Rājataraṅginī · Verses 947-966

Himācalaśikhādarpacchedaprāsādameduram /
Kramarājye sphuradrājyas Suratrāṇapuraṃ vyadhāt

Jainakoṭṭaṃ ghaṭṭitārir aṭṭaśāli samantataḥ /
nṛtyatpaṭṭapatākāntakāntaṃ rājā vinirmame

jīrṇoddhāreṣu sarveṣu nirmāṇeṣu naveṣu ca /
ājñā rājño babhau hetū Ruyyabhāṇḍapateś ca dhīḥ

Mahāpadmasarastīre Jainopapadaśālinaḥ /
puramaṇḍapikāghoṣāṃs tathā śrīJainakuṇḍalam /
sa Jainapattanaṃ cāpi vidadhe dharaṇīpatiḥ

[Ps-JRT 121]
kāruṇyāt kīrtilobhāc ca svayam evātha bhūpatiḥ /
vāmaparśve girau vāri visraṣṭuṃ ciram abhramat // JRt_B.1232 //
dṛṣṭvā nissalilaṃ śailaṃ Ledaryānayanotsukaḥ /
aśrauṣīc chāstravṛddhebhyas tanmūlam Amareśvaram // JRt_B.1233 //
nirvighnaṃ kāryasiddhyarthaṃ prasādayitum īśvaram /
ārurohĀmareśādrim abhimānam ivātha saḥ // JRt_B.1234 //
te latābhya iva Mlecchā Nāgebhyaś śaṅkayākulāḥ /
nānyo'yam iva saṃlāpaṃ tatra svaka iva vyadhuḥ // JRt_B.1235 //
tvagroginām iva svasthās Turuṣkāṇāṃ vanasthitāḥ /
Nāgā darśanam apy antar nāsahanta kadācana // JRt_B.1236 //
dhairyeṇopadruto rājā śuśruvān nāsahiṣṭa tān /
bālo 'gnikaṇavipluṣṭaḫ padmarāgam ivāmalam // JRt_B.1237 //
kapīnām iva baddhānāṃ bhītānām api ca dhruvam /
Mlecchānāṃ ca durācāracāpalyaṃ vinyavartata // JRt_B.1238 //
yad udgarjadbhir udyadbhis savidyudbhir ghanair ghanaiḥ /
kopenevābhavat teṣu tataẖ kālamukhaṃ nabhaḥ // JRt_B.1239 //
kātareṣv iva saṅgrāmād gires tūrṇapalāyiṣu /
Mleccheṣu karakāvarṣair naṣṭadhairyeṣu tatkṣaṇam // JRt_B.1240 //
mānād iva kulīno 'tha bhaktyā dhairyād avicyutaḥ /
avarūḍho na śailendrāt Kaśmīrendraẖ kathañcana // JRt_B.1241 //
māntrikeṣv iva megheṣu garjatsu Yavanoragaiḥ /
tyakto nidhir iva kṣmāpo devo nāgair aśaṃsyata // JRt_B.1242 //
"nivṛtyatām ito deva kāryasiddhir bhaviṣyati /
pūjopakaraṇaṃ Śambhoḫ prāptam eva visṛjyatām" // JRt_B.1243 //
svapne divyākṛteḫ puṃsaś śrutveti kṣitināyakaḥ /
siddhakāryas tataḫ prātaẖ Kaśmīrāntaram āviśat // JRt_B.1244 //
"Ledarīṃ girimārgeṇāpaya Mārtāṇḍapattanam" /
iti rājā samādikṣad dhārmikaṃ Śiryabhaṭṭakam // JRt_B.1245 //
dayālutvāt praśastatvān nirlobhatvān mahībhujā /
niyuktas sa nadīkṛṣṭāv alagad bhaṭṭaŚiryakaḥ // JRt_B.1246 //
so 'vyāhatājñas sarvatra lokālīpatibhis tataḥ /
lokam ānāyya śailendraṃ saritaḫ padavīṃ vyadhāt // JRt_B.1247 //
avaṭeṣu śilābandhaṃ nimneṣu grāvapūraṇam /
khanīṣu kuṭilaṃ mārgaṃ tasyās sa sarito vyadhāt // JRt_B.1248 //
taṭasthān poṣayanty uccaiḫ purastācchākhinas sarit /
sā tu rājasabhevātha rabhasād udapūrayat // JRt_B.1249 //
prajñeva viduṣas sthitvā ciraṃ pratipadaṃ sarit /
lolīkṛtataraṅgabhrūḫ prātiṣṭhata śanaiś śanaiḥ // JRt_B.1250 //
rājñas tapaḫprabhāveṇa bhaṭṭaŚiryanayena ca /
prajānām api bhāgyena nāsyā vighno 'bhavat kvacit // JRt_B.1251 //
sā bhajantī giriṃ kvāpi tyajantī dūrataẖ kvacit /
vaprāt pararatevābhūt saśabdakalahā sarit // JRt_B.1252 //
navasya bhūmipālasya cittavṛttir ivāmbhasā /
avaṭo dakṣiṇe nadyā vāme 'drir vikaṭopalaḥ /
puras tuṅgā ca dīrghā ca śileti kvāpy adṛśyata // JRt_B.1253 //
sthūlena gaṇḍaśailena purato ruddhapaddhatiḥ /
na tasthau na yayau kulyā kāminīva vimānitā // JRt_B.1254 //
rājñā svayam athāpy atra gaṇḍaśaile vidārite /
