Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.105

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 105
tataḥ śirasi kṛtvā tu pāduke bharatas tadā /
āruroha rathaṃ hṛṣṭaḥ śatrughnena samanvitaḥ

vasiṣṭho vāmadevaś ca jābāliś ca dṛḍhavrataḥ /
agrataḥ prayayuḥ sarve mantriṇo mantrapūjitāḥ

mandākinīṃ nadīṃ ramyāṃ prāṅmukhās te yayus tadā /
pradakṣiṇaṃ ca kurvāṇāś citrakūṭaṃ mahāgirim

paśyan dhātusahasrāṇi ramyāṇi vividhāni ca /
prayayau tasya pārśvena sasainyo bharatas tadā

adūrāc citrakūṭasya dadarśa bharatas tadā /
āśramaṃ yatra sa munir bharadvājaḥ kṛtālayaḥ

sa tam āśramam āgamya bharadvājasya buddhimān /
avatīrya rathāt pādau vavande kulanandanaḥ

tato hṛṣṭo bharadvājo bharataṃ vākyam abravīt /
api kṛtyaṃ kṛtaṃ tāta rāmeṇa ca samāgatam

evam uktas tu bharato bharadvājena dhīmatā /
pratyuvāca bharadvājaṃ bharato dharmavatsalaḥ

sa yācyamāno guruṇā mayā ca dṛḍhavikramaḥ /
rāghavaḥ paramaprīto vasiṣṭhaṃ vākyam abravīt

pituḥ pratijñāṃ tām eva pālayiṣyāmi tattvataḥ /
caturdaśa hi varṣāṇi yā pratijñā pitur mama

evam ukto mahāprājño vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha /
vākyajño vākyakuśalaṃ rāghavaṃ vacanaṃ mahat

ete prayaccha saṃhṛṣṭaḥ pāduke hemabhūṣite /
ayodhyāyāṃ mahāprājña yogakṣemakare tava

evam ukto vasiṣṭhena rāghavaḥ prāṅmukhaḥ sthitaḥ /
pāduke hemavikṛte mama rājyāya te dadau

nivṛtto 'ham anujñāto rāmeṇa sumahātmanā /
ayodhyām eva gacchāmi gṛhītvā pāduke śubhe

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ /
bharadvājaḥ śubhataraṃ munir vākyam udāharat

naitac citraṃ naravyāghra śīlavṛttavatāṃ vara /
yad āryaṃ tvayi tiṣṭhet tu nimne vṛṣṭim ivodakam

amṛtaḥ sa mahābāhuḥ pitā daśarathas tava /
yasya tvam īdṛśaḥ putro dharmātmā dharmavatsalaḥ

tam ṛṣiṃ tu mahātmānam uktavākyaṃ kṛtāñjaliḥ /
āmantrayitum ārebhe caraṇāv upagṛhya ca

tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bharadvājaṃ punaḥ punaḥ /
bharatas tu yayau śrīmān ayodhyāṃ saha mantribhiḥ

yānaiś ca śakaṭaiś caiva hayair nāgaiś ca sā camūḥ /
punar nivṛttā vistīrṇā bharatasyānuyāyinī

tatas te yamunāṃ divyāṃ nadīṃ tīrtvormimālinīm /
dadṛśus tāṃ punaḥ sarve gaṅgāṃ śivajalāṃ nadīm

tāṃ ramyajalasampūrṇāṃ saṃtīrya sahabāndhavaḥ /
śṛṅgaverapuraṃ ramyaṃ praviveśa sasainikaḥ

śṛṅgaverapurād bhūya ayodhyāṃ saṃdadarśa ha /
bharato duḥkhasaṃtaptaḥ sārathiṃ cedam abravīt

sārathe paśya vidhvastā ayodhyā na prakāśate /
nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvanā