśasvinaḥ /
teṣām āyācitaṃ deva tvatprasādāt samṛdhyatām
rāmam indīvaraśyāmaṃ sarvaśatrunibarhaṇam /
paśyāmo yauvarājyasthaṃ tava rājottamātmajam
taṃ devadevopamam ātmajaṃ te sarvasya lokasya hite niviṣṭam /
hitāya naḥ kṣipram udārajuṣṭaṃ mudābhiṣektuṃ varada tvam arhasi
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0