sarit tīrṇapratijñena gacchantī kramate sma sā // JRt_B.1255 //
nadyā vyākraṣṭum iṣṭāyāś śilayā mārgarodhane /
Mihirākhyo nṛpaẖ krodhāt strīlakṣāṇi jaghāna saḥ // JRt_B.1256 //
śrīJainollābhadīnas tu sarito mārgarodhinīm /
dārayitvā śilāṃ śastrair janatās samajīvayat // JRt_B.1257 //
Girīśamukuṭabhraṣṭāṃ Gaṅgām iva Bhagīrathaḥ /
Ledarīm abdhivistīrṇāṃ Mārtāṇḍakṣmām avāpayat // JRt_B.1258 //
mekhaleva gires tasya rājñaẖ kīrtir ivāmalā /
bhūmer muktālatevāsau sarit param aśobhata // JRt_B.1259 //
"samīpastho 'pi mārtāṇḍo na māṃ śoṣayituṃ kṣamaḥ" /
itīva taraloddāmā ninādam akarot sarit // JRt_B.1260 //
ekaś śrīJayanollābhadīno dharmaparo nṛpaḥ /
saritpravāhakapaṭād iti rekhāṃ Vidhir vyadhāt // JRt_B.1261 //
brahmacaryopataptānāṃ strīsaṅgād iva bhūruhām /
sekāt saritkṛtāt tatra kim apy udabhavat sukham // JRt_B.1262 //
darśitā vartanābhis sā gacchantī subhagaṃ śanaiḥ /
sarit saphenahasitā Mārtāṇḍam ahasattarām // JRt_B.1263 //
sūryo hāripravāhāyāṃ sariti pratibimbitaḥ /
mūrtas sannihito jñātaẖ Kalāv api ciraṃ janaiḥ // JRt_B.1264 //
nanu dīnān pālayantī nadān abhimukhī satī /
sarit prasiddhim agamaj Jainadharmanadīti sā // JRt_B.1265 //
sāndraṃ pradoṣajanitaṃ timiraṃ nivārya viśvaprakāśanaparasya divākarasya /
āyāti maṇḍalatalaṃ svayam eva tejaḥ śreṣṭhauṣadhīśa ṛṇam āstatarāṃ ciraṃ yat // JRt_B.1266 //
tripañcāṅgamite varṣavṛnde yāte Kaleẖ kila /
Atharvakauśalād Droṇo raṇaṃ Kurubalair vyadhāt // JRt_B.1267 //
Kurubhir nihate Droṇe tadĀtharvā nirāśrayaḥ /
śaraṇīkṛtavān Vedaẖ Karṇāṭān paṭucetanān // JRt_B.1268 //
śāstreṣv Atharvavedasya māhātmyaṃ paripaśyatām /
Kāśmīrikāṇāṃ tatprāptyai ciram āsīn manorathaḥ // JRt_B.1269 //
kāle 'tha vipule yāte Sūhabhaṭṭabhayākulaḥ /
Yuddhabhaṭṭābhidho mānī deśāntaram agād guṇī // JRt_B.1270 //
Yajuṣaḫ paṭhanāt prītaiẖ Karṇāṭais so 'tha pāṭhitaḥ /
sarahasyam Atharvāṇaṃ nijāṃ pratyāgato bhuvam // JRt_B.1271 //
śrīJainollābhadīnasya guṇino guṇarāgiṇaḥ /
upadīkṛtya taṃ Vedaṃ parāṃ tuṣṭim ajījanat // JRt_B.1272 //
dattasvakīyavastrānnaś Śiryabhaṭṭo 'tha dharmavit /
tenaivĀtharvavedaṃ taṃ dvijaputrān apāṭhayat // JRt_B.1273 //
sā dharmiṣṭhā śālāsya Śiryabhaṭṭasya dhīmataḥ /
Karṇāṭāṇām api param agamat spṛhaṇīyatām // JRt_B.1274 //
snigdhā vidyuc chravaṇamadhuraṃ garjitaṃ vṛṣṭir iṣṭā chāyā bhāsvatklamabharaharī māruto mandamandaḥ /
varṣākālaṃ Vidhir anudinaṃ vardhayan svair guṇaughair grīṣmārtāsu prathayati dayādakṣiṇatvaṃ prajāsu // JRt_B.1275 //
daśāvidhurabhāvena vipakṣasya balena vā /
dānasaṃskāramānādāv anurūpe parāṅmukhaḥ // JRt_B.1276 //
yasminn Ādhamakhānākhye jyeṣṭhe putre 'pi bhūpatiḥ /
aprasanno vidagdhatvahīnais sambhāvitaś ciram // JRt_B.1277 //
Hājyakhānādiputrebhyo viśeṣād vihitādaraḥ /
vibhāsitas sa rājñāpi tilako madhunā yathā // JRt_B.1278 //
ādau pādatale santaṃ karālambaṃ tataẖ kṛtam /
yaṃ darśanāntare ca drāg uttamāṅgopari sthitam // JRt_B.1279 //
avardhayat kramād eva kalānāṃ nidhim īśvaraḥ /
Mallādaryāvakhānas sa sarvatrādhikṛtaẖ kṛtaḥ // JRt_B.1280 //
samo Vaiśravaṇasyāsīd bhaṭṭaVaiśravaṇo guṇaiḥ /
īśvarasya prasādena rājabhir yad avartsyata // JRt_B.1281 //
bhūpateẖ komalakarā manojñācaraṇāñcitā /
abhirāmamahodantā karuṇā vallabhābhavat

