Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.101
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 101
jābāles tu vacaḥ śrutvā rāmaḥ satyātmanāṃ varaḥ /
uvāca parayā yuktyā svabuddhyā cāvipannayā
bhavān me priyakāmārthaṃ vacanaṃ yad ihoktavān /
akāryaṃ kāryasaṃkāśam apathyaṃ pathyasaṃmitam
nirmaryādas tu puruṣaḥ pāpācārasamanvitaḥ /
mānaṃ na labhate satsu bhinnacāritradarśanaḥ
kulīnam akulīnaṃ vā vīraṃ puruṣamāninam /
cāritram eva vyākhyāti śuciṃ vā yadi vāśucim
anāryas tv āryasaṃkāśaḥ śaucāddhīnas tathā śuciḥ /
lakṣaṇyavad alakṣaṇyo duḥśīlaḥ śīlavān iva
adharmaṃ dharmaveṣeṇa yadīmaṃ lokasaṃkaram /
abhipatsye śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam
kaś cetayānaḥ puruṣaḥ kāryākāryavicakṣaṇaḥ /
bahu maṃsyati māṃ loke durvṛttaṃ lokadūṣaṇam
kasya yāsyāmy ahaṃ vṛttaṃ kena vā svargam āpnuyām /
anayā vartamāno 'haṃ vṛttyā hīnapratijñayā
kāmavṛttas tv ayaṃ lokaḥ kṛtsnaḥ samupavartate /
yadvṛttāḥ santi rājānas tadvṛttāḥ santi hi prajāḥ
satyam evānṛśaṃsyaṃ ca rājavṛttaṃ sanātanam /
tasmāt satyātmakaṃ rājyaṃ satye lokaḥ pratiṣṭhitaḥ
ṛṣayaś caiva devāś ca satyam eva hi menire /
satyavādī hi loke 'smin paramaṃ gacchati kṣayam
udvijante yathā sarpān narād anṛtavādinaḥ /
dharmaḥ satyaṃ paro loke mūlaṃ svargasya cocyate
satyam eveśvaro loke satyaṃ padmā samāśritā /
satyamūlāni sarvāṇi satyān nāsti paraṃ padam
dattam iṣṭaṃ hutaṃ caiva taptāni ca tapāṃsi ca /
vedāḥ satyapratiṣṭhānās tasmāt satyaparo bhavet
ekaḥ pālayate lokam ekaḥ pālayate kulam /
majjaty eko hi niraya ekaḥ svarge mahīyate
so 'haṃ pitur nideśaṃ tu kimarthaṃ nānupālaye /
satyapratiśravaḥ satyaṃ satyena samayīkṛtaḥ
naiva lobhān na mohād vā na cājñānāt tamo'nvitaḥ /
setuṃ satyasya bhetsyāmi guroḥ satyapratiśravaḥ
asatyasaṃdhasya sataś calasyāsthiracetasaḥ /
naiva devā na pitaraḥ pratīcchantīti naḥ śrutam
pratyagātmam imaṃ dharmaṃ satyaṃ paśyāmy ahaṃ svayam /
bhāraḥ satpuruṣācīrṇas tadartham abhinandyate
kṣātraṃ dharmam ahaṃ tyakṣye hy adharmaṃ dharmasaṃhitam /
kṣudrair nṛśaṃsair lubdhaiś ca sevitaṃ pāpakarmabhiḥ
kāyena kurute pāpaṃ manasā sampradhārya ca /
anṛtaṃ jihvayā cāha trividhaṃ karma pātakam
bhūmiḥ kīrtir yaśo lakṣmīḥ puruṣaṃ prārthayanti hi /
svargasthaṃ cānubadhnanti satyam eva bhajeta tat
śreṣṭhaṃ hy anāryam eva syād yad bhavān avadhārya mām /
āha yuktikarair vākyair idaṃ bhadraṃ kuruṣva ha
kathaṃ hy ahaṃ pratijñāya vanavāsam imaṃ guroḥ /
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā guror vacaḥ
sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusaṃnidhau /
prahṛṣṭamānasā devī kaikeyī cābhavat tadā
vanavāsaṃ vasann evaṃ śucir niyatabhojanaḥ /
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitḥn devāṃś ca tarpayan
saṃtuṣṭapañcavargo 'haṃ lokayātrāṃ pravartaye /
akuhaḥ śraddadhānaḥ san kāryākāryavicakṣaṇaḥ
karmabhūmim imāṃ prāpya kartavyaṃ karma yac chubham /
agnir vāyuś ca somaś ca karmaṇāṃ phalabhāginaḥ
śataṃ kratūnām āhṛtya devarāṭ tridivaṃ gataḥ /
tapāṃsy ugrāṇi cāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ
satyaṃ ca dharmaṃ ca parākramaṃ ca bhūtānukampāṃ priyavāditāṃ ca /
dvijātidevātithipūjanaṃ ca panthānam āhus tridivasya santaḥ
dharme ratāḥ satpuruṣaiḥ sametās tejasvino dānaguṇapradhānāḥ /
ahiṃsakā vītamalāś ca loke bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0