રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.105

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 105
તતઃ શિરસિ કૃત્વા તુ પાદુકે ભરતસ્ તદા ।
આરુરોહ રથં હૃષ્ટઃ શત્રુઘ્નેન સમન્વિતઃ

વસિષ્ઠો વામદેવશ્ ચ જાબાલિશ્ ચ દૃઢવ્રતઃ ।
અગ્રતઃ પ્રયયુઃ સર્વે મન્ત્રિણો મન્ત્રપૂજિતાઃ

મન્દાકિનીં નદીં રમ્યાં પ્રાઙ્મુખાસ્ તે યયુસ્ તદા ।
પ્રદક્ષિણં ચ કુર્વાણાશ્ ચિત્રકૂટં મહાગિરિમ્

પશ્યન્ ધાતુસહસ્રાણિ રમ્યાણિ વિવિધાનિ ચ ।
પ્રયયૌ તસ્ય પાર્શ્વેન સસૈન્યો ભરતસ્ તદા

અદૂરાચ્ ચિત્રકૂટસ્ય દદર્શ ભરતસ્ તદા ।
આશ્રમં યત્ર સ મુનિર્ ભરદ્વાજઃ કૃતાલયઃ

સ તમ્ આશ્રમમ્ આગમ્ય ભરદ્વાજસ્ય બુદ્ધિમાન્ ।
અવતીર્ય રથાત્ પાદૌ વવન્દે કુલનન્દનઃ

તતો હૃષ્ટો ભરદ્વાજો ભરતં વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ।
અપિ કૃત્યં કૃતં તાત રામેણ ચ સમાગતમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભરતો ભરદ્વાજેન ધીમતા ।
પ્રત્યુવાચ ભરદ્વાજં ભરતો ધર્મવત્સલઃ

સ યાચ્યમાનો ગુરુણા મયા ચ દૃઢવિક્રમઃ ।
રાઘવઃ પરમપ્રીતો વસિષ્ઠં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

પિતુઃ પ્રતિજ્ઞાં તામ્ એવ પાલયિષ્યામિ તત્ત્વતઃ ।
ચતુર્દશ હિ વર્ષાણિ યા પ્રતિજ્ઞા પિતુર્ મમ

એવમ્ ઉક્તો મહાપ્રાજ્ઞો વસિષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
વાક્યજ્ઞો વાક્યકુશલં રાઘવં વચનં મહત્

એતે પ્રયચ્છ સંહૃષ્ટઃ પાદુકે હેમભૂષિતે ।
અયોધ્યાયાં મહાપ્રાજ્ઞ યોગક્ષેમકરે તવ

એવમ્ ઉક્તો વસિષ્ઠેન રાઘવઃ પ્રાઙ્મુખઃ સ્થિતઃ ।
પાદુકે હેમવિકૃતે મમ રાજ્યાય તે દદૌ

નિવૃત્તો ઽહમ્ અનુજ્ઞાતો રામેણ સુમહાત્મના ।
અયોધ્યામ્ એવ ગચ્છામિ ગૃહીત્વા પાદુકે શુભે

એતચ્ છ્રુત્વા શુભં વાક્યં ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભરદ્વાજઃ શુભતરં મુનિર્ વાક્યમ્ ઉદાહરત્

નૈતચ્ ચિત્રં નરવ્યાઘ્ર શીલવૃત્તવતાં વર ।
યદ્ આર્યં ત્વયિ તિષ્ઠેત્ તુ નિમ્ને વૃષ્ટિમ્ ઇવોદકમ્

અમૃતઃ સ મહાબાહુઃ પિતા દશરથસ્ તવ ।
યસ્ય ત્વમ્ ઈદૃશઃ પુત્રો ધર્માત્મા ધર્મવત્સલઃ

તમ્ ઋષિં તુ મહાત્માનમ્ ઉક્તવાક્યં કૃતાઞ્જલિઃ ।
આમન્ત્રયિતુમ્ આરેભે ચરણાવ્ ઉપગૃહ્ય ચ

તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા ભરદ્વાજં પુનઃ પુનઃ ।
ભરતસ્ તુ યયૌ શ્રીમાન્ અયોધ્યાં સહ મન્ત્રિભિઃ

યાનૈશ્ ચ શકટૈશ્ ચૈવ હયૈર્ નાગૈશ્ ચ સા ચમૂઃ ।
પુનર્ નિવૃત્તા વિસ્તીર્ણા ભરતસ્યાનુયાયિની

તતસ્ તે યમુનાં દિવ્યાં નદીં તીર્ત્વોર્મિમાલિનીમ્ ।
દદૃશુસ્ તાં પુનઃ સર્વે ગઙ્ગાં શિવજલાં નદીમ્

તાં રમ્યજલસમ્પૂર્ણાં સંતીર્ય સહબાન્ધવઃ ।
શૃઙ્ગવેરપુરં રમ્યં પ્રવિવેશ સસૈનિકઃ

શૃઙ્ગવેરપુરાદ્ ભૂય અયોધ્યાં સંદદર્શ હ ।
ભરતો દુઃખસંતપ્તઃ સારથિં ચેદમ્ અબ્રવીત્

સારથે પશ્ય વિધ્વસ્તા અયોધ્યા ન પ્રકાશતે ।
નિરાકારા નિરાનન્દા દીના પ્રતિહતસ્વના