anighnan karuṇānighno narendro Ḍombataskarān /
bandhayan nigaḍair gāḍhaṃ mṛtkarmākārayat sadā

nirdiśan yaśasā śubhrā diśo nṛpatir ādiśat /
avadhaṃ khagamatsyānām anekeṣu sarassu saḥ

atha jātu hṛtāṃ caurair gāṃ parijñāya kañcana /
krandantaṃ bhūmipaḫ pṛcchaṃs caurāṃś cāthāpy aḍhaukayat

vayolakṣaṇasaṃvādaṃ vinā gor bhugnaśṛṅgatām /
sabhākṣobheṇa hetuṃ sa satyavāg brāhmaṇo 'bravīt

"tilakādivad evāsyās sahajā bhugnaśṛṅgatā" /
rājñā pṛṣṭe vadaty evaṃ caure mūkā sabhābhavat

parīkṣārthaṃ timisvede rājñā gośṛṅgayoẖ kṛte /
kuṭilatvaṃ vyapaiti sma prāk caurasyātha śṛṅgayoḥ

evaṃ buddhiprakarṣeṇa vyavahāravimarśataḥ /
amātyaparṣado harṣacittotkarṣam ajījanat

prāḍvivākaẖ kṣamābuddhir yuktadaṇḍatvarañjakaḥ /
rājño 'vahat prajābhāraṃ gaṇanāpatiGaurakaḥ

yair dattam upakāritvād utkocadraviṇaṃ svayam /
kālāntare kṛtaghneṣu teṣv evāsthānamaṇḍape

prakāśayatsu taddānaṃ kupitena mahībhujā /
Maulāno Malla Esākas tebhyas tat pratidāpitaḥ

ādau pādatale tiṣṭhan karālambīkṛtas tataḥ /
atha cakṣuṣyatāṃ gacchann uttamāṅgordhvavartitām

krīto Daryāvakhāno 'tha kṛtajñeneśvareṇa saḥ /
kalānidhir himaruciẖ kaumudīṃ hi tato vahan

dinapatir na rasātalagaṃ tamaś śamayituṃ yatate yad avekṣya saḥ /
ativaladruci kālaghanāvṛter harati tatpratibimbam aho jagat

rājā bhūbhārakhinno 'pi khaḍgadhārādhvago 'pi san /
svadattaṃ vibhavaṃ yasya dṛṣṭvā viśrāmam āptavān

astaṃ Mahmadakhānas sa kalānidhir athāgamat /
atyantaramaṇīyānāṃ sucirasthāyitā kutaḥ